ଶୃଣୋତି ପକ୍ଷିଶାର୍ଦୂଲ ସ ଚ ପାପୈର୍ନ ଲିପ୍ଯତେ । ଇହ ଲୋକେ ସୁଖଂ ଭୁକ୍ତ୍ଵା ସ୍ଵର୍ଗଲୋକେ ମହୀଯତେ ॥ ୨,୧୭.
ଏହା ଶୁଣିଥିବା ଲୋକ, ହେ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବାଘ, ପାପରେ ଲିପ୍ତ ହୁଅନ୍ତିନାହିଁ; ଏହି ଲୋକରେ ସୁଖ ଭୋଗି, ସ୍ୱର୍ଗରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି।
ଶ୍ରୀଗରୁଡମହାପୁରାଣମ୍ ୧୮ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଉଵାଚ । ଶ୍ରଵଣାନାଂ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା କ୍ଷଣଂ ଧ୍ଯାତ୍ଵା ପୁନସ୍ତତଃ । ଯତ୍କୃତଂ ତୁ ମନୁଷ୍ଯୈଶ୍ଚପୁଣ୍ଯଂ ପାପମହର୍ନିଶମ୍ ॥ ୨,୧୮.
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହିଲେ: ଶ୍ରବଣାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଧ୍ୟାନ କରି, ପୁନି ଯେଉଁ ପୁଣ୍ୟ କିମ୍ବା ପାପ ମଣିଷମାନେ ଦିନ ଓ ରାତି କରନ୍ତି,
ତତ୍ସର୍ଵଂ ଚ ପରିଜ୍ଞାଯ ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତୋ ନିଵେଦଯେତ୍ । ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତସ୍ତତଃ ସର୍ଵଂ କର୍ମ ତସ୍ମୈ ଵଦତ୍ଯଥ ॥ ୨,୧୮.
ସେ ସବୁ କଥା ଭଲଭାବରେ ବୁଝି, ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତ ସେଥିରେ ନିବେଦନ କରନ୍ତି। ପୁନି, ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତ ସେ ଲୋକଙ୍କର ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ତାଙ୍କୁ କହିଦେଇଥାନ୍ତି।
ଵାଚୈଵ ଯତ୍କୃତଂ କର୍ମ କୃତଂ ଚୈଵ ତୁ କାଯିକମ୍ । ମାନସଂ ଚ ତଥା କର୍ମ କୃତଂ ଭୁଙ୍କ୍ତେ ଶୁଭାଶୁଭମ୍ ॥ ୨,୧୮.
ମୁହଁରେ କହିଥିବା କିମ୍ବା ଦେହରେ କରିଥିବା କାମ, ଏବଂ ମନରେ ଭାବିଥିବା କାମ—ଏମାନେ ଯେଉଁଠି ହେଉ, ସେମାନଙ୍କ ଫଳ ଲୋକ ନିଜେ ଭୋଗ କରିଥାଏ, ସେଠି ଭଲ କିମ୍ବା ମନ୍ଦ ଯିଏ ହେଉ।
ଏଵଂ ତେ କଥିତସ୍ତାର୍କ୍ଷ୍ଯ ପ୍ରେତମାର୍ଗସ୍ଯ ନିର୍ଣଯଃ । ଵିଶ୍ରାନ୍ତି ଦାନି ସର୍ଵାଣି ସ୍ଥାନାନି କଥିତାନି ତେ ॥ ୨,୧୮.
ଏଭଳି ତୋତେ କୁହିଦେଲି, ତାର୍କ୍ଷ୍ୟ, ପିତୃଲୋକକୁ ଯିବା ପଥର ନିର୍ଣ୍ଣୟ। ଏହି ପଥରେ ଯେଉଁଠି ଆରାମ ମିଳେ, ସେ ସବୁ ସ୍ଥାନ ମଧ୍ୟ ତୋତେ କୁହିଦେଲି।
ତମୁଦ୍ଦିଶ୍ଯ ଦଦାତ୍ଯନ୍ନଂ ସୁଖଂ ଯାତି ମହାଧ୍ଵନି । ଦିଵା ରାତ୍ରୌ ତମୁଦ୍ଦିଶ୍ଯ ସ୍ଥାନେ ଦୀପପ୍ରଦୋ ଭଵେତ୍ ॥ ୨,୧୮.
ତାଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି ଭୋଜନ ଦେଲେ, ବଡ଼ ପଥରେ ସେ ଆନନ୍ଦ ପାଏ। ଦିନ କିମ୍ବା ରାତି, ସେଠି ତାଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି ଦୀପ ଦେବା ଉଚିତ।
ଅନ୍ଧକାରେ ମହାଘୋରେ ଶ୍ଵପୂର୍ଣେ ଲକ୍ଷ୍ଯଵର୍ଜିତେ । ଦୀପ୍ତେଽଧ୍ଵନି ଚ ତେ ଯାନ୍ତି ଦୀପୋ ଦତ୍ତଶ୍ଚ ଯୈର୍ନରୈଃ ॥ ୨,୧୮.
ଘୋର ଅନ୍ଧାର, କୁକୁରରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଚିହ୍ନ ବିହୀନ ସେଠି, କିମ୍ବା ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ପଥରେ, ଯେଉଁମାନେ ଦୀପ ଦେଇଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିପାରେ।
କାର୍ତିକେ ଚ ଚତୁର୍ଦଶ୍ଯାଂ ଦୀପଦାନଂ ସୁଖାଯ ଵୈ । ଅଥ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ସଂକ୍ଷେପାଦ୍ଯମମାର୍ଗସ୍ଯ ନିଷ୍କୃତିମ୍ ॥ ୨,୧୮.
କାର୍ତ୍ତିକ ମାସର ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ତିଥିରେ ଦୀପ ଦାନ ସତ୍ୟ ସୁଖ ଦେଇଥାଏ। ଏବେ ମୁଁ ସଂକ୍ଷେପରେ ଯମପଥର ପାପମୁଚ୍ଚାର ବିଧି କହିବି।
ଵୃଷୋତ୍ସର୍ଗସ୍ଯ ପୁଣ୍ଯେନ ପିତୃଲୋକଂ ସ ଗଚ୍ଛତି । ଏକାଦଶାହପିଣ୍ଡେନ ଶୁଦ୍ଧଦେହୋ ଭଵେତ୍ତତଃ ॥ ୨,୧୮.
ବୃଷ ଛାଡ଼ିବାର ପୁଣ୍ୟରେ ସେ ପିତୃଲୋକକୁ ପହଞ୍ଚେ। ଏକାଦଶୀ ଦିନ ପିଣ୍ଡ ଦେଲେ, ସେ ଦେହ ପବିତ୍ର ହୁଏ।
ଉଦକୁମ୍ଭପ୍ରଦାନେନ କିଙ୍କରାସ୍ତୃପ୍ତିମାପ୍ନୁଯୁଃ ॥ ୨,୧୮.
ପାଣି ଭରା କୁମ୍ଭ ଦାନ କଲେ, ଯମର ସେବକମାନେ ତୃପ୍ତି ପାଆନ୍ତି।
ଶଯ୍ଯାଦାନାଦ୍ବିମାନସ୍ଥୋ ଯାତି ସ୍ଵର୍ଗେଷୁ ମାନଵଃ । ତଦହ୍ନି ଦୀଯତେ ସର୍ଵଂ ଦ୍ଵାଦଶାହେ ଵିଶେଷତଃ ॥ ୨,୧୮.
ଶଯ୍ୟା ଦାନ କଲେ, ପିତୃ ଦେବତା ବିମାନରେ ବସି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାନ୍ତି। ସେହି ଦିନ ସବୁ ଦାନ ହୁଏ, ବିଶେଷକରି ଦ୍ୱାଦଶୀ ଦିନ।
ପଦାନି ସର୍ଵଵସ୍ତୂନି ଵରିଷ୍ଠାନି ତ୍ରଯୋଦଶେ । ଯୋ ଦଦାତି ମୃତସ୍ଯେହ ଜୀଵନ୍ନପ୍ଯାତ୍ମହେତଵେ ॥ ୨,୧୮.
ତେରଟି ପଦ ଓ ସବୁଠାରୁ ଉତ୍ତମ ଜିନିଷ ଯିଏ ମୃତ ଲୋକ ପାଇଁ କିମ୍ବା ନିଜ ପାଇଁ ଜୀବନ କାଳରେ ଦେଇଥାଏ, ସେଠି ଦାନ ହୁଏ।
ତଦାଶ୍ରିତୋ ମହାମାର୍ଗେ ଵୈନତେଯ ସ ଗଚ୍ଛତି । ଏକ ଏଵାସ୍ତି ସର୍ଵତ୍ରେ ଵ୍ଯଵହାରଃ ଖଗାଧିପ ॥ ୨,୧୮.
ସେଇ ଦାନର ଆଶ୍ରୟରେ ବଡ଼ ପଥରେ ସେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଯାଏ, ବିନତାନନ୍ଦନ। ସମସ୍ତଠିରେ ଏକେ ନିୟମ ଚାଲିଥାଏ, ପକ୍ଷୀନାଥ।
ଉତ୍ତମାଧମମଧ୍ଯାନାଂ ତତ୍ତଦାଵର୍ଜନଂ ଭଵେତ୍ । ଯାଵଦ୍ଭାଗ୍ଯଂ ଭଵେଦ୍ଯସ୍ଯ ତାଵନ୍ମାର୍ଗେଽତିରିଚ୍ଯତେ ॥ ୨,୧୮.
ଉତ୍ତମ, ମଧ୍ୟମ, ଅଧମ ଲୋକଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ଯୋଗ୍ୟ ଫଳ ମିଳେ। ଯେତେ ଭାଗ୍ୟ ଅଛି, ସେତେ ମାତ୍ରାରେ ପଥରେ ଲାଭ ଅଧିକ ହୁଏ।
ସ୍ଵଯଂ ସ୍ଵସ୍ଯେନ ଯଦ୍ଦତ୍ତଂ ତତ୍ତତ୍ରାଧିକରୋତି ତମ୍ । ମୃତେ ଯଦ୍ବାନ୍ଧଵୈର୍ଦତ୍ତଂ ତଦାଶ୍ରିତ୍ଯ ସୁଖୀ ଭଵେତ୍ ॥ ୨,୧୮.
ନିଜ ଦ୍ୱାରା ନିଜ ସମ୍ପତି ଦେଇଥିବା ଦାନ ତାଙ୍କୁ ସେଠି ମିଳେ। ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ବାନ୍ଧବମାନେ ଯାହା ଦେଇଥାନ୍ତି, ତାହା ଆଶ୍ରୟ କରି ସେ ସୁଖୀ ହୁଏ।
ଗରୁଡ ଉଵାଚ । କସ୍ମାତ୍ପଦାନି ଦେଯାନି କିଂଵିଧାନି ତ୍ରଯୋଦଶ । ଦୀଯତେ କସ୍ଯ ଦେଵେଶ ତଦ୍ଵଦସ୍ଵ ଯଥାତଥମ୍ ॥ ୨,୧୮.
ଗରୁଡ଼ ପଚାରିଲେ: କାହିଁକି ଏହି ପଦ ଦେବା ଉଚିତ? ଏହି ତେରଟି କଣ ପ୍ରକାରର? କାହାକୁ ଦିଆଯାଏ, ଦେବେଶ? ଏହି କଥା ମୋତେ ଠିକ୍ ଭାବରେ କହ।
ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ । ଛତ୍ତ୍ରୋପାନହଵସ୍ତ୍ରାଣି ମୁଦ୍ରିକା ଚ କମଣ୍ଡଲୁଃ । ଆସନଂ ଭାଜନଂ ଚୈଵ ପଦଂ ସପ୍ତଵିଧଂ ସ୍ମୃତମ୍ ॥ ୨,୧୮.
ଶ୍ରୀଭଗବାନ କହିଲେ: ଛତା, ପାଦୁକା, ବସ୍ତ୍ର, ମୁଦ୍ରିକା, କମଣ୍ଡଳୁ, ଆସନ ଓ ପାତ୍ର—ଏହି ସାତଟି ପଦ ଭାବିଯାଏ।
ଆତପସ୍ତତ୍ର ଯୋ ରୌଦ୍ରୋ ଦହ୍ଯତେ ଯେନ ମାନଵଃ । ଛତ୍ରଦାନେନ ସୁଚ୍ଛାଯା ଜାଯତେ ପ୍ରେତତୁଷ୍ଟିଦା ॥ ୨,୧୮.
ସେଠି ଯେ ଭୟଙ୍କର ତାପରେ ଲୋକ ଦହିଯାଏ, ଛତା ଦାନ କଲେ ଶୀତଳ ଛାୟା ମିଳେ ଓ ପିତୃମାନେ ତୃପ୍ତି ପାଆନ୍ତି।
ଅସିପତ୍ରଵନଂ ଘୋରଂ ସୋଽତିକ୍ରାମତି ଵୈ ଧ୍ରୁଵମ୍ । ଅଶ୍ଵାରୂଢାଶ୍ଚ ଗଚ୍ଛନ୍ତି ଦଦତେ ଯ ଉପାନହୌ ॥ ୨,୧୮.
ଘୋର ତଳୱନ ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଚାଲିଯାଏ। ଯେଉଁମାନେ ପାଦୁକା ଦେଇଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ଘୋଡ଼ାରେ ଚଢ଼ିଥିବା ପରି ଆଗକୁ ବଢ଼ନ୍ତି।
ଆସନେ ସ୍ଵାଗତେ (ଭୋଜନେ) ଚୈଵ ଦତ୍ତଂ ତସ୍ମୈ ଦ୍ଵିଜାଯତେ । ସୁଖେନ ଭୁଙ୍କ୍ତେ ସ ପ୍ରେତଃ ପଥି ଗଚ୍ଛଞ୍ଛନୈଃ ଶନୈଃ ॥ ୨,୧୮.
ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ବସିବା କିମ୍ବା ଭୋଜନ ପାଇଁ ଯେ ଆସନ ଦିଆଯାଏ, ସେ ପିତୃ ପଥରେ ଶାନ୍ତିରେ ଦୀରେ ଦୀରେ ଚାଲି, ସୁଖରେ ଭୋଗ କରନ୍ତି।
ବହୁଧର୍ମସମାକୀର୍ଣେ ନିର୍ଵାତେ ତୋଯଵର୍ଜିତେ । କମଣ୍ଡଲୁପ୍ରଦାନେନ ସୁଖୀ ଭଵତି ନିଶ୍ଚିତମ୍ ॥ ୨,୧୮.
ଯେଉଁଠି ବହୁ ପବିତ୍ର କାର୍ଯ୍ୟ ହେଉଛି, ପବନ ଶାନ୍ତ ଓ ପାଣି ନାହିଁ, ସେଠି ଜଳପାତ୍ର ଦାନ କଲେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ସୁଖ ପାଯିବେ।
ମୃତୋଦ୍ଦେଶେନ ଯୋ ଦଦ୍ଯାଦୁଦପାତ୍ରଂ ତୁ ତାମ୍ରଜମ୍ । ପ୍ରପାଦାନସହସ୍ରସ୍ଯ ତତ୍ଫଲଂ ସୋଽଶ୍ନୁତେ ଧ୍ରୁଵମ୍ ॥ ୨,୧୮.
ଯିଏ ମୃତ୍ୟୁବର୍ଗ ପାଇଁ ତାମ୍ର ଜଳପାତ୍ର ଦାନ କରେ, ସେ ହଜାରଟି ପାଦପୀଠ ଦାନର ଫଳ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଲାଭ କରେ।
ଯମଦୂତା ମହାରୌଦ୍ରାଃ କରାଲାଃ କୃଷ୍ଣପିଙ୍ଗଲାଃ । ନ ପୀଡଯନ୍ତି ଦାକ୍ଷିଣ୍ଯାଦ୍ଵସ୍ତ୍ରାଭରଣଦାନତଃ ॥ ୨,୧୮.
ଯମଙ୍କ ଦୂତମାନେ, ଭୟଙ୍କର ଓ କଳା-ପିଙ୍ଗଳ ମୁହଁ ଥିବା, ଯେଉଁମାନେ ଜଣେ ଜଣେ ପୋଷାକ ଓ ଗହଣା ଦାନ କରିଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ କେବେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଇ ନାହାନ୍ତି।
ସାଯୁଧା ଧାଵମାନାଶ୍ଚ ନ ମାର୍ଗେ ଦୃଷ୍ଟିଗୋଚରାଃ । ପ୍ରଯାନ୍ତି ଯମଦୂତାସ୍ତେ ମୁଦ୍ରିକାଯାଃ ପ୍ରଦାନତଃ ॥ ୨,୧୮.
ଯିଏ ମୁଦ୍ରିକା ଦାନ କରିଥାଏ, ସେ ମାନେ ଯାଉଥିବା ରାସ୍ତାରେ ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ ଓ ଦୌଡ଼ୁଥିବା ଯମଦୂତମାନେ ଦେଖି ପାରନ୍ତି ନାହିଁ।
ଭାଜନାସନଦାନେନ ଆମାନ୍ନଭୋଜନେନ ଚ । ଆଜ୍ଯଯଜ୍ଞୋପଵୀତାଭ୍ଯାଂ ପଦଂ ସମ୍ପୂର୍ଣତାଂ ଵ୍ରଜେତ୍ ॥ ୨,୧୮.
ଭାଜନ ଓ ଆସନ ଦାନ, ପକା ଖାଦ୍ୟ, ଘିଅ ଓ ଜଜ୍ଞୋପବୀତ ଦାନ କଲେ, ସେ ନିଜ ସ୍ଥାନରେ ପୂର୍ଣ୍ଣତାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।
ଏଵଂ ମାର୍ଗେ ଗଚ୍ଛମାନସ୍ତୃଷାର୍ତଃ ଶ୍ରମପୀଡିତଃ । ମହିଷୀରଥ (ଦୁଗ୍ଧ) ଦାନାଚ୍ଚ ସୁଖୀ ଭଵତି ନିଶ୍ଚିତମ୍ ॥ ୨,୧୮.
ଏଭଳି ଯାତ୍ରାରେ ତ୍ରୁଷ୍ଣା ଓ କ୍ଲାନ୍ତିରେ ପୀଡ଼ିତ ହେଲେ, ଯଦି ଗାଈ, ରଥ କିମ୍ବା ଦୁଧ ଦାନ କରାଯାଏ, ତେବେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ସୁଖ ପାଯିବେ।
ଗରୁଡ ଉଵାଚ । ମୃତୋଦ୍ଦେଶେନ ଯତ୍କିଞ୍ଚିଦ୍ଦୀଯତେ ସ୍ଵଗୃହେ ଵିଭୋ । ସ ଗଚ୍ଛତି ମହାମାର୍ଗେ ତଦ୍ଦତ୍ତଂ କେନ ଗୃହ୍ଯତେ ॥ ୨,୧୮.
ଗରୁଡ଼ ପଚାରିଲେ: ହେ ପ୍ରଭୁ, ଘରେ ଯେଉଁ ଦାନ ମୃତ୍ୟୁବର୍ଗ ପାଇଁ ହୁଏ, ସେ ମହାମାର୍ଗରେ କିଏ ଗ୍ରହଣ କରେ?
ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ । ଗୃହ୍ଣାତି ଵରୁଣୋ ଦାନଂ ମମ ହସ୍ତେ ପ୍ରଯଚ୍ଛତି । ଅହଂ ଚ ଭାସ୍କରେ ଦେଵେ ଭାସ୍କରାତ୍ସୋଽଶ୍ନୁତେ ସୁଖମ୍ ॥ ୨,୧୮.
ଭଗବାନ କହିଲେ: ବରୁଣ ଦାନ ଗ୍ରହଣ କରି ମୋ ହାତରେ ଦେଇଥାଏ, ମୁଁ ସେଥିରୁ ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବଙ୍କୁ ଦେଉଛି, ଏବଂ ସେଠାରୁ ସେ ଲୋକ ସୁଖ ଭୋଗ କରେ।
ଵିକର୍ମଣଃ ପ୍ରଭାଵେଣ ଵଂଶଚ୍ଛେଦେ କ୍ଷିତାଵିହ । ସର୍ଵେ ତେ ନରକଂ ଯାନ୍ତି ଯାଵତ୍ପାପସ୍ଯ ସଂକ୍ଷଯଃ ॥ ୨,୧୮.
ଅପକର୍ମର ପ୍ରଭାବରୁ, ପୃଥିବୀରେ ବଂଶ ଛିନ୍ନ ହେଲେ, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ପାପ ଶେଷ ହେଉଅଯ୍ଯନ୍ତ ନରକକୁ ଯାଆନ୍ତି।
କସ୍ମିଂଶ୍ଚିତ୍ସମଯେ ପୂର୍ଣେ ମହିଷାସନସଂସ୍ଥିତଃ । ନରକାନ୍ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ଧର୍ମାତ୍ମା ନାନାକ୍ରନ୍ଦସମାକୁଲାନ୍ ॥ ୨,୧୮.
ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସମୟରେ, ମହିଷ ଆସନରେ ବସି, ଧର୍ମାତ୍ମା ପ୍ରଭୁ ନରକରେ ବିଭିନ୍ନ କ୍ରନ୍ଦନରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦେଖି ଚିନ୍ତା କରନ୍ତି।