ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ପ୍ରଚଲନ୍ତି ତତଃ ପ୍ରାଣା ଯାମ୍ଯୈର୍ନିକଟଵର୍ତିଭିଃ । ଏକୀଭୂତଂ ଜଗତ୍ପଶ୍ଯେଦ୍ଦୈଵୀ ଦୃଷ୍ଟିଃ ପ୍ରଜାଯତେ ॥ ୨,୧୫.

ତାପରେ ପ୍ରାଣଗୁଡ଼ିକ ଯମର ଦୂତମାନେ ସହିତ ଦେହ ଛାଡ଼ିଯାଆନ୍ତି; ଏବେ ଦିବ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟି ହୁଏ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଏକ ଭାବରେ ଦେଖାଯାଏ।

ବୀଭତ୍ସଂ ଦାରୁଣଂ ରୂପଂ ପ୍ରଣୈଃ କଣ୍ଠଂ ସମାଶ୍ରିତୈଃ । ଫେନମୁଦ୍ଗିରତେ କୋପି ମୁଖଂ ଲାଲାକୁଲଂ ଭଵେତ୍ ॥ ୨,୧୫.

ଭୟଙ୍କର ଓ ଦାରୁଣ ଆକୃତି ଦେଖାଯାଏ; ପ୍ରାଣ ଗଳାରେ ଅଟକି ରହିଲେ, ମୁହଁରୁ ଝାଗ ଚୁଇଁଯାଏ, ମୁହଁ ଲାଲାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଯାଏ।

ଦୁରାତ୍ମାନଶ୍ଚ ତାଡ୍ଯନ୍ତେ କିଙ୍କରୈଃ ପାଶବନ୍ଧନୈଃ । ସୁଖେନ କୃତିନସ୍ତତ୍ର ନୀଯନ୍ତେ ନାକନାଯକୈଃ ॥ ୨,୧୫.

ଦୁଷ୍ଟମାନେ ଯମର ସେବକମାନେ ଦ୍ୱାରା ଦାମରେ ବାନ୍ଧି ମାଡ଼ିଯାଆନ୍ତି; ନିର୍ମଳମନ୍ତି ଲୋକମାନେ ସ୍ୱର୍ଗର ନାୟକମାନେ ସହ ଆରାମରେ ନେଇଯାଆନ୍ତି।

ଦୁଃ ଖେନ ପାପିନୋ ଯାନ୍ତି ଯମମାର୍ଗେ ଚ ଦୁର୍ଗମେ । ଯମଶ୍ଚତୁର୍ଭୁଜୋ ଭୂତ୍ଵା ଶଙ୍ଖଚକ୍ରଗଦାଦିଭୃତ୍ ॥ ୨,୧୫.

ପାପୀମାନେ କଷ୍ଟରେ ଯମଙ୍କ ଦୁର୍ଗମ ପଥରେ ଯାଆନ୍ତି; ଯମ ଚାରିଟି ହାତରେ ଶଂଖ, ଚକ୍ର, ଗଦା ଓ ଅନ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ଧରି ଦେଖାଯାନ୍ତି।

ପୁଣ୍ଯକର୍ମରତାନ୍ସମ୍ଯକ୍ଶୁଭାନ୍ମିତ୍ରଵଦାଚରେତ୍ । ଆହୂଯ ପାପିନଃ ସର୍ଵାନ୍ଯମୋ ଦଣ୍ଡେନ ରଜ୍ଜଯେତ୍ ॥ ୨,୧୫.

ଯେମାନେ ପୁଣ୍ୟ କାମରେ ଲାଗିଥାନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ସେ ବନ୍ଧୁଭଳି ମିଳୁଥିବା ଭାବେ ଆଦର କରନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ସମସ୍ତ ପାପୀଙ୍କୁ ଡାକି ଦଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା ବାନ୍ଧି ରଖନ୍ତି।

ପ୍ରଲଯାମ୍ବୁଦନିର୍ଘୋଷସ୍ତ୍ଵଞ୍ଜନାଦ୍ରିସମପ୍ରଭଃ । ମହିଷସ୍ଥୋ ଦୁରାରାଧ୍ଯୋ ଵିଦ୍ଯୁତ୍ତେଜଃ ସମଦ୍ଯୁତିଃ ॥ ୨,୧୫.

ସେ ଜଣେ ବଜ୍ରପାତ ମେଘର ଗର୍ଜନ ଭଳି ଧ୍ୱନି କରନ୍ତି, ଅଞ୍ଜନ ପାହାଡ଼ ଭଳି କଳା ଚମକ ଥାଏ, ମହିଷ ଉପରେ ବସିଥାନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ଅତି କଷ୍ଟ, ତାଙ୍କର ତେଜ ବିଜୁଳିର ଆଲୋକ ଭଳି।

ଯୋଜନତ୍ରଯଵିସ୍ତାରଦେହୋ ରୌଦ୍ରୋଽତିଭୀଷଣଃ । ଲୋହଦଣ୍ଡଧରୋ ଭୀମଃ ପାଶପାଣିର୍ଦୁରାକୃତିଃ ॥ ୨,୧୫.

ତାଙ୍କର ଦେହ ତିନି ଯୋଜନ ଲମ୍ବା, ରୂଦ୍ର ଓ ଅତି ଭୟଙ୍କର; ଲୋହାର ଦଣ୍ଡ ଧରିଥାନ୍ତି, ଭୟଜନକ, ପାଶ ହାତରେ, ଦେଖିବାକୁ ଭୟଙ୍କର।

ଵକ୍ରନେତ୍ରୋଽତିଭଯଦୋ ଦର୍ଶନଂ ଯାତି ପାପିନାମ୍ । ଅଙ୍ଗୁଷ୍ଠମାତ୍ରଃ ପୁରୁଷୋ ହାହା କୁର୍ଵନ୍ କଲେଵରାତ୍ ॥ ୨,୧୫.

ତାଙ୍କର ବାଙ୍କା ଚକ୍ଷୁ ପାପୀମାନେ ଦେଖିଲେ ଭୟରେ କମ୍ପିଯାଆନ୍ତି; ଏଠାରେ ଆଙ୍ଗୁଠି ପରି ଛୋଟ ହୋଇଯାଇଥିବା ପୁରୁଷ ଦେହ ଛାଡ଼ି 'ହା ହା' କରି କାନ୍ଦେ।

ତଦୈଵ ନୀଯତେ ଦୂତୈର୍ଯାମ୍ଯୈର୍ଵୋକ୍ଷନ୍ସ୍ଵକଂ ଗୃହମ୍ । ନିର୍ଵିଚେଷ୍ଟଂ ଶରୀରଂ ତୁ ପ୍ରାଣୈର୍ମୁକ୍ତଂ ଜୁଗୁପ୍ସିତମ୍ ॥ ୨,୧୫.

ସେଇ ସମୟରେ ଯମର ଦୂତମାନେ ତାକୁ ତାଙ୍କ ଘର ଛାଡ଼ି ନେଇଯାଆନ୍ତି; ପ୍ରାଣ ଛାଡ଼ି ଦେହ ନିଷ୍ପ୍ରାଣ ଓ ଘୃଣିତ ହୋଇଯାଏ।

ଅସ୍ପୃଶ୍ଯଂ ଜାଯତେ ତୂର୍ଣଂ ଦୁର୍ଗନ୍ଧଂ ସର୍ଵନିନ୍ଦିତମ୍ । ତ୍ରିଧାଵସ୍ଥା ହି ଦେହସ୍ଯ କୃମିଵିଡ୍ମସ୍ମସଂଜ୍ଞିତା ॥ ୨,୧୫.

ସେ ଦେହ ତୁରନ୍ତ ଅସ୍ପୃଶ୍ୟ, ଦୁର୍ଗନ୍ଧ ଓ ସମସ୍ତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିନ୍ଦିତ ହୋଇଯାଏ; ଦେହର ତିନିଟି ଅବସ୍ଥା—କୀଟ, ମଳ ଓ ଅସ୍ଥି।

କୋ ଗର୍ଵଃ କ୍ରିଯତେ ତାର୍କ୍ଷ୍ଯ କ୍ଷଣଵିଧ୍ଵଂସିଭିର୍ନରୈଃ । ଦାନଂ ଵିତ୍ତାଦୃତା ଵାଚଃ କୀର୍ତିଧର୍ମୌ ତଥାଯୁଷଃ ॥ ୨,୧୫.

ହେ ତାର୍କ୍ଷ୍ୟ, ଏମିତି ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ନଷ୍ଟ ହେଉଥିବା ମଣିଷମାନେ କଣ ଗର୍ବ କରିବେ? ଧନ, କଥା, କୀର୍ତ୍ତି, ଧର୍ମ ଓ ଆୟୁଷ୍ୟ ସବୁ ଦାନ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ।

ପରୋପକରଣଂ କାଯାଦସତଃ ସାରମୁଦ୍ଧୃତମ୍ । ତସ୍ଯୈଵଂ ନୀଯମାନସ୍ଯ ଦୂତାଃ ସନ୍ତର୍ଜଯନ୍ତି ହି ॥ ୨,୧୫.

ଅସତ୍କର ଦେହରୁ କେବଳ ଅନ୍ୟଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ କରାଯାଇଥିବା କାର୍ଯ୍ୟର ସାର ନେଉଛନ୍ତି; ଯେତେବେଳେ ତାକୁ ନେଇଯାଯିବ, ଦୂତମାନେ ସେଠାରେ ଭୟ ଦେଖାଇ ଦମକ ଦେଇଥାନ୍ତି।

ଦର୍ଶଯନ୍ତୋ ଭଯଂ ତୀଵ୍ରଂ ନରକାଯ ପୁନଃ ପୁନଃ । ଶୀଘ୍ରଂ ପ୍ରଚଲ ଦୁଷ୍ଟାତ୍ମନ୍ ଗତୋଽସିତ୍ଵଂ ଯମାଲଯେ ॥ ୨,୧୫.

ସେମାନେ ପୁନିପୁନି ତାକୁ ନରକର ଭୟ ଦେଖାଇ କହନ୍ତି: 'ତୁରନ୍ତ ଚାଲ, ଦୁଷ୍ଟ ଆତ୍ମା, ତୁ ଯମଙ୍କ ଘରକୁ ପହଞ୍ଚିଗଲୁ।'

କୁଂଭୀପାକାଦିନରକାଂସ୍ତ୍ଵାଂ ନେଷ୍ଯାମଶ୍ଚ ମା ଚିରମ୍ । ଏଵଂ ଵାଚସ୍ତଦା ଶୃଣ୍ଵନ୍ବନ୍ଧୂନାଂ ରୁଦିତଂ ତଥା ॥ ୨,୧୫.

'ଆମେ ତୁମକୁ କୁମ୍ଭୀପାକ ଓ ଅନ୍ୟ ନରକକୁ ଶୀଘ୍ର ନେଇଯିବୁ, ବିଳମ୍ବ କରନି।' ଏମିତି କଥା ଶୁଣି, ସେ ତାଙ୍କର ଆତ୍ମୀୟମାନଙ୍କର କାନ୍ଦଣ ମଧ୍ୟ ଶୁଣେ।

ଉଚ୍ଚୈର୍ହାହେତି ଵିଲପନ୍ନୀଯତେ ଯମକିଙ୍କରୈଃ । ସ୍ଥାନେ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ପ୍ରକୁର୍ଵୀତ ତଥା ଚେକାଦଶେଽହନି ॥ ୨,୧୫.

ସେ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ 'ହା ହା' କରି କାନ୍ଦୁଥିବାବେଳେ ଯମଙ୍କ ସେବକମାନେ ତାକୁ ନେଇଯାଆନ୍ତି; ସେ ସମୟରେ ଏକ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ଏକାଦଶୀ ଦିନରେ ମଧ୍ୟ।

ମୃସ୍ଯୋତ୍କ୍ରାନ୍ତିସମଯାତ୍ଷଟ୍ପିଣ୍ଡାନ୍କ୍ରମଶୋ ଦଦେତ୍ । ମୃତସ୍ଥାନେ ତଥା ଦ୍ଵାରେ ଚତ୍ଵରେ ତାର୍କ୍ଷ୍ଯ କାରଣାତ୍ ॥ ୨,୧୫.

ମୃତ୍ୟୁ ସମୟରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ଛଅଟି ପିଣ୍ଡ କ୍ରମକ୍ରମେ ଦେବା ଉଚିତ; ମୃତ୍ୟୁ ସ୍ଥାନରେ, ଦ୍ୱାରରେ ଓ ଚଉରାହାରେ, ଏହି କାରଣରେ ହେ ତାର୍କ୍ଷ୍ୟ।

ଵିଶ୍ରାମେ କାଷ୍ଠଚଯନେ ତଥା ସଞ୍ଚଯନେ ଚ ଷଟ୍ । ଶୃଣୁ ତତ୍କାରଣଂ ତାର୍କ୍ଷ୍ଯ ଷଟ୍ପିଣ୍ଡପରିକଲ୍ପନେ ॥ ୨,୧୫.

ବିଶ୍ରାମ ସ୍ଥାନରେ, କାଠର ଚଉକି ଉପରେ ଓ ସଂଗ୍ରହ ସ୍ଥାନରେ ମଧ୍ୟ ଛଅଟି ପିଣ୍ଡ ଦେବା ଉଚିତ; ଏହି ଛଅଟି ପିଣ୍ଡ ଦାନର କାରଣ ଶୁଣ, ହେ ତାର୍କ୍ଷ୍ୟ।

ମୃତସ୍ଥାନେ ଶଵୋ ନାମ ତେନ ନାମ୍ନା ପ୍ରଦୀଯତେ । ତେନ ଦତ୍ତେନ ତୃପ୍ଯନ୍ତି ଗୃହଵାସ୍ତ୍ଵଧିଦେଵତାଃ ॥ ୨,୧୫.

ମୃତ୍ୟୁ ସ୍ଥାନରେ ‘ଶବ’ ନାମକ ଏକ ଦାନ ଦିଆଯାଏ; ଏହି ଦାନ ଦ୍ୱାରା ଘରର ଦେବତାମାନେ ଏବଂ ଗୃହର ରକ୍ଷକ ଦେବତାମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି।

ତେନ ଭୂମିର୍ଭଵେତ୍ତୁଷ୍ଟାତଦଧିଷ୍ଠାତୃଦେଵତା । ଦ୍ଵାରେ ତୁ ପିଣ୍ଡଂ ଦେଯଂ ଚ ପାନ୍ଥମିତ୍ଯଭିଧାଯ ତୁ ॥ ୨,୧୫.

ଏହି ଦାନ ଦ୍ୱାରା ଭୂମି ଏବଂ ତାହାର ଅଧିପତି ଦେବତା ଖୁସି ହୁଅନ୍ତି; ଘରର ଦ୍ୱାରରେ ‘ପାନ୍ଥ’ ନାମକ ଏକ ପିଣ୍ଡ ଦେବା ଉଚିତ।

ଦତ୍ତେନ ତେନ ପ୍ରୀଣନ୍ତି ଦ୍ଵାରସ୍ଥା ଗୃହଦେଵତାଃ । ଚତ୍ଵରେ ଖେଚରୋ ନାମ ତମୁଦ୍ଦିଶ୍ଯ ପ୍ରଦାପଯେତ୍ ॥ ୨,୧୫.

ଏହି ଦାନ ଦ୍ୱାରା ଦ୍ୱାରରେ ଥିବା ଘରର ଦେବତାମାନେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି; ଚତ୍ୱରରେ ‘ଖେଚର’ ନାମକ ଏକ ଦାନ ତାଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି ଦେବା ଉଚିତ।

ନ ଚୋପଘାତଂ କୁର୍ଵନ୍ତି ଭୂତାଦ୍ଯା ଦେଵଯୋନଯଃ । ଵିଶ୍ରାମେ ଭୂତସଂଜ୍ଞୋଽଯଂ ତେନ ତତ୍ର ପ୍ରଦାପଯେତ୍ ॥ ୨,୧୫.

ଏହିପରେ ଭୂତ-ପିଶାଚ ଓ ଦେବମାନେ କୌଣସି କ୍ଷତି କରନ୍ତି ନାହିଁ; ବିଶ୍ରାମ ସ୍ଥାନରେ ‘ଭୂତ’ ନାମରେ ଏକ ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ।

ପିଶାଚା ରାକ୍ଷସା ଯକ୍ଷା ଯେ ଚାନ୍ଯେ ଦିଶି ଵାସିନଃ । ତସ୍ଯ ହୋତଵ୍ଯଦେହସ୍ଯନୈଵାଯୋଗ୍ଯତ୍ଵକାରକାଃ ॥ ୨,୧୫.

ପିଶାଚ, ରାକ୍ଷସ, ଯକ୍ଷ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦିଗରେ ବସୁଥିବା ପ୍ରାଣୀମାନେ ଏହି ମୃତ ଦେହକୁ କୌଣସି ଅଯୋଗ୍ୟତା ଦେଇନାହାନ୍ତି।

ଚିତାପିଣ୍ଢପ୍ରଭୃତିତଃ ପ୍ରେତତ୍ଵମୁପଜାଯତେ । ଚିତାଯାଂ ସାଧକଂ ନାମ ଵଦନ୍ତ୍ଯେକେ ଖଗେଶ୍ଵର ॥ ୨,୧୫.

ଚିତା ପିଣ୍ଡ ଓ ଏହା ସହିତ ଅନ୍ୟ ଦାନ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରେତ ଅବସ୍ଥା ଆସେ; କିଛି ଲୋକ ଚିତାରେ ଥିବାକୁ ‘ସାଧକ’ ବୋଲି କହନ୍ତି, ହେ ଖଗେଶ୍ୱର।

କେଚିତ୍ତଂ ପ୍ରେତମେଵାହୁର୍ଯଥା କଲ୍ପଵିଦୋ ବୁଧାଃ । ତଦାଦି ତତ୍ରତତ୍ରାପି ପ୍ରେତନାମ୍ନା ପ୍ରଦୀଯତେ ॥ ୨,୧୫.

କିଛି ଜଣେ ତାକୁ ‘ପ୍ରେତ’ ବୋଲି କହନ୍ତି, ଯେପରି ନିୟମ ଜ୍ଞାନୀମାନେ କହନ୍ତି; ସେଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନରେ ‘ପ୍ରେତ’ ନାମରେ ଦାନ ଦିଆଯାଏ।

ଇତ୍ଯେଵଂ ପଞ୍ଚଭିଃ ପିଣ୍ଡୈଃ ଶଵସ୍ଯାହୁତିଯୋଗ୍ଯତା । ଅନ୍ଯଥା ଚୋପଘାତାଯ ପୂର୍ଵୋକ୍ତାସ୍ତେ ଭଵନ୍ତି ହି ॥ ୨,୧୫.

ଏଭଳି ପାଞ୍ଚଟି ପିଣ୍ଡ ଦେଇଲେ ଶବ ହବାନ୍ତର ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ହୁଏ; ନହେଲେ, ପୂର୍ବରୁ କହିଥିବା ଭଳି, ସେଠାରେ ଭୂତ-ପିଶାଚମାନେ କ୍ଷତି କରିପାରନ୍ତି।

ଉତ୍କ୍ରାମେ ପ୍ରଥମଂ ପିଣ୍ଡଂ ତଥା ଚାର୍ଧପଯେପି ଚ । ଚିତାଯାଂ ତୁ ତୃତୀଯଂ ସ୍ଯାତ୍ତ୍ରଯଃ ପିଣ୍ଡାଶ୍ଚ କଲ୍ପିତାଃ ॥ ୨,୧୫.

ପ୍ରଥମ ପିଣ୍ଡ ଉତ୍କ୍ରାନ୍ତି ସ୍ଥାନରେ, ଦ୍ୱିତୀୟଟି ମଧ୍ୟପଥରେ, ତୃତୀୟଟି ଚିତାରେ ଦିଆଯାଏ; ଏଭଳି ତିନିଟି ପିଣ୍ଡ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ।

ଵିଧାତା ପ୍ରଥମେ ପିଣ୍ଡେ ଦ୍ଵିତୀଯେ ଗରୁଡଧ୍ଵଜଃ । ତୃତୀଯେ ଯମଦୂତାଶ୍ଚ ପ୍ରଯୋଗଃ ପରିକୀର୍ତିତଃ ॥ ୨,୧୫.

ପ୍ରଥମ ପିଣ୍ଡରେ ବିଧାତାଙ୍କୁ, ଦ୍ୱିତୀୟରେ ଗରୁଡ଼ଧ୍ୱଜ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ, ତୃତୀୟରେ ଯମଦୂତମାନେ ଉଦ୍ଦିଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି, ଏହିପରି ପ୍ରକ୍ରିୟା ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି।

ଦତ୍ତେ ତୃତୀଯେ ପିଣ୍ଡେଽସ୍ମିନ୍ଦେହଦୋଷୈଃ ପ୍ରମୁଚ୍ଯତେ । ଆଧାରଭୂତଜୀଵଶ୍ଚଜ୍ଵଲନୈର୍ଜ୍ଵାଲଯେଚ୍ଚିତାମ୍ ॥ ୨,୧୫.

ଏହି ତୃତୀୟ ପିଣ୍ଡ ଦେଲେ ଜୀବ ଦେହର ଦୋଷରୁ ମୁକ୍ତି ପାଏ; ଆଧାର ହୋଇଥିବା ପ୍ରାଣ ତାପରେ ଅଗ୍ନି ଜାଳାଇବା ଉଚିତ।

ସଂମୃଜ୍ଯ ଚୋପଲିପ୍ଯାଥ ଉଲ୍ଲିଖ୍ଯୋଦ୍ଧୃତ୍ଯ ଵେଦିକାମ୍ । ଅଭ୍ଯୁକ୍ଷ୍ଯୋପସମାଧାଯ ଵହ୍ନିଂ ତତ୍ରଃ ଵିଧାନତଃ ॥ ୨,୧୫.

ସଫା କରି, ଲେପନ କରି, ଚିହ୍ନ ଦେଇ, ବେଦିକା ତିଆରି କରି, ଜଳ ଛିଟିଇ ଏବଂ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଅଗ୍ନି ସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ।