ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ଅରକ୍ଷିତାରଂ ରାଜାନଂ ନିତ୍ଯଂ ଧର୍ମଵିଵର୍ଜିତମ୍ । କ୍ରୂରଂ ଵ୍ଯସନିନଂ ମୂର୍ଖଂ ଵେଦଵାଦବହିଷ୍କୃତମ୍ । ପ୍ରଜାପୀଡନକର୍ତାରଂ ରାଜାନଂ ଯମଶାସନମ୍ ॥ ୨,୨୪.

ଯେ ରାଜା ରକ୍ଷା କରନ୍ତି ନାହିଁ, ସଦା ଧର୍ମକୁ ଛାଡ଼ିଦେଇଛନ୍ତି, କ୍ରୁର, ଅପରାଧରେ ଲାଗିଥିବା, ମୂର୍ଖ, ବେଦ ଆଲୋଚନାରୁ ବାହାରିଛନ୍ତି, ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ଦୁଃଖ ଦେଉଛନ୍ତି—ଏମିତି ରାଜା ଯମଙ୍କ ଶାସନରେ ପଡ଼ନ୍ତି।

ପ୍ରାପଯନ୍ତି ଵଶଂ ମୃତ୍ଯୋସ୍ତତୋ ଯାତି ଚ ଯାତନାମ୍ । ସ୍ଵକର୍ମାଣି ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ମୁଖ୍ଯଵୃତ୍ତାନି ଯାନି ଚ ॥ ୨,୨୪.

ସେମାନେ ମୃତ୍ୟୁର ବଶରେ ପହଁଚନ୍ତି ଓ ପରେ ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ଯାଆନ୍ତି, ନିଜ କର୍ମ ଓ ମୁଖ୍ୟ ଦାୟିତ୍ୱ ଛାଡ଼ିଦେଇ।

ପରକର୍ମରତୋ ନିତ୍ଯଂ ଯମଲୋକଂ ସ ଗଚ୍ଛତି । ଶୂଦ୍ରଃ କରୋତିଃ ଯତ୍କିଞ୍ଚିଦ୍ଵିଜଶୁଶ୍ରୂଷଣଂ ଵିନା ॥ ୨,୨୪.

ଯେଉଁମାନେ ସଦା ଅନ୍ୟଙ୍କର କାମରେ ଲାଗିଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ଯମଲୋକକୁ ଯାଆନ୍ତି। ଏବଂ ଶୂଦ୍ର ଦ୍ୱିଜମାନେ ସେବା ଛାଡ଼ି ଯାହା କରେ—

ଉତ୍ତମାଧମମଧ୍ଯେ ଵା ଯମଲୋକେ ସ ପଚ୍ଯତେ । ସ୍ନାନଂ ଦାନଂ ଜପୋ ହୋମୋ ସ୍ଵାଧ୍ଯାଯୋ ଦଵର୍ତାଚ୍ଚନମ୍ ॥ ୨,୨୪.

ଯମରାଜଙ୍କ ଲୋକରେ ଉତ୍ତମ, ମଧ୍ୟମ କିମ୍ବା ଅଧମ ଯେଉଁଠି ଯିଏ ଯାଏ, ସେଠି ସେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗ କରେ; ସେଠି ସ୍ନାନ, ଦାନ, ଜପ, ହୋମ କିମ୍ବା ଅଧ୍ୟୟନ କିଛି ହୁଏ ନାହିଁ।

ଯସ୍ମିନ୍ଦିନେ ନ ସେଵ୍ଯନ୍ତେ ସ ଵୃଥା ଦିଵସୋ ନୃଣାମ୍ । ଅନିତ୍ଯମଧ୍ରୁଵଂ ଦେହମନାଧାରଂ ରସୋଦ୍ଭଵମ୍ ॥ ୨,୨୪.

ଯେ ଦିନ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକ କରାଯାଏ ନାହିଁ, ସେ ଦିନ ମଣିଷ ପାଇଁ ବ୍ୟର୍ଥ ହୁଏ; ଏହି ଦେହ ଅସ୍ଥିର, ଅନିତ୍ୟ, ଅସାର ଏବଂ ରସରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ।

ଅନ୍ନୋଦକମଯେ ଦେହେ ଗୁଣାନେତାନ୍ଵଦାମ୍ଯହମ୍ । ଯତ୍ପ୍ରାତଃ ସଂସ୍କୃତଂ ସାଯଂ ନୂନମନ୍ନଂ ଵିନଶ୍ଯତି ॥ ୨,୨୪.

ଖାଦ୍ୟ ଓ ପାନୀୟରୁ ଗଠିତ ଏହି ଦେହର ଗୁଣଗୁଡ଼ିକୁ ମୁଁ କହୁଛି; ପ୍ରଭାତରେ ଯେ ଖାଦ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୁଏ, ସେଟି ସନ୍ଧ୍ୟାକୁ ଆସି ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ନଷ୍ଟ ହୁଏ।

ତଦୀଯରସସମ୍ପୁଷ୍ଟକାଯେ କା ବତ ନିତ୍ଯତା । ଗତଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ତୁ ପକ୍ଷୀନ୍ଦ୍ର ଵପୁରର୍ଧଂ ସ୍ଵକର୍ମଭିଃ ॥ ୨,୨୪.

ଏହି ଦେହ ଯାହାର ରସରେ ପୋଷିତ, ତାହାରେ କେଉଁଠି ନିତ୍ୟତା ରହିପାରିବ? ଏହି କଥା ଜାଣି, ଓ ପକ୍ଷୀରାଜ, ନିଜ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଦେହର ଅର୍ଧ ଅଂଶ ଚାଲିଯାଏ।

ନରଃ ପାପଵିନାଶାଯ କୁର୍ଵୀତ ପରମୌଷଧମ୍ । ଦେହଃ କିମନ୍ନଦାତୁଃ ସ୍ଵିନ୍ନିଷେକ୍ତୁର୍ମାତୁରେଵ ଵା ॥ ୨,୨୪.

ପାପ ନଶ୍ୱ କରିବା ପାଇଁ ମଣିଷ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଉପାୟ କରିବା ଉଚିତ; ଏହି ଦେହ କି ଖାଦ୍ୟ ଦାତା, ବୀଜ ଦେବାଳୁ କିମ୍ବା ମାଆଙ୍କର ଦେହ ଅଟୁଟ ରହିପାରିବ?

ଉଭଯୋର୍ଵା ପ୍ରଭୋର୍ଵାପି ବାଲନୋଗ୍ନେଃ ଶୁନୋଽପି ଵା । କସ୍ତତ୍ର ପରମୋ ଯଜ୍ଞଃ କୃମିଵିଡ୍ଭସ୍ମସଂଜ୍ଞକେ ॥ ୨,୨୪.

ଦୁଇ ଅଭିଭାବକ, କିମ୍ବା ଯେଉଁଠି ମାଲିକ, କିମ୍ବା ଶିଶୁ ଅଗ୍ନି, କିମ୍ବା କୁକୁର—ଏମିତି କିଟ, ମଳ, ଅସ୍ଥିର ଦେହରେ କେଉଁଠି ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଯଜ୍ଞ ରହିଛି?

କର୍ତଵ୍ଯଃ ପରମୋ ଯତ୍ନଃ ପାତକସ୍ଯ ଵିନାଶନେ । ଅନେକଭଵସମ୍ଭୂତଂ ପାତକଂ ତୁ ତ୍ରିଧା କୃତମ୍ ॥ ୨,୨୪.

ପାପ ନଶ୍ୱ କରିବା ପାଇଁ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଚେଷ୍ଟା କରିବା ଦରକାର; ଏହି ପାପ ଅନେକ ଜନ୍ମରୁ ଆସିଛି ଏବଂ ତିନି ପ୍ରକାରରେ କରାଯାଏ।

ଯଦା ପ୍ରାପ୍ନୋତି ମାନୁଷ୍ଯଂ ତଦା ସର୍ଵଂ ତପତ୍ଯପି । ସର୍ଵଜନ୍ମାନି ସଂସ୍ମୃତ୍ଯ ଵିଷାଦୀ କୃତଚେତନଃ ॥ ୨,୨୪.

ଯେତେବେଳେ ସେ ମଣିଷ ଜନ୍ମ ପାଏ, ସେତେବେଳେ ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ଭୋଗ କରେ; ସମସ୍ତ ଜନ୍ମ ସ୍ମରଣ କରି, ଜ୍ଞାନ ହୋଇ ଦୁଃଖିତ ହୁଏ।

ଅଵେକ୍ଷ୍ଯ ଗର୍ଭଵାସାଂଶ୍ଚ କର୍ମଜା ଗତଯସ୍ତଥା । ମାନୁଷୋଦରଵାସୀ ଚେତ୍ତଦା ଭଵତି ପାତକୀ ॥ ୨,୨୪.

ଗର୍ଭବାସର ଅବସ୍ଥା ଓ କର୍ମଫଳର ଗତି ଦେଖି, ଯଦି କେହି ମଣିଷ ଗର୍ଭରେ ରହେ, ସେତେବେଳେ ସେ ପାପୀ ହୁଏ।

ଅଣ୍ଡଜାଦିଷୁ ଭୂତେଷୁ ଯତ୍ରଯତ୍ର ପ୍ରସର୍ପତି । ଆଧଯୋ ଵ୍ଯାଧଯଃ କ୍ଲେଶା ଜରାରୂପଵିପର୍ଯଯଃ ॥ ୨,୨୪.

ଡିମ୍ବ ଆଦି ଯେଉଁ ପ୍ରାଣୀମାନେ, ସେଉଁଠି ଯେଉଁଠି ଯାଏ, ସେଠି ଦୁଃଖ, ରୋଗ, କଷ୍ଟ, ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଓ ଦେହର ପରିବର୍ତ୍ତନ ଅଛି।

ଗର୍ଭଵାସାଦ୍ଵିନିର୍ମୁକ୍ତସ୍ତ୍ଵଜ୍ଞାନତିମିରାଵୃତଃ । ନ ଜାନାତିଃ ଖଗଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାଲଭାଵଂ ସମାଶ୍ରିତଃ ॥ ୨,୨୪.

ଗର୍ଭବାସରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳିଲେ ମଧ୍ୟ, ଅଜ୍ଞାନର ଅନ୍ଧକାରରେ ଢାକି ରହିଥାଏ; ଓ ପକ୍ଷୀମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଶିଶୁ ଅବସ୍ଥା ଗ୍ରହଣ କରି, ସେ କିଛି ଜାଣିପାରେ ନାହିଁ।

ଯୌଵନେ ତିମିରାନ୍ଧଶ୍ଚ ଯଃ ପଶ୍ଯତି ସ ମୁକ୍ତିଭାକ୍ । ଆଧାନାନ୍ମୃତ୍ଯୁମାପ୍ନୋତି ବାଲୋ ଵା ସ୍ଥଵିରୋ ଯୁଵା ॥ ୨,୨୪.

ଯୁବାବସ୍ଥାରେ ଅନ୍ଧକାରରେ ଅନ୍ଧ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଯିଏ ଦେଖିପାରେ, ସେ ମୁକ୍ତି ପାଏ; ଦୁଃଖ ଦ୍ୱାରା ଶିଶୁ, ବୃଦ୍ଧ କିମ୍ବା ଯୁବା ଯେ କିଏ ହେଉ, ମୃତ୍ୟୁକୁ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ।

ସଧନୋ ନିର୍ଧନଶ୍ଚୈଵ ସୁକୁମାରଃ କୁରୂପଵାନ୍ । ଅଵିଦ୍ଵାଂଶ୍ଚୈଵ ଵିଦ୍ଵାଂଶ୍ଚ ବ୍ରାହ୍ମଣାସ୍ତ୍ଵିତରୋ ଜନଃ ॥ ୨,୨୪.

ଧନୀ କିମ୍ବା ଦରିଦ୍ର, ସୁକୁମାର କିମ୍ବା କୁରୂପ, ଅଜ୍ଞାନୀ କିମ୍ବା ଜ୍ଞାନୀ, ବ୍ରାହ୍ମଣ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ଲୋକ—

ତପୋରତୋ ଯୋଗଶୀଲୋ ମହାଜ୍ଞାନୀ ଚ ଯୋ ନରଃ । ମହାଦାନରତଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ଧର୍ମାତ୍ମାତୁଲଵିକ୍ରମଃ । ଵିନା ମାନୁପଦେହଂ ତୁ ସୁଖଂ ଦୁଃ ଖଂ ନ ଵିନ୍ଦତି ॥ ୨,୨୪.

ଯିଏ ତପସ୍ୟାରେ ଲାଗିଥାଏ, ଯୋଗରେ ପାରଙ୍ଗତ, ବଡ଼ ଜ୍ଞାନୀ, ମହାଦାନରେ ରତ, ଧନୀ, ଧର୍ମାତ୍ମା ଓ ଅପୂର୍ବ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ—ମଣିଷ ଦେହ ବିନା ସେ କେବେ ଖୁସି କିମ୍ବା ଦୁଃଖ ଅନୁଭବ କରିପାରେ ନାହିଁ।

ପ୍ରାକୃତୈଃ କର୍ମପାଶୈସ୍ତୁ ମୃତ୍ଯୁମାପ୍ନୋତି ମାନଵଃ । ଆଧାନାତ୍ପଞ୍ଚ ଵର୍ଷାଣି ସ୍ଵଲ୍ପପାପୈର୍ଵିପଚ୍ଯତେ ॥ ୨,୨୪.

ସାଧାରଣ କର୍ମର ବନ୍ଧନରେ ପଡ଼ି ମଣିଷ ମୃତ୍ୟୁକୁ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ; ସାଧାରଣ ପାପ ପାଇଁ ପାଞ୍ଚ ବର୍ଷ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗ କରେ।

ପଞ୍ଚଵର୍ଷାଧିକୋ ଭୂତ୍ଵା ମହାପାପୈର୍ଵିପଚ୍ଯତେ । ଯୋନିଂ ପୂରଯତେ ଯସ୍ମାନ୍ମୃତୋଽପ୍ଯାଯାତି ଯାତି ଚ ॥ ୨,୨୪.

ପାଞ୍ଚ ବର୍ଷ ପରେ ବଡ଼ ପାପ ପାଇଁ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗ କରେ; ସେ ଏକ ଗର୍ଭକୁ ପୂରଣ କରେ, ଏହି କାରଣରୁ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ମଧ୍ୟ ସେ ଆସେ ଓ ଯାଏ।

ମୃତୋ ଦାନପ୍ରଭାଵେଣ ଜୀଵନ୍ମର୍ତ୍ଯଶ୍ଚିରଂ ଭୁଵି । ସୂତ ଉଵାଚ । ଇତି କୃଷ୍ଣଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଗରୁଡୋ ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍ ॥ ୨,୨୪.

ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ଦାନର ଶକ୍ତିରେ ମଣିଷ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପୃଥିବୀରେ ବଞ୍ଚିଥାଏ। ସୂତ କହିଲେ: କୃଷ୍ଣଙ୍କର କଥା ଶୁଣି ଗରୁଡ଼ ପଚାରିଲେ—

ଗରୁଡ ଉଵାଚ । ମୃତେ ବାଲେ କଥଂ କୁର୍ଯାତ୍ପିଣ୍ଡଦାନାଦିକାଃ କ୍ରିଯାଃ । ଗର୍ଭେଷୁ ଚ ଵିପନ୍ନାନାମାଚୂଡାକରଣାଚ୍ଛିଶୋଃ ॥ ୨,୨୪.

ଗରୁଡ଼ କହିଲେ: ଶିଶୁ ମୃତ୍ୟୁ ହେଲେ କିପରି ପିଣ୍ଡଦାନ ଓ ଅନ୍ୟ କ୍ରିୟା କରିବା ଉଚିତ? ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ ଗର୍ଭରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରନ୍ତି, କିମ୍ବା ଶିଶୁଙ୍କର ପ୍ରଥମ ମୁଣ୍ଡ ମୁଣ୍ଡାଇ ହେବା ପୂର୍ବରୁ, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ କଣ କରିବା ଉଚିତ?

କଥଂ କିଂ କେନ ଦାତଵ୍ଯଂ ମୃତାନ୍ତେ କୋ ଵିଧିଃ ସ୍ମୃତଃ । ଗରୁଡୋକ୍ତମିତି ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵିଷ୍ଣୁର୍ଵାକ୍ଯମଥାବ୍ରଵୀତ୍ ॥ ୨,୨୪.

ମୃତ୍ୟୁବେଳେ କେମିତି, କ'ଣ ଏବଂ କିଏ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ? କ'ଣ ନିୟମ ରହିଛି? ଗରୁଡ଼ଙ୍କର ପ୍ରଶ୍ନ ଶୁଣି ବିଷ୍ଣୁ ଏପରି କହିଲେ:

ଶ୍ରୀଵିଷ୍ଣୁରୁଵାଚ । ଯଦି ଗର୍ଭୋ ଵିପଦ୍ଯତେ ସ୍ତ୍ରଵତେ ଵାପି ଯୋଷିତଃ । ଯାଵନ୍ମାସଂ ସ୍ଥିତୋ ଗର୍ଭସ୍ତାଵଦ୍ଦିନମଶୌଚକମ୍ ॥ ୨,୨୪.

ଶ୍ରୀବିଷ୍ଣୁ କହିଲେ: ଯଦି ଗର୍ଭ ନଷ୍ଟ ହୁଏ କିମ୍ବା ଜନନୀଙ୍କ ଗର୍ଭପାତ ହୁଏ, ଗର୍ଭ କେତେ ମାସ ରହିଥିଲା, ସେତେ ଦିନ ଅଶୁଚି ରହିବାକୁ ପଡ଼ିବ।

ତସ୍ଯ କିଞ୍ଚିନ୍ନ କର୍ତଵ୍ଯମାତ୍ମନଃ ଶ୍ରେଯ ଇଚ୍ଛତା । ତତୋ ଜାତେ ଵିପନ୍ନେ ତୁ ଆ ଚୂଡାକରଣାଚ୍ଛିଶୋଃ ॥ ୨,୨୪.

ଏପରି ଅବସ୍ଥାରେ ନିଜ ଭଲ ଚାହୁଁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି କିଛି କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। କିନ୍ତୁ ଶିଶୁ ଜନ୍ମ ହୋଇ ପରେ ମୃତ୍ୟୁ ହେଲେ, ଚୂଡ଼ାକରଣ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କ୍ରିୟା କରିବା ଉଚିତ।

ଦୁଗ୍ଧଂ ଭୋଜ୍ଯଂ ତାଶକ୍ତି ବାଲାନାଂ ଚ ପ୍ରଦୀଯତେ । ଆ ଚୂଡାତ୍ପଞ୍ଚଵର୍ଷେ ତୁ ଦେହଦାହୋ ଵିଧୀଯତେ ॥ ୨,୨୪.

ଶିଶୁମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସାମର୍ଥ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ ଦୁଧ ଓ ଖାଦ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ। ଚୂଡ଼ାକରଣ କିମ୍ବା ପାଞ୍ଚବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦେହ ଦାହ କରିବା ନିୟମ ଅଛି।

ଦୁଗ୍ଧଂ ତସ୍ଯ ପ୍ରଦେଯଂ ସ୍ଯାଦ୍ବାଲାନାଂ ଭୋଜନଂ ଶୁଭମ୍ । ପଞ୍ଚଵର୍ଷାଧିକେ ପ୍ରେତେ ସ୍ଵଜାତିଵିହିତାନି ଚ ॥ ୨,୨୪.

ଶିଶୁମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଦୁଧ ଓ ଭଲ ଖାଦ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ। ପାଞ୍ଚବର୍ଷ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱେ ମୃତ୍ୟୁ ହେଲେ, ନିଜ ଜାତି ଅନୁଯାୟୀ କ୍ରିୟା କରିବା ଉଚିତ।

କୁର୍ଯାତ୍କର୍ମାଣି ସର୍ଵାଣି ଚୋଦକୁମ୍ଭାଦି ପାଯସମ୍ । ଦାତଵ୍ଯଂ ତୁ ଖଗଶ୍ରେଷ୍ଠ ଋଣସମ୍ବନ୍ଧକସ୍ତୁ ସଃ ॥ ୨,୨୪.

ସମସ୍ତ କ୍ରିୟା, ଉଦକ କୁମ୍ଭ ଓ ପାୟସ ଦେବା ଉଚିତ। ହେ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହି କ୍ରିୟା ଦେହ ଋଣ ପୂରଣ ପାଇଁ ହୁଏ।

ଜାତସ୍ଯ ହି ଧ୍ରୁଵୋ ମୃତ୍ଯୁର୍ଧ୍ରୁଵଂ ଜନ୍ମ ମୃତସ୍ଯ ଚ । କର୍ତଵ୍ଯଂ ପକ୍ଷିଶାର୍ଦୂଲ ପୁନର୍ଦେହକ୍ଷଯାଯ ଵୈ ॥ ୨,୨୪.

ଯେଉଁଠାରେ ଜନ୍ମ ହୁଏ, ସେଠାରେ ମୃତ୍ୟୁ ନିଶ୍ଚିତ, ଏବଂ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ଆଉ ଜନ୍ମ ନିଶ୍ଚିତ। ଏହିପରି ଦେହ ନାଶ ପାଇଁ କ୍ରିୟା କରିବା ଦରକାର।

ତସ୍ମୈ ଯଦ୍ରୋଚତେ ଦେଯମଦତ୍ତ୍ଵା ନିର୍ଧନେ କୁଲେ । ସ୍ଵଲ୍ପାଯୁର୍ନିର୍ଧନୋ ଭୂତ୍ଵା ରତିଭକ୍ତିଵିଵର୍ଜିତଃ ॥ ୨,୨୪.

ଯେଉଁଥିରେ ମନ ପସନ୍ଦ ହୁଏ, ସେଇ ଦେବା ଉଚିତ। ଦରିଦ୍ର ପରିବାରରେ ଦିଆଯାଏନି, ତେବେ ଅଳ୍ପଆୟୁ, ଦରିଦ୍ରତା ଓ ଆନନ୍ଦ ଭକ୍ତିର ଅଭାବ ହୁଏ।