ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

କୁଲମାର୍ଗାଂଶ୍ଚ ସନ୍ତ୍ଯଜ୍ଯ ପରଧର୍ମରତସ୍ତଥା । ଵିଦ୍ଯାଵୃତ୍ତଵିହୀନଶ୍ଚ ସ ପ୍ରେତୋ ଜାଯତେଧ୍ରୁଵମ୍ ॥ ୨,୨୨.

ଯେମାନେ ନିଜ କୁଳର ରାସ୍ତା ଛାଡ଼ି, ଅନ୍ୟର ଧର୍ମରେ ଲଗିଥାନ୍ତି, କିମ୍ବା ଶିକ୍ଷା ଓ ଜୀବିକାରୁ ବଞ୍ଚିତ—ସେମାନେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ପ୍ରେତ ହୋଇଯାନ୍ତି।

ଅତ୍ରୈଵୋଦାହରନ୍ତୀମମିତିହାସଂ ପୁରାତନମ୍ । ଯୁଧିଷ୍ଠିରସ୍ଯ ସଂଵାଦଂ ଭୀଷ୍ମେଣ ସହ ସୁଵ୍ରତ । ତଦହଂ କଥଯିଷ୍ଯାମି ଯଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ସୌଖ୍ଯମାପ୍ନୁଯାତ୍ ॥ ୨,୨୨.

ଏଠି ପୁରାତନ ଏକ ଉଦାହରଣ କଥା କହାଯାଏ, ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଓ ଭୀଷ୍ମଙ୍କର ସଂବାଦ, ହେ ସୁବ୍ରତ। ମୁଁ ଏହି କଥା କହିବି, ଯାହା ଶୁଣିଲେ ଜୀବନରେ ସୁଖ ପାଇବ।

ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଉଵାଚ । କେନ କର୍ମଵିପାକେନ ପ୍ରେତତ୍ଵମୁପଜାଯତେ । କେନ ଵା ମୁଚ୍ଯତେ କସ୍ମାତ୍ତନ୍ମେ ବ୍ରୂହି ପିତାମହ । ଯଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ନ ପୁନର୍ମୋହମେଵଂ ଯାସ୍ଯା ମି ସୁଵ୍ରତ ॥ ୨,୨୨.

ଯୁଧିଷ୍ଠିର କହିଲେ: କେଉଁ କର୍ମର ଫଳରେ ପ୍ରେତ ଭାବ ଆସେ? କେଉଁ ଉପାୟରେ ମୁକ୍ତି ମିଳେ, କିଏଠୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ? ଏହି କଥା ମୋତେ କହିଦିଅ, ପିତାମହ, ଯାହା ଶୁଣିଲେ ମୁଁ ଆଉ କେବେ ମୋହରେ ପଡ଼ିବିନାହିଁ, ହେ ସୁବ୍ରତ।

ଭୀଷ୍ମ ଉଵାଚ । ଯେନୈଵ ଜାଯତେ ପ୍ରେତୋ ଯେନୈଵ ସ ଵିମୁଚ୍ଯତେ । ପ୍ରାପ୍ନୋତି ନରକଂ ଘୋରଂ ଦୁସ୍ତରଂ ଦୈଵତୈରପି ॥ ୨,୨୨.

ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ — ଯେହି କାରଣରୁ କେହି ପ୍ରେତ ହେଇଯାନ୍ତି, ସେହି କାରଣରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ; ନାହିଁ ହେଲେ, ଦେବତାମାନେ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଅତି କଷ୍ଟଦାୟକ ଭୟଙ୍କର ନରକକୁ ଯିବାକୁ ପଡ଼େ।

ସତତଂ ଶ୍ରଵଣାଦ୍ଯସ୍ଯ ପୁଣ୍ଯଶ୍ରଵଣକୀର୍ତନାତ୍ । ମାନଵା ଵିପ୍ରମୁଚ୍ଯନ୍ତେ ଆପନ୍ନାଃ ପ୍ରେତଯୋନିଷୁ ॥ ୨,୨୨.

ଯାହାର ପୁଣ୍ୟମୟ କଥା ସବୁ ସମୟ ଶୁଣିବା ଓ ଗାଇବା ଦ୍ୱାରା, ଲୋକମାନେ ପ୍ରେତ ଯୋନିରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳନ୍ତି।

ଶ୍ରୂଯତେ ହି ପୁରା ଵତ୍ସ ବ୍ରାହ୍ମଣଃ ଶଂସିତଵ୍ରତଃ । ନାମ୍ନା ସନ୍ତପ୍ତକଃ ଖ୍ଯାତ ସ୍ତପୋର୍ଽଥେ ଵନମାଶ୍ରିତଃ ॥ ୨,୨୨.

ପୁରୁଣା କଥା ଶୁଣିବାକୁ ମିଳେ, ମୁଁ ତୋତେ କହୁଛି — ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଥିଲେ, ନାମ ସନ୍ତପ୍ତକ, ନିଷ୍ଠାପୂର୍ଣ୍ଣ ବ୍ରତରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ତପସ୍ୟା ପାଇଁ ଜଙ୍ଗଲରେ ରହିଥିଲେ।

ସ୍ଵାଧ୍ଯାଯଯୁକ୍ତୋ ହୋମେନ ଯୋ (ଯା) ଗଯୁକ୍ତୋ ଦଯାନ୍ଵିତଃ । ଯଜନ୍ସ ସକଲାନ୍ଯଜ୍ଞାନ୍ଯୁକ୍ତ୍ଯା କାଲଂ ଚ ଵିକ୍ଷିପନ୍ ॥ ୨,୨୨.

ସେ ସ୍ୱାଧ୍ୟାୟରେ ଲଗିଥିଲେ, ହୋମ କରିଥିଲେ, ଦୟାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞ ସଠିକ୍ ଭାବେ କରିଥିଲେ, ଏଭଳି ଭାବେ ସମୟ କାଟିଥିଲେ।

ବ୍ରହାମଚର୍ଯସମାଯୁକ୍ତୋ ଯୁକ୍ତସ୍ତପସି ମାର୍ଦଵେ । ପରଲୋକଭଯୋପେତଃ ସତ୍ଯଶୌଚୈଶ୍ଚ ନିର୍ମଲଃ ॥ ୨,୨୨.

ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ଥିଲେ, ମୃଦୁ ତପସ୍ୟାରେ ନିଷ୍ଠା, ପରଲୋକର ଭୟରେ ଭରିଥିଲେ, ସତ୍ୟ ଓ ପରିଶୁଧ୍ଧତାରେ ନିର୍ମଳ ଥିଲେ।

ଯୁକ୍ତୋଽହି ଗୁରୁଵାକ୍ଯେନ ଯୁକ୍ତଶ୍ଚାତିଥିପୂଜନେ । ଆତ୍ମଯୋଗେ ସଦୋଦ୍ଯୁକ୍ତଃ ସର୍ଵଦ୍ଵନ୍ଦ୍ଵଵିଵର୍ଜିତଃ ॥ ୨,୨୨.

ଗୁରୁଙ୍କର କଥାକୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଶୁଣିଥିଲେ, ଅତିଥିମାନେ ପାଇଁ ସମ୍ମାନ କରିଥିଲେ, ଆତ୍ମସଂଯମରେ ସଦା ଲଗିଥିଲେ, ସମସ୍ତ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱରୁ ମୁକ୍ତ ଥିଲେ।

ଯୋଗାଭ୍ଯାସେ ସଦା ଯୁକ୍ତଃ ସଂସାରଵିଜିଗୀଷଯା । ଏଵଂଵୃତ୍ତଃ ସଦାଚାରୋ ମୋକ୍ଷକାଙ୍କ୍ଷୀ ଜିତେନ୍ଦ୍ରିଯଃ ॥ ୨,୨୨.

ସେ ସଦା ଯୋଗ ଅଭ୍ୟାସରେ ଲଗିଥିଲେ, ସଂସାରକୁ ଜୟ କରିବା ଇଚ୍ଛାରେ, ଭଲ ଆଚରଣରେ ନିଷ୍ଠା, ମୋକ୍ଷ ପାଇଁ ଆଶା, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଜୟ କରିଥିଲେ।

ବହୂନ୍ଯବ୍ଦାନି ଵିଜନେ ଵନେ ତସ୍ଯ ଗତାନି ଵୈ । ତସ୍ଯ ବୁଦ୍ଧିସ୍ତତୋ ଜାତା ତୀର୍ଥାନୁଗମନଂ ପ୍ରତି ॥ ୨,୨୨.

ଏଭଳି ଭାବେ ସେ ଜଙ୍ଗଲରେ ଅନେକ ବର୍ଷ କାଟିଥିଲେ; ପରେ ତାଙ୍କର ମନ ତୀର୍ଥ ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ଆକୁଳ ହେଲା।

ପୁଣ୍ଯୈସ୍ତୀର୍ଥଜଲୈରେଵ ଶୋଷଯିଷ୍ଯେ କଲେଵରମ୍ । ସ ତୀର୍ଥେତ୍ଵରିତଂ ସ୍ନାତ୍ଵା ତପସ୍ଵୀ ଭାସ୍କରୋଦଯେ । କୃତଜାପ୍ଯନମସ୍କାରୋ ହ୍ଯଧ୍ଵାନଂ ପ୍ରତ୍ଯପଦ୍ଯତ ॥ ୨,୨୨.

‘ପୁଣ୍ୟ ତୀର୍ଥର ଜଳରେ ଏହି ଶରୀରକୁ ଶୋଷିଦେବି।’ ଏଭଳି ଭାବେ, ସେ ତୀର୍ଥରେ ଭାସ୍କର ଉଦୟରେ ସ୍ନାନ କରି, ଜପ ଓ ନମସ୍କାର କରି, ଯାତ୍ରାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।

ଏକସ୍ମିନ୍ଦିଵସେ ଵିପ୍ରୋ ମାର୍ଗଭ୍ରଷ୍ଟୋ ମହାତପାଃ । ଦଦର୍ଶାଧ୍ଵନି ଗଚ୍ଛନ୍ସ ପଞ୍ଚ ପ୍ରେତାନ୍ ସୁଦାରୁଣାନ୍ ॥ ୨,୨୨.

ଏକ ଦିନ, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ମାନ୍ୟ ମାର୍ଗରେ ଭୁଲିଗଲେ, ଯାଉଥିବା ବେଳେ ପାଞ୍ଚି ଭୟଙ୍କର ପ୍ରେତକୁ ଦେଖିଲେ।

ଅରଣ୍ଯେ ନିର୍ଜନେ ଦେଶେ ସଂକଟେ ଵୃକ୍ଷଵର୍ଜିତେ । ପଞ୍ଚୈତାନ୍ଵିକୃତାକାରାନ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵୈ ଘୋରଦର୍ଶନାନ୍ । ଈଷତ୍ସନ୍ତ୍ରସ୍ତହୃଦଯୋଽତିଷ୍ଠଦୁନ୍ମୀଲ୍ଯ ଲୋଚନେ ॥ ୨,୨୨.

ଏକ ଜଙ୍ଗଲର ନିର୍ଜନ ଦେଶରେ, ଦୁର୍ଗମ ଓ ଗଛ ନଥିବା ସ୍ଥାନରେ, ସେ ପାଞ୍ଚି ଭୟଙ୍କର ଦେଖା ଦେଉଥିବା, ବିକୃତ ଆକୃତିର ପ୍ରେତମାନେକୁ ଦେଖିଲେ; ତାଙ୍କର ହୃଦୟ ଅଲ୍ପ ଭୟରେ ଭରିଗଲା, ଚକିତ ଚକ୍ଷୁରେ ଦେଖି ଦଣ୍ଡାଇ ରହିଲେ।

ଅଵଲମ୍ବ୍ଯ ତତୋ ଧୈର୍ଯଂ ଭଯମୁତ୍ସୃଜ୍ଯ ଦୂରତଃ । ପପ୍ରଚ୍ଛ ମଧୁରାଭାଷୀ କେ ଯୂଯଂ ଵିକୃତାନନାଃ ॥ ୨,୨୨.

ପରେ, ନିଜକୁ ନିଶ୍ଚିତ କରି, ଭୟକୁ ଛାଡ଼ି, ଦୂରରୁ ମଧୁର କଥାରେ ପଚାରିଲେ — ‘ତମେ କିଏ, ଏଭଳି ବିକୃତ ମୁହଁ ନେଇ?’

କିଞ୍ଚାଶୁଭଂ କୃତଂ କର୍ମ ଯେନ ପ୍ରାପ୍ତାଃ ସ୍ଥ ଵୈକୃତମ୍ । କଥଂ ଵା ଚୈକତଃ କର୍ମ ପ୍ରସ୍ଥିତାଃ କୁତ୍ର ନିଶ୍ଚିତମ୍ ॥ ୨,୨୨.

‘କଣ ଅଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛ, ଯାହାର ଫଳରେ ଏଭଳି ଦୁଃଖଦ ଅବସ୍ଥାକୁ ପହଞ୍ଚିଛ? ତମେ କିପରି ଏକାଠି ହେଲେ, ଏବଂ କେଉଁଠିକୁ ଯାଉଛ?’

ପ୍ରେତରାଜ ଉଵାଚ । ସ୍ଵୈଃ ସ୍ଵୈସ୍ତୁ କର୍ମଭିଃ ପ୍ରାପ୍ତଂ ପ୍ରେତତ୍ଵଂ ହି ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ । ପରଦ୍ରୋହରତାଃ ସର୍ଵେ ପାପମୃତ୍ଯୁଵଶଂ ଗତାଃ ॥ ୨,୨୨.

ପ୍ରେତରାଜ କହିଲେ — ‘ଆମେ ନିଜ କର୍ମର ଫଳରେ ପ୍ରେତ ହେଇଛୁ, ମହାନ ବ୍ରାହ୍ମଣ; ଆମେ ସମସ୍ତେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ କ୍ଷତି କରିବାରେ ଲାଗିଥିଲୁ, ଦୁଷ୍ଟ କର୍ମର ଫଳରେ ମୃତ୍ୟୁ ଭୋଗିଛୁ।’

କ୍ଷୁତ୍ପିପାସାର୍ଦିତା ନିତ୍ଯଂ ପ୍ରେତତ୍ଵଂ ସମୁପାଗତାଃ । ହତଵାକ୍ଯା ହତଶ୍ରୀକା ହତ ସଂଜ୍ଞା ଵିଚେତସଃ ॥ ୨,୨୨.

ଆମେ ସଦା କ୍ଷୁଦା ଓ ତିଆରେ ପୀଡିତ, ପ୍ରେତ ଅବସ୍ଥାକୁ ପହଞ୍ଚିଛୁ; ଆମର କଥା ନାହିଁ, ଶ୍ରୀ ନାହିଁ, ସଂଜ୍ଞା ନାହିଁ, ଭ୍ରମିତ ଅବସ୍ଥାରେ ଅଛୁ।

ନ ଜାନୀମୋ ଦିଶଂ ତାତ ଵିଦିଶଂ ଚାତିଦୁଃ ଖିତାଃ । କ୍ଵ ନୁ ଗଚ୍ଛାମହେ ମୂଢାଃ ପିଶାଚାଃ କର୍ମଜା ଵଯମ୍ ॥ ୨,୨୨.

ତୋତେ କହୁଛି, ଆମେ ଦିଶା କିମ୍ବା ଦିଗ ବୁଝିପାରୁ ନାହିଁ, ଅତି ଦୁଃଖରେ ଅଛୁ; କେଉଁଠିକୁ ଯିବା, ଆମେ ମୂଢ଼, ନିଜ କର୍ମର ଫଳରେ ପିଶାଚ ହେଇଛୁ।

ନ ମାତା ନ ପିତାସ୍ମାକଂ ପ୍ରେତତ୍ଵଂ କର୍ମଭିଃ ସ୍ଵକୈଃ । ପ୍ରାପ୍ତାଃ ସ୍ମ ସହସା ଜାତଦୁଃ ଖୋଦ୍ଵେଗସମାକୁଲମ୍ ॥ ୨,୨୨.

ଆମର କୌଣସି ମାତା କିମ୍ବା ପିତା ନାହିଁ; ନିଜ କର୍ମର ଫଳରେ ଆମେ ଅଚିରେ ପ୍ରେତ ଅବସ୍ଥାକୁ ପହଞ୍ଚିଛୁ, ନୂତନ ଦୁଃଖ ଓ ଉତ୍ତେଜନାରେ ଭରିଯାଇଛୁ।

ଦର୍ଶନେନ ଚ ତେ ବ୍ରହ୍ମନ୍ମୁଦିତାପ୍ଯାଯିତା ଵଯମ୍ । ମୁହୂର୍ତନ୍ତିଷ୍ଠ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଵୃତ୍ତାନ୍ତଂ ସର୍ଵମାଦିତଃ ॥ ୨,୨୨.

ତୁମକୁ ଦେଖି ଆମେ ଖୁସି ଓ ଶାନ୍ତି ଅନୁଭବ କରୁଛୁ; ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ରୁହ, ମୁଁ ଆରମ୍ଭରୁ ସମସ୍ତ କଥା କହିଦେବି।

ଅହଂ ପର୍ଯୁଷିତୋ ନାମ ଏଷ ସୂଚୀମୁଖସ୍ତଥା । ଶୀଘ୍ରଗୋ ରୋଘ (ହ) କଶ୍ଚୈଵ ପଞ୍ଚମୋ ଲେଖକଃ ସ୍ମତୃତଃ ॥ ୨,୨୨.

ମୁଁ ପର୍ୟୁଷିତ ନାମରେ ପରିଚିତ, ଏହି ଜଣେ ସୂଚୀମୁଖ, ଏଭଳି ଶୀଘ୍ରଗ, ରୋଧକ ଏବଂ ପଞ୍ଚମ ଲେଖକ ଭାବରେ ଜଣାଶୁଣା।

ଏଵଂ ନାମ୍ନା ଚ ସର୍ଵେ ଵୈ ସଂପ୍ରାପ୍ତାଃ ପ୍ରେତତାଂ ଵଯମ୍ । ବ୍ରାହ୍ମଣ ଉଵାଚ । ପ୍ରେତାନାଂ କର୍ମଜାତାନାଂ କଥଂ ଵୈ ନାମସମ୍ଭଵଃ । କିଞ୍ଚିତ୍କାରଣମୁଦିଶ୍ଯ ଯେନ ବ୍ରୂଯାଃ ସ୍ଵନାମକାନ୍ ॥ ୨,୨୨.

ଏଭଳି ନାମରେ ଆମେ ସମସ୍ତେ ପ୍ରେତ ଦେହ ପାଇଛୁ। ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଲେ: ପ୍ରେତମାନେ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା କିପରି ଏଭଳି ନାମ ପାଇଥାନ୍ତି? ନିଜ ନାମର କାରଣ କହିବାକୁ ଦୟାକରି ଉଲ୍ଲେଖ କର।

ପ୍ରେତରାଜ ଉଵାଚ । ମଯା ସ୍ଵାଦୁ ସଦା ଭୁକ୍ତଂ ଦତ୍ତଂ ପର୍ଯୁଷିତଂ ଦ୍ଵିଜ ॥ ୨,୨୨.

ପ୍ରେତରାଜ କହିଲେ: ମୁଁ ସଦା ପୁରୁଣା ଖାଦ୍ୟ ଖାଇଥିଲି ଏବଂ ଦେଇଥିଲି, ବ୍ରାହ୍ମଣ।

ଶୀଘ୍ରଂ ଗଚ୍ଛତି ଵିପ୍ରେଣ ଯାଚିତଃ କ୍ଷୁଧିତେନ ଵୈ । ଏତତ୍କାରଣମୁଦ୍ଦିଶ୍ଯ ନାମ ପର୍ଯୁଷିତଂ ମମ ॥ ୨,୨୨.

ଏକ ଭୁକ୍ତ ଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣ ମୋତେ ଚାହିଲେ, ମୁଁ ଶୀଘ୍ର ଯାଉଥିଲି; ଏହି କାରଣରୁ ମୋ ନାମ ପର୍ୟୁଷିତ।

ଶୀଘ୍ରଂ ଗଚ୍ଛତି ଵିପ୍ରେଣ ଯାଚିତଃ କ୍ଷୁଧିତେନ ଵୈ । ଏତତ୍କାରଣମୁଦ୍ଦିଶ୍ଯ ଶୀଘ୍ରଗୋଽଯଂ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ ॥ ୨,୨୨.

ଏକ ଭୁକ୍ତ ଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣ ଏହି ଜଣେକୁ ଚାହିଲେ, ଏହି ଜଣେ ଶୀଘ୍ର ଯାଉଥିଲେ; ଏହି କାରଣରୁ ଏହି ଜଣେ ଶୀଘ୍ରଗ ଭାବରେ ପରିଚିତ, ବ୍ରାହ୍ମଣ।

ସୂଚିତା ବହଵୋଽନେନ ଵିପ୍ରା ଅନ୍ନାଧିକାଙ୍କ୍ଷଯା । ଏତତ୍କାରଣମୁଦ୍ଦିଶ୍ଯ ଏଷ ସୂଚିମୁଖଃ ସ୍ମୃତଃ ॥ ୨,୨୨.

ଏହି ଜଣେ ଅତି ଖାଦ୍ୟ ଆଶାରେ ଅନେକ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଖାଇଥିଲେ; ଏହି କାରଣରୁ ଏହି ଜଣେ ସୂଚୀମୁଖ ଭାବରେ ଜଣାଶୁଣା।

ଏକାକୀ ମିଷ୍ଟମଶ୍ରାତି ପୋଷ୍ଯଵର୍ଗମୃତେ ସଦା । ବ୍ରାହ୍ମଣାନାମଭାଵେନ ରୋଧ (ହ) କସ୍ତେନ ଚୋଚ୍ଯତେ ॥ ୨,୨୨.

ଏହି ଜଣେ ସଦା ଏକା ମିଠା ଖାଦ୍ୟ ଖାଇଥିଲେ, କେବଳ ନିଜ ପୋଷ୍ୟମାନେ ଛଡି; ବ୍ରାହ୍ମଣ ନଥିବାରୁ ଏହି ଜଣେ ରୋଧକ ଭାବରେ ପରିଚିତ।

ପୁରାଯଂ ମୌନମାସ୍ଥାଯ ଯାଚିତୋ ଵିଲିଖେଦ୍ଭୁଵମ୍ । ତେନ କର୍ମଵିପାକେନ ଲେଖକୋ ନାମ ଚୋଚ୍ଯତେ ॥ ୨,୨୨.

ପୂର୍ବରୁ ଏହି ଜଣେ ଚୁପ୍ ରହି, ଚାହିଲା ପରେ ଭୂମିକୁ ଖୁଣିଥିଲେ; ଏହି କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳରେ ଏହି ଜଣେ ଲେଖକ ଭାବରେ ପରିଚିତ।