ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ସଂକ୍ରାନ୍ତୀନାଂ ସହସ୍ରାଣି ସୂର୍ଯପର୍ଵଶତାନି ଚ । ଦତ୍ତ୍ଵା ଯତ୍ଫଲମାପ୍ନୋତି ତଦ୍ଵୈ ନୀଲଵିସର୍ଜନେ ॥ ୨,୧୪.

ହଜାର ଶଂକ୍ରାନ୍ତି ଓ ଶତ ଶତ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପୂଜାରେ ଯେଉଁ ଫଳ ମିଳେ, ସେଇ ଫଳ ନୀଳ ବୃଷ ଛାଡ଼ିଦେଲେ ମିଳେ।

ଵତ୍ସତର୍ଯଃ ପ୍ରଦାତଵ୍ଯା ବ୍ରାହ୍ମଣେଭ୍ଯଃ ପଦାନି ଚ । ତିଲପାତ୍ରାଣି ଦେଯାନି ଶିଵଭକ୍ତଦ୍ଵିଜେଷୁ ଚ ॥ ୨,୧୪.

ବଛା ଓ ଗାଈ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ, ସହିତେ ଜୁଟିଯୋଡ଼ା ଚପ୍ପଲ ଦେବା ଓ ଶିବଭକ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଇଁ ତିଳର ପାତ୍ର ଦେବା ଉଚିତ।

ଉମାମହେଶ୍ଵରଂ ଚୈକଂ ପରିଧାପ୍ଯ ପ୍ରିଦାପଯେତ୍ । ଅତସୀପୁଷ୍ପସଙ୍କାଶଂ ପୀତଵାସସମଚ୍ଯୁତମ୍ ॥ ୨,୧୪.

ଉମା ଓ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ଏକ ମୂର୍ତ୍ତିକୁ ଅତସୀ ଫୁଲ ରଙ୍ଗର ପିତାମ୍ବର ପିନ୍ଧାଇ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ, ଏହାକୁ ଅକ୍ଷୟ ଭାବରେ ଦେବା ଉଚିତ।

ଯେ ନମସ୍ଯନ୍ତି ଗୋଵିନ୍ଦଂ ନ ତେଷାଂ ଵିଦ୍ଯତେ ଭଯମ୍ । ପ୍ରେତତ୍ଵାନ୍ମୋକ୍ଷମିଚ୍ଛନ୍ତୋ ଯେ କରିଷ୍ଯନ୍ତି ସତ୍କ୍ରିଯାମ୍ ॥ ୨,୧୪.

ଯେମାନେ ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କୁ ପୂଜନ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ କେବେ ଭୟ ନାହିଁ। ଯେଉଁମାନେ ପ୍ରେତ ଦଶାରୁ ମୁକ୍ତି ଚାହାନ୍ତି ଏବଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଓ ନିୟମିତ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ନିଶ୍ଚିତ ମୁକ୍ତି ପାଇବେ।

ଯାସ୍ଯନ୍ତି ତେ ପରାଂଲ୍ଲୋକାନିତି ସତ୍ଯଂ ଵଚୋ ମମ । ଏତତ୍ତେ ସର୍ଵମାଖ୍ଯାତଂ ମଯା ଚୈଵୋର୍ଧ୍ଵଦୈହିକମ୍ ॥ ୨,୧୪.

ସେମାନେ ଉଚ୍ଚତମ ଲୋକକୁ ପହଞ୍ଚିବେ—ଏହି ମୋର ସତ୍ୟ କଥା। ମୁଁ ତୁମକୁ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱଦେହିକ କ୍ରିୟା ବିଷୟରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା କହିଦେଲି।

ଯଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ସର୍ଵପାପେଭ୍ଯୋ ମୁଚ୍ଯତେ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ । ଶ୍ରୁତ୍ଵା ମହାତ୍ମ୍ଯମତୁଲଂ ଗରୁଡୋ ହର୍ଷମାଗତଃ । ମାନୁଷାଣାଂ ହିତାର୍ଥାଯ ପୁନଃ ପ୍ରପଚ୍ଛକେଶଵମ୍ ॥ ୨,୧୪.

ଏହି କଥା ଶୁଣିଲେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଏହି ଅପୂର୍ବ ମହିମା ଶୁଣି ଗରୁଡ଼ ଅତି ଖୁସି ହେଲେ ଏବଂ ମାନବମାନଙ୍କ ଉପକାର ପାଇଁ ପୁଣି କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ।

ଶ୍ରୀଗରୁଡମହାପୁରାଣମ୍ ୧୫ ଗରୁଡ ଉଵାଚ । ବଗଵନ୍ବ୍ରୂହି ମେ ସର୍ଵଂ ଯମଲୋକସ୍ଯ ନିର୍ଣଯମ୍ । ଜନ୍ତୋଃ ପ୍ରଯାଣମାରଭ୍ଯ ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ଵର୍ତ୍ମଵିସ୍ତରମ୍ ॥ ୨,୧୫.

ଗରୁଡ଼ କହିଲେ: ପ୍ରଭୁ, ଦୟାକରି ଯମଲୋକର ନ୍ୟାୟ, ଜୀବର ଯାତ୍ରା, ତାହାର ମହିମା ଓ ଏହି ପଥର ବିସ୍ତାର ବିଷୟରେ ସମସ୍ତ କଥା ମୋତେ କହନ୍ତୁ।

ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ । ଶୃଣୁ ତାର୍କ୍ଷ୍ଯ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଯମମାର୍ଗସ୍ଯ ନିର୍ଣଯମ୍ । ପ୍ରଯାଣକାନି ସର୍ଵାଣି ନଗରାଣି ଚ ଷୋଡଶ ॥ ୨,୧୫.

ଶ୍ରୀଭଗବାନ କହିଲେ: ତାର୍କ୍ଷ୍ୟ, ଶୁଣ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଯମର ପଥ, ସମସ୍ତ ଯାତ୍ରାର ଅବସ୍ଥା ଓ ଷୋଳ ଟି ନଗର ବିଷୟରେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବି।

ଷାଡଶୀତିସହସ୍ରାଣି ଯୋଜନାନାଂ ପ୍ରମାଣତଃ । ଯମଲୋକସ୍ଯ ଚୋର୍ଧ୍ଵଂ ଵୈ ଅନ୍ତରା ମାନୁଷସ୍ଯ ଚ ॥ ୨,୧୫.

ମଣିଷ ଲୋକ ଓ ଯମଲୋକ ମଧ୍ୟରେ ଛଅସହ ଛଅ ହଜାର ଯୋଜନା ଦୂର ଅଛି।

କୁକୃତଂ ଦୁଷ୍କୃତଂ ଵାପି ଭୁକ୍ତ୍ଵା ଲୋକେ ଯଥାର୍ଜିତମ୍ । କର୍ମଯୋଗାଦ୍ଯଦା କଶ୍ଚିଦ୍ଵ୍ଯାଧିରୁତ୍ପଦ୍ଯତେ ଖଗ ॥ ୨,୧୫.

ଏହି ଜଗତରେ ଜଣେ ମଣିଷ ତାଙ୍କ କର୍ମଫଳ ଅନୁଯାୟୀ ଭଲ କିମ୍ବା ଖରାପ ଫଳ ଭୋଗ କରିଥିବା ପରେ, କର୍ମର ଫଳରେ ଏକ ରୋଗ ଉପସ୍ଥିତ ହୁଏ।

ନିମିତ୍ତମାତ୍ରଂ ସର୍ଵେଷାଂ କୃତକର୍ମାନୁସାରତଃ । ଯସ୍ଯ ଯୋ ଵିହିତୋ ମୃତ୍ଯୁଃ ସ ତଂ ଧ୍ରୁଵମଵାପ୍ନୁଯାତ୍ ॥ ୨,୧୫.

ସମସ୍ତେ ନିଜ କର୍ମଫଳ ଅନୁଯାୟୀ କେବଳ ଉପକରଣ ମାତ୍ର। ଯାହା ପାଇଁ ଯେଉଁ ମୃତ୍ୟୁ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ସେହି ମୃତ୍ୟୁକୁ ପାଇଁଥାଏ।

କର୍ମଯୋଗାଦ୍ଯଦା ଦେହୀ ମୁଞ୍ଚତ୍ଯତ୍ର ନିଜଂ ଵପୁଃ । ତଦା ଭୂମିଗତଂ କୁର୍ଯାଦ୍ଗୋମଯେନୋପଲିପ୍ଯ ଚ ॥ ୨,୧୫.

କର୍ମର ଫଳରେ ଯେତେବେଳେ ଜୀବ ନିଜ ଦେହ ଛାଡ଼ିଦିଏ, ସେତେବେଳେ ଦେହକୁ ଭୂମିରେ ରଖି ଗୋମୟ ଦ୍ୱାରା ଲେପନ କରିବା ଉଚିତ।

ତିଲାନ୍ଦର୍ଭାନ୍ଵିକୀର୍ଯାଥ ମୁଖେ ସ୍ଵର୍ଣଂ ଵିନିଃ କ୍ଷିପେତ୍ । ତୁଲସୀଂସନ୍ନିଧୌ କୃତ୍ଵା ଶାଲଗ୍ରାମଶିଲାଂ ତଥା ॥ ୨,୧୫.

ତିଳ ଓ ଦର୍ଭା ଛିଟିବା ଓ ମୁଁହରେ ସୁନା ରଖିବା ଉଚିତ, ତୁଳସୀ ଗଛ ନିକଟରେ ରଖିବା ଓ ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳା ମଧ୍ୟ ରଖିବା ଉଚିତ।

ସେତୁ (ଏଵଂ) ସାମାଦିସୂକ୍ତୈସ୍ତୁ ମରଣଂ ମୁକ୍ତିଦାଯକମ୍ । ଶଲାକାସ୍ଵର୍ଣଵିକ୍ଷପୈଃ ପ୍ରତପ୍ରାଣିଗୃହେଷୁଚ ॥ ୨,୧୫.

ସାମ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବେଦ ମନ୍ତ୍ରରେ ଯଦି ମୃତ୍ୟୁ ହୁଏ, ତେବେ ଏହା ମୁକ୍ତିଦାୟକ ହୁଏ। ପିତୃଘରେ ସୁନା ଛିଟିଲେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଫଳ ମିଳେ।

ଏକା ଵକ୍ତ୍ରେ ତୁ ଦାତଵ୍ଯା ଘ୍ରାଣଯୁଗ୍ମେ ତଥା ପୁନଃ । ଅକ୍ଷ୍ଣୋଶ୍ଚ କର୍ଣଯୋଶ୍ଚୈଵ ଦ୍ଵେଦ୍ଵେ ଦେଯେ ଯଥାକ୍ରମମ୍ ॥ ୨,୧୫.

ମୁଁହରେ ଗୋଟିଏ, ନାକର ଦୁଇଟି ଛିଦ୍ରରେ ପୁଣି ଗୋଟିଏ ହେବା ଉଚିତ। ଆଉ ଚକ୍ଷୁ ଓ କାନ ପାଇଁ ଦୁଇଟି କରି ଦେବା ଉଚିତ।

ଅଥ ଲିଙ୍ଗେ ତଥା ଚୈକା ତ୍ଵେକାଂ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡକେକ୍ଷିପେତ୍ । କରଯୁଗ୍ମେ ଚ କଣ୍ଠେ ଚ ତୁଲସୀଂ ଚ ପ୍ରଦାପଯେତ୍ ॥ ୨,୧୫.

ତାପରେ ଲିଙ୍ଗରେ ଏକ ଓ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ (ମୁଣ୍ଡର ଶୀର୍ଷ) ଉପରେ ଏକ ରଖିବା ଉଚିତ। ଦୁଇ ହାତ ଓ କଣ୍ଠରେ ତୁଳସୀ ଦେବା ଉଚିତ।

ଵସ୍ତ୍ରଯୁଗ୍ମଂ ଚ ଦାତଵ୍ଯଂ କଙ୍କୁମୈଶ୍ଚାକ୍ଷତୈର୍ଯଜେତ୍ । ପୁଷ୍ପମାଲାଯୁତଂ କୁର୍ଯାଦନ୍ଯଦ୍ଵାରେଣ ସନ୍ନଯେତ୍ ॥ ୨,୧୫.

ଦୁଇଟି ବସ୍ତ୍ର ଦେବା ଓ କୁଙ୍କୁମ ଓ ଅକ୍ଷତ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଫୁଲମାଳା ଦେଇ ଅନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଦ୍ୱାରରେ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବା ଉଚିତ।

ପୁତ୍ରସ୍ତୁ ବାନ୍ଧଵୈଃ ସାର୍ଧଂ ଵିପ୍ରସ୍ତୁ ପୁରଵାସିଭିଃ । ପିତୁଃ ପ୍ରେତଂ ସ୍ଵଯଂ ପୁତ୍ରଃ ସ୍କନ୍ଧମାରୋପ୍ଯ ବାନ୍ଧଵୈଃ ॥ ୨,୧୫.

ପୁଅ ନିଜ ବାନ୍ଧବମାନେ ସହିତ ଏବଂ ପୁରବାସୀ ସହିତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ମିଶି ପିତାଙ୍କ ପ୍ରେତଦେହ ଉଠାଇବା ଉଚିତ। ପୁଅ ନିଜେ ବାନ୍ଧବମାନେ ସହଯୋଗରେ ଦେହକୁ କାନ୍ଧରେ ରଖିବା ଉଚିତ।

ଗତ୍ଵା ଶ୍ମଶାନଦେଶେ ତୁ ପ୍ରାଡ୍ମୁଖଶ୍ଚୋତ୍ତରାମୁଖମ୍ । ଅଦଗ୍ଧପୂର୍ଵା ଯା ଭୂମିଶ୍ଚିତାଂ ତତ୍ରୈଵ କାରଯେତ୍ ॥ ୨,୧୫.

ଶ୍ମଶାନକୁ ପହଞ୍ଚି ଉତ୍ତର କିମ୍ବା ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି, ଯେଉଁ ଭୂମିରେ ପୂର୍ବରୁ ଅଗ୍ନି ଦିଆଯାଇନାହିଁ, ସେଠି ଚିତା ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ।

ଶ୍ରୀଖଣ୍ଡତୁଲସୀକାଷ୍ଠସମିତ୍ପାଲାଶସଂଭୃତାମ୍ । ଵିକଲେନ୍ଦ୍ରିଯସଙ୍ଘାତେ ଚୈତନ୍ଯେ ଜଡତାଂ ଗତେ ॥ ୨,୧୫.

ଚନ୍ଦନ, ତୁଳସୀ, କୁଶ, ସମିତ ଓ ପାଳାଶ କାଠ ଯେତେବେଳେ ଏକଠା କରାଯାଏ, ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକ ଅସ୍ଥିର ହୋଇଯାଏ, ଚେତନା ମୂଢ଼ ହୋଇପଡ଼େ—

ପ୍ରଚଲନ୍ତି ତତଃ ପ୍ରାଣା ଯାମ୍ଯୈର୍ନିକଟଵର୍ତିଭିଃ । ଏକୀଭୂତଂ ଜଗତ୍ପଶ୍ଯେଦ୍ଦୈଵୀ ଦୃଷ୍ଟିଃ ପ୍ରଜାଯତେ ॥ ୨,୧୫.

ତାପରେ ପ୍ରାଣଗୁଡ଼ିକ ଯମର ଦୂତମାନେ ସହିତ ଦେହ ଛାଡ଼ିଯାଆନ୍ତି; ଏବେ ଦିବ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟି ହୁଏ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଏକ ଭାବରେ ଦେଖାଯାଏ।

ବୀଭତ୍ସଂ ଦାରୁଣଂ ରୂପଂ ପ୍ରଣୈଃ କଣ୍ଠଂ ସମାଶ୍ରିତୈଃ । ଫେନମୁଦ୍ଗିରତେ କୋପି ମୁଖଂ ଲାଲାକୁଲଂ ଭଵେତ୍ ॥ ୨,୧୫.

ଭୟଙ୍କର ଓ ଦାରୁଣ ଆକୃତି ଦେଖାଯାଏ; ପ୍ରାଣ ଗଳାରେ ଅଟକି ରହିଲେ, ମୁହଁରୁ ଝାଗ ଚୁଇଁଯାଏ, ମୁହଁ ଲାଲାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଯାଏ।

ଦୁରାତ୍ମାନଶ୍ଚ ତାଡ୍ଯନ୍ତେ କିଙ୍କରୈଃ ପାଶବନ୍ଧନୈଃ । ସୁଖେନ କୃତିନସ୍ତତ୍ର ନୀଯନ୍ତେ ନାକନାଯକୈଃ ॥ ୨,୧୫.

ଦୁଷ୍ଟମାନେ ଯମର ସେବକମାନେ ଦ୍ୱାରା ଦାମରେ ବାନ୍ଧି ମାଡ଼ିଯାଆନ୍ତି; ନିର୍ମଳମନ୍ତି ଲୋକମାନେ ସ୍ୱର୍ଗର ନାୟକମାନେ ସହ ଆରାମରେ ନେଇଯାଆନ୍ତି।

ଦୁଃ ଖେନ ପାପିନୋ ଯାନ୍ତି ଯମମାର୍ଗେ ଚ ଦୁର୍ଗମେ । ଯମଶ୍ଚତୁର୍ଭୁଜୋ ଭୂତ୍ଵା ଶଙ୍ଖଚକ୍ରଗଦାଦିଭୃତ୍ ॥ ୨,୧୫.

ପାପୀମାନେ କଷ୍ଟରେ ଯମଙ୍କ ଦୁର୍ଗମ ପଥରେ ଯାଆନ୍ତି; ଯମ ଚାରିଟି ହାତରେ ଶଂଖ, ଚକ୍ର, ଗଦା ଓ ଅନ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ଧରି ଦେଖାଯାନ୍ତି।

ପୁଣ୍ଯକର୍ମରତାନ୍ସମ୍ଯକ୍ଶୁଭାନ୍ମିତ୍ରଵଦାଚରେତ୍ । ଆହୂଯ ପାପିନଃ ସର୍ଵାନ୍ଯମୋ ଦଣ୍ଡେନ ରଜ୍ଜଯେତ୍ ॥ ୨,୧୫.

ଯେମାନେ ପୁଣ୍ୟ କାମରେ ଲାଗିଥାନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ସେ ବନ୍ଧୁଭଳି ମିଳୁଥିବା ଭାବେ ଆଦର କରନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ସମସ୍ତ ପାପୀଙ୍କୁ ଡାକି ଦଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା ବାନ୍ଧି ରଖନ୍ତି।

ପ୍ରଲଯାମ୍ବୁଦନିର୍ଘୋଷସ୍ତ୍ଵଞ୍ଜନାଦ୍ରିସମପ୍ରଭଃ । ମହିଷସ୍ଥୋ ଦୁରାରାଧ୍ଯୋ ଵିଦ୍ଯୁତ୍ତେଜଃ ସମଦ୍ଯୁତିଃ ॥ ୨,୧୫.

ସେ ଜଣେ ବଜ୍ରପାତ ମେଘର ଗର୍ଜନ ଭଳି ଧ୍ୱନି କରନ୍ତି, ଅଞ୍ଜନ ପାହାଡ଼ ଭଳି କଳା ଚମକ ଥାଏ, ମହିଷ ଉପରେ ବସିଥାନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ଅତି କଷ୍ଟ, ତାଙ୍କର ତେଜ ବିଜୁଳିର ଆଲୋକ ଭଳି।

ଯୋଜନତ୍ରଯଵିସ୍ତାରଦେହୋ ରୌଦ୍ରୋଽତିଭୀଷଣଃ । ଲୋହଦଣ୍ଡଧରୋ ଭୀମଃ ପାଶପାଣିର୍ଦୁରାକୃତିଃ ॥ ୨,୧୫.

ତାଙ୍କର ଦେହ ତିନି ଯୋଜନ ଲମ୍ବା, ରୂଦ୍ର ଓ ଅତି ଭୟଙ୍କର; ଲୋହାର ଦଣ୍ଡ ଧରିଥାନ୍ତି, ଭୟଜନକ, ପାଶ ହାତରେ, ଦେଖିବାକୁ ଭୟଙ୍କର।

ଵକ୍ରନେତ୍ରୋଽତିଭଯଦୋ ଦର୍ଶନଂ ଯାତି ପାପିନାମ୍ । ଅଙ୍ଗୁଷ୍ଠମାତ୍ରଃ ପୁରୁଷୋ ହାହା କୁର୍ଵନ୍ କଲେଵରାତ୍ ॥ ୨,୧୫.

ତାଙ୍କର ବାଙ୍କା ଚକ୍ଷୁ ପାପୀମାନେ ଦେଖିଲେ ଭୟରେ କମ୍ପିଯାଆନ୍ତି; ଏଠାରେ ଆଙ୍ଗୁଠି ପରି ଛୋଟ ହୋଇଯାଇଥିବା ପୁରୁଷ ଦେହ ଛାଡ଼ି 'ହା ହା' କରି କାନ୍ଦେ।

ତଦୈଵ ନୀଯତେ ଦୂତୈର୍ଯାମ୍ଯୈର୍ଵୋକ୍ଷନ୍ସ୍ଵକଂ ଗୃହମ୍ । ନିର୍ଵିଚେଷ୍ଟଂ ଶରୀରଂ ତୁ ପ୍ରାଣୈର୍ମୁକ୍ତଂ ଜୁଗୁପ୍ସିତମ୍ ॥ ୨,୧୫.

ସେଇ ସମୟରେ ଯମର ଦୂତମାନେ ତାକୁ ତାଙ୍କ ଘର ଛାଡ଼ି ନେଇଯାଆନ୍ତି; ପ୍ରାଣ ଛାଡ଼ି ଦେହ ନିଷ୍ପ୍ରାଣ ଓ ଘୃଣିତ ହୋଇଯାଏ।