ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ଗୃହୀତ୍ଵା ସ୍ଵଂ ଵିନିର୍ଯାତି ଜୀଵୋ ଗର୍ଭ ଈଵାଶଯାତ୍ । ଉତ୍କ୍ରାମନ୍ତଂ ସ୍ଥିତଂ ଵାପି ଭୁଞ୍ଜାନଂ ଵା ଗୁଣାନ୍ଵିତମ୍ ॥ ୨,୧୦.

ଜୀବ ନିଜ ଦେହକୁ ଧରି ଚାଲିଯାଏ, ଯେପରି ଗର୍ଭରୁ ଶିଶୁ ବାହାରିଯାଏ; ବାହାରୁଥିବା, ରହୁଥିବା କିମ୍ବା ଭୋଗ କରୁଥିବା ସମୟରେ ତାହା ଗୁଣରେ ଭରିଥାଏ।

ଵିମୂଢା ନାନୁପଶ୍ଯନ୍ତି ପଶ୍ଯନ୍ତି ଜ୍ଞାନଚକ୍ଷୁଷଃ । ଆତିଵାହିକମିତ୍ଯେଵଂ ଵାଯଵୀଯଂ ଵଦନ୍ତି ହି ॥ ୨,୧୦.

ମୂଢ ଲୋକେ ଏହାକୁ ଦେଖିପାରନ୍ତିନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ଜ୍ଞାନ ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ଲୋକେ ଦେଖନ୍ତି; ଏହିପରି ଦେହକୁ 'ଆତିବାହିକ' କିମ୍ବା 'ବାୟୁ ଦେହ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ଏଵଂ ତୁ ଯାତୁଧାନାନାଂ ତମେଵ ଚ ଵଦନ୍ତି ହି । ସୁପର୍ଣ ଈଦୃଶୋ ଦେହୋ ନୃଣାଂ ଭଵତି ପିଣ୍ଡଜଃ ॥ ୨,୧୦.

ଏହିପରି ଦେହକୁ ଯାତୁଧାନମାନେ ପାଇଥାନ୍ତି ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ହେ ସୁପର୍ଣ୍ଣ, ଏହିପରି ଦେହ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ପିଣ୍ଡରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କରନ୍ତି।

ପୁତ୍ରାଦିଭିଃ କୃତାଶ୍ଚେତ୍ସ୍ଯୁଃ ପିଣ୍ଡା ଦଶ ଦଶାହିକାଃ । ପିଣ୍ଡଜେନ ତୁ ଦେହେନ ଵାଯୁଜଶ୍ଚୈକତାଂ ଵ୍ରଜେତ୍ ॥ ୨,୧୦.

ପୁତ୍ର ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଦଶ ଦିନ ଦଶଟି ପିଣ୍ଡ ଦେଲେ, ପିଣ୍ଡଜ ଦେହ ବାୟୁ ଦେହ ସହ ଏକତାରେ ଯୋଗ ହୁଏ।

ପିଣ୍ଡଜୋ ଯଦି ନୈଵ ସ୍ଯାଦ୍ଵାଯୁଜୋଽର୍ହତି ଯାତନାମ୍ । ଦେହିନୋଽସ୍ମିନ୍ଯଥା ଦେହେ କୌମାରଂ ଯୌଵନଂ ଜରା । ତଥା ଦେହାନ୍ତରପ୍ରାପ୍ତିଃ ପକ୍ଷୀନ୍ଦ୍ରେତ୍ଯଵଧାରଯ ॥ ୨,୧୦.

ଯଦି ପିଣ୍ଡଜ ଦେହ ନଥାଏ, ବାୟୁ ଦେହ ଯାତନା ଭୋଗ କରେ; ଏହି ଦେହରେ ଯେପରି କୌମାର୍ୟ, ଯୁବାବସ୍ଥା, ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଆସେ, ସେପରି ଅନ୍ୟ ଦେହ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ, ହେ ପକ୍ଷୀନ୍ଦ୍ର, ଏହାକୁ ଭଲଭାବେ ବୁଝ।

ଵାସାଂସି ଜୀର୍ଣାନି ଯଥା ଵିହାଯ ନଵାନି ଗୃହ୍ଣାତି ନରୋପରାଣି । ତଥା ଶରୀରାଣି ଵିହାଯ ଜୀର୍ଣାନ୍ଯନ୍ଯାନି ସଂଯାତି ନଵାନି ଦେହୀ ॥ ୨,୧୦.

ଯେପରି ଜଣେ ଲୋକ ପୁରୁଣା ପୋଷାକ ଛାଡି ନୂତନ ପୋଷାକ ପିନ୍ଧେ, ସେପରି ଦେହୀ ପୁରୁଣା ଦେହକୁ ଛାଡି ନୂତନ ଦେହକୁ ଗ୍ରହଣ କରେ।

ନୈନଂ ଛିନ୍ଦନ୍ତି ଶସ୍ତ୍ରାଣି ନୈନଂ ଦହତି ପାଵକଃ । ନ ଚୈନଂ କ୍ଲେଦଯନ୍ତ୍ଯାପୋ ନ ଶୋଷଯତି ମାରୁତଃ ॥ ୨,୧୦.

ତାକୁ କୌଣସି ଅସ୍ତ୍ର କାଟିପାରେନାହିଁ, ଅଗ୍ନି ଜଳାଇପାରେନାହିଁ, ଜଳ ଭିଜାଇପାରେନାହିଁ, ବାୟୁ ଶୁଷ୍କ କରିପାରେନାହିଁ।

ଵାଯଵୀଯାଂ ତନୁଂ ଯାତି ସଦ୍ଯ ଇତ୍ଯୁକ୍ତମେଵ ତେ । ପ୍ରାପ୍ତିର୍ଵିଲଂବତୋ ଯସ୍ଯ ତଂ ଦେହଂ ଖଲୁ ମେ ଶୃଣୁ ॥ ୨,୧୦.

ତୁମକୁ କୁହାଯାଇଛି ଯେ ସେ ସତ୍ୱରେ ବାୟୁ ଦେହ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ; କିନ୍ତୁ ଯଦି ପ୍ରାପ୍ତି ବିଳମ୍ବ ହୁଏ, ସେ ଦେହ ବିଷୟରେ ମୋ ଉପଦେଶ ଶୁଣ।

କ୍ଵଚିଦ୍ଵିଲଂବତୋ ଦେହଂ ପିଣ୍ଡଜଂ ସ ସମାପ୍ନୁଯାତ୍ । ଅଥୋ ଗତୋ ଯାମ୍ଯଲୋକଂ ସ୍ଵୀଯକର୍ମାନୁସାରତଃ ॥ ୨,୧୦.

କେବେ କେବେ ବିଳମ୍ବରେ ପିଣ୍ଡଜ ଦେହ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ; ତାପରେ ନିଜ କର୍ମ ଅନୁସାରେ ଯମ ଲୋକକୁ ଯାଏ।

ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତସ୍ଯଵାକ୍ଯେନ ନିରଯାଣି ଭୁନକ୍ତି ସଃ । ଯାତନାଃସମଵାପ୍ଯାଥ ପଶୁପକ୍ଷ୍ଯାଦିକୀଂ ତନୁମ୍ ॥ ୨,୧୦.

ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ସେ ନରକର ଯାତନା ଭୋଗ କରେ; ଯାତନା ଭୋଗିବା ପରେ ପଶୁ, ପକ୍ଷୀ ଓ ଅନ୍ୟ ଦେହ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ।

ଯା ଗୃହ୍ଣାତି ନରଃ ସା ସ୍ଯାନ୍ମୋହେନ ମମତାସ୍ପଦମ୍ । ଶୁଭାଶୁଭଂ କର୍ମଫଲଂ ଭୁକ୍ତ୍ଵା ମୁଚ୍ଯତେ ମାନଵଃ ॥ ୨,୧୦.

ମନୁଷ୍ୟ ଯେଉଁ ଦେହକୁ ଗ୍ରହଣ କରେ, ସେ ଦେହ ମୋହ ଓ ମମତାର ଆଶ୍ରୟ ହୁଏ; ଶୁଭ ଅଶୁଭ କର୍ମର ଫଳ ଭୋଗି ମନୁଷ୍ୟ ମୁକ୍ତି ପାଏ।

ଗରୁଡ ଉଵାଚ । ତୀର୍ତ୍ଵା ଦୁଃ ଖଭଵାମ୍ଭୋଧିଂ ଭଵନ୍ତଂ କଥମାପ୍ନୁଯାତ୍ । ବହୁପାତକଯୁକ୍ତୋଽପି ତଦ୍ଵଦସ୍ଵ ଦଯାନିଧେ ॥ ୨,୧୦.

ଗରୁଡ ପ୍ରସ୍ନ କଲେ: ଦୁଃଖ ଓ ଭବର ସାଗରକୁ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହେଇ, ଅନେକ ପାପରେ ଭରିତ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, କିପରି ଭଗବାନଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରାଯାଏ? ଦୟାର ଶାଗର, ଦୟାକରି କୁହ।

ଭୂଯୋ ଦୁଃ ଖସ୍ଯ ସଂସର୍ଗୋ ନରସ୍ଯ ନ ଭଵେଦ୍ଯଥା । ବ୍ରୂହି ଶୁଶ୍ରୂଷମାଣସ୍ଯ ପୃଚ୍ଛତୋ ମେ ରମାପତେ ॥ ୨,୧୦.

ମନୁଷ୍ୟ ପୁନଃ ଦୁଃଖ ସହିତ ଜଡିତ ହେବା ନାହିଁ, ଏହାପାଇଁ ମୁଁ ପ୍ରଶ୍ନ କରୁଛି ଓ ଶୁଣୁଛି, ହେ ରମାପତି, ଦୟାକରି କୁହ।

ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଉଵାଚ । ସ୍ଵେସ୍ଵେ କର୍ମଣ୍ଯଭିରତଃ ସଂସିଦ୍ଧିଂ ଲଭତେ ନରଃ । ସ୍ଵକର୍ମନିରତଃ ସିଦ୍ଧିଂ ଯଥା ଵିନ୍ଦତି ତଚ୍ଛୃଣୁ ॥ ୨,୧୦.

ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହିଲେ: ନିଜ କର୍ମରେ ଲଗ୍ନ ଥିବା ମନୁଷ୍ୟ ସଫଳତା ପାଏ; ନିଜ କର୍ମରେ ଲଗ୍ନ ଥିବା ଯେପରି ସିଦ୍ଧି ପାଏ, ଏହାକୁ ଶୁଣ।

କର୍ମଵିଭ୍ରଷ୍ଟକାଲୁଷ୍ଯୋ ଵାସୁଦେଵାନୁଚିନ୍ତଯା । ବୁଦ୍ଧ୍ଯା ଵିଶୁଦ୍ଧଯା ଯୁକ୍ତୋ ଧୃତ୍ଯାତ୍ମାନଂ ନିଯମ୍ଯ ଚ ॥ ୨,୧୦.

ଯେଉଁ ଲୋକର କର୍ମ ଭ୍ରଷ୍ଟ ଓ ଅଶୁଦ୍ଧ, ସେ ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ଚିନ୍ତା କରି, ଶୁଦ୍ଧ ବୁଦ୍ଧି ଓ ଦୃଢ ନିୟମରେ ନିଜକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିଥାଏ।

ଶବ୍ଦାଦୀନ୍ଵିଷଯାଂସ୍ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ରାଗଦ୍ଵେଷୌ ଵ୍ଯୁଦସ୍ଯ ଚ । ଵିରକ୍ତସେଵୀ ଲବ୍ଧ୍ଵାଶୀ ଯତଵାକ୍କାଯମାନସଃ ॥ ୨,୧୦.

ଶବ୍ଦ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଭୋଗବସ୍ତୁକୁ ଛାଡି ଦେଇ, ରାଗ ଓ ଦ୍ୱେଷକୁ ଦୂର କରି, ଯେଉଁଜଣ ବିରାଗୀ ଜୀବନ ଅନୁସରଣ କରେ, ଯେଉଁଜଣ ଯେତେ ମିଳେ ତାହାରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ରହେ, ଓ ନିଜ କଥା, ଦେହ ଓ ମନକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରେ—

ଧ୍ଯାନଯୋଗପରୋ ନିତ୍ଯଂ ଵୈରଗ୍ଯଂ ସମୁପାଶ୍ରିତଃ । ଅହଙ୍କାରଂ ବଲଂ ଦର୍ପଂ କାମଂ କ୍ରୋଧଂ ପରିଗ୍ରହମ୍ ॥ ୨,୧୦.

ସେ ନିତ୍ୟ ଧ୍ୟାନ ଓ ଯୋଗ ଅଭ୍ୟାସରେ ଲଗି ରହେ, ଦୃଢ଼ ବିରାଗରେ ଅଟୁଟ ରହେ, ଅହଂକାର, ଶକ୍ତି, ଅଭିମାନ, ଇଚ୍ଛା, କ୍ରୋଧ ଓ ମୋହକୁ ପ୍ରତ୍ୟାଗ କରି—

ଵିମୁଚ୍ଯ ନିର୍ମମଃ ଶାନ୍ତୋ ବ୍ରହ୍ମଭୂଯାଯ କଲ୍ପତେ । ଅତଃ ପରଂ ନୃଣାଂ କୃତ୍ଯଂ ନାସ୍ତି କଶ୍ଯପନନ୍ଦନ ॥ ୨,୧୦.

ମମତାକୁ ଛାଡି ନିର୍ମମ ଓ ଶାନ୍ତ ହେଇ, ସେ ବ୍ରହ୍ମ ସାମ୍ୟର ଯୋଗ୍ୟ ହୁଏ; ଏହାଠାରୁ ଉପରେ ମାନବଙ୍କ ପାଇଁ କିଛି କରିବା ଅବଶ୍ୟକ ନୁହେଁ, କାଶ୍ୟପପୁତ୍ର।

ଶ୍ରୀଗରୁଡମହାପୁରାଣମ୍ ୧୧ ଗରୁଡ ଉଵାଚ । ମାନୁଷତ୍ଵଂ ଲଭେତ୍କସ୍ମାନ୍ମୃତ୍ଯୁମାପ୍ନୋତି ତତ୍କଥମ୍ । ମ୍ରିଯତେ କଃ ସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେହମାଶ୍ରିତ୍ଯ କୁତ୍ରଚିତ୍ ॥ ୨,୧୧.

ଗରୁଡ଼ ପଚାରିଲେ: କିପରି ମନୁଷ୍ୟ ଜନ୍ମ ମିଳେ, ଏବଂ କିପରି ମୃତ୍ୟୁ ଆସେ? କେଉଁଜଣ ଦେହ ଧାରଣ କରି କେଉଁଠି ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରେ, ଦେବତାମନ୍ଦର?

ଇନ୍ଦ୍ରିଯାଣି କୁତୋ ଯାନ୍ତି ହ୍ଯସ୍ପୃଶ୍ଯଃ ସ କଥଂ ଭଵେତ୍ । କ୍ଵ କର୍ମାଣି କୃତାନୀହ କଥଂ ଭୁଙ୍କ୍ତେ ପ୍ରସର୍ପତି ॥ ୨,୧୧.

ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକ କେଉଁଠୁ ଚାଲିଯାନ୍ତି, ଏବଂ କିପରି ଅସ୍ପର୍ଶ୍ୟ ହୁଏ? ଏଠାରେ କରାଯାଇଥିବା କର୍ମଗୁଡ଼ିକ କେଉଁଠି ଯାନ୍ତି, ଏବଂ କିପରି ତାହାର ଫଳ ଭୋଗ କରାଯାଏ?

ପ୍ରସାଦଂ କୁରୁ ମେ ମୋହଂ ଛେତ୍ତୁମର୍ହସ୍ଯଶେଷତଃ । କାଶ୍ଯପୋଽହଂ ସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠ ଵିନତାଗର୍ଭ ସଂଭଵଃ । ଯମଲୋକଂ କଥଂ ଯାନ୍ତି ଵିଷ୍ଣୁଲୋକଂ ଚ ମାନଵାଃ ॥ ୨,୧୧.

ମୋର ମୋହକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଦୂର କରି ଦୟା କର। ମୁଁ କାଶ୍ୟପଙ୍କ ପୁତ୍ର, ବିନତାର ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମିଛି, ଦେବତାମନ୍ଦର। ମନୁଷ୍ୟମାନେ କିପରି ଯମଲୋକ ଓ ବିଷ୍ଣୁଲୋକକୁ ଯାନ୍ତି?

ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଉଵାଚ । ପରସ୍ଯ ଯୋଷିତଂ ହୃତ୍ଵା ବ୍ରହ୍ମସ୍ଵମପହୃତ୍ଯ ଚ ॥ ୨,୧୧.

ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହିଲେ: ଅନ୍ୟର ଜନାନୀକୁ ଚୋରି କରିବା କିମ୍ବା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଧନ ନେଇବା—

ଅରଣ୍ଯେ ନିର୍ଜନେ ଦେଶେ ଜାଯତେ ବ୍ରହ୍ମରାକ୍ଷସଃ । ହୀନଜାତୌ ପ୍ରଜାଯେତ ରତ୍ନାନାମପହାରକଃ ॥ ୨,୧୧.

ସେ ଜଣେ ନିର୍ଜନ ଅରଣ୍ୟରେ ବ୍ରହ୍ମରାକ୍ଷସ ଭାବରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ; ରତ୍ନ ଚୋରି କରିଥିବା ଜଣେ ନିମ୍ନ ଜାତିରେ ଜନ୍ମିଥାଏ।

ଯଂଯଂ କାମମଭିଧ୍ଯାଯେତ୍ସ ତଲ୍ଲିଙ୍ଗୋଽଭିଜାଯତେ । ନୈନଂ ଛିନ୍ଦନ୍ତି ଶସ୍ତ୍ରାଣି ନୈନଂ ଦହତି ପାଵକଃ ॥ ୨,୧୧.

ଯେଉଁ ଇଚ୍ଛାକୁ ଜଣେ ମନରେ ଧାରଣ କରେ, ସେ ତାହାର ଚିହ୍ନ ସହିତ ଜନ୍ମିଥାଏ; ତାକୁ ଅସ୍ତ୍ର କାଟିପାରେ ନାହିଁ, ଅଗ୍ନି ଜଳାଇପାରେ ନାହିଁ।

ନ ଚୈନଂ କ୍ଲେଦଯନ୍ତ୍ଯାପୋ ନ ଶୋଷଯତି ମାରୁତଃ । ଵାକ୍ଚକ୍ଷୁର୍ନାସିକା କର୍ଣୌ ଗୁଦଂ ମୂତ୍ରସ୍ଯ ସଞ୍ଚରଃ ॥ ୨,୧୧.

ପାଣି ତାକୁ ଭିଜାଇପାରେ ନାହିଁ, ପବନ ଶୁଖାଇପାରେ ନାହିଁ। ମୁଁହ, ଆଖି, ନାକ, କାନ, ଗୁଦ, ମୁତ୍ର ପଥ—

ଅଣ୍ଡଜାଦିକଜନ୍ତୂନାଂ ଛିଦ୍ରାଣ୍ଯେତାନି ସର୍ଵଶଃ । ଆନାଭେର୍ମୂର୍ଧପର୍ଯନ୍ତମୂର୍ଧ୍ଵଚ୍ଛିଦ୍ରାଣି ଚାଷ୍ଟ ଵୈ ॥ ୨,୧୧.

ଅଣ୍ଡଜ ଓ ଅନ୍ୟ ଜନ୍ତୁମାନଙ୍କର ଏହି ସବୁ ଚିଦ୍ର ଅଛି; ନାଭିଠାରୁ ମୁଣ୍ଡ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଉପରକୁ ଏଠି ଅଠଟି ଚିଦ୍ର ଅଛି।

ସନ୍ତଃ ସୁକୃତିନୋ ମର୍ତ୍ଯା ଊର୍ଧ୍ଵଚ୍ଛିଦ୍ରେଣ ଯାନ୍ତି ଵୈ । ମୃତାହେ ଵାର୍ଷିକଂ ଯାଵଦ୍ଯଥୋକ୍ତଵିଧିନା ଖଗ ॥ ୨,୧୧.

ସଦ୍ଗୁଣୀ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଉପର ଚିଦ୍ର ଦ୍ୱାରା ଯାନ୍ତି; ମୃତ୍ୟୁ ଦିନ କିମ୍ବା ବାର୍ଷିକ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଅନୁଯାୟୀ, ହେ ପକ୍ଷୀ—

କୁର୍ଯାତ୍ସର୍ଵାଣି କର୍ମାଣି ନିର୍ଧନୋଽପି ହି ମାନଵଃ । ଦେହେ ଯତ୍ର ଵସେଜ୍ଜନ୍ତୁସ୍ତତ୍ର ଭୁଙ୍କ୍ତେ ଶୁଭାଶୁଭମ୍ ॥ ୨,୧୧.

ଏକ ନିର୍ଧନ ମନୁଷ୍ୟ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ କର୍ମ କରିବା ଉଚିତ; ଦେହରେ ଯେଉଁଠି ଆତ୍ମା ବସିଥାଏ, ସେଠି ସେ ଶୁଭ ଅଶୁଭ ଫଳ ଭୋଗ କରେ।

ମନୋଵାକ୍କାଯଜାନ୍ଦୋଷାଂସ୍ତଥାଂ ଭୁଙ୍କ୍ତେ ଖଗେଶ୍ଵର । ମୃତଃ ସ ସୁଖମାପ୍ନୋତି ମାଯାପାଶୈର୍ନ ବଧ୍ଯତେ । ପାଶବଦ୍ଧୋ ନରୋ ଯସ୍ତୁ ଵିକର୍ମନିରତୋ ଭଵେତ୍ ॥ ୨,୧୧.

ହେ ପକ୍ଷୀରାଜ, ମନ, କଥା ଓ ଦେହର ଦୋଷ ଏଭଳି ଭୋଗ କରାଯାଏ; ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ସେ ସୁଖ ପାଏ ଓ ମାୟାର ଜାଲରେ ବାନ୍ଧାଯାଏ ନାହିଁ। କିନ୍ତୁ ଯେଉଁ ମନୁଷ୍ୟ ମାୟାର ଜାଲରେ ବାନ୍ଧା ଅନ୍ୟାୟ କର୍ମରେ ଲଗି ରହେ—