ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ସ୍ତ୍ରୀପୁମାଂଶୌ ସହୈକତ୍ଵଂ ପାପ୍ନୁତଃ କଥମୁତ୍ତମମ୍ । ଜୀଵେଦ୍ଭର୍ତରି ନାରୀଣାଂ ସପିଣ୍ଡୀକରଣଂ କୁତଃ ॥ ୨,୨୬.

ପୁରୁଷ ଓ ନାରୀ ଏକାତ୍ମତା କିପରି ପାଉଛନ୍ତି? ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କର ସ୍ୱାମୀ ବଞ୍ଚିତିବାବେଳେ ସପିଣ୍ଡ କ୍ରିୟା କେବେ କରାଯିବ?

ଭର୍ତୃଲୋକଂ କଥଂ ଯାନ୍ତି ସ୍ଵର୍ଗଲୋକଂ ସୁରେଶ୍ଵର । ଅଗ୍ନ୍ଯାରୋହେ କଥଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ଵୃଷୋତ୍ସର୍ଗଃ କଥଂ ଭଵେତ୍ ॥ ୨,୨୬.

ସ୍ତ୍ରୀମାନେ କିପରି ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଲୋକକୁ କିମ୍ବା ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଆନ୍ତି, ଦେବମାନ୍ୟଙ୍କ ପ୍ରଭୁ? ଅଗ୍ନିସ୍ନାନ ସମୟରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କିପରି କରାଯିବ ଓ ବୃଷ ମୁକ୍ତି କିପରି ହେବ?

ଘଟଦାନଂ କଥଂ କାର୍ଯଂ ସପିଣ୍ଡୀକରଣେ କୃତେ । କଥଯସ୍ଵ ପ୍ରସାଦେନ ହୀତାଯ ଜଗତାଂ ପ୍ରଭୋ ॥ ୨,୨୬.

ସପିଣ୍ଡ କ୍ରିୟା ସମୟରେ ଘଟ ଦାନ କିପରି କରିବା ଉଚିତ? ଦୟାକରି, ସମସ୍ତଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ, ଏହା ମୋତେ କହ, ପ୍ରଭୁ।

ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ । ଯଥାଵତ୍କଥଯିଷ୍ଯାମି ସପିଣ୍ଡୀକରଣଂ ଖଗ । ଵର୍ଷଂ ଯାଵତ୍ଖଗଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯଦାଚରତି ମାନଵଃ ॥ ୨,୨୬.

ଭଗବାନ କହିଲେ: ଖଗ, ମୁଁ ତୋତେ ସପିଣ୍ଡ କ୍ରିୟା ବିସ୍ତାରରେ କହିବି। ଏହି କ୍ରିୟା ଯେତେଦିନ ମଣିଷ କରେ, ସେତେଦିନ—

ସପିଣ୍ଡନେ ତତୋ ଵୃତ୍ତେ ପିତୃଲୋକଂ ସ ଗଚ୍ଛତି । ତସ୍ମାତ୍ପୁତ୍ତ୍ରେଣ କର୍ତଵ୍ଯଂ ସପିଣ୍ଡୀକରଣଂ ପିତୁଃ ॥ ୨,୨୬.

ସପିଣ୍ଡ କ୍ରିୟା ହେଲାପରେ, ସେ ପିତୃଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ। ତେଣୁ ପୁତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପିତାଙ୍କ ପାଇଁ ସପିଣ୍ଡ କ୍ରିୟା କରିବା ଉଚିତ।

ସଂଵତ୍ସରେ ତୁ ସମ୍ପୂର୍ଣେ କୁର୍ଯାତ୍ପିଣ୍ଡ ପ୍ରଵେଶନମ୍ । ପିଣ୍ଡପ୍ରଵେଶଵିଧିନା ତସ୍ଯ ନିତ୍ଯଂ ମୃତାହ୍ନିକମ୍ ॥ ୨,୨୬.

ବର୍ଷ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ, ପିଣ୍ଡ ପ୍ରବେଶ କରାଯିବା ଉଚିତ। ପିଣ୍ଡ ପ୍ରବେଶ ବିଧି ଦ୍ୱାରା ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ଦିନିକିଆ କ୍ରିୟା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ।

ନିଶ୍ଚିତଂ ପକ୍ଷିଶାର୍ଦୂଲ ଵର୍ଷାନ୍ତେ ପିଣ୍ଡମେଲନମ୍ । ସହପିଣ୍ଡେ କୃତେ ପ୍ରେତସ୍ତତୋ ଯାତି ପରାଂ ଗତିମ୍ । ତନ୍ନାମ ସମ୍ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ତତଃ ପିତୃଗଣୋ ଭଵେତ୍ ॥ ୨,୨୬.

ଖଗମାନ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ବାଘ, ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ବର୍ଷ ଶେଷରେ ପିଣ୍ଡ ମିଶାଯାଏ। ସହପିଣ୍ଡ କ୍ରିୟା ହେଲେ, ପ୍ରେତ ଉଚ୍ଚତମ ଗତିକୁ ପାଏ। ତାଙ୍କର ନାମ ଛାଡ଼ିଦିଆଯାଏ, ଏବଂ ସେ ପିତୃମାନ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ହୁଏ।

ତ୍ରିପକ୍ଷେ ଵାପି ଷଣ୍ମାସେ ମେଲଯେତ୍ପ୍ରପିତାମହୈଃ । ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଵୃଦ୍ଧିଵିଵାହାଦି ସ୍ଵଗୋତ୍ରଵିହିତାନି ଚ ॥ ୨,୨୬.

କିମ୍ବା, ତିନି ପକ୍ଷ, ଛଅ ମାସ କିମ୍ବା ପ୍ରପିତାମହଙ୍କ ସହ ପିଣ୍ଡ ମିଶାଯାଇପାରେ, ବୃଦ୍ଧି, ବିବାହ ଓ ନିଜ ଗୋତ୍ରର ନିୟମ ଜାଣି।

ଵିଵାହଂ ନୈଵ କୁର୍ଵୀତ ମୃତେ ଚ ଗୃହମେଧିନି । ଭିକ୍ଷୁର୍ଭିକ୍ଷାଂ ନ ଗୃହ୍ଣାତି ଯାଵତ୍କୁର୍ଯାତ୍ସପିଣ୍ଡନମ୍ ॥ ୨,୨୬.

ଗୃହସ୍ଥ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ବିବାହ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଭିକ୍ଷୁ ମଧ୍ୟ ସପିଣ୍ଡ କ୍ରିୟା ହେଉଅବଧି ଭିକ୍ଷା ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି ନାହିଁ।

ସ୍ଵଗୋତ୍ରେଽପ୍ଯଶୁଚିସ୍ତାଵଦ୍ଯାଵତ୍ପିଣ୍ଡଂ ନ ମେଲଯେତ୍ । ମେଲନାତ୍ପ୍ରେତଶବ୍ଦସ୍ତୁ ନିଵର୍ତେତ ଖଗେଶ୍ଵର ॥ ୨,୨୬.

ନିଜ ଗୋତ୍ରରେ ମଧ୍ୟ, ପିଣ୍ଡ ମିଶିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅଶୁଚି ରହିଥାଏ। ପିଣ୍ଡ ମିଶିଲେ 'ପ୍ରେତ' ଶବ୍ଦ ବନ୍ଦ ହୁଏ, ଖଗେଶ୍ୱର।

ଆନନ୍ତ୍ଯାତ୍କୁଲଧର୍ମାଣାଂ ପୁଂସାଞ୍ଚୈଵାଯୁଷଃ କ୍ଷଯାତ୍ । ଅସ୍ଥିରତ୍ଵାଚ୍ଛରୀରସ୍ଯ ଦ୍ଵାଦଶାହଃ ପ୍ରଶସ୍ଯତେ ॥ ୨,୨୬.

କୁଳ ଧର୍ମ ଅନନ୍ତ ଓ ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ଆୟୁଷ୍ୟ କମିଯିବା, ଶରୀର ଅସ୍ଥିର ଥିବାରୁ, ବାର ଦିନ ଅନୁଷ୍ଠାନ ଉତ୍ତମ।

ନିରଗ୍ନିକଃ ସାଗ୍ନିକୋ ଵା ଦ୍ଵାଦଶାହେ ସପିଣ୍ଡଯେତ୍ ॥ ୨,୨୬.

ଅଗ୍ନି ଥାଉ କି ନ ଥାଉ, ବାର ଦିନରେ ସପିଣ୍ଡ କ୍ରିୟା କରିବା ଉଚିତ।

ଦ୍ଵାଦଶାହେ ତ୍ରିପକ୍ଷେ ଵା ଷଣ୍ମାସେ ଵତ୍ସରେଽପି ଵା । ସପିଣ୍ଡୀକରଣଂ ପ୍ରୋକ୍ତମୃଷିଭିସ୍ତତ୍ତ୍ଵଦର୍ଶିଭିଃ ॥ ୨,୨୬.

ବାର ଦିନ, କିମ୍ବା ତିନି ପକ୍ଷ, ଛଅ ମାସ କିମ୍ବା ବର୍ଷ ପରେ, ଋଷିମାନେ ଯେପରି ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କରିଛନ୍ତି, ସପିଣ୍ଡ କ୍ରିୟା କରିବା ଉଚିତ।

ସପୁତ୍ତ୍ରସ୍ଯ ନ କର୍ତଵ୍ଯମେକୋଦ୍ଦିଷ୍ଟଂ କଦାଚନ । ସପିଣ୍ଡୀକରଣାଦୂର୍ଧ୍ଵଂ ଯତ୍ରଯତ୍ର ପ୍ରଦୀଯତେ ॥ ୨,୨୬.

ଯେଉଁ ଲୋକଙ୍କର ପୁଅ ଅଛି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ କେବେ ଏକୋଦ୍ଦିଷ୍ଟ ନାମକ କ୍ରିୟା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ସପିଣ୍ଡୀକରଣ କ୍ରିୟା ହେଇଗଲା ପରେ, ଯେଉଁଠି ଏହା ହେଉଛି, ସେଉଁଠି ଏହି ନିୟମ ଲାଗୁ ହୁଏ।

ତତ୍ରତତ୍ର ତ୍ରଯଂ କାର୍ଯମନ୍ଯଥା ପିତୃଘାତକଃ । ତ୍ରିଭିଃ କୁର୍ଯାଦଶକ୍ତଶ୍ଚ ପାର୍ଵଣଂ ମୁନିନୋଦିତମ୍ ॥ ୨,୨୬.

ଏହି ପ୍ରତ୍ୟେକ ଘଟଣାରେ ତିନିଟି କ୍ରିୟା କରିବା ଦରକାର; ଏହା ନ କଲେ ପିତୃଘାତକ ହେବାକୁ ପଡ଼ିବ। ଯଦି କିଏ ଅସମର୍ଥ ହୁଏ, ତେବେ ମୁନିମାନେ ଯେପରି ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କରିଛନ୍ତି, ସେହିପରି ପକ୍ଷ କ୍ରିୟା କରିବା ଉଚିତ୍।

ତଦ୍ଦିନେ ତଦ୍ଦିନେ କୁର୍ଯାତ୍ପିତାମହମୁଖାନ୍ଯତଃ । ଅଜ୍ଞାନାଦ୍ଦିନମାସାନାଂ ତସ୍ମାତ୍ପାର୍ଵଣମିଷ୍ଯତେ ॥ ୨,୨୬.

ଏହି ଦିନରେ ଏହି ଦିନରେ ପିତାମହ ଓ ଅନ୍ୟ ପୂର୍ବଜଙ୍କ ପାଇଁ କ୍ରିୟା କରିବା ଦରକାର; କିନ୍ତୁ ଦିନ କିମ୍ବା ମାସ ଜଣା ନଥିଲେ, ପକ୍ଷ କ୍ରିୟା କରିବା ଯୋଗ୍ୟ ମନାଯାଏ।

ଅନୁତ୍ପନ୍ନଶରୀରସ୍ଯ ନ ଦାନଂ ପିତୃଭିଃ ସହ । ଏତୈଃ ଷୋଡଶଭିଃ ଶ୍ରାଦ୍ଧୈଃ ପ୍ରେତୋ ମୁକ୍ତସ୍ତୁ ଜାଯତେ ॥ ୨,୨୬.

ଯେଉଁ ଲୋକଙ୍କର ଶରୀର ଜନ୍ମ ହୋଇନାହିଁ, ସେମାନଙ୍କୁ ପିତୃମାନେ ସହିତ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଏହି ଷୋଳ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କ୍ରିୟା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରେତ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରେ।

ଅପୁତ୍ତ୍ରସ୍ଯ ସପିଣ୍ଡତ୍ଵଂ ନୈଵ କୁର୍ଯାତ୍ସ୍ତ୍ରିଯୋଽପି ଵା । ଯାଵଜ୍ଜୀଵ ଚ ସଦ୍ଭତ୍ର୍ଯା ନ କୁର୍ଯାତ୍ସହପିଣ୍ଡତାମ୍ ॥ ୨,୨୬.

ଯେଉଁ ଲୋକଙ୍କର ପୁଅ ନାହିଁ, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସପିଣ୍ଡ ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଜନାନୀମାନେ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଏହି ନିୟମ ଲାଗୁ। ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏକ ସଦ୍ଭାର୍ଯ୍ୟା ଜୀବନ୍ତ ଅଛନ୍ତି, ସେଉଁଠି ସହପିଣ୍ଡ ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।

ବ୍ରାହ୍ମାଦିଷୁ ଵିଵାହେଷୁ ଯା ଵଧୂରିହ ସଂସ୍କୃତା । ଭର୍ତୃଗୋତ୍ରେଣ କର୍ତଵ୍ଯାସ୍ତସ୍ଯାଃ ପିଣ୍ଡୋଦକକ୍ରିଯାଃ ॥ ୨,୨୬.

ବ୍ରାହ୍ମ ଓ ଅନ୍ୟ ବିବାହ ପ୍ରକାରରେ ଯେଉଁ ବଧୁ ଏଠାରେ ସଂସ୍କାରିତ ହୋଇଛନ୍ତି, ସେଉଁଠି ତାଙ୍କର ପିଣ୍ଡ ଓ ଜଳ କ୍ରିୟା ଭାର୍ଯ୍ୟାର ଗୋତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ କରିବା ଦରକାର।

ଆସୁରାଦିଵିଵା ହେଷୁ ଯା ଵ୍ଯୂଢା କନ୍ଯକା ଭଵେତ୍ । ତସ୍ଯାସ୍ତୁ ପିତୃଗୋତ୍ରେଣ କୁର୍ଯାତ୍ପିଣ୍ଡୋଦକକ୍ରିଯାଃ ॥ ୨,୨୬.

ଆସୁର ଓ ଏହା ସମାନ ବିବାହ ପ୍ରକାରରେ ଯେଉଁ କନ୍ୟା ବିବାହିତ ହୋଇଛନ୍ତି, ତାଙ୍କର ପିଣ୍ଡ ଓ ଜଳ କ୍ରିୟା ପିତାର ଗୋତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ କରିବା ଉଚିତ୍।

ପିତୁଃ ପୁତ୍ତ୍ରେଣ କର୍ତଵ୍ଯଂ ସପିଣ୍ଡୀକରଣଂ ସଦା । ପୁତ୍ତ୍ରାଭାଵେ ତୁ ପତ୍ନୀ ସ୍ଯାତ୍ପତ୍ନ୍ଯଭାଵେ ସହୋଦରଃ ॥ ୨,୨୬.

ପିତାଙ୍କ ପାଇଁ ସପିଣ୍ଡୀକରଣ କ୍ରିୟା ସଦା ପୁଅ କରିବା ଦରକାର; ପୁଅ ନଥିଲେ ଭାର୍ଯ୍ୟା କରିବେ, ଭାର୍ଯ୍ୟା ନଥିଲେ ସହୋଦର କରିବେ।

ଭ୍ରାତା ଵା ଭ୍ରାତୃପୁତ୍ତ୍ରୋ ଵା ସପିଣ୍ଡଃ ଶିଷ୍ଯ ଏଵ ଵା । ସପିଣ୍ଡନକ୍ରିଯାଂ କୃତ୍ଵା କୁର୍ଯାନ୍ନାନ୍ଦୀମୁଖଂ ତତଃ ॥ ୨,୨୬.

ଭାଇ, ଭାଇର ପୁଅ କିମ୍ବା ଶିଷ୍ୟ ଯଦି ସପିଣ୍ଡ ଅଟେ, ସେମାନେ ସପିଣ୍ଡ କ୍ରିୟା କରିବେ, ପରେ ନାନ୍ଦୀମୁଖ କ୍ରିୟା କରିବା ଦରକାର।

ଜ୍ଯେଷ୍ଠସ୍ଯୈଵ କନିଷ୍ଠେନ ଭ୍ରାତୃପୁତ୍ତ୍ରେଣ ଭାର୍ଯଯା । ସପିଣ୍ଡୀକରଣଂ କାର୍ଯଂ ପୁତ୍ରହୀନେ ନରେ ଖଗ ॥ ୨,୨୬.

ଯେଉଁ ପୁରୁଷଙ୍କର ପୁଅ ନାହିଁ, ତାଙ୍କ ପାଇଁ କନିଷ୍ଠ ଭାଇ, ଭାଇର ପୁଅ କିମ୍ବା ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଭାଇର ଭାର୍ଯ୍ୟା ସପିଣ୍ଡୀକରଣ କ୍ରିୟା କରିବେ।

ଭ୍ରାତୄଣାମେକଜାତାନାମେକଶ୍ଚେତ୍ପୁତ୍ରଵାନ୍ ଭଵେତ୍ । ସର୍ଵେତେ ତେନ ପୁତ୍ରେଣ ପୁତ୍ରିଣୋ ମନୁରବ୍ରଵୀତ୍ ॥ ୨,୨୬.

ଏକ ମାଁ ଓ ଏକ ପିତାର ଭାଇମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ଯଦି କେବଳ ଏକ ଭାଇ ପୁଅ ଅଛି, ତେବେ ମନୁ କହିଛନ୍ତି ଯେ ସମସ୍ତେ ତାହାର ପୁଅ ଦ୍ୱାରା ପୁତ୍ରୀ ମନାଯିବେ।

ସର୍ଵେଷାଂ ପୁତ୍ରହୀନାନାଂ ପତ୍ନୀ କୁର୍ଯାତ୍ସପିଣ୍ଡନମ୍ । ଋତ୍ଵିଜା କାରଯେଦ୍ଵାପି ପୁରୋହିତମଥାପି ଵା ॥ ୨,୨୬.

ଯେଉଁମାନେ ପୁଅ ହୀନ, ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଭାର୍ଯ୍ୟା ସପିଣ୍ଡ କ୍ରିୟା କରିବେ; କିମ୍ବା ଋତ୍ବିଜ କିମ୍ବା ପୁରୋହିତ ମଧ୍ୟ କରିପାରିବେ।

କୃତଚୂଡୋପନୀତଶ୍ଚ ପିତୁଃ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ସମାଚରେତ୍ । ଉଚ୍ଚାରଯେତ୍ସ୍ଵଧାକାରଂ ନ ତୁ ଵେଦାକ୍ଷରାଣ୍ଯସୌ ॥ ୨,୨୬.

ଯେଉଁ ଲୋକ ଚୂଡା ଓ ଉପନୟନ କ୍ରିୟା କରିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ପିତାଙ୍କର ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବେ; ସ୍ୱଧା ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବେ, କିନ୍ତୁ ବେଦ ଅକ୍ଷର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।

ଭର୍ତ୍ରାଦିଭିସ୍ତ୍ରିଭିଃ କାର୍ଯଂ ସପିଣ୍ଡୀକରଣଂ ସ୍ତ୍ରିଯାଃ । ପିତୃଵ୍ଯଭ୍ରାତୃପୁତ୍ରେଣ ସୋଦରେଣ କନୀଯସା ॥ ୨,୨୬.

ଏକ ଜନାନୀ ପାଇଁ ସପିଣ୍ଡୀକରଣ କ୍ରିୟା ତିନିଜଣ କରିବେ: ଭାର୍ଯ୍ୟାର ପତି ଓ ଅନ୍ୟମାନେ, ପିତୃବ୍ୟ, ଭାଇର ପୁଅ କିମ୍ବା କନିଷ୍ଠ ଭାଇ।

ଅର୍ଵାକ୍ସଂଵତ୍ସରାତ୍ସନ୍ଧୌ ପୂର୍ଣେ ସଂଵତ୍ସରେଽପି ଵା । ଯେ ସପିଣ୍ଡୀକୃତାଃ ପ୍ରେତାସ୍ତେଷାଂ ନ ସ୍ଯାତ୍ପୃଥକ୍କ୍ରିଯା ॥ ୨,୨୬.

ଏକ ବର୍ଷ ଭିତରେ, ବା ବର୍ଷ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା ପରେ, ଯେଉଁ ପ୍ରେତମାନେ ସପିଣ୍ଡ ହୋଇଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଆଲଗା କ୍ରିୟା ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।

ସପିଣ୍ଡନେ କୃତେ ଵତ୍ସ ପୃଥକ୍ତ୍ଵଂ ତୁ ଵିଗର୍ହିତମ୍ । ଯସ୍ତୁ କୁର୍ଯାତ୍ପୃଥକ୍ପିଣ୍ଡଂ ପିତୃହା ସୋଽଭିଜାଯତେ ॥ ୨,୨୬.

ସପିଣ୍ଡ କ୍ରିୟା ହେଇଗଲା ପରେ, ଆଲଗା କ୍ରିୟା କରିବା ନିନ୍ଦିତ; ଯେଉଁ ଲୋକ ଆଲଗା ପିଣ୍ଡ ଦେଇଥାଏ, ସେ ପିତୃଘାତକ ହେଉଛି।