ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ସ୍ଵସ୍ଥାଵସ୍ଥେ ଶରୀରେଽତ୍ର ଵୈତରଣ୍ଯା ଵ୍ରତଂ ଚରେତ୍ । ଦେଯା ଚ ଵିଦୁଷେ ଧେନୁସ୍ତାଂ ନଦୀଂ ତର୍ତୁମିଚ୍ଛତା ॥ ୨,୧୬.

ଏଠାରେ ଶରୀର ସ୍ୱସ୍ଥ ଥିବାବେଳେ ବୈତରଣୀ ବ୍ରତ କରିବା ଉଚିତ । ଯିଏ ସେଇ ନଦୀକୁ ପାର ହେବାକୁ ଚାହେଁ, ସେ ଜ୍ଞାନୀକୁ ଗାଈ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ ।

ଅଵଦନ୍ମଜ୍ଜମାନସ୍ତୁ ନିନ୍ଦତ୍ଯାତ୍ମାନମାତ୍ମନା । ପାଥେଯାର୍ଥଂ ମଯା କିଞ୍ଚିନ୍ନ ପ୍ରଦତ୍ତଂ ଦ୍ଵିଜାଯଚ ॥ ୨,୧୬.

ଯେତେବେଳେ ସେ ଡୁବୁଛି, ସେ ନିଜକୁ ଦୋଷାରୋପ କରି କହେ—'ମୁଁ ଯାତ୍ରା ପାଇଁ କିଛି ଦାନ କରିନଥିଲି, ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ କିଛି ଦେଇନଥିଲି' ।

ନ ଦତ୍ତଂ ନ ହୁତଂ ଜପ୍ତଂ ନ ସ୍ନାତଂ ନ କୃତଂ ସ୍ତୁତମ୍ । ଯାଦୃଶଂ କର୍ମ ଚରିତଂ ମୂଢ ଭୁଙ୍କ୍ଷ୍ଵେତି ତାଦୃଶମ୍ ॥ ୨,୧୬.

'ମୁଁ ଦାନ କରିନଥିଲି, ହୋମ କରିନଥିଲି, ଜପ କରିନଥିଲି, ସ୍ନାନ କରିନଥିଲି, ସ୍ତୁତି କରିନଥିଲି; ମୁଁ ଯେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛି, ହେ ମୂଢ, ତାହାର ଫଳ ଏବେ ଭୋଗ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ' ।

ତଦୈଵ ହୃଦି ସଂମୂଢସ୍ତାଡିତୋ ଭାଷତେ ଭଟୈଃ । ଵୈତରଣ୍ଯାଃ ପରତଟେ ଭୁଙ୍କ୍ତେ ଦତ୍ତଂ ଘଟାଦିକମ୍ ॥ ୨,୧୬.

ତାହାପରେ, ହୃଦୟରେ ଭ୍ରମିତ ହୋଇ, ଯମଦୂତମାନେ ମାରିବା ପରେ ସେ କହେ; ବୈତରଣୀ ନଦୀର ଅପାର ପାରେ, ସେ ଯେଉଁ ଦାନ ଦେଇଥିଲେ, ଏକ ଘଡ଼ା ବା ଅନ୍ୟ କିଛି ହେଉ, ତାହାର ଫଳ ଭୋଗ କରେ ।

ଊନଷାଣ୍ମାସିକଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ଭୁକ୍ତ୍ଵା ଗଚ୍ଛତି ଚାଗ୍ରତଃ । ତାର୍କ୍ଷ୍ଯ ତତ୍ର ଵିଶେଷେଣ ଭୋଜଯୀତ ଦ୍ଵିଜାଞ୍ଛୁଭାନ୍ ॥ ୨,୧୬.

ଅଧୂରା ଛଅ ମାସର ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଭୋଗ କରି ସେ ଆଗକୁ ବଢ଼େ । ହେ ତାର୍କ୍ଷ୍ୟ, ସେଠାରେ ବିଶେଷ ଭାବରେ ଶୁଭ୍ର ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ ଭୋଜନ କରାଇବା ଉଚିତ ।

ଚତ୍ଵାରିଂଶତ୍ତଥା ସପ୍ତ ଯୋଜନାନି ଶତଦ୍ଵଯମ୍ । ପ୍ରଯାତି ପ୍ରତ୍ଯହଂ ତାର୍କ୍ଷ୍ଯ ଅହୋରାତ୍ରେଣ କର୍ଶିତଃ ॥ ୨,୧୬.

ହେ ତାର୍କ୍ଷ୍ୟ, ସେ ପ୍ରତିଦିନ ଚାଲିଚାଲି ଚାଳିଶି ସାତ ଏବଂ ଦୁଇଶ ଯୋଜନା ଦୂର ଯାଏ, ଦିନ ଓ ରାତିରେ କ୍ଳାନ୍ତ ହୋଇ ।

ସପ୍ତମେ ମାସି ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତେ ପୁରଂ ବହ୍ଵାପଦଂ ଵ୍ରଜେତ୍ । ତତ୍ର ଭୁକ୍ତ୍ଵ ପ୍ରଦତ୍ତଂ ଯଚ୍ଛ୍ରାଦ୍ଧଂ ସପ୍ତମମାସିକମ୍ ॥ ୨,୧୬.

ସପ୍ତମ ମାସ ଆସିଲେ ସେ ବହୁତ ବିପଦର ସହରକୁ ପହଞ୍ଚେ । ସେଠାରେ ସପ୍ତମ ମାସର ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଭୋଗ କରି ଆଗକୁ ବଢ଼େ ।

ଅଷ୍ଟମେ ମାସି ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତେ ନାନାକ୍ରନ୍ଦପୁରଂ ଵ୍ରଜେତ୍ । ନାନାକ୍ରନ୍ଦଗଣାନ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କ୍ରନ୍ଦମାନାନ୍ସୁଦାରୁଣମ୍ ॥ ୨,୧୬.

ଅଷ୍ଟମ ମାସ ଆସିଲେ ସେ ବିଭିନ୍ନ କ୍ରନ୍ଦନର ସହରକୁ ପହଞ୍ଚେ । ସେଠାରେ ଭୟଙ୍କର ଭାବରେ କାନ୍ଦୁଥିବା ବହୁତ ପ୍ରାଣୀମାନେକୁ ଦେଖେ ।

ସ୍ଵଯଂ ଚ ଶୂନ୍ଯହୃଦଯଃ ସମାକ୍ରନ୍ଦତି ଦୁଃ ଖିତଃ । ତନ୍ମାସିକଂ ଚ ଯଚ୍ଛ୍ରାଦ୍ଧଂ ଭୁକ୍ତ୍ଵା ତତ୍ର ସୁଖୀ ଭଵେତ୍ ॥ ୨,୧୬.

ସେ ନିଜେ ଶୂନ୍ୟ ହୃଦୟରେ ଦୁଃଖରେ କାନ୍ଦେ; କିନ୍ତୁ ସେଠାରେ ମାସିକ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଭୋଗ କରି ସୁଖୀ ହୁଏ ।

ଵିହାଯ ତତ୍ପୁରଂ ପ୍ରେତୋ ଯାତି ତପ୍ତପୁରଂ ପ୍ରତି । ସୁତପ୍ତନଗରଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ନଵମେ ମାସି ସୋଽଶ୍ନୁତେ । ଦ୍ଵିଜଭୋଜ୍ଯଂ ପିଣ୍ଡଦାନଂ କୃତଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ସୁତେନ ଯତ୍ ॥ ୨,୧୬.

ସେ ସହରକୁ ଛାଡ଼ି, ପ୍ରେତ ତପ୍ତ ସହରକୁ ଯାଏ; ନବମ ମାସରେ ସେ ତିବ୍ର ତାପର ସହରକୁ ପହଞ୍ଚି, ପୁଅ ଦ୍ୱାରା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଇଁ କରାଯାଇଥିବା ପିଣ୍ଡ ଓ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଭୋଗ କରେ ।

ମାସି ଵୈ ଦଶମେ ପ୍ରାପ୍ତେ ରୌଦ୍ରଂ ସ୍ଥାନଂ ସ ଗଚ୍ଛତି । ଦଶମେ ମାସି ଯଦ୍ଦତ୍ତଂ ତଦ୍ଭୁକ୍ତ୍ଵା ଚ ପ୍ରଯାତି ସଃ ॥ ୨,୧୬.

ଦଶମ ମାସ ଆସିଲେ ସେ ଭୟଙ୍କର ସ୍ଥାନକୁ ଯାଏ; ଦଶମ ମାସରେ ଯାହା ଦିଆଯାଇଛି, ତାହା ଭୋଗ କରି ସେ ଆଗକୁ ବଢ଼େ ।

ଦଶୈକମାସିକଂ ଭୁକ୍ତ୍ଵା ପଯୋଵର୍ଷଣମୃଚ୍ଛତି । ମେଘାସ୍ତତ୍ର ପ୍ରଵର୍ଷନ୍ତି ପ୍ରେତାନାଂ ଦୁଃ ଖଦାଯକାଃ ॥ ୨,୧୬.

ଏକାଦଶ ମାସର ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଭୋଗ କରି ସେ ଦୁଧ ବର୍ଷାର ସ୍ଥାନକୁ ପହଞ୍ଚେ; ସେଠାରେ ମେଘମାନେ ବର୍ଷା କରନ୍ତି, ଯାହା ପ୍ରେତମାନେ ପାଇଁ ଦୁଃଖ ଦିଏ ।

(ତତଃ ପ୍ରଚଲିତୋ ପୋତୋ ବହୁର୍ଘମତୃଷାର୍ଦିତଃ) । ଦ୍ଵାଦଶେ ମାସି ଯଚ୍ଛ୍ରାଦ୍ଧଂ ତତ୍ର ଭୁଙ୍କ୍ତେ ସୁଦୁଃ ଶିତଃ ॥ ୨,୧୬.

ତାପରେ, ନାଉ ଚାଲିଯାଏ, ସେ ଅତି ତିଆରେ ପୀଡ଼ିତ; ଦ୍ୱାଦଶ ମାସରେ ସେଠାରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଭୋଗ କରେ, ଯଦିଓ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତ ।

କିଞ୍ଚିନ୍ନ୍ଯୂନେ ତତୋ ଵର୍ଷେ ସାର୍ଧେ ଚୈକାଦଶେଽଥ ଵା । ଯାତି ଶୀତପୁରଂ ତତ୍ର ଶୀତଂ ଯତ୍ରାତିଦୁଃ ଖଦମ୍ ॥ ୨,୧୬.

ଏକବର୍ଷ କିଛି ଅଧୂରା ହେଲେ, କିମ୍ବା ଏକାଦଶ ଏବଂ ଅର୍ଧ ମାସରେ, ସେ ଶୀତ ସହରକୁ ଯାଏ, ଯେଉଁଠାରେ ତୀବ୍ର ଶୀତ ଦୁଃଖ ଦିଏ ।

ଶୀତାର୍ତଃ କ୍ଷୁଧିତଃ ସୋଽଥ ଵୀକ୍ଷତେ ହି ଦିଶୋ ଦଶ । ତିଷ୍ଠେତ୍ତୁ ବାନ୍ଧଵଃ କୋଽପି ଯୋ ମେ ଦୁଃଖଂ ଵ୍ଯପୋହତି ॥ ୨,୧୬.

ଶୀତ ଓ ଭୋକରେ ପୀଡ଼ିତ ହୋଇ, ସେ ଦଶ ଦିଗକୁ ଦେଖେ; 'ମୋର କେହି ବାନ୍ଧବ ଅଛନ୍ତି କି, ଯେ ମୋର ଏହି ଦୁଃଖ ଦୂର କରିପାରିବେ?' ବୋଲି ଚିନ୍ତା କରେ ।

କିଙ୍କରାସ୍ତଂ ଵଦନ୍ତ୍ଯେଵଂ କ୍ଵ ତେ ପୁଣ୍ଯଂ ହି ତାଦୃଶମ୍ । ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତେଷାଂ ତୁ ତଦ୍ଵାକ୍ଯଂ ହା ଦୈଵ ଇତି ଭାଷତେ ॥ ୨,୧୬.

ସେଇ ସେବକମାନେ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ତୁମର ସେ ପୁଣ୍ୟ କେଉଁଠି ଗଲା?' ସେମାନଙ୍କର ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସେ ଦୁଃଖରେ କହିଲେ, 'ହା ଭାଗ୍ୟ!'

ଦୈଵଂ ହି ପୂର୍ଵସୁକୃତଂ ତନ୍ମଯା ନୈଵ ସଞ୍ଚିତମ୍ । ଏଵଂ ସଞ୍ଚିନ୍ତ୍ଯ ବହୁଶୋ ଧୈର୍ଯମାଲମ୍ବତେ ପୁନଃ ॥ ୨,୧୬.

ଭାଗ୍ୟ କହିଲେ ଯେ, ପୂର୍ବ ଜନ୍ମର ଭଲ କାମ, ଯାହାକି ମୁଁ କେବେ କରିନଥିଲି। ଏହିପରି ଭାବି ଭାବି, ସେ ପୁଣି ଆପଣକୁ ସ୍ଥିର କଲେ।

ଚତ୍ଵାରିଂଶଦ୍ଯୋଜନାନି ଚତୁର୍ଯୁକ୍ତାନି ଵୈ ତତଃ । ଧର୍ମରାଜପୁରଂ ରମ୍ଯଂ ଗନ୍ଧର୍ଵାପ୍ସରାକୁଲମ୍ ॥ ୨,୧୬.

ତାପରେ, ଚାଳିଶି ଯୋଜନ ଲମ୍ବା ଏବଂ ଚାରି ଯୋଜନ ଚଉଡ଼ା ଧର୍ମରାଜଙ୍କର ଶୁଭ୍ର ନଗର ଅଛି, ଯେଉଁଠି ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରାମାନେ ଭରିଥାନ୍ତି।

ଚତୁରଶୀତିଲକ୍ଷୈଶ୍ଚ ମୂର୍ତାମୂର୍ତୈରଧିଷ୍ଠିତମ୍ । ତ୍ରଯୋଦଶ ପ୍ରତୀହାରା ଧର୍ମରାଜପୁରେ ସ୍ଥିତାଃ ॥ ୨,୧୬.

ଏହି ନଗରରେ ଚଉରାଶି ଲକ୍ଷ ଜୀବ, ଦେହସହିତ ଓ ଦେହବିହୀନ, ବସିଥାନ୍ତି। ଧର୍ମରାଜଙ୍କ ନଗରରେ ତେରଟି ଦ୍ୱାରପାଳ ଅଛନ୍ତି।

ଶୁଭାଶୁଭଂ ତୁ ଯତ୍କର୍ମ ତେ ଵିଚାର୍ଯ ପୁନଃ ପୁନଃ । ଶ୍ରଵଣା ବ୍ରହ୍ମଣଃ ପୁତ୍ରା ମନୁଷ୍ଯାଣାଂ ଚ ଚେଷ୍ଟିତମ୍ । କଥଯନ୍ତି ତଦା ଲୋକେ ପୂଜିତାଃ ପୂଜିତାଃ ସ୍ଵଯମ୍ ॥ ୨,୧୬.

ସେମାନେ ମଣିଷମାନଙ୍କର ଭଲ ଓ ଖରାପ କାମକୁ ବାରମ୍ବାର ଯାଞ୍ଚ କରନ୍ତି। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ପୁଅ ଶ୍ରବଣାମାନେ, ଲୋକରେ ମଣିଷମାନେ କ'ଣ କରିଛନ୍ତି ଓ କ'ଣ କହିଛନ୍ତି, ସେସବୁ କଥା କହନ୍ତି। ସେମାନେ ସ୍ୱୟଂ ସମ୍ମାନିତ।

ନରୈସ୍ତୁଷ୍ଟୈଶ୍ଚ ପୁଷ୍ଟୈଶ୍ଚ ଯତ୍ପ୍ରୋକ୍ତଂ ଚ କୃତଂ ଚ ଯତ୍ । ସର୍ଵମାଵେଦଯନ୍ତି ସ୍ମ ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତେ ଯମେ ଚ ତତ୍ ॥ ୨,୧୬.

ମଣିଷମାନେ ଯେଉଁଠି ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଓ ସୁସ୍ଥ ଅଛନ୍ତି, ସେଠାରେ ଯେଉଁ କଥା କହିଛନ୍ତି କିମ୍ବା କାମ କରିଛନ୍ତି, ସେସବୁ ଶ୍ରବଣାମାନେ ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତ ଓ ଯମଙ୍କୁ ଜଣାନ୍ତି।

ଦୂରାଚ୍ଛ୍ରଵଣଵିଜ୍ଞାନା ଦୂରାଦ୍ଦର୍ଶନଗୋଚରାଃ । ଏଵଞ୍ଚେଷ୍ଟାସ୍ତୁ ତେ ହ୍ଯଷ୍ଟୌ ସ୍ଵର୍ଭୂପାତାଲଚାରିଣଃ ॥ ୨,୧୬.

ସେମାନେ ଦୂରରୁ ଶୁଣିପାରନ୍ତି, ଦୂରରୁ ଦେଖିପାରନ୍ତି; ଏହି ଆଠଜଣ ସ୍ୱର୍ଗ, ପୃଥିବୀ ଓ ପାତାଳରେ ଘୁରି ଘୁରି କାମ କରନ୍ତି।

ତେଷାଂ ପତ୍ନ୍ଯସ୍ତଥୈ ଵୋଗ୍ରା ଶ୍ରଵଣ୍ଯଃ ପୃଥଗାହ୍ଵଯାଃ । ଏଵଂ ତେଷାଂ ଶକ୍ତିରସ୍ତି ଯର୍ତ୍ଯେ ମର୍ତ୍ଯାଧିକାରିଣଃ ॥ ୨,୧୬.

ସେମାନଙ୍କର ଜଣେ ଜଣେ ଭୟଙ୍କର ସ୍ତ୍ରୀ ଅଛନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ଅଲଗା ନାମରେ 'ଶ୍ରବଣୀ' ବୋଲି ଚିହ୍ନାଯାନ୍ତି। ଏହିପରି ସେମାନଙ୍କର ଶକ୍ତି ଅଛି, ଯାହା ମଣିଷମାନେ ଉପରେ ପ୍ରଭୁତ୍ୱ ରଖନ୍ତି।

ଵ୍ରତୈର୍ଦାନୈସ୍ତଵୈର୍ଯଶ୍ଚ ପୂଜଯେଦିହ ମାନଵଃ । ଜାଯନ୍ତେ ତସ୍ଯ ତେ ସୌମ୍ଯାଃ ସୁଖମୃତ୍ଯୁପ୍ରଦାଯିନଃ ॥ ୨,୧୬.

ଯଦି କେହି ଏଠାରେ ବ୍ରତ, ଦାନ ଓ ପୂଜା ଦ୍ୱାରା ସେମାନେଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରେ, ତେବେ ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ମୃଦୁ ହୋଇ, ସହଜ ମୃତ୍ୟୁ ଦେଇଥାନ୍ତି।

ଶ୍ରୀଗରୁଡମାହାପୁରାଣମ୍ ୧୭ ଗରୁଡ ଉଵାଚ । ଏକୋ ମେ ସଂଶଯୋ ଦେଵ ହୃଦଯେ ସମ୍ପ୍ରବାଧତେ । ଶ୍ରମଣାଃ କସ୍ଯ ପୁତ୍ରାଶ୍ଚ କଥଂ ଯମପୁରେ ସ୍ଥିତାଃ ॥ ୨,୧୭.

ଗରୁଡ଼ କହିଲେ, 'ହେ ପ୍ରଭୁ, ମୋ ହୃଦୟରେ ଏକ ସନ୍ଦେହ ଦୁଃଖ ଦେଉଛି: ଏହି ଶ୍ରବଣାମାନେ କାହାର ପୁଅ ଏବଂ କିପରି ଯମପୁରୀରେ ରହନ୍ତି?'

ମାନୁଷୈଶ୍ଚ କୃତଂ କର୍ମ କସ୍ମାଜ୍ଜାନନ୍ତି ତେ ପ୍ରଭୋ । କଥଂ ଶୃଣ୍ଵନ୍ତି ତେ ସର୍ଵେ କସ୍ମାଜ୍ଜ୍ଞାନଂ ସମାଗତମ୍ ॥ ୨,୧୭.

ମଣିଷମାନେ କ'ଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ କିପରି ଜାଣନ୍ତି? ସେମାନେ ସବୁ କଥା କିପରି ଶୁଣନ୍ତି, ଏବଂ ଏହି ଜ୍ଞାନ କିପରି ପାଉଛନ୍ତି?

କୁତ୍ର ଭୁଞ୍ଜନ୍ତି ଦେଵେଶ କ୍ରଥଯସ୍ଵ ପ୍ରସାଦତଃ । ପକ୍ଷିରାଜଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଭଗଵାନ୍ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍ ॥ ୨,୧୭.

ହେ ଦେବେଶ, ସେମାନେ କେଉଁଠି ବସନ୍ତି? ଦୟାକରି ଏହା ମୋତେ କହନ୍ତୁ। ପକ୍ଷୀରାଜଙ୍କର ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଭଗବାନ୍ କହିଲେ—

ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଉଵାଚ । ଶୃଣୁଷ୍ଵ ଵଚନଂ ସତ୍ଯଂ ସର୍ଵେଷାଂ ସୌଖ୍ଯଦାଯକମ୍ । ତଦହଂ କଥଯିଷ୍ଯାମି ଶ୍ରଵଣାନାଂ ଵିଚେଷ୍ଟିତମ୍ ॥ ୨,୧୭.

ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହିଲେ, 'ମୋର ସତ୍ୟ କଥା ଶୁଣ, ଯାହା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସୁଖ ଦେଇଥାଏ। ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଶ୍ରବଣାମାନଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ କହିବି।'

ଏକୀଭୂତଂ ଯଦା ସର୍ଵଂ ଜଗତ୍ସ୍ଥାଵରଜଙ୍ଗମମ୍ । କ୍ଷୀରୋଦସାଗରେ ପୂର୍ଵଂ ମଯି ସୁପ୍ତେ ଜଗତ୍ପତୌ ॥ ୨,୧୭.

ଯେତେବେଳେ ସମସ୍ତ ଚରାଚର ବିଶ୍ୱ ଏକାଠି ହୋଇଥିଲା, ପୂର୍ବକାଳରେ କ୍ଷୀରସାଗରରେ, ମୁଁ ବିଶ୍ୱପତି ଶୟନ କରୁଥିଲି—