ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ମାନୁଷ୍ଯଂ ଯଃ ସମାସାଦ୍ଯ ସ୍ଵର୍ଗମେକ୍ଷୈକସାଧକମ୍ । ତଯୋର୍ନ ସାଧଯେଦେକଂ ତେନାତ୍ମା ଵଞ୍ଚିତୋ ଧ୍ରୁଵମ୍ ॥ ୨,୧୨.

ଯିଏ ମନୁଷ୍ୟ ଜନ୍ମ ପାଇ, ଯାହା ଏକମାତ୍ର ସ୍ୱର୍ଗ ପାଇବାର ଉପାୟ, ଏହାକୁ ଦୁଇଟି ମଧ୍ୟ ଚେଷ୍ଟା କରେନାହିଁ, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ନିଜକୁ ଠକାଏ।

ଇଚ୍ଛତି ଶତୀ ସହସ୍ରଂ ସହସ୍ରୀ ଲକ୍ଷମୀହତେ କର୍ତୁମ୍ । ଲକ୍ଷାଧିପତୀ ରାଜ୍ଯଂ ରାଜାପି ସକଲାଂ ଧରାଂ ଲବ୍ଧୁମ୍ ॥ ୨,୧୨.

ଯାହା ପାଖରେ ଶତଟି ଇଚ୍ଛା ଅଛି, ସେ ହଜାର ଚାହେ। ଯିଏ ହଜାର ଚାହେ, ସେ ଲକ୍ଷ ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରେ। ଲକ୍ଷପତି ରାଜ୍ୟ ଚାହେ, ରାଜା ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀ ଚାହେ।

ଚକ୍ରଧରୋଽପି ସୁରତ୍ଵଂ ସୁରଭାଵେ ସକଲସୁରପତିର୍ଭଵିତୁମ୍ । ସୁରପତିରୂର୍ଧ୍ଵଗତିତ୍ଵଂ ତଥାପି ନନିଵର୍ତତେ ତୃଷ୍ଣା ॥ ୨,୧୨.

ଚକ୍ରଧାରୀ ମଧ୍ୟ ଦେବତ୍ବ ଚାହେ, ଦେବତା ହେଲେ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ମୁଖ୍ୟ ହେବାକୁ ଚାହେ। ସେଠାରେ ମଧ୍ୟ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱଗତି ଚାହେ—କିନ୍ତୁ ତୃଷ୍ଣା କେବେ ଶେଷ ହୁଏନାହିଁ।

ତୃଷ୍ଣଯା ଚାଭିଭୂତସ୍ତୁ ନରକଂ ପ୍ରତିପଦ୍ଯତେ । ତୃଷ୍ଣାମୁକ୍ତାସ୍ତୁ ଯେ କେଚିତ୍ସ୍ଵର୍ଗଵାସଂ ଲଭନ୍ତି ତେ ॥ ୨,୧୨.

ଯିଏ ତୃଷ୍ଣା ଦ୍ୱାରା ଆବୃତ, ସେ ନରକକୁ ପହଞ୍ଚେ। ଯିଏ ତୃଷ୍ଣାରୁ ମୁକ୍ତ, ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ବାସ କରନ୍ତି।

ଆତ୍ମାଧୀନଃ ପୁମାଂଲ୍ଲୋକେ ସୁଖୀ ଭଵତି ନିଶ୍ଚିତମ୍ । ଶବ୍ଦଃ ସ୍ପର୍ଶଶ୍ଚ ରୂପଂ ଚ ରସୋ ଗନ୍ଧଶ୍ଚ ତଦ୍ଗୁଣାଃ ॥ ୨,୧୨.

ଏହି ଜଗତରେ ଯିଏ ନିଜକୁ ନିଜେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରେ, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ସୁଖୀ। ଶବ୍ଦ, ସ୍ପର୍ଶ, ରୂପ, ରସ ଓ ଗନ୍ଧ—ଏହି ସବୁ ତାଙ୍କ ଗୁଣ।

ତଥା ଚ ଵିଷଯାଧୀନୋ ଦୁଃ ଖୀ ଭଵତି ନିଶ୍ଚିତମ୍ ॥ ୨,୧୨.

ଏହିପରି ଯିଏ ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନଙ୍କ ଅଧୀନ ହୁଏ, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଦୁଃଖୀ।

କୁରଙ୍ଗମତାଙ୍ଗପତଙ୍ଗଭୃଙ୍ଗମୀନା ହତାଃ ପଞ୍ଚଭିରେଵ ପଞ୍ଚ । ଏକଃ ପ୍ରମାଦୀ ସ କଥଂ ନ ହନ୍ଯତେ ଯଃ ସେଵତେ ପଞ୍ଚଭିରେଵ ପଞ୍ଚ ॥ ୨,୧୨.

ହରିଣ, ହାତୀ, ପତଙ୍ଗ, ମଧୁମକ୍ଷୀ ଓ ମାଛ—ଏମାନେ ପାଞ୍ଚଟି ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ ଦ୍ୱାରା ନଶ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି। ତେବେ ଯିଏ ସମସ୍ତ ପାଞ୍ଚ ଇନ୍ଦ୍ରିୟରେ ଲିନ ହୁଏ, ସେ କିପରି ନଶ୍ଟ ହେବେନାହିଁ?

ପିତୃମାତୃମଯୋ ବାଲ୍ଯେ ଯୌଵନେ ଦଯିତାମଯଃ । ପୁତ୍ରପୌତ୍ରମଯଶ୍ଚାନ୍ତେ ମୂଢୋ ନାତ୍ମମଯଃ କ୍ଵଚିତ୍ ॥ ୨,୧୨.

ଛୋଟବେଳେ ପିତାମାତା ପ୍ରତି ଆସକ୍ତି, ଯୁବାବସ୍ଥାରେ ପ୍ରେମିକା ପ୍ରତି, ଶେଷରେ ପୁଅ ଓ ନାତିପ୍ରତି ଆସକ୍ତି ଥାଏ; ମୂଢ଼ ମନୁଷ୍ୟ କେବେ ନିଜ ପ୍ରତି ଆସକ୍ତ ହୁଏନାହିଁ।

ଲୋହଦାରୁମଯୈଃ ପାଶୈଃ ପୁମାନ୍ବଦ୍ଧୋ ଵିମୁଚ୍ଯତେ । ପୁତ୍ରଦାରମଯୈଃ ପାଶୈର୍ନୈଵ ବଦ୍ଧୋ ଵିମୁଚ୍ଯତେ ॥ ୨,୧୨.

ଲୋହା କିମ୍ବା କାଠର ଶୃଙ୍ଖଳରେ ବନ୍ଧା ଲୋକ ମୁକ୍ତ ହୋଇପାରେ, କିନ୍ତୁ ପୁଅ ଓ ସ୍ତ୍ରୀର ଆସକ୍ତିରେ ବନ୍ଧା ଲୋକ କେବେ ମୁକ୍ତ ହୋଇପାରେନାହିଁ।

ଏକଃ କରୋତି ପାପାନି ଫଲଂ ଭୁଙ୍କ୍ତେ ମହାଜନଃ । ଭୋକ୍ତାରୋ ଵିପ୍ରଯୁଜ୍ଯନ୍ତେ କର୍ତା ଦୋଷେଣ ଲିପ୍ଯତେ ॥ ୨,୧୨.

ଏକ ଲୋକ ଦୁଷ୍କର୍ମ କରେ, ତାହାର ଫଳ ଅନେକେ ଭୋଗ କରନ୍ତି। ଭୋଗ କରୁଥିବାମାନେ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି, କିନ୍ତୁ କର୍ତ୍ତା ଦୋଷରେ ଲିପ୍ତ ହୁଏ।

କୋଽପି ମୃତ୍ଯୁଂ ନ ଜଯତି ବାଲୋ ଵୃଦ୍ଧୋ ଯୁଵାପି ଵା । ସୁଖଦୁଃ ଖାଦିକୋ ଵାପି ପୁନରାଯାତି ଯାତି ଚ ॥ ୨,୧୨.

କେହି ମୃତ୍ୟୁକୁ ଜୟ କରିପାରେନାହିଁ—ଛୁଆ, ବୃଦ୍ଧ କିମ୍ବା ଯୁବକ ହେଉ। ସୁଖୀ କିମ୍ବା ଦୁଃଖୀ ଯେଉଁଥିବି, ପୁଣି ପୁଣି ଆସେ ଓ ଯାଏ।

ସର୍ଵେଷାଂ ପଶ୍ଯତାମେଵ ମୃତଃ ସର୍ଵଂ ପରିତ୍ଯଜେତ୍ । ଏକଃ ପ୍ରଜାଯତେ ଜନ୍ତୁରେକ ଏଵ ପ୍ରଲୀଯତେ ॥ ୨,୧୨.

ସମସ୍ତେ ଦେଖୁଥିବା ବେଳେ ମଣିଷ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରେ ଏବଂ ସବୁକିଛି ଛାଡ଼ି ଯାଏ; ଜଣେ ଏକା ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ, ଏବଂ ଏକା ମୃତ୍ୟୁରେ ଲୟ ହୁଏ।

ଏକୋଽପି ଭୁଙ୍କ୍ତେ ସୁକୃତମେକ ଏଵ ଚ ଦୁଷ୍କୃତମ୍ । ମୃତଂ ଶରୀରମୁତ୍ସୃଜ୍ଯ କାଷ୍ଠଲୋଷ୍ଟସମଙ୍କ୍ଷିତୌ ॥ ୨,୧୨.

ଜଣେ ଏକା ନିଜର ସୁକୃତ ଫଳ ଭୋଗ କରେ, ଏବଂ ଦୁଷ୍କୃତ ଫଳ ମଧ୍ୟ ଏକା ଭୋଗ କରେ; ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ଦେହକୁ ଛାଡ଼ି ଦିଆଯାଏ, ଏହା କାଠ ବା ମାଟି ପରି ପଡ଼ି ରହେ।

ବାନ୍ଧଵା ଵିମୁଖା ଯାନ୍ତି ଧର୍ମସ୍ତମନୁଗଚ୍ଛତି । ଗୃହେଷ୍ଵର୍ଥା ନିଵର୍ତନ୍ତେ ଶ୍ମଶାନାନ୍ମିତ୍ରବାନ୍ଧଵାଃ ॥ ୨,୧୨.

ବାନ୍ଧବମାନେ ପଛ ଫେରି ଯାନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଧର୍ମ ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରେ; ଧନ ଘରେ ରହିଯାଏ, ମିତ୍ର ଓ ବାନ୍ଧବମାନେ କେବଳ ଶ୍ମଶାନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯାନ୍ତି।

ଶରୀରଂ ଵହ୍ନିରାଦତ୍ତେ ସୁକୃତଂ ଦୁଷ୍କୃତଂ ଵ୍ରଜେତ୍ । ଶରୀରଂ ଵହ୍ନିନା ଦଗ୍ଧଂ ପୁଣ୍ଯଂ ପାପଂ ସହ ସ୍ଥିତମ୍ ॥ ୨,୧୨.

ଅଗ୍ନି ଦେହକୁ ଭସ୍ମ କରେ, କିନ୍ତୁ ସୁକୃତ ଓ ପାପ ଦୁହିଁ ଆତ୍ମା ସହିତ ଯାଏ; ଦେହ ଅଗ୍ନିରେ ପୁଡ଼ି ଯାଏ, କିନ୍ତୁ ପୁଣ୍ୟ ଓ ପାପ ଏକାସାଥି ରହିଯାଏ।

ଶୁଭଂ ଵା ଯଦି ଵା ପାପଂ ଭୁଙ୍କ୍ତେ ସର୍ଵତ୍ର ମାନଵଃ । ଯଦନସ୍ତମିତେ ସୂର୍ଯେ ନ ଦତ୍ତଂ ଧନମର୍ଥିନାମ୍ ॥ ୨,୧୨.

ମଣିଷ ସବୁଠି ନିଜର ଭଲ କିମ୍ବା ଖରାପ କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳ ଭୋଗ କରେ; ଯଦି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତ ହେବା ପୂର୍ବରୁ ଦରିଦ୍ରଙ୍କୁ ଧନ ଦିଅନ୍ତି ନାହିଁ, ତେବେ ସେ ଏହି ଫଳ ଭୋଗ କରିବ।

ନ ଜାନେ ତସ୍ଯ ତଦ୍ଵିତ୍ତଂ ପ୍ରାତଃ କସ୍ଯ ଭଵିଷ୍ଯତି । ରାରଟୀତି ଧନଂ ତସ୍ଯ କୋ ମେ ଭର୍ତା ଭଵିଷ୍ଯତି ॥ ୨,୧୨.

ସକାଳେ ଏହି ଧନ କାହାର ହେବ, ମୁଁ ଜାଣିନି; ଯିଏ କହେ, 'ଏହି ଧନ ମୋର, କିଏ ମୋର ମାଲିକ ହେବ?'

ନ ଦତ୍ତଂ ଦ୍ଵିଜମୁଖ୍ଯେଭ୍ଯଃ ପରୋପକୃତଯେ ତଥା । ପୂର୍ଵଜନ୍ମକୃତାତ୍ପୁଣ୍ଯାଦ୍ଯଲ୍ଲବ୍ଧଂ ବହୁ ଚାଲ୍ପକମ୍ ॥ ୨,୧୨.

ଯଦି ଧନ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟଙ୍କ ଉପକାର ପାଇଁ ଦିଆଯାଏ ନାହିଁ, ତେବେ ଯେତେ ଧନ ମିଳେ, ବେଶି କିମ୍ବା କମ୍, ସେ ସବୁ ପୂର୍ବଜନ୍ମର ପୁଣ୍ୟର ଫଳ।

ତଦୀଦୃଶଂ ପରିଜ୍ଞାଯ ଧର୍ମାର୍ଥେ ଦୀଯତେ ଧନମ୍ । ଧନେନ ଧାର୍ଯତେ ଧର୍ମଃ ଶ୍ରଦ୍ଧାପୂତେନ ଚେତସା ॥ ୨,୧୨.

ଏହି କଥା ବୁଝି, ଧର୍ମ ଓ ଅର୍ଥ ପାଇଁ ଧନ ଦେବା ଉଚିତ; ଧନ ଦ୍ୱାରା ଧର୍ମ ଟିକି ରହେ, ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ପବିତ୍ର ହୃଦୟ ଦ୍ୱାରା।

ଶ୍ରଦ୍ଧାଵିରହିତୋ ଧର୍ମୋ ନେହାମୁତ୍ର ଚ ତତ୍ଫଲମ୍ । ଧର୍ମାଚ୍ଚ ଜାଯତେ ହ୍ଯର୍ଥୋ ଧର୍ମାତ୍କାମୋଽପି ଜାଯତେ ॥ ୨,୧୨.

ଶ୍ରଦ୍ଧା ବିନା ଧର୍ମର କୌଣସି ଫଳ ଏଠାରେ କିମ୍ବା ପରଲୋକରେ ମିଳେ ନାହିଁ; ଧର୍ମରୁ ଅର୍ଥ ମିଳେ, ଧର୍ମରୁ କାମ ମଧ୍ୟ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।

ଧର୍ମ ଏଵାପଵର୍ଗାଯ ତସ୍ମାଦ୍ଧର୍ମଂ ସମାଚରେତ୍ । ଶ୍ରଦ୍ଧଯା ସାଧ୍ଯତେ ଧର୍ମୋ ବହୁଭିର୍ନାର୍ଥରାଶିଭିଃ ॥ ୨,୧୨.

ମୁକ୍ତି ପାଇଁ କେବଳ ଧର୍ମ ଉପାୟ; ତେଣୁ ମନୁଷ୍ୟ ଧର୍ମ କରିବା ଉଚିତ; ଧର୍ମ କେବଳ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଦ୍ୱାରା ସିଦ୍ଧ ହୁଏ, ବହୁ ଧନ ଦ୍ୱାରା ନୁହେଁ।

ଅକିଞ୍ଚନା ହି ମୁନଯଃ ଶ୍ରଦ୍ଧାଵନ୍ତୋ ଦିଵଂ ଗତାଃ । ଅଶ୍ରଦ୍ଧଯା ହୁତଂ ଦତ୍ତଂ ତପସ୍ତପ୍ତଂ କୃତଂ ଚ ଯତ୍ । ଅସଦିତ୍ଯୁଚ୍ଯତେ ପକ୍ଷିନ୍ପ୍ରେତ୍ଯ ଚେହ ନ ତତ୍ଫଲମ୍ ॥ ୨,୧୨.

ଯେଉଁ ମୁନିମାନେ କିଛି ନଥିବା ସତ୍ୱେ ମଧ୍ୟ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପହଞ୍ଚିଛନ୍ତି; ଯାହା କିଛି ଶ୍ରଦ୍ଧା ବିନା ହୋମ, ଦାନ, କିମ୍ବା ତପସ୍ୟା କରାଯାଏ, ସେ ସବୁ ଅସତ୍ୟ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଓ ପକ୍ଷୀ, ଏଠାରେ କିମ୍ବା ପରେ ତାହାର କୌଣସି ଫଳ ନାହିଁ।

thumb|500px|ଓଂକାରେଶ୍ଵର କ୍ଷେତ୍ରେ ନନ୍ଦିନଃ ପ୍ରତିମାନି। ପ୍ରତିମା ବାହ୍ଯମୁଖୀ ଅଥଵା ଅନ୍ତର୍ମୁଖୀ ଅସ୍ତି। ଶ୍ରୀଗରୁଡମହାପୁରାଣମ୍ ୧୩ ଗରୁଡ ଉଵାଚ । କର୍ମଣା କେନ ଦେଵେଶ ପ୍ରେତତ୍ଵଂ ନୈଵ ଜାଯତେ । ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ସର୍ଵଜନ୍ତୂନାଂ ତଦ୍ବ୍ରୂହି ପରମେଶ୍ଵର ॥ ୨,୧୩.

ଗରୁଡ଼ ପଚାରିଲେ: ହେ ଦେବମାନ୍ୟ, କେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ ପୃଥିବୀର ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କେହି ପିଶାଚ ହୁଏ ନାହିଁ? ଏହି କଥା ମୋତେ କୁହ, ପରମେଶ୍ୱର।

ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଉଵାଚ । ଅଥ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ସଂକ୍ଷେପାତ୍କ୍ଷଯାହାଦୌର୍ଧ୍ଵଦୈହିକମ୍ । ସ୍ଵହସ୍ତେନୈଵ କର୍ତଵ୍ଯଂ ମୋକ୍ଷକାମୈସ୍ତୁ ମାନଵୈଃ ॥ ୨,୧୩.

ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହିଲେ: ଏବେ ମୁଁ ସଂକ୍ଷେପରେ କ୍ଷୟ, ଆହାର ଓ ଉତ୍ତରକ୍ରିୟା ବିଷୟରେ କହିବି, ଯାହା ମୁକ୍ତି ଚାହୁଁଥିବା ମନୁଷ୍ୟମାନେ ନିଜ ହାତରେ କରିବା ଉଚିତ।

ସ୍ତ୍ରୀଣାମପି ଵିଶେଷେଣ ପଞ୍ଚଵର୍ଷାଧିକେ ଶିଶୌ । ଵୃଷୋତ୍ସର୍ଗାଦିକଂ କର୍ମ ପ୍ରେତତ୍ଵଵିନିଵୃତ୍ତଯେ । ଵୃଷୋତ୍ସର୍ଗାଦୃତେ ନାନ୍ଯତ୍କିଞ୍ଚିଦସ୍ତି ମହୀତଲେ ॥ ୨,୧୩.

ନାରୀମାନେ ବିଶେଷକରି, ଓ ପାଞ୍ଚ ବର୍ଷ ଉପରେ ଥିବା ଶିଶୁ ପାଇଁ, ବୃଷ ଛାଡ଼ିବା ଓ ଅନ୍ୟ କ୍ରିୟା କରିବା ଦ୍ୱାରା ପିଶାଚତ୍ୱ ଦୂର ହୁଏ; ବୃଷ ଛାଡ଼ିବା ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କିଛି ନାହିଁ।

ଜୀଵନ୍ଵାପି ମୃତୋ ଵାପି ଵୃଷୋତ୍ସର୍ଗଂ କରୋତି ଯଃ । ପ୍ରେତତ୍ଵଂ ନ ଭଵେତ୍ତସ୍ଯ ଵିନା ଦାନମଖଵ୍ରତୈଃ ॥ ୨,୧୩.

ଯେଉଁଠି ଜୀବନ କିମ୍ବା ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ବୃଷ ଛାଡ଼ାଯାଏ, ସେଠି ଦାନ କିମ୍ବା ଯଜ୍ଞ ନ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ପିଶାଚ ହୁଏ ନାହିଁ।

ଗରୁଡ ଉଵାଚ । କସ୍ମିନ୍କାଲେ ଵୃଷୋତ୍ସର୍ଗଂ ଜୀଵନ୍ଵାପି ମୃତୋଽପି ଵା । କୁର୍ଯାତ୍ସୁରଵରଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରୂହି ମେ ମଧୁସୂଦନ ॥ ୨,୧୩.

ଗରୁଡ଼ ପଚାରିଲେ: ଜୀବନ କିମ୍ବା ମୃତ୍ୟୁ ପରେ କେଉଁ ସମୟରେ ବୃଷ ଛାଡ଼ିବା ଉଚିତ? ମୋତେ କୁହ, ଦେବମାନ୍ୟ, ମଧୁସୂଦନ।

କିଂ ଫଲଂ ତୁ ଭଵେଦନ୍ତେ କୃତୈଃ ଶ୍ରାଦ୍ଧୈସ୍ତୁ ଷୋଡଶୈଃ ॥ ୨,୧୩.

ଷୋଳ ଟି ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିଲେ ଶେଷରେ କେଉଁ ଫଳ ମିଳେ?

ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଉଵାଚ । ଅକୃତ୍ଵା ତୁ ଵୃଷୋତ୍ସର୍ଗଂ କୁରୁତେ ପିଣ୍ଡପାତନମ୍ । ନୋପତିଷ୍ଠତି ତଚ୍ଛ୍ରେଯୋ ଦାତୁଃ ପ୍ରେତସ୍ଯ ନିଷ୍ଫଲମ୍ ॥ ୨,୧୩.

ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହିଲେ: ବୃଷ ଛାଡ଼ିବା ନ କରି, କେବଳ ପିଣ୍ଡ ଦେଲେ, ସେଥିରେ ପିତୃଙ୍କୁ କୌଣସି ଉପକାର ମିଳେ ନାହିଁ; ଏହା ନିର୍ଫଳ।