ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ଶାଲଗ୍ରାମଂ ଚ ସଂସ୍ଥାପ୍ଯ ଵୈଷ୍ଣଵଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧମାଚରେତ୍ । ଵୃଷଂ ସମ୍ପୂଜ୍ଯ ତତ୍ରୈଵ ଵସ୍ତ୍ରାଲଙ୍କାରଭୂଷଣୈଃ ॥ ୨,୧୪.

ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳା ସ୍ଥାପନ କରି, ବୈଷ୍ଣବ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ୍। ସେଠାରେ ବୃଷକୁ ବସ୍ତ୍ର, ଆଭୂଷଣ ଓ ଅଲଂକାର ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବା ଦରକାର।

ଚତସ୍ରୋ ଵତ୍ସତର୍ଯଶ୍ଚ ପୂର୍ଵଂ ସମଧିଵାସଯେତ୍ । ପ୍ରଦକ୍ଷିଣଂ ତତଃ କୁର୍ଯାଦ୍ଧୋମାନ୍ତେ ଚ ଵିସର୍ଜନମ୍ ॥ ୨,୧୪.

ପ୍ରଥମେ ଚାରିଟି ବଛିଆକୁ ସଂସ୍କାର କରିବା ଉଚିତ୍। ତାପରେ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି, ହୋମ ଶେଷରେ ବିଦାୟ କରିବା ଦରକାର।

ଇମଂ ମନ୍ତ୍ରଂ ସମୁଚ୍ଚାର୍ଯ ଉତ୍ତରାଭିମୁଖଃ ସ୍ଥିତଃ । ଧର୍ମ ତ୍ଵଂ ଵୃଷରୂପେଣ ବ୍ରହ୍ମଣା ନିର୍ମିତଃ ପୁରା ॥ ୨,୧୪.

ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ୍ — 'ଧର୍ମ, ତୁମେ ବୃଷ ରୂପେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂର୍ବରୁ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିଲ।'

ତଵୋତ୍ସର୍ଗପ୍ରଭାଵାନ୍ମାମୁଦ୍ଧରସ୍ଵଭଵାର୍ଣାଵାତ୍ । ଅବିଷିଚ୍ଯ ଶୁଭୈର୍ମନ୍ତ୍ରୈଃ ପାଵନୈର୍ଵିଧିପୂର୍ଵକମ୍ ॥ ୨,୧୪.

'ତୁମ ଉତ୍ସର୍ଗ ଶକ୍ତିରେ ମୋତେ ସଂସାର ସମୁଦ୍ରରୁ ଉଦ୍ଧାର କର।' ଶୁଭ ଓ ପବିତ୍ର ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ବିଧିପୂର୍ବକ ଅଭିଷେକ କରିବା ଉଚିତ୍।

ତନକ୍ରୀଡନ୍ତିମନ୍ତ୍ରେଣ ଵୃଷୋତ୍ସର୍ଗଂ ତୁ କାରଯେତ୍ । ଅଭିଷିଞ୍ଚେତ୍ତତୋ ନୀଲଂ ରୁଦ୍ରକୁମ୍ଭୋ ଦକେନ ତୁ ॥ ୨,୧୪.

ବଛିଆ ଖେଳାର ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ବୃଷ ଉତ୍ସର୍ଗ କରିବା ଉଚିତ୍। ତାପରେ ଦକ୍ଷିଣ ହାତରେ ରୁଦ୍ର କୁମ୍ଭର ଜଳ ଦ୍ୱାରା ବୃଷକୁ ଅଭିଷେକ କରିବା ଦରକାର।

ନାଭିମୂଲେ ସମାସ୍ଥାଯ ତଦମ୍ବୁ ମୂର୍ଧନି ନ୍ଯସେତ୍ । ଅନ୍ନ (ଆତ୍ମ) ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ତତଃ କୁର୍ଯାଦ୍ଦଦ୍ଯାଦ୍ଦାନଂ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମେ ॥ ୨,୧୪.

ନାଭି ମୂଳରେ ବସି, ସେ ଜଳ ମୁଣ୍ଡରେ ଦେବା ଉଚିତ୍। ତାପରେ ଅନ୍ନ (କିମ୍ବା ଆତ୍ମା) ଦ୍ୱାରା ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରି, ଉତ୍ତମ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦାନ ଦେବା ଦରକାର।

ଉଦକେଚୈଵ ଗନ୍ତଵ୍ଯଂ ଜଲଂ ତତ୍ର ପ୍ରଦାପଯେତ୍ । ଯଦିଷ୍ଟଂ ଜୀଵତସ୍ତ୍ଵାସୀତ୍ତଚ୍ଚ ଦଦ୍ଯାତ୍ସ୍ଵଶକ୍ତିତଃ ॥ ୨,୧୪.

ପାଣିଘାଟକୁ ଯାଇ, ସେଠାରେ ଜଳ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ୍। ଯଦି ଇଚ୍ଛିତ ବ୍ୟକ୍ତି ବଞ୍ଚିତି, ସେଠି ମଧ୍ୟ ନିଜ ଶକ୍ତିଅନୁସାରେ ଦେବା ଦରକାର।

ନ୍ଯୂନଂ ସଂପୂର୍ଣତାଂ ଯାତି ଵୃଷୋତ୍ସର୍ଗେ କୃତେ ସତି । ସୁତୃପ୍ତୋ ଦୁସ୍ତରେ ମାର୍ଗେ ମୃତୋ ଯାତି ନ ସଂଶଯଃ ॥ ୨,୧୪.

ବୃଷ ଉତ୍ସର୍ଗ କଲେ ଯେଉଁ କିଛି ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଛି, ସେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ। ମୃତାତ୍ମା ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ତୃପ୍ତି ପାଇ, ଦୁର୍ଗମ ପଥ ଅଟକା ଛାଡି ଯାଏ — ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

ଯମଲୋକଂ ନ ପଶ୍ଯନ୍ତି ସଦା ଦାନରତା ନରାଃ । ଯାଵନ୍ନ ଦୀଯତେ ଜନ୍ତୋଃ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ଚୈକାଦଶାହିକମ୍ ॥ ୨,୧୪.

ଯେମାନେ ସଦା ଦାନରେ ଲାଗିଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ଯମଲୋକ ଦେଖନ୍ତି ନାହିଁ, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏକାଦଶାହିକ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ନ ହୁଏ।

ସ୍ଵଦତ୍ତଂ ପରଦତ୍ତଂ ଵା ନେହାମୁତ୍ରୋପତିଷ୍ଠତି । ତ୍ରଯୋଦଶା ତଥା ସପ୍ତ ପଞ୍ଚ ତ୍ରୀଣୀ କ୍ରମେଣ ତୁ ॥ ୨,୧୪.

ନିଜେ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟେ ଯାହା ଦେଇଥାନ୍ତି, ସେଠି କିମ୍ବା ପରଲୋକରେ ଲାଗୁନାହିଁ। କ୍ରମେ ତେର, ସାତ, ପାଞ୍ଚ କିମ୍ବା ତିନି ଦେବା ଉଚିତ୍।

ପଦଦାନାନି କୁର୍ଵୀତ ଶ୍ରଦ୍ଧାଭକ୍ତିସମନ୍ଵିତଃ । ତିଲପାତ୍ରାଣି କୁର୍ଵୀତ ସପ୍ତ ପଞ୍ଚ ଯଥାକ୍ରମମ୍ ॥ ୨,୧୪.

ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ଭକ୍ତି ସହିତ ପାଦାବରଣ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ୍। ତିଳ ପାତ୍ର ସାତ, ପାଞ୍ଚ କିମ୍ବା ଯଥାଯଥ ଦେବା ଦରକାର।

ବ୍ରାହ୍ମଣାନ୍ ଭୋଜଯେତ୍ପଶ୍ଚାଦେକାଂ ଗାଂ ଚ ପ୍ରଦାପଯେତ୍ । ଵୃଷଂ ହି ଶନ୍ନୋଦେଵୀତି ଵେଦୋକ୍ତଵିଧିନା ତତଃ ॥ ୨,୧୪.

ତାପରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଭୋଜନ କରାଇ, ଗୋ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ୍। ତାପରେ ବେଦ ଉକ୍ତି 'ଶନ୍ନୋ ଦେବୀ' ପଢି, ବୃଷ ଦାନ କରିବା ଦରକାର।

ଚତସୃଭିର୍ଵତ୍ସତରୀଭିଃ ପରିଣଯନମାଚରେତ୍ । ଵାମେ ଚକ୍ରଂ ପ୍ରଦାତଵ୍ଯଂ ତ୍ରିଶୂଲଂ ଦକ୍ଷିଣେ ତଥା ॥ ୨,୧୪.

ଚାରିଟି ବଛିଆ ସହିତ ବୃଷର ବିଧିବତ୍ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରିବା ଉଚିତ୍। ବାମ ଦିଗରେ ଚକ୍ର ଓ ଡାହାଣ ଦିଗରେ ତ୍ରିଶୂଳ ଦେବା ଦରକାର।

ମୂଲ୍ଯଂ ଦଦ୍ଯାଦ୍ଵୃଷସ୍ଯାପି ତଂ ଵୃଷଂ ଚ ଵିସର୍ଜଯେତ୍ । ଏକୋଦ୍ଦିଷ୍ଟଵିଧାନେନ ସ୍ଵାହାକାରେଣ ଵୁଦ୍ଧିମାନ୍ ॥ ୨,୧୪.

ଏକ ଶ୍ରୋତା ପାଇଁ ଉଚିତ ଭାବେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ମନ୍ତ୍ର ସହିତ 'ସ୍ୱାହା' ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ବୃଷ ର ମୂଲ୍ୟ ଦେଇ, ସେଇ ବୃଷକୁ ଛାଡ଼ିଦେବା ଉଚିତ।

କୁର୍ଯାଦେକାଦଶାହଂ ଚ ଦ୍ଵାଦଶାହଂ ଚ ଯତ୍ନତଃ । ସପିଣ୍ଡୀକରଣାଦର୍ଵାକ୍କୁର୍ଯାଚ୍ଛ୍ରାଦ୍ଧାନି ଷୋଡଶ ॥ ୨,୧୪.

ଏକାଦଶ ଓ ଦ୍ୱାଦଶ ଦିନର କ୍ରିୟାଗୁଡ଼ିକୁ ସାବଧାନ ଭାବେ କରି, ପରେ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ସପିଣ୍ଡୀକରଣ ସହିତ ଷୋଳଷଟି ଶ୍ରାଦ୍ଧ କ୍ରମରେ କରିବା ଉଚିତ।

ବ୍ରାହ୍ମଣାନ୍ ଭୋଜଯିତ୍ଵା ତୁ ପଦଦାନାନି ଦାପଯେତ୍ । କାପୋସୋପରି ସଂସ୍ଥାପ୍ଯ ତାମ୍ରପାତ୍ରେ ତଥାଚ୍ଯୁତମ୍ ॥ ୨,୧୪.

ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଖାଇଥିବା ପରେ, କାଠର ଫଳକ ଉପରେ ପାଦପୀଠ ରଖି ଦାନ ଦେବା ଓ ତାମ୍ବା ପାତ୍ର ଭରି ଦେବା ଉଚିତ।

ଵସ୍ତ୍ରେଣାଚ୍ଛାଦ୍ଯ ତତ୍ରସ୍ଥମର୍ଘଂ ଦଦ୍ଯାଚ୍ଛୁଭୈଃ ଫଲୈଃ । ନାଵମିକ୍ଷୁମଯୀଂ କୃତ୍ଵା ପଟ୍ଟସୂତ୍ରେଣ ଵେଷ୍ଟଯେତ୍ ॥ ୨,୧୪.

ଯାହା ରଖାଯାଇଛି, ତାହାକୁ ବସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଢାକି, ଶୁଭ ଫଳ ସହିତ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ। ଖଣ୍ଡସାକର ନୌକା ତିଆରି କରି, ପଟ୍ଟ ସୂତ୍ର ଦ୍ୱାରା ବାନ୍ଧିବା ଉଚିତ।

କାଂସ୍ଯପାତ୍ରେ ଘୃତଂ ସ୍ଥାପ୍ଯ ଵୈତରଣ୍ଯା ନିମିତ୍ତତଃ । ନାଵାରୋହଣଂ କୁର୍ଯାତ୍ପୂଜଯେଦ୍ଗରୁଡଧ୍ଵଜମ୍ ॥ ୨,୧୪.

କାଂସ୍ୟ ପାତ୍ରରେ ଘିଅ ରଖି, ବୈତରଣୀ ନଦୀ ପାର ହେବା ପାଇଁ ନୌକାରେ ଚଢ଼ିବା କ୍ରିୟା କରିବା ଓ ଗରୁଡ଼ ଧ୍ୱଜକୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ।

ଆତ୍ମଵିତ୍ତାନୁସାରେଣ ତଚ୍ଚ ଦାନମନନ୍ତକମ୍ । ଭଵସାଗରମଗ୍ନାନାଂ ଶୋକତାପାର୍ତିଦୁଃ ଖିନାମ୍ ॥ ୨,୧୪.

ନିଜ ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ, ଏହି ଅନନ୍ତ ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ, ଯେଉଁମାନେ ଭବସାଗରରେ ଡୁବିଛନ୍ତି, ଦୁଃଖ ଓ ଶୋକରେ ପୀଡ଼ିତ।

ଧର୍ମପ୍ଲଵଵିହୀନାନାଂ ତାରକୋ ହି ଜନାର୍ଦନଃ । ତିଲା ଲୋହଂ ହିରଣ୍ଯଂ ଚ କାର୍ପାସଂ ଲଵଣଂ ତଥା ॥ ୨,୧୪.

ଯେଉଁମାନେ ଧର୍ମର ନୌକା ବିହୀନ, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ଉଦ୍ଧାରକ। ତିଳ, ଲୋହା, ସୁନା, କପାସ ଓ ଲୁଣ—

ସପ୍ତଧାନ୍ଯଂ କ୍ଷିତିର୍ଗାଵୋ ହ୍ଯେକୈକଂ ପାଵନଂ ସ୍ମୃତମ୍ । ତିଲପାତ୍ରାଣି କୁର୍ଵୀତ ଶଯ୍ଯାଦାନଂ ଚ ଦାପଯେତ୍ ॥ ୨,୧୪.

ସାତ ପ୍ରକାର ଧାନ୍ୟ, ମାଟି ଓ ଗାଈ—ପ୍ରତ୍ୟେକ ଶୁଦ୍ଧିକର ମନାଯାଏ। ତିଳର ପାତ୍ର ତିଆରି କରିବା ଓ ଶଯ୍ୟା ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।

ଦୀନାନାଥଵିଶିଷ୍ଟେଭ୍ଯୋ ଦଦ୍ଯାଚ୍ଛକ୍ତ୍ଯା ଚ ଦକ୍ଷିଣାମ୍ । ଏଵଂ ଯଃ କୁରୁତେ ତାର୍କ୍ଷ୍ଯ ପୁତ୍ରଵାନପ୍ଯପୁତ୍ରଵାନ୍ ॥ ୨,୧୪.

ଦୁଃଖୀ, ଅନାଥ ଓ ଗୁଣୀମାନେ ପାଇଁ ନିଜ ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ଦାନ ଓ ଦକ୍ଷିଣା ଦେବା ଉଚିତ। ଏପରି କିଏ କରେ, ସେ ପୁଅ ଥିଲେ କିମ୍ବା ନଥିଲେ—

ସ ସିଦ୍ଧିଂ ସମଵାପ୍ନୋତି ଯଥା ତେ ବ୍ରହ୍ମଚାରିଣଃ । ନିତ୍ଯଂ ନୈମିତ୍ତିକଂ କୁର୍ଯାଦ୍ଯାଵଜ୍ଜୀଵତି ମାନଵଃ ॥ ୨,୧୪.

ସେ, ବ୍ରହ୍ମଚାରୀମାନେ ଯେପରି ସିଦ୍ଧି ପାଆନ୍ତି, ସେପରି ସଫଳତା ପାଏ। ମଣିଷ ଜୀବନରେ ସବୁବେଳେ ନିୟମିତ ଓ ବିଶେଷ କ୍ରିୟା କରିବା ଉଚିତ।

ଯଃ କଶ୍ଚିତ୍କ୍ରିଯତେ ଧର୍ମସ୍ତତ୍ଫଲଂ ଚାକ୍ଷଯଂ ଭଵେତ୍ । ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାଵ୍ରତାଦୀନାଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ସଂଵତ୍ସରସ୍ଯ ହି ॥ ୨,୧୪.

ଯେଉଁ କୌଣସି ଧର୍ମ କାର୍ଯ୍ୟ କରାଯାଏ, ତାହାର ଫଳ କ୍ଷୟ ହୁଏନାହିଁ। ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା, ବ୍ରତ ଓ ଏମିତି ଅନ୍ୟାନ୍ୟରେ, ବାର୍ଷିକ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ସର୍ବୋତ୍ତମ।

ଦେଵତାନାଂ ଗୁରୂଣାଂ ଚ ମାତାପିତ୍ରୋସ୍ତଥୈଵ ଚ । ପୁଣ୍ଯଂ ଦେଯଂ ପ୍ରଯତ୍ନେନ ପ୍ରତ୍ଯହଂ ଵର୍ଧତେ ଖଗ ॥ ୨,୧୪.

ଦେବତା, ଗୁରୁ, ମାତା ଓ ପିତାଙ୍କ ପାଇଁ ପୁଣ୍ୟ ଉତ୍ସାହରେ ଦେବା ଉଚିତ। ଏହା ପ୍ରତିଦିନ ବୃଦ୍ଧି ପାଏ, ହେ ପକ୍ଷୀ।

ଅସ୍ମିନ୍ଯଜ୍ଞେଃ ହିଯଃ କଶ୍ଚିଦ୍ଭୂରିଦାନଂ ପ୍ରଯଚ୍ଛତି । ତତ୍ତସ୍ଯ ଚାକ୍ଷଯଂ ସର୍ଵଂ ଵେଦିକାଯାଂ ଯଥା କିଲ ॥ ୨,୧୪.

ଏହି ଯଜ୍ଞରେ ଯେ କୌଣସି ଅଧିକ ଦାନ କରେ, ସେଥିରେ ସମସ୍ତ ଫଳ ଅକ୍ଷୟ ହୁଏ, ଯେପରି ଯଜ୍ଞ ବେଦିରେ ହୁଏ।

ଯଥା ପୂଜ୍ଯତମା ଲୋକେ ଯତଯୋ ବ୍ରହ୍ମଚାରିଣଃ । ତଥୈଵ ପ୍ରତିପୂଜ୍ଯନ୍ତେ ଲୋକେ ସର୍ଵେ ଚ ନିତ୍ଯଶଃ ॥ ୨,୧୪.

ଯେପରି ଯତି ଓ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀମାନେ ଲୋକରେ ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ସମ୍ମାନିତ, ସେପରି ସମସ୍ତେ ସବୁଠାରେ ସଦା ସମ୍ମାନ ପାଆନ୍ତି।

ଵରଦୋଽହଂ ସଦା ତସ୍ଯ ଚତୁର୍ଵକ୍ତ୍ରସ୍ତଥା ହରଃ । ତେ ଯାନ୍ତି ପରମାଂଲ୍ଲୋକାନିତି ସତ୍ଯଂ ଵଚୋ ମମ ॥ ୨,୧୪.

ମୁଁ ସେଠି ସଦା ଵର ଦେଇଥାଏ, ଚାରିମୁହଁ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ହରା ମଧ୍ୟ ଦେଇଥାନ୍ତି। ସେମାନେ ଉଚ୍ଚତମ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି—ଏହି ମୋର ସତ୍ୟ କଥା।

ଉତ୍ସୃଷ୍ଟୋ ଵୃଷଭୋ ଯତ୍ର ପିବତ୍ଯପୋ ଜଲାଶଯେ । ଶୃଙ୍ଗେଣାଲିଖତେ ଵାପି ଭୂମିଂ ନିତ୍ଯଂ ପ୍ରହର୍ଷିତଃ ॥ ୨,୧୪.

ଯେଉଁଠାରେ ଛାଡ଼ାଯାଇଥିବା ବୃଷ ଝିଲିକିରେ ପାଣି ପିଏ କିମ୍ବା ଶିଙ୍ଗ ଦ୍ୱାରା ମାଟିକୁ ଆନନ୍ଦରେ ଚିହ୍ନ ଦେଉଛି—