ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ନ ଚୋପଘାତଂ କୁର୍ଵନ୍ତି ଭୂତାଦ୍ଯା ଦେଵଯୋନଯଃ । ଵିଶ୍ରାମେ ଭୂତସଂଜ୍ଞୋଽଯଂ ତେନ ତତ୍ର ପ୍ରଦାପଯେତ୍ ॥ ୨,୧୫.

ଏହିପରେ ଭୂତ-ପିଶାଚ ଓ ଦେବମାନେ କୌଣସି କ୍ଷତି କରନ୍ତି ନାହିଁ; ବିଶ୍ରାମ ସ୍ଥାନରେ ‘ଭୂତ’ ନାମରେ ଏକ ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ।

ପିଶାଚା ରାକ୍ଷସା ଯକ୍ଷା ଯେ ଚାନ୍ଯେ ଦିଶି ଵାସିନଃ । ତସ୍ଯ ହୋତଵ୍ଯଦେହସ୍ଯନୈଵାଯୋଗ୍ଯତ୍ଵକାରକାଃ ॥ ୨,୧୫.

ପିଶାଚ, ରାକ୍ଷସ, ଯକ୍ଷ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦିଗରେ ବସୁଥିବା ପ୍ରାଣୀମାନେ ଏହି ମୃତ ଦେହକୁ କୌଣସି ଅଯୋଗ୍ୟତା ଦେଇନାହାନ୍ତି।

ଚିତାପିଣ୍ଢପ୍ରଭୃତିତଃ ପ୍ରେତତ୍ଵମୁପଜାଯତେ । ଚିତାଯାଂ ସାଧକଂ ନାମ ଵଦନ୍ତ୍ଯେକେ ଖଗେଶ୍ଵର ॥ ୨,୧୫.

ଚିତା ପିଣ୍ଡ ଓ ଏହା ସହିତ ଅନ୍ୟ ଦାନ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରେତ ଅବସ୍ଥା ଆସେ; କିଛି ଲୋକ ଚିତାରେ ଥିବାକୁ ‘ସାଧକ’ ବୋଲି କହନ୍ତି, ହେ ଖଗେଶ୍ୱର।

କେଚିତ୍ତଂ ପ୍ରେତମେଵାହୁର୍ଯଥା କଲ୍ପଵିଦୋ ବୁଧାଃ । ତଦାଦି ତତ୍ରତତ୍ରାପି ପ୍ରେତନାମ୍ନା ପ୍ରଦୀଯତେ ॥ ୨,୧୫.

କିଛି ଜଣେ ତାକୁ ‘ପ୍ରେତ’ ବୋଲି କହନ୍ତି, ଯେପରି ନିୟମ ଜ୍ଞାନୀମାନେ କହନ୍ତି; ସେଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନରେ ‘ପ୍ରେତ’ ନାମରେ ଦାନ ଦିଆଯାଏ।

ଇତ୍ଯେଵଂ ପଞ୍ଚଭିଃ ପିଣ୍ଡୈଃ ଶଵସ୍ଯାହୁତିଯୋଗ୍ଯତା । ଅନ୍ଯଥା ଚୋପଘାତାଯ ପୂର୍ଵୋକ୍ତାସ୍ତେ ଭଵନ୍ତି ହି ॥ ୨,୧୫.

ଏଭଳି ପାଞ୍ଚଟି ପିଣ୍ଡ ଦେଇଲେ ଶବ ହବାନ୍ତର ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ହୁଏ; ନହେଲେ, ପୂର୍ବରୁ କହିଥିବା ଭଳି, ସେଠାରେ ଭୂତ-ପିଶାଚମାନେ କ୍ଷତି କରିପାରନ୍ତି।

ଉତ୍କ୍ରାମେ ପ୍ରଥମଂ ପିଣ୍ଡଂ ତଥା ଚାର୍ଧପଯେପି ଚ । ଚିତାଯାଂ ତୁ ତୃତୀଯଂ ସ୍ଯାତ୍ତ୍ରଯଃ ପିଣ୍ଡାଶ୍ଚ କଲ୍ପିତାଃ ॥ ୨,୧୫.

ପ୍ରଥମ ପିଣ୍ଡ ଉତ୍କ୍ରାନ୍ତି ସ୍ଥାନରେ, ଦ୍ୱିତୀୟଟି ମଧ୍ୟପଥରେ, ତୃତୀୟଟି ଚିତାରେ ଦିଆଯାଏ; ଏଭଳି ତିନିଟି ପିଣ୍ଡ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ।

ଵିଧାତା ପ୍ରଥମେ ପିଣ୍ଡେ ଦ୍ଵିତୀଯେ ଗରୁଡଧ୍ଵଜଃ । ତୃତୀଯେ ଯମଦୂତାଶ୍ଚ ପ୍ରଯୋଗଃ ପରିକୀର୍ତିତଃ ॥ ୨,୧୫.

ପ୍ରଥମ ପିଣ୍ଡରେ ବିଧାତାଙ୍କୁ, ଦ୍ୱିତୀୟରେ ଗରୁଡ଼ଧ୍ୱଜ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ, ତୃତୀୟରେ ଯମଦୂତମାନେ ଉଦ୍ଦିଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି, ଏହିପରି ପ୍ରକ୍ରିୟା ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି।

ଦତ୍ତେ ତୃତୀଯେ ପିଣ୍ଡେଽସ୍ମିନ୍ଦେହଦୋଷୈଃ ପ୍ରମୁଚ୍ଯତେ । ଆଧାରଭୂତଜୀଵଶ୍ଚଜ୍ଵଲନୈର୍ଜ୍ଵାଲଯେଚ୍ଚିତାମ୍ ॥ ୨,୧୫.

ଏହି ତୃତୀୟ ପିଣ୍ଡ ଦେଲେ ଜୀବ ଦେହର ଦୋଷରୁ ମୁକ୍ତି ପାଏ; ଆଧାର ହୋଇଥିବା ପ୍ରାଣ ତାପରେ ଅଗ୍ନି ଜାଳାଇବା ଉଚିତ।

ସଂମୃଜ୍ଯ ଚୋପଲିପ୍ଯାଥ ଉଲ୍ଲିଖ୍ଯୋଦ୍ଧୃତ୍ଯ ଵେଦିକାମ୍ । ଅଭ୍ଯୁକ୍ଷ୍ଯୋପସମାଧାଯ ଵହ୍ନିଂ ତତ୍ରଃ ଵିଧାନତଃ ॥ ୨,୧୫.

ସଫା କରି, ଲେପନ କରି, ଚିହ୍ନ ଦେଇ, ବେଦିକା ତିଆରି କରି, ଜଳ ଛିଟିଇ ଏବଂ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଅଗ୍ନି ସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ।

ପୁଷ୍ପାକ୍ଷତୈଶ୍ଚ ସମ୍ପୂଜ୍ଯ ଦେଵଂ କ୍ରଵ୍ଯାଦସଂଜ୍ଞକମ୍ । ତ୍ଵଂ ଭୂତକୃଜ୍ଜଗଦ୍ଯୋନେ ତ୍ଵଂ ଲୋକପରିପାଲକଃ ॥ ୨,୧୫.

ପୁଷ୍ପ ଓ ଅକ୍ଷତ ଦ୍ୱାରା ‘କ୍ରବ୍ୟାଦ’ ନାମକ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ‘ତୁମେ ଭୂତମାନଙ୍କର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ସମସ୍ତ ଜଗତର ମୂଳ, ତୁମେ ଲୋକମାନଙ୍କର ରକ୍ଷକ’ ବୋଲି କହିବା ଉଚିତ।

ଉପସଂହାରକସ୍ତସ୍ମାଦେନଂ ସ୍ଵର୍ଗଂ ମୃତଂ ନଯ । ଇତି କ୍ରଵ୍ଯାଦମଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ଶରୀରାହୁତିମାଚରେତ୍ ॥ ୨,୧୫.

‘ତୁମେ ସମାପ୍ତିକର୍ତ୍ତା, ଏହି ମୃତକୁ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ନେଇଯାଅ’ ବୋଲି କ୍ରବ୍ୟାଦଙ୍କୁ ପୂଜା କରି ଶରୀର ଆହୁତି ଦେବା ଉଚିତ।

ଅର୍ଧଦଗ୍ଧେ ତଥା ଦେହେ ଦଦ୍ଯାଦାଜ୍ଯାହୁତିଂ ତତଃ । ଲୋମଭ୍ଯଃ ସ୍ଵୋତିଵାକ୍ଯେନ କୁର୍ଯାଦ୍ଧୋମଂ ଯଥାଵିଧି ॥ ୨,୧୫.

ଶରୀର ଅର୍ଧ ଦହିଗଲାପରେ ଘୃତ ଆହୁତି ଦେବା ଉଚିତ; ଉଚିତ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଲୋମମାନେ ପାଇଁ ହୋମ କରିବା ଉଚିତ।

ଚିତାମାରୋପ୍ଯ ତଂ ପ୍ରେତଂ ହୁନେଦାଜ୍ଯାହୁତିଂ ତତଃ । ଯମାଯ ଚାନ୍ତକାଯେତି ମୃତ୍ଯଵେ ବ୍ରହ୍ମଣେ ତଥା ॥ ୨,୧୫.

ପ୍ରେତକୁ ଚିତାରେ ରଖି ତାପରେ ଘୃତ ଆହୁତି ଦେବା ଉଚିତ; ‘ଯମ, ଅନ୍ତକ, ମୃତ୍ୟୁ ଓ ବ୍ରହ୍ମା’ଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି।

ଜାତଵେଦୋମୁକେ ଦେଯା ଏକା ପ୍ରେତମୁଖେ ତଥା । ଊର୍ଧ୍ଵଂ ତୁ ଜ୍ଵାଲଯେଦ୍ଵହ୍ନିଂ ପୂର୍ଵଭାଗେ ଚିତାଂ ପୁନଃ ॥ ୨,୧୫.

ଅଗ୍ନିର ମୁଖରେ ଏକ ଆହୁତି ଦେବା ଉଚିତ, ଏଭଳି ପ୍ରେତର ମୁଖରେ ମଧ୍ୟ ଏକ ଆହୁତି; ଏପରେ ଅଗ୍ନିକୁ ଉପରକୁ ଜାଳାଇବା ଏବଂ ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଚିତାକୁ ପୁନି ଜାଳାଇବା ଉଚିତ।

ଅସ୍ମାତ୍ତ୍ଵମଧିଜାତୋସି ତ୍ଵଦଯଂ ଜାଯତାଂ ପୁନଃ । ଅସୌ ସ୍ଵର୍ଗାଯ ଲୋକାଯ ସ୍ଵାହା ଜ୍ଵଲତି ପାଵକଃ ॥ ୨,୧୫.

‘ତୁମଠାରୁ ତୁମେ ଜନ୍ମ ନେଲୁ, ପୁନି ତୁମଠାରୁ ଜନ୍ମ ହେଉ। ଏହି ଅଗ୍ନି ସ୍ୱର୍ଗଲୋକ ପାଇଁ ଜ୍ୱଳିଉଛି—ସ୍ୱାହା!’

ଏଵମାଜ୍ଯାହୁତିଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ତିଲମିଶ୍ରାଂ ସମନ୍ତ୍ରକାମ୍ । ତତୋ ଦାହଃ ପ୍ରକର୍ତଵ୍ଯଃ ପୁତ୍ରେଣ କିଲ ନିଶ୍ଚିତମ୍ ॥ ୨,୧୫.

ତିଳ ମିଶା ଘିଅ ଓ ମନ୍ତ୍ର ସହିତ ଆହୁତି ଦେଇ ସେଉଁଠାରେ ପୁଅ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଦାହ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ।

ରୋଦିତଵ୍ଯଂ ତତୋ ଗାଢମେଵଂ ତସ୍ଯ ସୁଖଂ ଭଵେତ୍ । ଦାହସ୍ଯାନନ୍ତରଂ ତତ୍ର କୃତ୍ଵା ସଞ୍ଚଯନକ୍ରିଯାମ୍ ॥ ୨,୧୫.

ତାପରେ ଭଳି ଭଳି କାନ୍ଦିବା ଉଚିତ, ଏହା ଦ୍ୱାରା ମନରେ ଶାନ୍ତି ମିଳେ। ଦାହ ସେଷ ହେଲେ ଅସ୍ଥି ସଞ୍ଚୟ କରିବା କ୍ରିୟା କରିବା ଦରକାର।

ପ୍ରେତପିଣ୍ଡଂ ପ୍ରଦଦ୍ଯାଚ୍ଚ ଦାହାର୍ତିଶମନଂ ଖଗ । ତାଵଦ୍ଭୂତାଃ ପ୍ରତୀକ୍ଷନ୍ତେ ତଂ ପ୍ରେତଂ ବାନ୍ଧଵାର୍ଥିନମ୍ ॥ ୨,୧୫.

ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ଦିଆଯାଉଥିବା ପିଣ୍ଡ ଦେବା ଉଚିତ, ଯାହା ମୃତକଙ୍କର ଦୁଃଖ ହ୍ରାସ କରେ। ଏଠାକୁ ଯାଏଁ, ଭୂତମାନେ ସେ ପ୍ରେତକୁ ତାଙ୍କର ଆତ୍ମୀୟଙ୍କ ପାଇଁ ଅପେକ୍ଷା କରନ୍ତି।

ଦାହସ୍ଯାନନ୍ତରଂ କାର୍ଯଂ ପୁତ୍ରୈଃ ସ୍ନାନଂ ସଚୈଲକମ୍ । ତିଲୋଦକଂ ତତୋ ଦଦ୍ଯାନ୍ନାମଗୋତ୍ରେଣ ତିଷ୍ଠତୁ ॥ ୨,୧୫.

ଦାହ ପରେ ପୁଅମାନେ ପୋଷାକ ସହିତ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ। ତାପରେ ତିଳ ମିଶା ପାଣି ଦେଇ, ନାମ ଓ ଗୋତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଅର୍ପଣ କରିବା ଦରକାର।

ତତୋ ଜନପଦୈଃ ସର୍ଵୈର୍ଦାତଵ୍ଯା କରତାଲିକା । ଵିଷ୍ଣୁର୍ଵିଷ୍ଣୁରିତି ବ୍ରୂଯାଦ୍ଗୁଣୈଃ ପ୍ରେତମୁଦୀରଯେତ୍ ॥ ୨,୧୫.

ତାପରେ ଗାଁର ସମସ୍ତେ ହାତ ତାଳି ଦେବା ଉଚିତ। 'ବିଷ୍ଣୁ, ବିଷ୍ଣୁ' ବୋଲି କହି, ପ୍ରେତଙ୍କର ଗୁଣଗାନ କରିବା ଉଚିତ।

ଜନାଃ ସର୍ଵେ ସମାସ୍ତସ୍ଯ ଗୃହମାଗତ୍ଯ ସର୍ଵଶଃ । ଦ୍ଵାରସ୍ଯ ଦକ୍ଷିଣେ ଭାଗେ ଗୋମଯଂ ଗୌରସର୍ଷପାନ୍ ॥ ୨,୧୫.

ସମସ୍ତ ଲୋକ ଏକଠା ହୋଇ ତାଙ୍କ ଘରକୁ ଯାଇ, ବାଡ଼ିର ଦକ୍ଷିଣ ପାଖରେ ଗୋମୟ ଓ ହଳଦୀ ଆଳି ରଖିବା ଉଚିତ।

ନିଧାଯ ଵରୁଣଂ ଦେଵମନ୍ତର୍ଧାଯ ସ୍ଵଵେଶ୍ମନି । ଭକ୍ଷଯେନ୍ନିମ୍ବପତ୍ରାଣି ଘୃତଂ ପ୍ରାଶ୍ଯ ଗୃହଂ ଵ୍ରଜେତ୍ ॥ ୨,୧୫.

ଘର ଭିତରେ ବରୁଣ ଦେବତାଙ୍କୁ ରଖି, ନିମ୍ବ ପତ୍ର ଖାଇ, ଘିଅ ଚଖି, ତାପରେ ଘରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବା ଉଚିତ।

କେଚିଦ୍ଦୁଗ୍ଧେନ ସିଞ୍ଚନ୍ତି ଚିତାସ୍ଥାନଂ ଖଗେଶ୍ଵର । ଅଶ୍ରୁପାତଂ ନ କୁର୍ଵୀତ ଦଦ୍ଯାଦସ୍ମୈ ଜଲାଞ୍ଜଲୀନ୍ ॥ ୨,୧୫.

କେହି କେହି ଚିତା ସ୍ଥାନରେ ଦୁଧ ଛିଟନ୍ତି। ଅଂଶୁ ଝରାଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ବରଂ ପ୍ରେତଙ୍କୁ ଜଳଞ୍ଜଳି ଦେବା ଉଚିତ।

ଶ୍ଲେଷ୍ମାଶ୍ରୁ ବାନ୍ଧଵୈର୍ମୁକ୍ତଂ ପ୍ରେତୋ ଭୁଙ୍କ୍ତେ ଯତୋଽଵଶଃ । ଅତୋ ନ ରୋଦିତଵ୍ଯଂ ହି କ୍ରିଯାଃ କାର୍ଯାଃ ସ୍ଵଶକ୍ତିତଃ ॥ ୨,୧୫.

ଆତ୍ମୀୟମାନେ ଯେଉଁ ଲୋଚୁ ଓ ଲାର ଛାଡନ୍ତି, ପ୍ରେତ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଅଚେତନରେ ଭୋଗ କରେ। ତେଣୁ କାନ୍ଦିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ନିଜ ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ କ୍ରିୟା କରିବା ଦରକାର।

ଦୁଗ୍ଧଂ ଚ ମୃନ୍ମଯେ ପାତ୍ରେ ତୋଯଂ ଦଦ୍ଯାଦ୍ଦିନତ୍ରଯମ୍ । ସୂର୍ଯେ ଚାସ୍ତଂ ଗତେ ତାର୍କ୍ଷ୍ଯ ଵଲଭ୍ଯାଂ ଚତ୍ଵରେଽପି ଵା ॥ ୨,୧୫.

ମାଟିର ବାଟିରେ ତିନି ଦିନ ଦୁଧ ଓ ପାଣି ଦେବା ଉଚିତ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତ ହେବା ପରେ, ବାଡ଼ି ଦ୍ୱାରରେ କିମ୍ବା ଗୃହ ମଝିରେ।

ବଦ୍ଧଃ ସଂମୂଢହୃଦଯୋ ଦେହମିଚ୍ଛନ୍କୃତାନୁଗଃ । ଶ୍ମଶାନଂ ଚତ୍ଵରଂ ଗେହଂ ଵୀକ୍ଷନ୍ଯାମ୍ଯୈଃ ସ ନୀଯତେ ॥ ୨,୧୫.

ମନ ଭ୍ରମିତ ଓ ଦେହ ପ୍ରତି ଆସକ୍ତି ଥିବା, କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲାଗିଥିବା ପ୍ରେତକୁ ଯମଦୂତମାନେ ଶ୍ମଶାନ, ବାଡ଼ି ଦ୍ୱାର କିମ୍ବା ଘରକୁ ନେଇଯାନ୍ତି।

ଗର୍ତେ ପିଣ୍ଡା ଦଶାହଂ ଚ ଦାତଵ୍ଯାଶ୍ଚ ଦିନେଦିନେ । ଜଲାଞ୍ଜଲୀଃ ପ୍ରଦାତଵ୍ଯାଃ ପ୍ରେତମୁଦ୍ଦିଶ୍ଯ ନିତ୍ଯଶଃ ॥ ୨,୧୫.

ଦଶ ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରତିଦିନ ଗଡ଼ିରେ ପିଣ୍ଡ ଦେବା ଓ ପ୍ରେତଙ୍କୁ ନିତ୍ୟ ଜଳଞ୍ଜଳି ଅର୍ପଣ କରିବା ଦରକାର।

ତାଵଦ୍ଵୃଦ୍ଧିଶ୍ଚ କର୍ତଵ୍ଯା ଯାଵତ୍ପିଣ୍ଡଂ ଦଶାହିକମ୍ । ପୁତ୍ତ୍ରେଣ ହି କ୍ରିଯା କାର୍ଯା ଭାର୍ଯଯା ତଦଭାଵତଃ ॥ ୨,୧୫.

ଦଶ ଦିନର ପିଣ୍ଡ ଦେବା ସେଷ ହେଉଅଁତି ଯାଏଁ, ବୃଦ୍ଧି କ୍ରିୟା କରିବା ଉଚିତ। ପୁଅ ନଥିଲେ ଭାର୍ଯ୍ୟା କ୍ରିୟା କରିବା ଦରକାର।

ତଦଭାଵେ ଚ ଶିଷ୍ଯେଣ ତଦଭାଵେ ସହୋଦରଃ । ଶ୍ମଶାନେ ଚାନ୍ଯତୀର୍ଥେ ଵା ଜଲଂ ପିଣ୍ଡଂ ଚ ଦାପଯେତ୍ ॥ ୨,୧୫.

ସେଉଁଠି ଭାର୍ଯ୍ୟା ନଥିଲେ ଶିଷ୍ୟ, ଶିଷ୍ୟ ନଥିଲେ ଭାଇ କ୍ରିୟା କରିବା ଉଚିତ। ଶ୍ମଶାନ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ପିଣ୍ଡ ଓ ପାଣି ଦେବା ଦରକାର।