ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ଯାନି କାନି ଚ ଦାନାନି ସ୍ଵଯଂ ଦତ୍ତାନି ମାନଵୈଃ । ତାନିତାନି ଚ ସର୍ଵାଣି ତୂପତିଷ୍ଠନ୍ତି ଚାଗ୍ରତଃ ॥ ୨,୧୩.

ମଣିଷ ନିଜେ ଯେଉଁ ଦାନ ଦେଇଥାନ୍ତି, ସେ ସମସ୍ତ ଦାନ ସେମାନଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଦଢ଼ି ରହେ।

ଵ୍ଯଞ୍ଜନାନି ଵିଚିତ୍ରାଣି ଭକ୍ଷ୍ଯଭୋଜ୍ଯାନି ଯାନି ଚ । ସ୍ଵହସ୍ତେନ ପ୍ରଦତ୍ତାନି ଦେହାନ୍ତେ ଚାକ୍ଷଯଂ ଫଲମ୍ ॥ ୨,୧୩.

ନିଜ ହାତରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ବିଭିନ୍ନ ପଦାର୍ଥ, ଖାଦ୍ୟ, ଭୋଜ୍ୟ ଏବଂ ମସଲା, ଦେହ ଶେଷରେ ଅକ୍ଷୟ ଫଳ ଦେଇଥାଏ।

ଗୋଭୂହିରଣ୍ଯଵାସାଂସି ଭୋଜନାନି ପାଦନି ଚ । ଯତ୍ରଯତ୍ର ଵସେଜ୍ଜନ୍ତୁସ୍ତତ୍ରତତ୍ରୋପତିଷ୍ଠତି ॥ ୨,୧୩.

ଗାଈ, ଜମି, ସୁନା, ବସ୍ତ୍ର, ଖାଦ୍ୟ, ପାଣି—ଯେଉଁଠି ଜୀବ ରହେ, ସେଠି ସେଇ ଦାନ ସେଙ୍କୁ ସାଥି ଦେଇଥାଏ।

ଯାଵତ୍ସ୍ଵସ୍ଥଂ ଶରୀରଂ ହି ତାଵଦ୍ଧର୍ମଂ ସମାଚରେତ୍ । ଅସ୍ଵସ୍ଥଃ ପ୍ରେରିତଶ୍ଚାନ୍ଯୈର୍ନାକିଞ୍ଚିତ୍କର୍ତୁମର୍ହତି ॥ ୨,୧୩.

ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦେହ ସ୍ୱସ୍ଥ ଅଛି, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଧର୍ମ କରିବା ଉଚିତ। ଅସ୍ୱସ୍ଥ ହେଲେ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ବାଧ୍ୟ କଲେ, କିଛି କରିବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ।

ଜୀଵତୋଽପି ମୃତସ୍ଯେହ ନ ଭୂତଂ ଚୌର୍ଧ୍ଵଦୈହିକମ୍ । ଵାଯୁଭୂତଃ କ୍ଷୁଧାଵିଷ୍ଟୋ ଭ୍ରମତେ ଚ ଦିଵାନିଶମ୍ ॥ ୨,୧୩.

ଏଠାରେ ଜୀବନ୍ତ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ଯେଉଁ ଉତ୍ତରକ୍ରିୟା ହୁଏ, ତାହା ନାହିଁ। ସେ ବାୟୁ ସ୍ୱରୂପ ହୋଇ, ଭୋକରେ ପୀଡ଼ିତ ହୋଇ, ଦିନ ରାତି ଭୂଲିଘୁରେ।

କୃମିଃ କୀଟଃ ପତଙ୍ଗୋ ଵା ଜାଯତେ ମ୍ରିଯତେ ପୁନଃ । ଅସଦ୍ଗର୍ଭେ ଭଵେତ୍ସୋଽପି ଜାତଃ ସଦ୍ଯୋ ଵିନଶ୍ଯତି ॥ ୨,୧୩.

ସେ କେବେ କୃମି, କେବେ ପୋକା, କେବେ ପତଙ୍ଗ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇ, ପୁଣି ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରେ। ଯଦି ଅସତ୍ ଗର୍ଭରେ ଜନ୍ମ ହୁଏ, ସେ ଜନ୍ମ ହେବା ସହିତ ସଂହାର ହୋଇଯାଏ।

ଯାଵତ୍ସ୍ଵସ୍ଥମିଦଂ ଶରୀରମରୁଜଂ ଯାଵଜ୍ଜରା ଦୂରତୋ ଯାଵଚ୍ଚେନ୍ଦ୍ରିଯଶକ୍ତିରପ୍ରତିହତା ଯାଵତ୍କ୍ଷଯୋ ନାଯୁଷଃ । ଆତ୍ମଶ୍ରେଯସି ତାଵଦେଵ ଵିଦୁଷା କାର୍ଯଃ ପ୍ରଯତ୍ନୋ ମହାନ୍ସନ୍ଦୀପ୍ତେ ଭଵନେ ତୁ କୂପଖନନଂ ପ୍ରତ୍ଯୁଦ୍ଯମଃ କୀଦୃଶଃ ॥ ୨,୧୩.

ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ଦେହ ସ୍ୱସ୍ଥ, ରୋଗ ନାହିଁ, ବୟସ୍ ଦୂରେ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଶକ୍ତି ଅକ୍ଷୁଣ୍ଣ, ଆୟୁ ଅବଶିଷ୍ଟ ଅଛି, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକ ନିଜ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ଭଲ ଚେଷ୍ଟା କରିବା ଉଚିତ। ଘରକୁ ଆଗୁନ ଲାଗିଲେ କୁଆଁ ଖୋଦିଲେ କଣ ଉପକାର?

ଶ୍ରୀଗରୁଡମହାପୁରାଣମ୍ ୧୪ ଗରୁଡ ଉଵାଚ । ଆର୍ତେନ ମ୍ରିଯମାଣେନ ଯଦ୍ଦତ୍ତଂ ତତ୍ଫଲଂ ଵଦ । ସ୍ଵସ୍ଥାଵସ୍ଥେନ ଦତ୍ତେନ ଵିଧିହୀନେନ ଵା ଵିଭୋ ॥ ୨,୧୪.

ଗରୁଡ଼ ପଚ୍ଛା: ଭଗବନ୍, ଦୟାକରି କହନ୍ତୁ, ଦୁଃଖରେ ଅସୁସ୍ଥ ଓ ମରିବାକୁ ଯାଉଥିବା ଲୋକ ଦେଇଥିବା ଦାନ, ସ୍ୱସ୍ଥ ଅବସ୍ଥାରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଦାନ, କିମ୍ବା ନିୟମ ଭଙ୍ଗ କରି ଦିଆଯାଇଥିବା ଦାନର ଫଳ କଣ?

ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଉଵାଚ । ଏକା ଗୌଃ ସ୍ଵସ୍ଥଚିତ୍ତସ୍ଯ ହ୍ଯାତୁରସ୍ଯ ଚ ଗୋଶତମ୍ । ସହସ୍ରଂ ମ୍ରିଯମାଣସ୍ଯ ଦତ୍ତଂ ଵିତ୍ତଵିଵର୍ଜିତମ୍ ॥ ୨,୧୪.

ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହିଲେ: ଏକ ସ୍ୱସ୍ଥ ମନର ଲୋକ ଦେଇଥିବା ଗାଈର ଦାନ, ଏକ ଅସୁସ୍ଥ ଲୋକ ଦେଇଥିବା ଗାଈର ଦାନର ଶତଗୁଣ ଫଳ ଦେଇଥାଏ; ମରିବାକୁ ଯାଉଥିବା ଏକ ଦରିଦ୍ର ଲୋକ ଦେଇଥିବା ଗାଈର ଦାନର ଏହି ଫଳ ହଜାରଗୁଣ ହୁଏ।

ମୃତସ୍ଯୈଵ ପୁନର୍ଲକ୍ଷଂ ଵିଧିପୂତଂ ଚ ତତ୍ସମମ୍ । ତୀର୍ଥପାତ୍ରସମାଯୋଗାଦେକା ଗୌର୍ଲକ୍ଷପୁଣ୍ଯଦା ॥ ୨,୧୪.

ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ନିୟମ ମାନି ଦିଆଯାଇଥିବା ଗାଈର ଦାନ ଲକ୍ଷ ଗାଈ ଦାନର ଫଳ ପାଏ; ତୀର୍ଥରେ ଗାଈ ଦାନ କଲେ ଏହା ଲକ୍ଷ ଗାଈ ଦାନର ପୁଣ୍ୟ ଦେଇଥାଏ।

ପାତ୍ରେ ଦତ୍ତେ ଖଗଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅହନ୍ଯହନି ଵର୍ଧତେ । ଦାତୁର୍ଦାନମପାପାଯ ଜ୍ଞାନିନାଂ ଚ ପ୍ରତିଗ୍ରହଃ ॥ ୨,୧୪.

ଖଗଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯଦି ଦାନ ଯୋଗ୍ୟ ବ୍ୟକ୍ତିକୁ ଦିଆଯାଏ, ଦିନକୁ ଦିନ ଏହାର ପୁଣ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି ପାଏ; ଦାତା କେହି ପାପରେ ଜଡିତ ହୁଏନାହିଁ, ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଦାନ ଗ୍ରହଣ କରିଲେ ତାଙ୍କର କିଛି ଦୋଷ ହୁଏନାହିଁ।

ଵିଷଶୀତାପହୋ ମନ୍ତ୍ରଵହ୍ନିଃ କିଂ ଦୋଷଭାଜନମ୍ । ଦାତଵ୍ଯଂ ପ୍ରତ୍ଯହଂ ପାତ୍ରେ ନିମିତ୍ତେଷୁ ଵିଶେଷତଃ ॥ ୨,୧୪.

ମନ୍ତ୍ରର ଅଗ୍ନି ବିଷ ଓ ଥଣ୍ଡାକୁ ଦୂର କରେ, ତେଣୁ ଦାନର ପାତ୍ରରେ କଣ ଦୋଷ ଅଛି? ଯୋଗ୍ୟ ବ୍ୟକ୍ତିକୁ ପ୍ରତିଦିନ ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ, ବିଶେଷ କରି ଶୁଭ ଅବସରରେ।

ନାପାତ୍ରେ ଵିଦୁଷା କିଞ୍ଚିଦାତ୍ମନଃ ଶ୍ରେଯ ଇଚ୍ଛତା । ଅପାତ୍ରେ ଜାତୁ ଗୌର୍ଦତ୍ତା ଦାତାରଂ ନରକଂ ନଯେତ୍ ॥ ୨,୧୪.

ଯେଉଁଠି ନିଜ ଭଲ ଚାହେ, ସେ କେବେ ଅଯୋଗ୍ୟ ବ୍ୟକ୍ତିକୁ କିଛି ଦେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଅଯୋଗ୍ୟକୁ ଗାଈ ଦାନ କଲେ, ଦାତା ନରକକୁ ଯାଏ।

କୁଲୈକଵିଂଶତିଯୁତଂ ଗ୍ରହୀତାରଂ ଚ ପାତଯେତ୍ । ଦେହାନ୍ତରଂ ପରିପ୍ରାପ୍ଯ ସ୍ଵହସ୍ତେନ କୃତଂ ଚ ଯତ୍ ॥ ୨,୧୪.

ଗ୍ରହଣକାରୀ ଓ ତାଙ୍କର କୁଳର ଏକୋଇଶ ପିଢି ସହିତ ଅଧଃପତନ କରିଥାଏ; ଦେହ ପରିବର୍ତ୍ତନ ପରେ ନିଜ ହାତରେ କରାଯାଇଥିବା କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳ ମିଳିଥାଏ।

ଧନଂ ଭୂମିଗତଂ ଯଦ୍ଵତ୍ସ୍ଵହସ୍ତେନ ନିଵେଶିତମ୍ । ତଦ୍ଵତ୍ଫଲମଵାପ୍ନୋତି ହ୍ଯହଂ ଵଚ୍ମି ଖଗେଶ୍ଵର ॥ ୨,୧୪.

ନିଜ ହାତରେ ଭୂମିରେ ନିବେଶ କରାଯାଇଥିବା ଧନ ଯେପରି ଫଳ ଦେଇଥାଏ, ସେପରି ନିଜ ହାତରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଦାନର ଫଳ ମିଳିଥାଏ, ଏହି କଥାକୁ ମୁଁ କହୁଛି, ଖଗେଶ୍ୱର।

ଅପୁତ୍ରୋଽପି ଵିଶେଷେଣ କ୍ରିଯାଂ ଚୈଵାନ୍ଧ୍ଵଦୌହିକୀମ୍ । ପ୍ରକୁର୍ଯାନ୍ମୋକ୍ଷକାମଶ୍ଚ ନିର୍ଧନଶ୍ଚ ଵିଶେଷତଃ ॥ ୨,୧୪.

ପୁଅ ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ ପିତୃକାର୍ଯ୍ୟ ବିଶେଷ କରି କରିବା ଉଚିତ; ମୁକ୍ତି ଚାହିଁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ଓ ଦରିଦ୍ର ଲୋକ ମଧ୍ୟ ଏହା କରିବା ଉଚିତ।

ସ୍ଵଲ୍ପେନାପି ହି ଵିତ୍ତେନ ସ୍ଵଯଂ ହସ୍ତେନ ଯତ୍କୃତମ୍ । ଅକ୍ଷଯଂ ଯାତି ତତ୍ସର୍ଵଂ ଯଥାଜ୍ଯଂ ଚ ହୁତାଶନେ ॥ ୨,୧୪.

ଅଳ୍ପ ଧନ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ନିଜ ହାତରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଦାନ ଅବିନାଶୀ ହୁଏ, ଯେପରି ଘିଅ ଅଗ୍ନିକୁ ଦିଆଯାଇଲେ।

ଏକା ଚୈକସ୍ଯ ଦାତଵ୍ଯା ଶଯ୍ଯା କନ୍ଯା ପଯସ୍ଵିନୀ । ସା ଵିକ୍ରୀତା ଵା ଦହତ୍ଯାସପ୍ତମଂ କୁଲମ୍ ॥ ୨,୧୪.

ଏକ ଶୟ୍ୟା, ଏକ କନ୍ୟା, କିମ୍ବା ଏକ ଦୁଧ ଦେଉଥିବା ଗାଈ କେବଳ ଏକ ଲୋକକୁ ଦିଆଯିବା ଉଚିତ; ଏହା ବିକ୍ରି କଲେ ସେ ସପ୍ତମ ପିଢି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କୁଳକୁ ଦହିଦେଇଥାଏ।

ତସ୍ମାତ୍ସର୍ଵଂ ପ୍ରକୁର୍ଵୀତ ଚଞ୍ଚଲେ ଜୀଵିତେ ସତି । ଗୃହୀତଦାନପାଥେଯଃ ସୁଖଂ ଯାତି ମହାଧ୍ଵନି ॥ ୨,୧୪.

ତେଣୁ, ଜୀବନ ଅନିଶ୍ଚିତ ଥିବାବେଳେ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ; ଦାନର ପୁଣ୍ୟ ସହିତ ଯିଯାଇଥିବା ଲୋକ ମହାପଥରେ ସୁଖରେ ଯାଏ।

ଅନ୍ଯଥା କ୍ଲିଶ୍ଯତେ ଜନ୍ତୁଃ ପାଥେଯରହିତଃ ପଥି । ଏଵଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଖଗଶ୍ରେଷ୍ଠ ଵୃଷଯଜ୍ଞଂ ସମାଚରେତ୍ ॥ ୨,୧୪.

ନାହିଁ ଦାନର ପୁଣ୍ୟ ନେଇ ଯିବା ଲୋକ ପଥରେ କଷ୍ଟ ଭୋଗ କରେ; ଏହି କଥା ଜାଣି, ଖଗଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବୃଷୟଜ୍ଞ କରିବା ଉଚିତ।

ଅକୃତ୍ଵା ମ୍ରିଯତେ ଯସ୍ତୁ ଅପୁତ୍ରୋ ନୈଵ ମୁକ୍ତିଭାକ୍ । ଅପୁତ୍ରୋଽପି ହି ଯଃ କୁର୍ଯାତ୍ସୁଖଂ ଯାତି ମହାପଥେ ॥ ୨,୧୪.

ଯିଏ ଏହା କରିନାହିଁ ଓ ପୁଅ ନଥିଲେ, ସେ କେବେ ମୁକ୍ତି ପାଏନାହିଁ; ଯଦି ପୁଅ ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଯିଏ ବୃଷୟଜ୍ଞ କରେ, ସେ ମହାପଥରେ ସୁଖରେ ଯାଏ।

ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରାଧିଭିର୍ଯଜ୍ଞୈର୍ଦାନୈଶ୍ଚ ଵିଵିଧୈରପି । ନ ତାଂ ଗତିମଵାପ୍ନୋତି ଵୃଷୋତ୍ସର୍ଗେଣ ଯା ଗତିଃ ॥ ୨,୧୪.

ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର, ଅନ୍ୟ ଯଜ୍ଞ, ବିଭିନ୍ନ ଦାନ ଦ୍ୱାରା ଯିଏ ଗତି ମିଳେନାହିଁ, ବୃଷ ଦାନରେ ଯିଏ ଗତି ମିଳେ।

ଯଜ୍ଞାନାଂ ଚୈଵ ସର୍ଵେଷାଂ ଵୃଷଯଜ୍ଞସ୍ତଥୋତ୍ତମଃ । ତସ୍ମାତ୍ସର୍ଵପ୍ରଯତ୍ନେନ ଵୃଷଯଜ୍ଞଂ ସମାଚରେତ୍ ॥ ୨,୧୪.

ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞ ମଧ୍ୟରେ ବୃଷୟଜ୍ଞ ସର୍ବୋତ୍ତମ; ତେଣୁ ସମସ୍ତ ପ୍ରୟାସରେ ବୃଷୟଜ୍ଞ କରିବା ଉଚିତ।

ଗରୁଡ ଉଵାଚ । କଥଯସ୍ଵ ପ୍ରସାଦେନ କ୍ଷଯାହଂ ଚୌର୍ଧ୍ଵଦୈହିକମ୍ । କସ୍ମିନ୍କାଲେ ତିଥୌ କସ୍ଯାଂ ଵିଧିନା କେନ ତଦ୍ଭଵେତ୍ ॥ ୨,୧୪.

ଗରୁଡ଼ ପଚ୍ଛା: ଭଗବନ୍, ଦୟାକରି କହନ୍ତୁ, ମୃତ୍ୟୁ ପରେ କେଉଁ ସମୟ, କେଉଁ ତିଥି, କେଉଁ ନିୟମ ଓ କେଉଁ ପ୍ରକାରରେ ବୃଷୟଜ୍ଞ କରିବା ଉଚିତ?

କୃତ୍ଵା କିଂ ଫଲମାପ୍ନୋତି ଏତନ୍ମେ ଵଦ ସାମ୍ପ୍ରତମ୍ । ତ୍ଵତ୍ପ୍ରସାଦେନ ଗୋଵିନ୍ଦ ମୁକ୍ତେ ଭଵତି ମାନଵଃ ॥ ୨,୧୪.

ଏହା କରିଲେ କେଉଁ ଫଳ ମିଳେ? ଏହି କଥା ଏବେ କହନ୍ତୁ। ଆପଣଙ୍କର କୃପାରେ, ଗୋବିନ୍ଦ, ମନୁଷ୍ୟ ମୁକ୍ତି ପାଏ।

ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଉଵାଚ । କାର୍ତିକାଦିଷୁ ମାସେଷୁ ଯାମ୍ଯାଯତଗତେ ରଵୌ । ଶୁକ୍ଲପକ୍ଷେ ତଥା ପକ୍ଷିନ୍ଦ୍ଵାଦଶ୍ଯାଦିତିଥୌ ଶୁଭେ ॥ ୨,୧୪.

ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହିଲେ — କାର୍ତ୍ତିକ ଆଦି ମାସମାନେ ଯେତେବେଳେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦକ୍ଷିଣାୟନରେ ଥାଏ, ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ଓ ଦ୍ୱାଦଶୀ ପ୍ରଭୃତି ଶୁଭ ତିଥିରେ,

ଶୁଭେ ଲଗ୍ନେ ମୁହୂର୍ତେ ଵା ଶୁଚୌ ଦେଶେ ସମାହିତଃ । ବ୍ରାହ୍ମଣଂ ତୁ ସମାହୂଯ ଵିଧିଜ୍ଞଂ ଶୁଭଲକ୍ଷଣମ୍ ॥ ୨,୧୪.

ଶୁଭ ଲଗ୍ନ କିମ୍ବା ଶୁଭ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ, ଏକାଗ୍ର ମନେ, ନୀତିଜ୍ଞ ଓ ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣ ସମ୍ପନ୍ନ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଡାକିବା ଉଚିତ୍।

ଜପହୋମୈସ୍ତଥା ଦାନୈଃ କୁର୍ଯାଦ୍ଦହେସ୍ଯ ଶୋଧନମ୍ । ପୁଣ୍ଯେଽଭିଜିତ୍ସୁନକ୍ଷତ୍ରେ ଗ୍ରହାନ୍ଦେଵାନ୍ସମର୍ଚଯେତ୍ ॥ ୨,୧୪.

ଯଥାଯଥ ଜପ, ହୋମ ଓ ଦାନ ଦ୍ୱାରା ଉପଚାର କରିବା ଉଚିତ୍। ପୁଣ୍ୟ ଅଭିଜିତ୍ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ଶୁଭ ନକ୍ଷତ୍ରରେ ଗ୍ରହ ଓ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍।

ହୋମଂ କୁର୍ଯାଦ୍ଯଥାଶକ୍ତି ମନ୍ତ୍ରୈଶ୍ଚ ଵିଵିଧୈରପି । ଗ୍ରହାଣାଂ ସ୍ଥାପନଂ କୁର୍ଯାତ୍ପୂର୍ଵଂ ଚୈଵ ଖଗେଶ୍ଵର ॥ ୨,୧୪.

ଯେଉଁଠାରେ ଶକ୍ତି ଅଛି, ବିଭିନ୍ନ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ହୋମ କରିବା ଉଚିତ୍। ଖଗେଶ୍ୱର, ପ୍ରଥମେ ଗ୍ରହମାନେଙ୍କୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ସ୍ଥାପନ କରିବା ଦରକାର।