ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ପାତ୍ରେ ଦତ୍ତେ ଖଗଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅହନ୍ଯହନି ଵର୍ଧତେ । ଦାତୁର୍ଦାନମପାପାଯ ଜ୍ଞାନିନାଂ ଚ ପ୍ରତିଗ୍ରହଃ ॥ ୨,୧୪.

ଖଗଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯଦି ଦାନ ଯୋଗ୍ୟ ବ୍ୟକ୍ତିକୁ ଦିଆଯାଏ, ଦିନକୁ ଦିନ ଏହାର ପୁଣ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି ପାଏ; ଦାତା କେହି ପାପରେ ଜଡିତ ହୁଏନାହିଁ, ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଦାନ ଗ୍ରହଣ କରିଲେ ତାଙ୍କର କିଛି ଦୋଷ ହୁଏନାହିଁ।

ଵିଷଶୀତାପହୋ ମନ୍ତ୍ରଵହ୍ନିଃ କିଂ ଦୋଷଭାଜନମ୍ । ଦାତଵ୍ଯଂ ପ୍ରତ୍ଯହଂ ପାତ୍ରେ ନିମିତ୍ତେଷୁ ଵିଶେଷତଃ ॥ ୨,୧୪.

ମନ୍ତ୍ରର ଅଗ୍ନି ବିଷ ଓ ଥଣ୍ଡାକୁ ଦୂର କରେ, ତେଣୁ ଦାନର ପାତ୍ରରେ କଣ ଦୋଷ ଅଛି? ଯୋଗ୍ୟ ବ୍ୟକ୍ତିକୁ ପ୍ରତିଦିନ ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ, ବିଶେଷ କରି ଶୁଭ ଅବସରରେ।

ନାପାତ୍ରେ ଵିଦୁଷା କିଞ୍ଚିଦାତ୍ମନଃ ଶ୍ରେଯ ଇଚ୍ଛତା । ଅପାତ୍ରେ ଜାତୁ ଗୌର୍ଦତ୍ତା ଦାତାରଂ ନରକଂ ନଯେତ୍ ॥ ୨,୧୪.

ଯେଉଁଠି ନିଜ ଭଲ ଚାହେ, ସେ କେବେ ଅଯୋଗ୍ୟ ବ୍ୟକ୍ତିକୁ କିଛି ଦେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଅଯୋଗ୍ୟକୁ ଗାଈ ଦାନ କଲେ, ଦାତା ନରକକୁ ଯାଏ।

କୁଲୈକଵିଂଶତିଯୁତଂ ଗ୍ରହୀତାରଂ ଚ ପାତଯେତ୍ । ଦେହାନ୍ତରଂ ପରିପ୍ରାପ୍ଯ ସ୍ଵହସ୍ତେନ କୃତଂ ଚ ଯତ୍ ॥ ୨,୧୪.

ଗ୍ରହଣକାରୀ ଓ ତାଙ୍କର କୁଳର ଏକୋଇଶ ପିଢି ସହିତ ଅଧଃପତନ କରିଥାଏ; ଦେହ ପରିବର୍ତ୍ତନ ପରେ ନିଜ ହାତରେ କରାଯାଇଥିବା କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳ ମିଳିଥାଏ।

ଧନଂ ଭୂମିଗତଂ ଯଦ୍ଵତ୍ସ୍ଵହସ୍ତେନ ନିଵେଶିତମ୍ । ତଦ୍ଵତ୍ଫଲମଵାପ୍ନୋତି ହ୍ଯହଂ ଵଚ୍ମି ଖଗେଶ୍ଵର ॥ ୨,୧୪.

ନିଜ ହାତରେ ଭୂମିରେ ନିବେଶ କରାଯାଇଥିବା ଧନ ଯେପରି ଫଳ ଦେଇଥାଏ, ସେପରି ନିଜ ହାତରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଦାନର ଫଳ ମିଳିଥାଏ, ଏହି କଥାକୁ ମୁଁ କହୁଛି, ଖଗେଶ୍ୱର।

ଅପୁତ୍ରୋଽପି ଵିଶେଷେଣ କ୍ରିଯାଂ ଚୈଵାନ୍ଧ୍ଵଦୌହିକୀମ୍ । ପ୍ରକୁର୍ଯାନ୍ମୋକ୍ଷକାମଶ୍ଚ ନିର୍ଧନଶ୍ଚ ଵିଶେଷତଃ ॥ ୨,୧୪.

ପୁଅ ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ ପିତୃକାର୍ଯ୍ୟ ବିଶେଷ କରି କରିବା ଉଚିତ; ମୁକ୍ତି ଚାହିଁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ଓ ଦରିଦ୍ର ଲୋକ ମଧ୍ୟ ଏହା କରିବା ଉଚିତ।

ସ୍ଵଲ୍ପେନାପି ହି ଵିତ୍ତେନ ସ୍ଵଯଂ ହସ୍ତେନ ଯତ୍କୃତମ୍ । ଅକ୍ଷଯଂ ଯାତି ତତ୍ସର୍ଵଂ ଯଥାଜ୍ଯଂ ଚ ହୁତାଶନେ ॥ ୨,୧୪.

ଅଳ୍ପ ଧନ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ନିଜ ହାତରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଦାନ ଅବିନାଶୀ ହୁଏ, ଯେପରି ଘିଅ ଅଗ୍ନିକୁ ଦିଆଯାଇଲେ।

ଏକା ଚୈକସ୍ଯ ଦାତଵ୍ଯା ଶଯ୍ଯା କନ୍ଯା ପଯସ୍ଵିନୀ । ସା ଵିକ୍ରୀତା ଵା ଦହତ୍ଯାସପ୍ତମଂ କୁଲମ୍ ॥ ୨,୧୪.

ଏକ ଶୟ୍ୟା, ଏକ କନ୍ୟା, କିମ୍ବା ଏକ ଦୁଧ ଦେଉଥିବା ଗାଈ କେବଳ ଏକ ଲୋକକୁ ଦିଆଯିବା ଉଚିତ; ଏହା ବିକ୍ରି କଲେ ସେ ସପ୍ତମ ପିଢି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କୁଳକୁ ଦହିଦେଇଥାଏ।

ତସ୍ମାତ୍ସର୍ଵଂ ପ୍ରକୁର୍ଵୀତ ଚଞ୍ଚଲେ ଜୀଵିତେ ସତି । ଗୃହୀତଦାନପାଥେଯଃ ସୁଖଂ ଯାତି ମହାଧ୍ଵନି ॥ ୨,୧୪.

ତେଣୁ, ଜୀବନ ଅନିଶ୍ଚିତ ଥିବାବେଳେ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ; ଦାନର ପୁଣ୍ୟ ସହିତ ଯିଯାଇଥିବା ଲୋକ ମହାପଥରେ ସୁଖରେ ଯାଏ।

ଅନ୍ଯଥା କ୍ଲିଶ୍ଯତେ ଜନ୍ତୁଃ ପାଥେଯରହିତଃ ପଥି । ଏଵଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଖଗଶ୍ରେଷ୍ଠ ଵୃଷଯଜ୍ଞଂ ସମାଚରେତ୍ ॥ ୨,୧୪.

ନାହିଁ ଦାନର ପୁଣ୍ୟ ନେଇ ଯିବା ଲୋକ ପଥରେ କଷ୍ଟ ଭୋଗ କରେ; ଏହି କଥା ଜାଣି, ଖଗଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବୃଷୟଜ୍ଞ କରିବା ଉଚିତ।

ଅକୃତ୍ଵା ମ୍ରିଯତେ ଯସ୍ତୁ ଅପୁତ୍ରୋ ନୈଵ ମୁକ୍ତିଭାକ୍ । ଅପୁତ୍ରୋଽପି ହି ଯଃ କୁର୍ଯାତ୍ସୁଖଂ ଯାତି ମହାପଥେ ॥ ୨,୧୪.

ଯିଏ ଏହା କରିନାହିଁ ଓ ପୁଅ ନଥିଲେ, ସେ କେବେ ମୁକ୍ତି ପାଏନାହିଁ; ଯଦି ପୁଅ ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଯିଏ ବୃଷୟଜ୍ଞ କରେ, ସେ ମହାପଥରେ ସୁଖରେ ଯାଏ।

ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରାଧିଭିର୍ଯଜ୍ଞୈର୍ଦାନୈଶ୍ଚ ଵିଵିଧୈରପି । ନ ତାଂ ଗତିମଵାପ୍ନୋତି ଵୃଷୋତ୍ସର୍ଗେଣ ଯା ଗତିଃ ॥ ୨,୧୪.

ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର, ଅନ୍ୟ ଯଜ୍ଞ, ବିଭିନ୍ନ ଦାନ ଦ୍ୱାରା ଯିଏ ଗତି ମିଳେନାହିଁ, ବୃଷ ଦାନରେ ଯିଏ ଗତି ମିଳେ।

ଯଜ୍ଞାନାଂ ଚୈଵ ସର୍ଵେଷାଂ ଵୃଷଯଜ୍ଞସ୍ତଥୋତ୍ତମଃ । ତସ୍ମାତ୍ସର୍ଵପ୍ରଯତ୍ନେନ ଵୃଷଯଜ୍ଞଂ ସମାଚରେତ୍ ॥ ୨,୧୪.

ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞ ମଧ୍ୟରେ ବୃଷୟଜ୍ଞ ସର୍ବୋତ୍ତମ; ତେଣୁ ସମସ୍ତ ପ୍ରୟାସରେ ବୃଷୟଜ୍ଞ କରିବା ଉଚିତ।

ଗରୁଡ ଉଵାଚ । କଥଯସ୍ଵ ପ୍ରସାଦେନ କ୍ଷଯାହଂ ଚୌର୍ଧ୍ଵଦୈହିକମ୍ । କସ୍ମିନ୍କାଲେ ତିଥୌ କସ୍ଯାଂ ଵିଧିନା କେନ ତଦ୍ଭଵେତ୍ ॥ ୨,୧୪.

ଗରୁଡ଼ ପଚ୍ଛା: ଭଗବନ୍, ଦୟାକରି କହନ୍ତୁ, ମୃତ୍ୟୁ ପରେ କେଉଁ ସମୟ, କେଉଁ ତିଥି, କେଉଁ ନିୟମ ଓ କେଉଁ ପ୍ରକାରରେ ବୃଷୟଜ୍ଞ କରିବା ଉଚିତ?

କୃତ୍ଵା କିଂ ଫଲମାପ୍ନୋତି ଏତନ୍ମେ ଵଦ ସାମ୍ପ୍ରତମ୍ । ତ୍ଵତ୍ପ୍ରସାଦେନ ଗୋଵିନ୍ଦ ମୁକ୍ତେ ଭଵତି ମାନଵଃ ॥ ୨,୧୪.

ଏହା କରିଲେ କେଉଁ ଫଳ ମିଳେ? ଏହି କଥା ଏବେ କହନ୍ତୁ। ଆପଣଙ୍କର କୃପାରେ, ଗୋବିନ୍ଦ, ମନୁଷ୍ୟ ମୁକ୍ତି ପାଏ।

ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଉଵାଚ । କାର୍ତିକାଦିଷୁ ମାସେଷୁ ଯାମ୍ଯାଯତଗତେ ରଵୌ । ଶୁକ୍ଲପକ୍ଷେ ତଥା ପକ୍ଷିନ୍ଦ୍ଵାଦଶ୍ଯାଦିତିଥୌ ଶୁଭେ ॥ ୨,୧୪.

ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହିଲେ — କାର୍ତ୍ତିକ ଆଦି ମାସମାନେ ଯେତେବେଳେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦକ୍ଷିଣାୟନରେ ଥାଏ, ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ଓ ଦ୍ୱାଦଶୀ ପ୍ରଭୃତି ଶୁଭ ତିଥିରେ,

ଶୁଭେ ଲଗ୍ନେ ମୁହୂର୍ତେ ଵା ଶୁଚୌ ଦେଶେ ସମାହିତଃ । ବ୍ରାହ୍ମଣଂ ତୁ ସମାହୂଯ ଵିଧିଜ୍ଞଂ ଶୁଭଲକ୍ଷଣମ୍ ॥ ୨,୧୪.

ଶୁଭ ଲଗ୍ନ କିମ୍ବା ଶୁଭ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ, ଏକାଗ୍ର ମନେ, ନୀତିଜ୍ଞ ଓ ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣ ସମ୍ପନ୍ନ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଡାକିବା ଉଚିତ୍।

ଜପହୋମୈସ୍ତଥା ଦାନୈଃ କୁର୍ଯାଦ୍ଦହେସ୍ଯ ଶୋଧନମ୍ । ପୁଣ୍ଯେଽଭିଜିତ୍ସୁନକ୍ଷତ୍ରେ ଗ୍ରହାନ୍ଦେଵାନ୍ସମର୍ଚଯେତ୍ ॥ ୨,୧୪.

ଯଥାଯଥ ଜପ, ହୋମ ଓ ଦାନ ଦ୍ୱାରା ଉପଚାର କରିବା ଉଚିତ୍। ପୁଣ୍ୟ ଅଭିଜିତ୍ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ଶୁଭ ନକ୍ଷତ୍ରରେ ଗ୍ରହ ଓ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍।

ହୋମଂ କୁର୍ଯାଦ୍ଯଥାଶକ୍ତି ମନ୍ତ୍ରୈଶ୍ଚ ଵିଵିଧୈରପି । ଗ୍ରହାଣାଂ ସ୍ଥାପନଂ କୁର୍ଯାତ୍ପୂର୍ଵଂ ଚୈଵ ଖଗେଶ୍ଵର ॥ ୨,୧୪.

ଯେଉଁଠାରେ ଶକ୍ତି ଅଛି, ବିଭିନ୍ନ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ହୋମ କରିବା ଉଚିତ୍। ଖଗେଶ୍ୱର, ପ୍ରଥମେ ଗ୍ରହମାନେଙ୍କୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ସ୍ଥାପନ କରିବା ଦରକାର।

ମାତୄଣାଂ ପୂଜନଂ କାର୍ଯଂ ଵସୋର୍ଧାରାଂ ଚ ପାତଯେତ୍ । ଵହ୍ନିଂ ସଂସ୍ଥାପ୍ଯ ତତ୍ରୈଵ ପୂର୍ଣଂ ହୋମଂ ତୁ କାରଯେତ୍ ॥ ୨,୧୪.

ମାତୃଗଣଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଓ ଘିଅର ଧାର ଦେଇବା ଉଚିତ୍। ସେଠାରେ ଅଗ୍ନି ସ୍ଥାପନ କରି, ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋମ କରିବା ଦରକାର।

ଶାଲଗ୍ରାମଂ ଚ ସଂସ୍ଥାପ୍ଯ ଵୈଷ୍ଣଵଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧମାଚରେତ୍ । ଵୃଷଂ ସମ୍ପୂଜ୍ଯ ତତ୍ରୈଵ ଵସ୍ତ୍ରାଲଙ୍କାରଭୂଷଣୈଃ ॥ ୨,୧୪.

ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳା ସ୍ଥାପନ କରି, ବୈଷ୍ଣବ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ୍। ସେଠାରେ ବୃଷକୁ ବସ୍ତ୍ର, ଆଭୂଷଣ ଓ ଅଲଂକାର ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବା ଦରକାର।

ଚତସ୍ରୋ ଵତ୍ସତର୍ଯଶ୍ଚ ପୂର୍ଵଂ ସମଧିଵାସଯେତ୍ । ପ୍ରଦକ୍ଷିଣଂ ତତଃ କୁର୍ଯାଦ୍ଧୋମାନ୍ତେ ଚ ଵିସର୍ଜନମ୍ ॥ ୨,୧୪.

ପ୍ରଥମେ ଚାରିଟି ବଛିଆକୁ ସଂସ୍କାର କରିବା ଉଚିତ୍। ତାପରେ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି, ହୋମ ଶେଷରେ ବିଦାୟ କରିବା ଦରକାର।

ଇମଂ ମନ୍ତ୍ରଂ ସମୁଚ୍ଚାର୍ଯ ଉତ୍ତରାଭିମୁଖଃ ସ୍ଥିତଃ । ଧର୍ମ ତ୍ଵଂ ଵୃଷରୂପେଣ ବ୍ରହ୍ମଣା ନିର୍ମିତଃ ପୁରା ॥ ୨,୧୪.

ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ୍ — 'ଧର୍ମ, ତୁମେ ବୃଷ ରୂପେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂର୍ବରୁ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିଲ।'

ତଵୋତ୍ସର୍ଗପ୍ରଭାଵାନ୍ମାମୁଦ୍ଧରସ୍ଵଭଵାର୍ଣାଵାତ୍ । ଅବିଷିଚ୍ଯ ଶୁଭୈର୍ମନ୍ତ୍ରୈଃ ପାଵନୈର୍ଵିଧିପୂର୍ଵକମ୍ ॥ ୨,୧୪.

'ତୁମ ଉତ୍ସର୍ଗ ଶକ୍ତିରେ ମୋତେ ସଂସାର ସମୁଦ୍ରରୁ ଉଦ୍ଧାର କର।' ଶୁଭ ଓ ପବିତ୍ର ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ବିଧିପୂର୍ବକ ଅଭିଷେକ କରିବା ଉଚିତ୍।

ତନକ୍ରୀଡନ୍ତିମନ୍ତ୍ରେଣ ଵୃଷୋତ୍ସର୍ଗଂ ତୁ କାରଯେତ୍ । ଅଭିଷିଞ୍ଚେତ୍ତତୋ ନୀଲଂ ରୁଦ୍ରକୁମ୍ଭୋ ଦକେନ ତୁ ॥ ୨,୧୪.

ବଛିଆ ଖେଳାର ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ବୃଷ ଉତ୍ସର୍ଗ କରିବା ଉଚିତ୍। ତାପରେ ଦକ୍ଷିଣ ହାତରେ ରୁଦ୍ର କୁମ୍ଭର ଜଳ ଦ୍ୱାରା ବୃଷକୁ ଅଭିଷେକ କରିବା ଦରକାର।

ନାଭିମୂଲେ ସମାସ୍ଥାଯ ତଦମ୍ବୁ ମୂର୍ଧନି ନ୍ଯସେତ୍ । ଅନ୍ନ (ଆତ୍ମ) ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ତତଃ କୁର୍ଯାଦ୍ଦଦ୍ଯାଦ୍ଦାନଂ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମେ ॥ ୨,୧୪.

ନାଭି ମୂଳରେ ବସି, ସେ ଜଳ ମୁଣ୍ଡରେ ଦେବା ଉଚିତ୍। ତାପରେ ଅନ୍ନ (କିମ୍ବା ଆତ୍ମା) ଦ୍ୱାରା ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରି, ଉତ୍ତମ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦାନ ଦେବା ଦରକାର।

ଉଦକେଚୈଵ ଗନ୍ତଵ୍ଯଂ ଜଲଂ ତତ୍ର ପ୍ରଦାପଯେତ୍ । ଯଦିଷ୍ଟଂ ଜୀଵତସ୍ତ୍ଵାସୀତ୍ତଚ୍ଚ ଦଦ୍ଯାତ୍ସ୍ଵଶକ୍ତିତଃ ॥ ୨,୧୪.

ପାଣିଘାଟକୁ ଯାଇ, ସେଠାରେ ଜଳ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ୍। ଯଦି ଇଚ୍ଛିତ ବ୍ୟକ୍ତି ବଞ୍ଚିତି, ସେଠି ମଧ୍ୟ ନିଜ ଶକ୍ତିଅନୁସାରେ ଦେବା ଦରକାର।

ନ୍ଯୂନଂ ସଂପୂର୍ଣତାଂ ଯାତି ଵୃଷୋତ୍ସର୍ଗେ କୃତେ ସତି । ସୁତୃପ୍ତୋ ଦୁସ୍ତରେ ମାର୍ଗେ ମୃତୋ ଯାତି ନ ସଂଶଯଃ ॥ ୨,୧୪.

ବୃଷ ଉତ୍ସର୍ଗ କଲେ ଯେଉଁ କିଛି ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଛି, ସେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ। ମୃତାତ୍ମା ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ତୃପ୍ତି ପାଇ, ଦୁର୍ଗମ ପଥ ଅଟକା ଛାଡି ଯାଏ — ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

ଯମଲୋକଂ ନ ପଶ୍ଯନ୍ତି ସଦା ଦାନରତା ନରାଃ । ଯାଵନ୍ନ ଦୀଯତେ ଜନ୍ତୋଃ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ଚୈକାଦଶାହିକମ୍ ॥ ୨,୧୪.

ଯେମାନେ ସଦା ଦାନରେ ଲାଗିଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ଯମଲୋକ ଦେଖନ୍ତି ନାହିଁ, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏକାଦଶାହିକ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ନ ହୁଏ।