କର୍ମଜଂ ଦେହମାଶ୍ରିତ୍ଯ ପୂର୍ଵଦେହଂ ସମୁତ୍ସଜେତ୍ । ଅଙ୍ଗୁଷ୍ଠମାତ୍ରୋ ଵାଯୁଶ୍ଚ ଶମୀପତ୍ରଂସମାରୁହେତ୍ ॥ ୨,୧୮.
କର୍ମର ଫଳରେ ମିଳିଥିବା ନୂତନ ଦେହକୁ ଧରି, ପୂର୍ବ ଦେହକୁ ପ୍ରେତ ଛାଡ଼ିଦିଏ; ଅଙ୍ଗୁଠି ପରି ଛୋଟ ଆତ୍ମା, ଶମୀ ଗଛର ପତ୍ର ଉପରେ ଚଢ଼ିଯାଏ।
ଵ୍ରଜଂସ୍ତିଷ୍ଠନ୍ପଦୈକେନ ଯଥୈଵୈକେନ ଗଚ୍ଛତି । ଯଥା ତୃଣଜଲୌକେଵ ଦେହୀ କର୍ମାନୁଗୋଽଵଶଃ ॥ ୨,୧୮.
ସେ ଯେବେ ଚାଲେ କିମ୍ବା ଦଣ୍ଡାଇ ରହେ, ଏକ ପାଉଁ ଦ୍ୱାରା ଚଳନ କରେ; ଯେପରି ତିନି ପାଣି ଉପରେ ଲମ୍ଭା ମାରେ, ଏହି ଦେହଧାରୀ ଆତ୍ମା କର୍ମରେ ବନ୍ଧା ହୋଇ, ନିର୍ବଳ ଅବସ୍ଥାରେ ରହେ।
ଵାସାଂସି ଜୀର୍ଣାନି ଯଥା ଵିହାଯ ନଵାନି ଗୃହ୍ଣାତି ନରୋଽପରାଣି । ତଥା ଶରୀରାଣି ଵିହାଯ ଜୀର୍ଣାନ୍ଯନ୍ଯାନି ସଂଯାତି ନଵାନି ଦେହୀ ॥ ୨,୧୮.
ଯେପରି ଏକ ମଣିଷ ପୁରୁଣା ଜାମାକପଡ଼ା ଛାଡ଼ି ନୂଆ ଜାମା ପିନ୍ଧେ, ସେପରି ଦେହୀ ଆତ୍ମା ପୁରୁଣା ଦେହକୁ ଛାଡ଼ି, ନୂଆ ଦେହରେ ପ୍ରବେଶ କରେ।
ଶ୍ରୀଗରୁଡମହାପୁରାଣମ୍ ୧୯ ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ । ଵାଯୁଭୂତଃ କ୍ଷଧାଵିଷ୍ଟଃ କର୍ମଜଂ ଦେହମାଶ୍ରିତଃ । ତେ ଦେହଂ ସ ସମାସାଦ୍ଯ ଯମେନ ସହ ଗଚ୍ଛତି ॥ ୨,୧୯.
ଭଗବାନ କହିଲେ: ବାୟୁ ସଦୃଶ ହୋଇ, ଭୋକରେ ପୀଡ଼ିତ ହେବା ପରେ, କର୍ମର ଫଳରେ ମିଳିଥିବା ଦେହକୁ ଧରି, ସେ ଦେହକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ, ଯମଙ୍କ ସହ ଯାଏ।
ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତପୁରଂ ତତ୍ର ଯୋଜନାନାଂ ତୁ ଵିଂଶତିଃ । କାଯସ୍ଥାସ୍ତତ୍ର ପଶ୍ଯନ୍ତି ପାପପୁଣ୍ଯାନି ସର୍ଵଶଃ ॥ ୨,୧୯.
ସେଠାରେ ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତଙ୍କ ନଗର ଅଛି, ଯାହା କି ବିଶ୍ ଯୋଜନ ଦୂରେ; ସେଠାରେ କାୟସ୍ଥମାନେ ସମସ୍ତ ପୁଣ୍ୟ ଓ ପାପ ଦେଖନ୍ତି।
ମହାଦାନେଷୁଦତ୍ତେଷୁ ଗତସ୍ତତ୍ର ସୁଖୀ ଭଵେତ୍ । ଯୋଜନାନାଂ ଚତୁର୍ଵିଂଶତ୍ପୁରଂ ଵୈଵସ୍ଵତଂ ଶୁଭମ୍ ॥ ୨,୧୯.
ଯିଏ ବଡ଼ ଦାନ ଦେଇଛି, ସେଠାରେ ସେ ସୁଖୀ ହୁଏ; ଚବିଶି ଯୋଜନ ଦୂରେ ଅଛି ଶୁଭ ବୈବସ୍ବତ ନଗର।
ଲୋହଂ ଲଵଣକାର୍ପାସଂ ତିଲପାତ୍ରଂ ଚ ଯୈର୍ନରୈଃ । ଦତ୍ତଂ ତେନୈଵ ତୃପ୍ଯନ୍ତି ଯମସ୍ଯ ପୁରଚାରିଣଃ ॥ ୨,୧୯.
ଯେମାନେ ଲୋହା, ଲୁଣ, ପଟ, କିମ୍ବା ତିଳର ପାତ୍ର ଦାନ କରିଛନ୍ତି, ସେଇ ଦ୍ୱାରା ଯମଙ୍କର ସେବକମାନେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି।
ଗତ୍ଵା ଚ ତତ୍ର ତେ ସର୍ଵେ ପ୍ରତୀହାରଂ ଵଦନ୍ତି ହି । ଧର୍ମଧ୍ଵଜପ୍ରତୀହାରସ୍ତତ୍ର ତିଷ୍ଠତି ସର୍ଵଦା ॥ ୨,୧୯.
ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚିଲାପରେ ସମସ୍ତେ ଦ୍ୱାରପାଳଙ୍କୁ ଜଣାଇଦିଅନ୍ତି; ଧର୍ମଧ୍ୱଜ ନାମକ ଦ୍ୱାରପାଳ ସେଠାରେ ସଦା ଦଣ୍ଡାଇ ରହନ୍ତି।
ସପ୍ତଧାନ୍ଯସ୍ଯ ଦାନେନ ପ୍ରୀତୋ ଧର୍ମଧ୍ଵଜୋ ଭଵେତ୍ । ତତ୍ର ଗତ୍ଵା ପ୍ରତୀହାରୋ ବ୍ରୂତେ ତସ୍ଯ ଶୁଭାଶୁଭମ୍ ॥ ୨,୧୯.
ସାତ ପ୍ରକାର ଧାନ୍ୟର ଦାନ ଦ୍ୱାରା ଧର୍ମଧ୍ୱଜ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି; ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚିଲାପରେ ଦ୍ୱାରପାଳ ତାଙ୍କର ଭଲ ଓ ଖରାପ କାମ କହିଦିଅନ୍ତି।
ଧର୍ମରାଜସ୍ଯ ଯଦ୍ରୂପଂ ସନ୍ତଃ ସୁକୃତିନୋ ଜନାଃ । ପଶ୍ଯନ୍ତି ଚ ଦୁରାତ୍ମାନୋ ଯମରୂପଂ ସୁଭୀଷଣମ୍ ॥ ୨,୧୯.
ଧର୍ମରାଜଙ୍କର ରୂପ କେବଳ ସଦ୍ଗୁଣୀ ଲୋକମାନେ ଦେଖନ୍ତି; ଦୁଷ୍ଟମାନେ ଯମଙ୍କ ଭୟଙ୍କର ରୂପ ଦେଖନ୍ତି।
ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଭଯଭୀତସ୍ତୁ ହାହେତି ଵଦତେ ଜନଃ । କୃତଂ ଦାନଂ ଚ ଯୈର୍ମର୍ତ୍ଯୈସ୍ତେଷାଂ ନାସ୍ତି ଭଯଂ କ୍ଵଚିତ୍ ॥ ୨,୧୯.
ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଲୋକମାନେ ଭୟରେ 'ହା ହେ' ବୋଲି କୁହନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ଯେମାନେ ଦାନ କରିଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ କେଉଁଠିଓ ଭୟ ନାହିଁ।
ପ୍ରାପ୍ତଂ ସୁକୃତିନଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସ୍ଥାନାଚ୍ଚ ଲତି ସୂର୍ଯଜଃ । ଏଷ ମେ ମଣ୍ଡଲଂ ଭିତ୍ତ୍ଵା ବ୍ରହ୍ମଲୋକଂ ପ୍ରଯାସ୍ଯତି ॥ ୨,୧୯.
ସଦ୍ଗୁଣୀ ଲୋକ ପହଞ୍ଚିଲେ, ସୂର୍ଯ୍ୟପୁତ୍ର ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ତାଙ୍କ ସ୍ଥାନ ଛାଡ଼ିଦିଅନ୍ତି, କହନ୍ତି—'ଏହି ମଣିଷ ମୋର ମଣ୍ଡଳ ଭେଦି ବ୍ରହ୍ମଲୋକକୁ ଯିବେ।'
ଦାନେନ ସୁଲଭୋ ଧର୍ମୋ ଯମମାର୍ଗଃ ସୁଖାଵହଃ । ଏଷ ମାର୍ଗୋ ଵିଶାଲୋଽତ୍ର ନ କେନାପ୍ଯ ନୁଗମ୍ଯତେ । ଦାନପୁଣ୍ଯଂ ଵିନା ଵତ୍ସ ନ ଗଚ୍ଛେଦ୍ଧର୍ମମନ୍ଦିରମ୍ ॥ ୨,୧୯.
ଦାନ ଦ୍ୱାରା ଧର୍ମ ସହଜରେ ମିଳେ, ଯମଙ୍କ ମାର୍ଗ ସୁଖ ଦେଇଥାଏ; ଏହି ମାର୍ଗ ବଡ଼ ଓ ବିସ୍ତୃତ, କିନ୍ତୁ ଦାନ ଓ ପୁଣ୍ୟ ବିନା କେହିଓ ଏଠାକୁ ଚାଲିପାରେନି। ଦାନର ପୁଣ୍ୟ ଛାଡ଼ି, ବତ୍ସ, କେହିଓ ଧର୍ମ ମନ୍ଦିରକୁ ପହଞ୍ଚିପାରେନି।
ତସ୍ମିନ୍ମାର୍ଗେ ତୁ ରୌଦ୍ରେ ଵୈ ଭୀଷଣା ଯମକିଙ୍କରାଃ । ଏକୈକସ୍ଯ ପୁରସ୍ଯାଗ୍ରେ ତିଷ୍ଠତ୍ଯେକସହସ୍ରକମ୍ ॥ ୨,୧୯.
ସେ ଭୟଙ୍କର ମାର୍ଗରେ, ଯମଙ୍କ ଭୟଭୀତ କିଙ୍କରମାନେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ନଗର ଦ୍ୱାରରେ ଏକ ହଜାର ହଜାର ଦଣ୍ଡାଇ ରହନ୍ତି।
ପଚନ୍ତି ପାପିନଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଉଦକେ ଯାତନାକରାଃ । ଗୃହ୍ଣନ୍ତି ମାସମାସାନ୍ତେ ପାଦଶେଷଂ ତୁ ତଦ୍ଭଵେତ୍ ॥ ୨,୧୯.
ପାପୀକୁ ଧରି, ଯାତନାଦାତାମାନେ ପାଣିରେ ରାନ୍ଧନ୍ତି; ପ୍ରତି ମାସ ଶେଷରେ, ତାଙ୍କର ପାଦର ଅଂଶ ମାତ୍ର ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିଯାଏ।
ଔର୍ଧ୍ଵଦୈହିକଦାନାନି ଯୈର୍ନ ଦତ୍ତାନି କାଶ୍ଯପ । ମହାକଷ୍ଟେନ ତେ ଯାନ୍ତି ତସ୍ମାଦ୍ଦେଯାନି ଶକ୍ତିତଃ । ଅଦତ୍ତ୍ଵା ପଶୁଵଦ୍ଯାନ୍ତି ଗୃହୀତୋ ଵନ୍ଧବନ୍ଧନୈଃ ॥ ୨,୧୯.
ହେ କାଶ୍ୟପ, ଯେମାନେ ଉତ୍ତରକ୍ରିୟାର ଦାନ ଦେଇନାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ବହୁତ କଷ୍ଟରେ ଯାଆନ୍ତି; ତେଣୁ ଯେଉଁଠି ପରିମାଣରେ ସମ୍ଭବ, ଦେବା ଉଚିତ। ଦାନ ନ ଦେଇ, ସେମାନେ ପଶୁମାନେ ପରି ଦୌର୍ବଳ୍ୟରେ, ଦୌର୍ବଳ୍ୟ ଓ ଦଳାଇରେ ବନ୍ଧା ହୋଇ ଯାଆନ୍ତି।
ଏଵଂ କୃତେନ ସମ୍ପଶ୍ଯେତ୍ସ ନରଃ ଭୂତକର୍ମଣା । ଦୈଵିକୀଂ ପୈତୃକୀଂ ଯୋନିଂ ମାନୁଷୀଂ ଵାଥ ନାରକୀମ୍ ॥ ୨,୧୯.
ଏଭଳି କର୍ମ କରିଥିବା ଲୋକ ନିଜ କର୍ମଫଳରେ ଦେବ, ପିତୃ, ମାନବ କିମ୍ବା ନରକ ଜନ୍ମ ଲାଭ କରେ ।
ଧର୍ମରାଜସ୍ଯ ଵଚନାନ୍ମୁକ୍ତିର୍ଭଵତି ଵା ତତଃ । ମାନୁଷ୍ଯଂ ତତ୍ତ୍ଵତଃ ପ୍ରାପ୍ଯ ସ ପୁତ୍ତ୍ରଃ ପୁତ୍ତ୍ରତାଂ ଵ୍ରଜେତ୍ ॥ ୨,୧୯.
ଧର୍ମରାଜଙ୍କ ଆଦେଶରେ କେବେ କେବେ ମୁକ୍ତି ମିଳେ; କିମ୍ବା ସତ୍ୟରେ ମାନବ ଜନ୍ମ ପାଇଲେ, ସେ ପୁଅ ହୋଇ ପୁଅର ଭୂମିକା ନେଇଥାଏ ।
ଯଥାଯଥା କୃତଂ କର୍ମ ତାନ୍ତାଂ ଯୋନିଂ ଵ୍ରଜେନ୍ନରଃ । ତତ୍ତଥୈଵ ଚ ଭୁଞ୍ଜାନୋ ଵିଚରେତ୍ସର୍ଵଲୋକଗଃ ॥ ୨,୧୯.
ଯେପରି କର୍ମ କରିଥାଏ, ସେହି ପରି ଜନ୍ମ ଲାଭ କରେ; ଏବଂ ତାହାର ଫଳ ଭୋଗ କରି ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ଘୁଞ୍ଚିବାକୁ ପଡ଼େ ।
ଅଶାଶ୍ଵତଂ ପରିଜ୍ଞାଯ ସର୍ଵଲୋକୋତ୍ତରଂ ସୁଖମ୍ । ଯଦା ଭଵତି ମାନୁଷ୍ଯଂ ତଦା ଧର୍ମଂ ସମାଚରେତ୍ ॥ ୨,୧୯.
ସମସ୍ତ ଲୋକର ସୁଖ ଅସ୍ଥାୟୀ ବୋଲି ବୁଝି, ଯେତେବେଳେ ମାନବ ଜନ୍ମ ମିଳେ, ସେତେବେଳେ ଧର୍ମ କରିବା ଉଚିତ ।
କୃମଯୋ ଭସ୍ମ ଵିଷ୍ଠା ଵା ଦେହାନାଂ ପ୍ରକୃତିଃ ସଦା । ଅନ୍ଧକୂପେ ମହାରୌଦ୍ରେ ଦୀପହସ୍ତଃ ପାତେତ୍ତୁ ଵୈ ॥ ୨,୧୯.
ଦେହର ସ୍ୱଭାବ ସଦା କିଟ, ଛାର କିମ୍ବା ମଳ ହେଉଛି; ଭୟଙ୍କର ଅନ୍ଧକାର ଗହ୍ୱରରେ ଦୀପ ଧରି ମଣିଷ ପଡ଼ିଯାଇପାରେ ।
ମହାପୁଣ୍ଯପ୍ରଭାଵେଣ ମାନୁଷ୍ଯଂ ଜନ୍ମ ଲଭ୍ଯତେ । ଯସ୍ତତ୍ପ୍ରାପ୍ଯ ଚରେଦ୍ଧର୍ମଂ ସ ଗଚ୍ଛେତ୍ପରମାଂ ଗତିମ୍ ॥ ୨,୧୯.
ବଡ଼ ପୁଣ୍ୟର ଫଳରେ ମାନବ ଜନ୍ମ ମିଳେ; ଯିଏ ଏହି ଜନ୍ମ ପାଇ ଧର୍ମ କରେ, ସେ ପରମ ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ ।
ଅପି ଜାନନ୍ଵୃଥା ଧର୍ମଂ ଦୁଃ ଖମାଯାତି ଯାତି ଚ ॥ ୨,୧୯.
ଧର୍ମ ଜାଣିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଯଦି ତାହାକୁ ବ୍ୟର୍ଥ କରେ, ସେ ଦୁଃଖରେ ଆସିଯାଏ ଏବଂ ଚାଲିଯାଏ ।
ଜାତୀଶତେନ ଲଭତେ କିଲ ମାନୁଷତ୍ଵଂ ତତ୍ରାପି ଦୁର୍ଲଭତରଂ ଖଗ ଭୋ ଦ୍ଵିଜତ୍ଵମ୍ । ଯସ୍ତତ୍ର ପାଲଯତି ଲାଲଯତି ଵ୍ରତାନି ତସ୍ଯାମୃତଂ ଭଵତି ହସ୍ତଗତଂ ପ୍ରସାଦାତ୍ ॥ ୨,୧୯.
ଶତ ଜନ୍ମ ପରେ ମାନବ ଜନ୍ମ ମିଳେ; ତାହାମଧ୍ୟରେ ଦ୍ୱିଜ ହେବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ । ଯିଏ ଏଠାରେ ବ୍ରତ ରକ୍ଷା କରେ ଏବଂ ଲାଡ଼େଇ ରଖେ, ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଦୟାରେ ଅମୃତ ହାତରେ ରଖାଯାଏ ।
ଶ୍ରୀଗରୁଡମହାପୁରାଣମ୍ ୨୦ ଗରୁଡ ଉଵାଚ । ଯେ କେଚିତ୍ପ୍ରେତରୂପେଣ କୁତ୍ର ଵାସଂ ଲଭନ୍ତି ତେ । ପ୍ରେତଲୋକାଦ୍ଵିନିର୍ମୁକ୍ତାଃ କଥଂ କୁତ୍ର ଵ୍ରଜନ୍ତି ତେ ॥ ୨,୨୦.
ଗରୁଡ଼ ପଚାରିଲେ: ଯେମାନେ ପ୍ରେତ ଆକାରରେ କେଉଁଠି ବାସ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ପ୍ରେତଲୋକରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇଲେ କିପରି ଏବଂ କେଉଁଠି ଯାଆନ୍ତି?
ଚତୁର୍ଯୁକ୍ତାଶୀତି ଲକ୍ଷୈର୍ନରକୈଃ ପର୍ଯୁପାସିତାଃ । ଯମେନ ରକ୍ଷିତାସ୍ତତ୍ର ଭୂତୈଶ୍ଚୈଵ ସହସ୍ରଶଃ ॥ ୨,୨୦.
ଏଠାରେ ସେମାନେ ଚଉରାଶି ଲକ୍ଷ ନରକରେ ଘେରାଯାଇଥାନ୍ତି, ଯମ ଏବଂ ହଜାର ହଜାର ଭୂତ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ ।
ଵିଚରନ୍ତି କଥଂ ଲୋକେ ନରକାଚ୍ଚ ଵିନିର୍ଗତାଃ । ଗରୁଡୋଦୀରିତଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଲକ୍ଷ୍ମୀନାଥୋଽବ୍ରଵୀଦିଦମ୍ ॥ ୨,୨୦.
ନରକରୁ ବାହାରିଲେ ସେମାନେ କିପରି ଏହି ଲୋକରେ ଘୁଞ୍ଚନ୍ତି? ଗରୁଡ଼ଙ୍କ ପ୍ରଶ୍ନ ଶୁଣି ଲକ୍ଷ୍ମୀନାଥ କହିଲେ ।
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଉଵାଚ । ପକ୍ଷିରାଜ ଶୃଣୁଷ୍ଵ ତ୍ଵଂ ଯତ୍ର ପ୍ରେତାଶ୍ଚରନ୍ତି ଵୈ । ପରାର୍ଥଦାରଗ୍ରହଣାଚ୍ଛ (ବ) ଲାଦ୍ଦ୍ରୋହାନ୍ନିଶାଚରାଃ ॥ ୨,୨୦.
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହିଲେ: ପକ୍ଷୀରାଜ, ଶୁଣ, କେଉଁଠି ପ୍ରେତମାନେ ଘୁଞ୍ଚନ୍ତି—ଯେମାନେ ପରସ୍ତ୍ରୀ ଗ୍ରହଣ, ଚୋରି କିମ୍ବା ବିଶ୍ୱାସଘାତ କରି ନିଶାରେ ଘୁଞ୍ଚନ୍ତି ।
ତଥୈଵ ସର୍ଵପାପିଷ୍ଠଃ ସ୍ଵାତ୍ମଜାନ୍ଵେଷଣେ ରତାଃ । ଵିଚରନ୍ତ୍ଯଶରୀରାସ୍ତେ କ୍ଷୁପ୍ତିପାସାର୍ଦିତା ଭୃଶମ୍ ॥ ୨,୨୦.
ଏଭଳି ସମସ୍ତ ପାପୀ, ନିଜ ସନ୍ତାନ ଖୋଜିବାରେ ଲାଗିଥିବା, ଦେହ ବିହୀନ ହୋଇ ଭୟଙ୍କର ଭୋକ ଓ ତ୍ରୁଷ୍ଣାରେ ପୀଡ଼ିତ ହୋଇ ଘୁଞ୍ଚନ୍ତି ।
ବନ୍ଦୀଗୃହଵି ନିର୍ମୁକ୍ତା ଯେଭ୍ଯୋ ନଶ୍ଯନ୍ତି ଜନ୍ତଵଃ । ତେ ଵ୍ଯଵସ୍ଯନ୍ତି ଚ ପ୍ରେତା ଵଧୋପାଯଂ ଚ ବନ୍ଧୁଷୁ ॥ ୨,୨୦.
ଜେଲଖାନାରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ଯେଉଁମାନେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ମାରିଥିଲେ, ସେମାନେ ପ୍ରେତ ହୋଇ ନିଜ ଆତ୍ମୀୟଙ୍କୁ ନଷ୍ଟ କରିବା ଉପାୟ ଚିନ୍ତା କରନ୍ତି ।