ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ମାସି ଵୈ ଦଶମେ ପ୍ରାପ୍ତେ ରୌଦ୍ରଂ ସ୍ଥାନଂ ସ ଗଚ୍ଛତି । ଦଶମେ ମାସି ଯଦ୍ଦତ୍ତଂ ତଦ୍ଭୁକ୍ତ୍ଵା ଚ ପ୍ରଯାତି ସଃ ॥ ୨,୧୬.

ଦଶମ ମାସ ଆସିଲେ ସେ ଭୟଙ୍କର ସ୍ଥାନକୁ ଯାଏ; ଦଶମ ମାସରେ ଯାହା ଦିଆଯାଇଛି, ତାହା ଭୋଗ କରି ସେ ଆଗକୁ ବଢ଼େ ।

ଦଶୈକମାସିକଂ ଭୁକ୍ତ୍ଵା ପଯୋଵର୍ଷଣମୃଚ୍ଛତି । ମେଘାସ୍ତତ୍ର ପ୍ରଵର୍ଷନ୍ତି ପ୍ରେତାନାଂ ଦୁଃ ଖଦାଯକାଃ ॥ ୨,୧୬.

ଏକାଦଶ ମାସର ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଭୋଗ କରି ସେ ଦୁଧ ବର୍ଷାର ସ୍ଥାନକୁ ପହଞ୍ଚେ; ସେଠାରେ ମେଘମାନେ ବର୍ଷା କରନ୍ତି, ଯାହା ପ୍ରେତମାନେ ପାଇଁ ଦୁଃଖ ଦିଏ ।

(ତତଃ ପ୍ରଚଲିତୋ ପୋତୋ ବହୁର୍ଘମତୃଷାର୍ଦିତଃ) । ଦ୍ଵାଦଶେ ମାସି ଯଚ୍ଛ୍ରାଦ୍ଧଂ ତତ୍ର ଭୁଙ୍କ୍ତେ ସୁଦୁଃ ଶିତଃ ॥ ୨,୧୬.

ତାପରେ, ନାଉ ଚାଲିଯାଏ, ସେ ଅତି ତିଆରେ ପୀଡ଼ିତ; ଦ୍ୱାଦଶ ମାସରେ ସେଠାରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଭୋଗ କରେ, ଯଦିଓ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତ ।

କିଞ୍ଚିନ୍ନ୍ଯୂନେ ତତୋ ଵର୍ଷେ ସାର୍ଧେ ଚୈକାଦଶେଽଥ ଵା । ଯାତି ଶୀତପୁରଂ ତତ୍ର ଶୀତଂ ଯତ୍ରାତିଦୁଃ ଖଦମ୍ ॥ ୨,୧୬.

ଏକବର୍ଷ କିଛି ଅଧୂରା ହେଲେ, କିମ୍ବା ଏକାଦଶ ଏବଂ ଅର୍ଧ ମାସରେ, ସେ ଶୀତ ସହରକୁ ଯାଏ, ଯେଉଁଠାରେ ତୀବ୍ର ଶୀତ ଦୁଃଖ ଦିଏ ।

ଶୀତାର୍ତଃ କ୍ଷୁଧିତଃ ସୋଽଥ ଵୀକ୍ଷତେ ହି ଦିଶୋ ଦଶ । ତିଷ୍ଠେତ୍ତୁ ବାନ୍ଧଵଃ କୋଽପି ଯୋ ମେ ଦୁଃଖଂ ଵ୍ଯପୋହତି ॥ ୨,୧୬.

ଶୀତ ଓ ଭୋକରେ ପୀଡ଼ିତ ହୋଇ, ସେ ଦଶ ଦିଗକୁ ଦେଖେ; 'ମୋର କେହି ବାନ୍ଧବ ଅଛନ୍ତି କି, ଯେ ମୋର ଏହି ଦୁଃଖ ଦୂର କରିପାରିବେ?' ବୋଲି ଚିନ୍ତା କରେ ।

କିଙ୍କରାସ୍ତଂ ଵଦନ୍ତ୍ଯେଵଂ କ୍ଵ ତେ ପୁଣ୍ଯଂ ହି ତାଦୃଶମ୍ । ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତେଷାଂ ତୁ ତଦ୍ଵାକ୍ଯଂ ହା ଦୈଵ ଇତି ଭାଷତେ ॥ ୨,୧୬.

ସେଇ ସେବକମାନେ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ତୁମର ସେ ପୁଣ୍ୟ କେଉଁଠି ଗଲା?' ସେମାନଙ୍କର ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସେ ଦୁଃଖରେ କହିଲେ, 'ହା ଭାଗ୍ୟ!'

ଦୈଵଂ ହି ପୂର୍ଵସୁକୃତଂ ତନ୍ମଯା ନୈଵ ସଞ୍ଚିତମ୍ । ଏଵଂ ସଞ୍ଚିନ୍ତ୍ଯ ବହୁଶୋ ଧୈର୍ଯମାଲମ୍ବତେ ପୁନଃ ॥ ୨,୧୬.

ଭାଗ୍ୟ କହିଲେ ଯେ, ପୂର୍ବ ଜନ୍ମର ଭଲ କାମ, ଯାହାକି ମୁଁ କେବେ କରିନଥିଲି। ଏହିପରି ଭାବି ଭାବି, ସେ ପୁଣି ଆପଣକୁ ସ୍ଥିର କଲେ।

ଚତ୍ଵାରିଂଶଦ୍ଯୋଜନାନି ଚତୁର୍ଯୁକ୍ତାନି ଵୈ ତତଃ । ଧର୍ମରାଜପୁରଂ ରମ୍ଯଂ ଗନ୍ଧର୍ଵାପ୍ସରାକୁଲମ୍ ॥ ୨,୧୬.

ତାପରେ, ଚାଳିଶି ଯୋଜନ ଲମ୍ବା ଏବଂ ଚାରି ଯୋଜନ ଚଉଡ଼ା ଧର୍ମରାଜଙ୍କର ଶୁଭ୍ର ନଗର ଅଛି, ଯେଉଁଠି ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରାମାନେ ଭରିଥାନ୍ତି।

ଚତୁରଶୀତିଲକ୍ଷୈଶ୍ଚ ମୂର୍ତାମୂର୍ତୈରଧିଷ୍ଠିତମ୍ । ତ୍ରଯୋଦଶ ପ୍ରତୀହାରା ଧର୍ମରାଜପୁରେ ସ୍ଥିତାଃ ॥ ୨,୧୬.

ଏହି ନଗରରେ ଚଉରାଶି ଲକ୍ଷ ଜୀବ, ଦେହସହିତ ଓ ଦେହବିହୀନ, ବସିଥାନ୍ତି। ଧର୍ମରାଜଙ୍କ ନଗରରେ ତେରଟି ଦ୍ୱାରପାଳ ଅଛନ୍ତି।

ଶୁଭାଶୁଭଂ ତୁ ଯତ୍କର୍ମ ତେ ଵିଚାର୍ଯ ପୁନଃ ପୁନଃ । ଶ୍ରଵଣା ବ୍ରହ୍ମଣଃ ପୁତ୍ରା ମନୁଷ୍ଯାଣାଂ ଚ ଚେଷ୍ଟିତମ୍ । କଥଯନ୍ତି ତଦା ଲୋକେ ପୂଜିତାଃ ପୂଜିତାଃ ସ୍ଵଯମ୍ ॥ ୨,୧୬.

ସେମାନେ ମଣିଷମାନଙ୍କର ଭଲ ଓ ଖରାପ କାମକୁ ବାରମ୍ବାର ଯାଞ୍ଚ କରନ୍ତି। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ପୁଅ ଶ୍ରବଣାମାନେ, ଲୋକରେ ମଣିଷମାନେ କ'ଣ କରିଛନ୍ତି ଓ କ'ଣ କହିଛନ୍ତି, ସେସବୁ କଥା କହନ୍ତି। ସେମାନେ ସ୍ୱୟଂ ସମ୍ମାନିତ।

ନରୈସ୍ତୁଷ୍ଟୈଶ୍ଚ ପୁଷ୍ଟୈଶ୍ଚ ଯତ୍ପ୍ରୋକ୍ତଂ ଚ କୃତଂ ଚ ଯତ୍ । ସର୍ଵମାଵେଦଯନ୍ତି ସ୍ମ ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତେ ଯମେ ଚ ତତ୍ ॥ ୨,୧୬.

ମଣିଷମାନେ ଯେଉଁଠି ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଓ ସୁସ୍ଥ ଅଛନ୍ତି, ସେଠାରେ ଯେଉଁ କଥା କହିଛନ୍ତି କିମ୍ବା କାମ କରିଛନ୍ତି, ସେସବୁ ଶ୍ରବଣାମାନେ ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତ ଓ ଯମଙ୍କୁ ଜଣାନ୍ତି।

ଦୂରାଚ୍ଛ୍ରଵଣଵିଜ୍ଞାନା ଦୂରାଦ୍ଦର୍ଶନଗୋଚରାଃ । ଏଵଞ୍ଚେଷ୍ଟାସ୍ତୁ ତେ ହ୍ଯଷ୍ଟୌ ସ୍ଵର୍ଭୂପାତାଲଚାରିଣଃ ॥ ୨,୧୬.

ସେମାନେ ଦୂରରୁ ଶୁଣିପାରନ୍ତି, ଦୂରରୁ ଦେଖିପାରନ୍ତି; ଏହି ଆଠଜଣ ସ୍ୱର୍ଗ, ପୃଥିବୀ ଓ ପାତାଳରେ ଘୁରି ଘୁରି କାମ କରନ୍ତି।

ତେଷାଂ ପତ୍ନ୍ଯସ୍ତଥୈ ଵୋଗ୍ରା ଶ୍ରଵଣ୍ଯଃ ପୃଥଗାହ୍ଵଯାଃ । ଏଵଂ ତେଷାଂ ଶକ୍ତିରସ୍ତି ଯର୍ତ୍ଯେ ମର୍ତ୍ଯାଧିକାରିଣଃ ॥ ୨,୧୬.

ସେମାନଙ୍କର ଜଣେ ଜଣେ ଭୟଙ୍କର ସ୍ତ୍ରୀ ଅଛନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ଅଲଗା ନାମରେ 'ଶ୍ରବଣୀ' ବୋଲି ଚିହ୍ନାଯାନ୍ତି। ଏହିପରି ସେମାନଙ୍କର ଶକ୍ତି ଅଛି, ଯାହା ମଣିଷମାନେ ଉପରେ ପ୍ରଭୁତ୍ୱ ରଖନ୍ତି।

ଵ୍ରତୈର୍ଦାନୈସ୍ତଵୈର୍ଯଶ୍ଚ ପୂଜଯେଦିହ ମାନଵଃ । ଜାଯନ୍ତେ ତସ୍ଯ ତେ ସୌମ୍ଯାଃ ସୁଖମୃତ୍ଯୁପ୍ରଦାଯିନଃ ॥ ୨,୧୬.

ଯଦି କେହି ଏଠାରେ ବ୍ରତ, ଦାନ ଓ ପୂଜା ଦ୍ୱାରା ସେମାନେଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରେ, ତେବେ ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ମୃଦୁ ହୋଇ, ସହଜ ମୃତ୍ୟୁ ଦେଇଥାନ୍ତି।

ଶ୍ରୀଗରୁଡମାହାପୁରାଣମ୍ ୧୭ ଗରୁଡ ଉଵାଚ । ଏକୋ ମେ ସଂଶଯୋ ଦେଵ ହୃଦଯେ ସମ୍ପ୍ରବାଧତେ । ଶ୍ରମଣାଃ କସ୍ଯ ପୁତ୍ରାଶ୍ଚ କଥଂ ଯମପୁରେ ସ୍ଥିତାଃ ॥ ୨,୧୭.

ଗରୁଡ଼ କହିଲେ, 'ହେ ପ୍ରଭୁ, ମୋ ହୃଦୟରେ ଏକ ସନ୍ଦେହ ଦୁଃଖ ଦେଉଛି: ଏହି ଶ୍ରବଣାମାନେ କାହାର ପୁଅ ଏବଂ କିପରି ଯମପୁରୀରେ ରହନ୍ତି?'

ମାନୁଷୈଶ୍ଚ କୃତଂ କର୍ମ କସ୍ମାଜ୍ଜାନନ୍ତି ତେ ପ୍ରଭୋ । କଥଂ ଶୃଣ୍ଵନ୍ତି ତେ ସର୍ଵେ କସ୍ମାଜ୍ଜ୍ଞାନଂ ସମାଗତମ୍ ॥ ୨,୧୭.

ମଣିଷମାନେ କ'ଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ କିପରି ଜାଣନ୍ତି? ସେମାନେ ସବୁ କଥା କିପରି ଶୁଣନ୍ତି, ଏବଂ ଏହି ଜ୍ଞାନ କିପରି ପାଉଛନ୍ତି?

କୁତ୍ର ଭୁଞ୍ଜନ୍ତି ଦେଵେଶ କ୍ରଥଯସ୍ଵ ପ୍ରସାଦତଃ । ପକ୍ଷିରାଜଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଭଗଵାନ୍ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍ ॥ ୨,୧୭.

ହେ ଦେବେଶ, ସେମାନେ କେଉଁଠି ବସନ୍ତି? ଦୟାକରି ଏହା ମୋତେ କହନ୍ତୁ। ପକ୍ଷୀରାଜଙ୍କର ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଭଗବାନ୍ କହିଲେ—

ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଉଵାଚ । ଶୃଣୁଷ୍ଵ ଵଚନଂ ସତ୍ଯଂ ସର୍ଵେଷାଂ ସୌଖ୍ଯଦାଯକମ୍ । ତଦହଂ କଥଯିଷ୍ଯାମି ଶ୍ରଵଣାନାଂ ଵିଚେଷ୍ଟିତମ୍ ॥ ୨,୧୭.

ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହିଲେ, 'ମୋର ସତ୍ୟ କଥା ଶୁଣ, ଯାହା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସୁଖ ଦେଇଥାଏ। ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଶ୍ରବଣାମାନଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ କହିବି।'

ଏକୀଭୂତଂ ଯଦା ସର୍ଵଂ ଜଗତ୍ସ୍ଥାଵରଜଙ୍ଗମମ୍ । କ୍ଷୀରୋଦସାଗରେ ପୂର୍ଵଂ ମଯି ସୁପ୍ତେ ଜଗତ୍ପତୌ ॥ ୨,୧୭.

ଯେତେବେଳେ ସମସ୍ତ ଚରାଚର ବିଶ୍ୱ ଏକାଠି ହୋଇଥିଲା, ପୂର୍ବକାଳରେ କ୍ଷୀରସାଗରରେ, ମୁଁ ବିଶ୍ୱପତି ଶୟନ କରୁଥିଲି—

ନାଭିସ୍ଥୋଜସ୍ତପସ୍ତେପେ ଵର୍ଷାଣି ସୁବହୂନ୍ଯପି । ଏକୀଭୂତଂ ଜଗତ୍ସୃଷ୍ଟଂ ଭୂତଗ୍ରାମଚତୁର୍ଵିଧମ୍ ॥ ୨,୧୭.

ମୋର ନାଭିର କମଳରୁ ବ୍ରହ୍ମା ବହୁ ବର୍ଷ ତପସ୍ୟା କଲେ; ସମସ୍ତ ଜଗତ, ଚାରି ପ୍ରକାର ଜୀବ ସହିତ, ଏକାଠି ହୋଇ ସୃଷ୍ଟି ହେଲା।

ବ୍ରହ୍ମଣା ନିର୍ମିତଂ ପୂର୍ଵଂ ଵିଷ୍ଣୁନା ପାଲିତଂ ତଦା । ରୁଦ୍ରଃ ସଂହାରମୂର୍ତିଶ୍ଚ ନିର୍ମିତୋ ବ୍ରହ୍ମଣା ତତଃ ॥ ୨,୧୭.

ପ୍ରଥମେ ବ୍ରହ୍ମା ସୃଷ୍ଟି କଲେ; ପରେ ବିଷ୍ଣୁ ରକ୍ଷା କଲେ; ତାପରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରୁଦ୍ର, ସଂହାରର ଆକାର, ସୃଷ୍ଟି ହେଲେ।

ଵାଯୁଃ ସର୍ଵଗତଃ ସୃଷ୍ଟଃ ସୂର୍ଯସ୍ତେଜୋଭିଵୃଦ୍ଧିମାନ୍ । ଧର୍ମରାଜସ୍ତତଃ ସୃଷ୍ଟଶ୍ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତେନ ସଂଯୁତ) ॥ ୨,୧୭.

ସମସ୍ତଠାରେ ବ୍ୟାପିଥିବା ବାୟୁ ସୃଷ୍ଟି ହେଲେ; ତାପରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ତେଜ ଥିବା ସୂର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ; ପରେ ଧର୍ମରାଜ ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତ ସହିତ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ।

ସୃଷ୍ଟ୍ଵୈତଦାଦିକଂ ସର୍ଵଂ ତପସ୍ତେପେ ତୁ ପଦ୍ମଜଃ । ଗତାନି ବହୁଵର୍ଷାଣି ବ୍ରହ୍ମଣୋ ନାଭିପଙ୍କଜେ ॥ ୨,୧୭.

ଏହି ସମସ୍ତ ଆଦି ସୃଷ୍ଟି କରି, ପଦ୍ମଜ (ବ୍ରହ୍ମା) ତପସ୍ୟା କଲେ; ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ନାଭିର କମଳରେ ବହୁ ବର୍ଷ କଟିଗଲା।

ଯୋଯୋ ହି ନିର୍ମିତଃ ପୂର୍ଵଂ ତତ୍ତତ୍କର୍ମ ସମାଚରେତ୍ । କସ୍ମିଂଶ୍ଚିତ୍ସମଯେ ତତ୍ର ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକସମନ୍ଵିତଃ ॥ ୨,୧୭.

ଯେଉଁଯେଉଁ ପ୍ରାଣୀ ପୂର୍ବରୁ ଯେଉଁ କାମ କରିବା ପାଇଁ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ସେଇ କାମ ନିର୍ଦ୍ଧିଷ୍ଟ ସମୟରେ କରନ୍ତି; ଏହି କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ବ୍ରହ୍ମା, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ସହିତ, ନିୟମିତ କରନ୍ତି।

ରୁଦ୍ରୋ ଵିଷ୍ଣୁସ୍ତଥା ଧର୍ମଃ ଶାସଯନ୍ତି ଵସୁନ୍ଧରାମ୍ । ନ ଜାନୀମୋ ଵଯଂ କିଞ୍ଚିଲ୍ଲୋକକୃତ୍ଯମିହୋଚ୍ଯତାମ୍ ॥ ୨,୧୭.

ରୁଦ୍ର, ବିଷ୍ଣୁ ଏବଂ ଧର୍ମ ଏହି ପୃଥିବୀକୁ ଶାସନ କରନ୍ତି; ଆମେ କିଛି ଜାଣିନାହୁଁ—ଏଠାରେ ଲୋକମାନଙ୍କ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ କ'ହାଯାଉ।

ଇତି ଚିନ୍ତାପରାଃ ସର୍ଵେ ଦେଵା ଵିମମୃଶୁସ୍ତଦା । ସଂଚିନ୍ତ୍ଯ ବ୍ରହ୍ମଣୋ ମନ୍ତ୍ରଂ ଵିବୁଧୈଃ ପ୍ରେରିତସ୍ତଦା ॥ ୨,୧୭.

ଏପରି ଭାବେ ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ଚିନ୍ତାରେ ଲିନ ହୋଇ ଭଲଭାବେ ଆଲୋଚନା କଲେ; ପଣ୍ଡିତମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରକୁ ଭାବି ତାଙ୍କୁ ପ୍ରେରିତ କଲେ।

ଗୃହୀତ୍ଵା ପୁଷ୍ପପତ୍ରାଣି ସୋସୃଜଦ୍ଦ୍ଵାଦଶାତ୍ମଜାନ୍ । ତେଜୋରାଶୀନ୍ଵିଶାଲାକ୍ଷାନ୍ବ୍ରହ୍ମଣୋ ଵଚନାତ୍ତୁ ତେ ॥ ୨,୧୭.

ଫୁଲର ପତ୍ର ନେଇ, ସେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଦ୍ୱାଦଶ ପୁଅ ସୃଷ୍ଟି କଲେ—ସେମାନେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଏବଂ ବଡ଼ ଚକ୍ଷୁଅଳି।

ଯୋଯଂ ଵଦତି ଲୋକେସ୍ମିଞ୍ଛୁଭଂ ଵା ଯଦି ଵାଶୁଭମ୍ । ପ୍ରାପଯନ୍ତି ତତଃ ଶୀଘ୍ରଂ ବ୍ରହ୍ମଣଃ କର୍ଣଗୋଚରମ୍ ॥ ୨,୧୭.

ଏହି ଲୋକରେ ଯାହା କହାଯାଏ, ଭଲ କିମ୍ବା ଖରାପ, ସେମାନେ ତାହାକୁ ଶୀଘ୍ର ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ କାନକୁ ପହଞ୍ଚାନ୍ତି।

ଦୂରାଚ୍ଛ୍ରଵଣଵିଜ୍ଞାନଂ ଦୂରାଦ୍ଦର୍ଶନଗୋଚରମ୍ । ସର୍ଵେ ଶୃଣ୍ଵନ୍ତି ଯତ୍ପକ୍ଷିଂସ୍ତେନୈଵ ଶ୍ରଵଣା ମତାଃ ॥ ୨,୧୭.

ଦୂରରୁ ଶୁଣିବା ଓ ଦୂରରୁ ଦେଖିବାର ଶକ୍ତି ସମସ୍ତ ପକ୍ଷୀମାନେ ରଖନ୍ତି; ଯାହା କୁହାଯାଏ, ସେମାନେ ଶୁଣନ୍ତି, ଏହିକାରଣରୁ ସେମାନେ 'ଶ୍ରବଣା' ବୋଲି ଚିହ୍ନାଯାନ୍ତି।