ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ନ ଦୃଶ୍ଯତେ କଲୌ ତଚ୍ଚ କସ୍ମାଦ୍ଦେଵ ସମାଦିଶ । (ଆଧାନାନ୍ମୃତ୍ଯୁମାପ୍ନୋତି ବାଲୋ ଵା ସ୍ଥଵିରୋ ଯୁବା ॥ ୨,୨୪.

କିନ୍ତୁ ଏହା କଳିଯୁଗରେ ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ। ଏହା କାହିଁକି ହେଉଛି, ହେ ଦେବ? (ଶିଶୁ, ବୃଦ୍ଧ କିମ୍ବା ଯୁବକ, ଯେଉଁଠି ଦୀକ୍ଷା ହୁଏ, ସେଠି ମୃତ୍ୟୁ ଆସେ।)

ସଧନୋ ନିର୍ଧନୋ ଵାପି ସୁକୁମାରଃ ସୁରୂପଵାନ୍ । ଅଵିଦ୍ଵାଂଶ୍ଚୈଵ ଵିଦ୍ଵାଂଶ୍ଚ ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ତ୍ଵିତରୋ ଜନଃ ॥ ୨,୨୪.

ଧନୀ କିମ୍ବା ଗରିବ, କମଳା କିମ୍ବା ରୂପବାନ, ଅଜ୍ଞାନୀ କିମ୍ବା ଜ୍ଞାନୀ, ବ୍ରାହ୍ମଣ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କେହି—

ତପୋରତୋ ଯୋଗଶୀଲୋ ମହାଜ୍ଞାନୀ ଚ ଯୋ ନରଃ । ସର୍ଵଜ୍ଞାନରତଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ଧର୍ମାତ୍ମାତୁଲଵିକ୍ରମଃ ॥ ୨,୨୪.

ଯିଏ ତପସ୍ୟାରେ ଲାଗିଥାଏ, ଯୋଗରେ ପାରଙ୍ଗତ, ବଡ଼ ଜ୍ଞାନୀ, ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନରେ ଲୀନ, ଧନୀ, ଧର୍ମିକ ଓ ଅପୂର୍ବ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ—

) ସର୍ଵମେତଦଶଷେଣ ଜାଯତେ ଵସୁଧାତଲେ । କସ୍ମାନ୍ମୃତ୍ଯୁମଵାପ୍ନୋତି ରାଜା ଵା ଶ୍ରୋତ୍ରିଯୋଽପି ଵା ॥ ୨,୨୪.

ଏହା ସବୁ ଭୂମିରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ। ତେବେ ରାଜା କିମ୍ବା ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ରାହ୍ମଣ ମୃତ୍ୟୁ କାହିଁକି ପାଆନ୍ତି?

ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ । ସାଧୁସାଧୁ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ ଯସ୍ତ୍ଵଂ ଭକ୍ତୋଽସି ମେ ପ୍ରିଯଃ । ଶ୍ରୂଯତାଂ ଵଚନଂ ଗୁହ୍ଯଂ ନାନାଦେଶଵିନାଶନମ୍ ॥ ୨,୨୪.

ଭଗବାନ କହିଲେ: ବଡ଼ ଜ୍ଞାନୀ, ତୁମେ ଭଲ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଛ। ତୁମେ ମୋର ଭକ୍ତ ଓ ପ୍ରିୟ। ଏହି ଗୁପ୍ତ କଥା ଶୁଣ, ଯାହା ସମସ୍ତ ଦୁଃଖକୁ ନଶ୍ଟ କରେ।

ଵିଧାତୃଵିହିତୋ ମୃତ୍ଯୁଃ ଶୀଘ୍ରମାଦାଯ ଗଚ୍ଛତି । ତତୋ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ପକ୍ଷୀନ୍ଦ୍ର କାଶ୍ଯପେଯ ମହାଦ୍ଯୁତେ ॥ ୨,୨୪.

ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କ ନିୟମରେ ମୃତ୍ୟୁ ଦ୍ରୁତ ଭାବେ ଜୀବନକୁ ନେଇଯାଏ। ତେଣୁ ହେ ପକ୍ଷୀମନ୍ଦିରା, କଶ୍ୟପ ଗୋତ୍ରୀୟ, ମହାତେଜସ୍ବୀ, ମୁଁ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବି।

ମାନୁଷଃ ଶତଜୀଵୀତି ପୁରା ଵେଦେନ ଭାଷିତମ୍ । ଵିକର୍ମଣଃ ପ୍ରଭାଵେଣ ଶୀଘ୍ରଂ ଚାପି ଵିନଶ୍ଯତି ॥ ୨,୨୪.

ପୂର୍ବରୁ ବେଦରେ କହାଯାଇଥିଲା ଯେ, ମଣିଷ ଶତବର୍ଷ ବଞ୍ଚିବ। କିନ୍ତୁ ଦୁଷ୍କର୍ମର ପ୍ରଭାବରେ ସେ ଶୀଘ୍ର ନଶ୍ଟ ହୋଇଯାଏ।

ଵେଦାନଭ୍ଯସନେନୈଵ କୁଲାଚାରଂ ନ ସେଵତେ । ଆଲସ୍ଯାତ୍କର୍ମଣାଂ ତ୍ଯାଗୋ ନିଷିଦ୍ଧେଽପ୍ଯାଦରଃ ସଦା ॥ ୨,୨୪.

ବେଦ ଅଧ୍ୟୟନ ନ କରିବା, ପରିବାରର ଆଚାର ଅନୁସରଣ ନ କରିବା, ଆଳସ୍ୟରେ କର୍ମ ଛାଡ଼ିଦେବା, ନିଷିଦ୍ଧ କଥାରେ ସଦା ଆସକ୍ତି ରଖିବା—

ଯତ୍ର ତତ୍ର ଗୃହେଽଶ୍ରାତି ପରକ୍ଷେତ୍ରରତସ୍ତଥା । ଏତୈରନ୍ଯୈର୍ମହାଦୋଷୈର୍ଜାଯତେ ଚାଯୁଷଃ କ୍ଷଯଃ ॥ ୨,୨୪.

ଯେଉଁଠି ସେଉଁଠି ଘରେ ରହିବା, ଅନ୍ୟର ଜମିରେ ଆସକ୍ତି ରଖିବା, ଏହି ଓ ଅନ୍ୟ ଦୁଷ୍କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଆୟୁର୍ କ୍ଷୟ ହୁଏ।

ଅଶ୍ରଦ୍ଦଧାନମଶୁଚିଂ ନାସ୍ତିକଂ ତ୍ଯକ୍ତମଙ୍ଗଲମ୍ । ପରଦ୍ରୋହାନୃତରଂ ବ୍ରାହ୍ମଣଂ ଯତ (ମ) ମନ୍ଦିରମ୍ ॥ ୨,୨୪.

ଯେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଅଶ୍ରଦ୍ଧାଳୁ, ଅପବିତ୍ର, ନାସ୍ତିକ, ଅଶୁଭ ଛାଡ଼ିଦେଇଛି, ଅନ୍ୟଙ୍କୁ କ୍ଷତି କରେ, ମିଥ୍ୟା କଥା କହେ—ତାଙ୍କ ଘରକୁ ଯିଅନି।

ଅରକ୍ଷିତାରଂ ରାଜାନଂ ନିତ୍ଯଂ ଧର୍ମଵିଵର୍ଜିତମ୍ । କ୍ରୂରଂ ଵ୍ଯସନିନଂ ମୂର୍ଖଂ ଵେଦଵାଦବହିଷ୍କୃତମ୍ । ପ୍ରଜାପୀଡନକର୍ତାରଂ ରାଜାନଂ ଯମଶାସନମ୍ ॥ ୨,୨୪.

ଯେ ରାଜା ରକ୍ଷା କରନ୍ତି ନାହିଁ, ସଦା ଧର୍ମକୁ ଛାଡ଼ିଦେଇଛନ୍ତି, କ୍ରୁର, ଅପରାଧରେ ଲାଗିଥିବା, ମୂର୍ଖ, ବେଦ ଆଲୋଚନାରୁ ବାହାରିଛନ୍ତି, ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ଦୁଃଖ ଦେଉଛନ୍ତି—ଏମିତି ରାଜା ଯମଙ୍କ ଶାସନରେ ପଡ଼ନ୍ତି।

ପ୍ରାପଯନ୍ତି ଵଶଂ ମୃତ୍ଯୋସ୍ତତୋ ଯାତି ଚ ଯାତନାମ୍ । ସ୍ଵକର୍ମାଣି ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ମୁଖ୍ଯଵୃତ୍ତାନି ଯାନି ଚ ॥ ୨,୨୪.

ସେମାନେ ମୃତ୍ୟୁର ବଶରେ ପହଁଚନ୍ତି ଓ ପରେ ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ଯାଆନ୍ତି, ନିଜ କର୍ମ ଓ ମୁଖ୍ୟ ଦାୟିତ୍ୱ ଛାଡ଼ିଦେଇ।

ପରକର୍ମରତୋ ନିତ୍ଯଂ ଯମଲୋକଂ ସ ଗଚ୍ଛତି । ଶୂଦ୍ରଃ କରୋତିଃ ଯତ୍କିଞ୍ଚିଦ୍ଵିଜଶୁଶ୍ରୂଷଣଂ ଵିନା ॥ ୨,୨୪.

ଯେଉଁମାନେ ସଦା ଅନ୍ୟଙ୍କର କାମରେ ଲାଗିଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ଯମଲୋକକୁ ଯାଆନ୍ତି। ଏବଂ ଶୂଦ୍ର ଦ୍ୱିଜମାନେ ସେବା ଛାଡ଼ି ଯାହା କରେ—

ଉତ୍ତମାଧମମଧ୍ଯେ ଵା ଯମଲୋକେ ସ ପଚ୍ଯତେ । ସ୍ନାନଂ ଦାନଂ ଜପୋ ହୋମୋ ସ୍ଵାଧ୍ଯାଯୋ ଦଵର୍ତାଚ୍ଚନମ୍ ॥ ୨,୨୪.

ଯମରାଜଙ୍କ ଲୋକରେ ଉତ୍ତମ, ମଧ୍ୟମ କିମ୍ବା ଅଧମ ଯେଉଁଠି ଯିଏ ଯାଏ, ସେଠି ସେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗ କରେ; ସେଠି ସ୍ନାନ, ଦାନ, ଜପ, ହୋମ କିମ୍ବା ଅଧ୍ୟୟନ କିଛି ହୁଏ ନାହିଁ।

ଯସ୍ମିନ୍ଦିନେ ନ ସେଵ୍ଯନ୍ତେ ସ ଵୃଥା ଦିଵସୋ ନୃଣାମ୍ । ଅନିତ୍ଯମଧ୍ରୁଵଂ ଦେହମନାଧାରଂ ରସୋଦ୍ଭଵମ୍ ॥ ୨,୨୪.

ଯେ ଦିନ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକ କରାଯାଏ ନାହିଁ, ସେ ଦିନ ମଣିଷ ପାଇଁ ବ୍ୟର୍ଥ ହୁଏ; ଏହି ଦେହ ଅସ୍ଥିର, ଅନିତ୍ୟ, ଅସାର ଏବଂ ରସରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ।

ଅନ୍ନୋଦକମଯେ ଦେହେ ଗୁଣାନେତାନ୍ଵଦାମ୍ଯହମ୍ । ଯତ୍ପ୍ରାତଃ ସଂସ୍କୃତଂ ସାଯଂ ନୂନମନ୍ନଂ ଵିନଶ୍ଯତି ॥ ୨,୨୪.

ଖାଦ୍ୟ ଓ ପାନୀୟରୁ ଗଠିତ ଏହି ଦେହର ଗୁଣଗୁଡ଼ିକୁ ମୁଁ କହୁଛି; ପ୍ରଭାତରେ ଯେ ଖାଦ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୁଏ, ସେଟି ସନ୍ଧ୍ୟାକୁ ଆସି ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ନଷ୍ଟ ହୁଏ।

ତଦୀଯରସସମ୍ପୁଷ୍ଟକାଯେ କା ବତ ନିତ୍ଯତା । ଗତଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ତୁ ପକ୍ଷୀନ୍ଦ୍ର ଵପୁରର୍ଧଂ ସ୍ଵକର୍ମଭିଃ ॥ ୨,୨୪.

ଏହି ଦେହ ଯାହାର ରସରେ ପୋଷିତ, ତାହାରେ କେଉଁଠି ନିତ୍ୟତା ରହିପାରିବ? ଏହି କଥା ଜାଣି, ଓ ପକ୍ଷୀରାଜ, ନିଜ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଦେହର ଅର୍ଧ ଅଂଶ ଚାଲିଯାଏ।

ନରଃ ପାପଵିନାଶାଯ କୁର୍ଵୀତ ପରମୌଷଧମ୍ । ଦେହଃ କିମନ୍ନଦାତୁଃ ସ୍ଵିନ୍ନିଷେକ୍ତୁର୍ମାତୁରେଵ ଵା ॥ ୨,୨୪.

ପାପ ନଶ୍ୱ କରିବା ପାଇଁ ମଣିଷ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଉପାୟ କରିବା ଉଚିତ; ଏହି ଦେହ କି ଖାଦ୍ୟ ଦାତା, ବୀଜ ଦେବାଳୁ କିମ୍ବା ମାଆଙ୍କର ଦେହ ଅଟୁଟ ରହିପାରିବ?

ଉଭଯୋର୍ଵା ପ୍ରଭୋର୍ଵାପି ବାଲନୋଗ୍ନେଃ ଶୁନୋଽପି ଵା । କସ୍ତତ୍ର ପରମୋ ଯଜ୍ଞଃ କୃମିଵିଡ୍ଭସ୍ମସଂଜ୍ଞକେ ॥ ୨,୨୪.

ଦୁଇ ଅଭିଭାବକ, କିମ୍ବା ଯେଉଁଠି ମାଲିକ, କିମ୍ବା ଶିଶୁ ଅଗ୍ନି, କିମ୍ବା କୁକୁର—ଏମିତି କିଟ, ମଳ, ଅସ୍ଥିର ଦେହରେ କେଉଁଠି ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଯଜ୍ଞ ରହିଛି?

କର୍ତଵ୍ଯଃ ପରମୋ ଯତ୍ନଃ ପାତକସ୍ଯ ଵିନାଶନେ । ଅନେକଭଵସମ୍ଭୂତଂ ପାତକଂ ତୁ ତ୍ରିଧା କୃତମ୍ ॥ ୨,୨୪.

ପାପ ନଶ୍ୱ କରିବା ପାଇଁ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଚେଷ୍ଟା କରିବା ଦରକାର; ଏହି ପାପ ଅନେକ ଜନ୍ମରୁ ଆସିଛି ଏବଂ ତିନି ପ୍ରକାରରେ କରାଯାଏ।

ଯଦା ପ୍ରାପ୍ନୋତି ମାନୁଷ୍ଯଂ ତଦା ସର୍ଵଂ ତପତ୍ଯପି । ସର୍ଵଜନ୍ମାନି ସଂସ୍ମୃତ୍ଯ ଵିଷାଦୀ କୃତଚେତନଃ ॥ ୨,୨୪.

ଯେତେବେଳେ ସେ ମଣିଷ ଜନ୍ମ ପାଏ, ସେତେବେଳେ ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ଭୋଗ କରେ; ସମସ୍ତ ଜନ୍ମ ସ୍ମରଣ କରି, ଜ୍ଞାନ ହୋଇ ଦୁଃଖିତ ହୁଏ।

ଅଵେକ୍ଷ୍ଯ ଗର୍ଭଵାସାଂଶ୍ଚ କର୍ମଜା ଗତଯସ୍ତଥା । ମାନୁଷୋଦରଵାସୀ ଚେତ୍ତଦା ଭଵତି ପାତକୀ ॥ ୨,୨୪.

ଗର୍ଭବାସର ଅବସ୍ଥା ଓ କର୍ମଫଳର ଗତି ଦେଖି, ଯଦି କେହି ମଣିଷ ଗର୍ଭରେ ରହେ, ସେତେବେଳେ ସେ ପାପୀ ହୁଏ।

ଅଣ୍ଡଜାଦିଷୁ ଭୂତେଷୁ ଯତ୍ରଯତ୍ର ପ୍ରସର୍ପତି । ଆଧଯୋ ଵ୍ଯାଧଯଃ କ୍ଲେଶା ଜରାରୂପଵିପର୍ଯଯଃ ॥ ୨,୨୪.

ଡିମ୍ବ ଆଦି ଯେଉଁ ପ୍ରାଣୀମାନେ, ସେଉଁଠି ଯେଉଁଠି ଯାଏ, ସେଠି ଦୁଃଖ, ରୋଗ, କଷ୍ଟ, ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଓ ଦେହର ପରିବର୍ତ୍ତନ ଅଛି।

ଗର୍ଭଵାସାଦ୍ଵିନିର୍ମୁକ୍ତସ୍ତ୍ଵଜ୍ଞାନତିମିରାଵୃତଃ । ନ ଜାନାତିଃ ଖଗଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାଲଭାଵଂ ସମାଶ୍ରିତଃ ॥ ୨,୨୪.

ଗର୍ଭବାସରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳିଲେ ମଧ୍ୟ, ଅଜ୍ଞାନର ଅନ୍ଧକାରରେ ଢାକି ରହିଥାଏ; ଓ ପକ୍ଷୀମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଶିଶୁ ଅବସ୍ଥା ଗ୍ରହଣ କରି, ସେ କିଛି ଜାଣିପାରେ ନାହିଁ।

ଯୌଵନେ ତିମିରାନ୍ଧଶ୍ଚ ଯଃ ପଶ୍ଯତି ସ ମୁକ୍ତିଭାକ୍ । ଆଧାନାନ୍ମୃତ୍ଯୁମାପ୍ନୋତି ବାଲୋ ଵା ସ୍ଥଵିରୋ ଯୁଵା ॥ ୨,୨୪.

ଯୁବାବସ୍ଥାରେ ଅନ୍ଧକାରରେ ଅନ୍ଧ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଯିଏ ଦେଖିପାରେ, ସେ ମୁକ୍ତି ପାଏ; ଦୁଃଖ ଦ୍ୱାରା ଶିଶୁ, ବୃଦ୍ଧ କିମ୍ବା ଯୁବା ଯେ କିଏ ହେଉ, ମୃତ୍ୟୁକୁ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ।

ସଧନୋ ନିର୍ଧନଶ୍ଚୈଵ ସୁକୁମାରଃ କୁରୂପଵାନ୍ । ଅଵିଦ୍ଵାଂଶ୍ଚୈଵ ଵିଦ୍ଵାଂଶ୍ଚ ବ୍ରାହ୍ମଣାସ୍ତ୍ଵିତରୋ ଜନଃ ॥ ୨,୨୪.

ଧନୀ କିମ୍ବା ଦରିଦ୍ର, ସୁକୁମାର କିମ୍ବା କୁରୂପ, ଅଜ୍ଞାନୀ କିମ୍ବା ଜ୍ଞାନୀ, ବ୍ରାହ୍ମଣ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ଲୋକ—

ତପୋରତୋ ଯୋଗଶୀଲୋ ମହାଜ୍ଞାନୀ ଚ ଯୋ ନରଃ । ମହାଦାନରତଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ଧର୍ମାତ୍ମାତୁଲଵିକ୍ରମଃ । ଵିନା ମାନୁପଦେହଂ ତୁ ସୁଖଂ ଦୁଃ ଖଂ ନ ଵିନ୍ଦତି ॥ ୨,୨୪.

ଯିଏ ତପସ୍ୟାରେ ଲାଗିଥାଏ, ଯୋଗରେ ପାରଙ୍ଗତ, ବଡ଼ ଜ୍ଞାନୀ, ମହାଦାନରେ ରତ, ଧନୀ, ଧର୍ମାତ୍ମା ଓ ଅପୂର୍ବ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ—ମଣିଷ ଦେହ ବିନା ସେ କେବେ ଖୁସି କିମ୍ବା ଦୁଃଖ ଅନୁଭବ କରିପାରେ ନାହିଁ।

ପ୍ରାକୃତୈଃ କର୍ମପାଶୈସ୍ତୁ ମୃତ୍ଯୁମାପ୍ନୋତି ମାନଵଃ । ଆଧାନାତ୍ପଞ୍ଚ ଵର୍ଷାଣି ସ୍ଵଲ୍ପପାପୈର୍ଵିପଚ୍ଯତେ ॥ ୨,୨୪.

ସାଧାରଣ କର୍ମର ବନ୍ଧନରେ ପଡ଼ି ମଣିଷ ମୃତ୍ୟୁକୁ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ; ସାଧାରଣ ପାପ ପାଇଁ ପାଞ୍ଚ ବର୍ଷ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗ କରେ।

ପଞ୍ଚଵର୍ଷାଧିକୋ ଭୂତ୍ଵା ମହାପାପୈର୍ଵିପଚ୍ଯତେ । ଯୋନିଂ ପୂରଯତେ ଯସ୍ମାନ୍ମୃତୋଽପ୍ଯାଯାତି ଯାତି ଚ ॥ ୨,୨୪.

ପାଞ୍ଚ ବର୍ଷ ପରେ ବଡ଼ ପାପ ପାଇଁ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗ କରେ; ସେ ଏକ ଗର୍ଭକୁ ପୂରଣ କରେ, ଏହି କାରଣରୁ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ମଧ୍ୟ ସେ ଆସେ ଓ ଯାଏ।