ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ତେନାନ୍ନେନ କୁଲେ ତେଷାଂ ଯେ ଵୈ ଜାତ୍ଯନ୍ତରଂ ଗତାଃ । ଭଵତ୍ଯାପ୍ଯାଯନଂ ତେଷାଂ ସମ୍ଯକ୍ଶ୍ରାଦ୍ଧେ କୃତେ ସତି ॥ ୨,୧୦.

ସେଇ ଅନ୍ନ ଦ୍ୱାରା କୁଳରେ ଯେମାନେ ଅନ୍ୟ ଜାତିରେ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି, ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଠିକ୍ ଭାବେ କରିଲେ ସେମାନେ ତୃପ୍ତି ପାନ୍ତି ।

ଅନ୍ଯାଯୋପାର୍ଜିତୈର୍ଦ୍ରଵ୍ଯୈର୍ଯଚ୍ଛ୍ରାଦ୍ଧଂ କ୍ରିଯତେ ନରୈଃ । ତକୃପ୍ଯନ୍ତି ତେନ ଚଣ୍ଡାଲାଃ ପୁକ୍କସାଦ୍ଯୁପଯୋନିଷୁ ॥ ୨,୧୦.

ଯଦି ଅନ୍ୟାୟରେ ଅର୍ଜିତ ଧନ ଦ୍ୱାରା ମଣିଷ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରେ, ତେବେ ଚଣ୍ଡାଳ, ପୁକ୍କସ ଓ ନିମ୍ନ ଜନ୍ମରେ ଥିବା ଲୋକ ତୃପ୍ତି ପାନ୍ତି ।

ଏଵଂ ସଂପ୍ରାପ୍ଯତେ ପକ୍ଷିନ୍ ଯଦ୍ଦତ୍ତମିହ ବାନ୍ଧଵୈଃ । ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ କୁର୍ଵଦ୍ଭିରନ୍ନାମ୍ଵୁଶାକୈସ୍ତୃପ୍ତିର୍ହି ଜାଯତେ ॥ ୨,୧୦.

ହେ ପକ୍ଷୀ, ଏଭଳି ଏଠାରେ ବାନ୍ଧବମାନେ ଯେଉଁ ଦେଇଥାନ୍ତି, ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବାବେଳେ ଅନ୍ନ ଓ ଶାକ ଦେଇ ତୃପ୍ତି ହୁଏ ।

ଏତତ୍ତେ ସର୍ଵମାଖ୍ଯାତଂ ଯନ୍ମାଂ ତ୍ଵଂ ପରିପୃଚ୍ଛସି । ସଦ୍ଯୋ ଦେହାନ୍ତରପ୍ରାପ୍ତିର୍ଵିଲଂବେନାଵନୀତଲେ ॥ ୨,୧୦.

ତୁମେ ଯେଉଁ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଥିଲା, ତାହାର ସମସ୍ତ ବିବରଣୀ ମୁଁ କହିଦେଲି । ଦେହ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଏଠାରେ ସତ୍ରେ କିମ୍ବା ବିଳମ୍ବରେ ହୁଏ ।

ପୃଷ୍ଟଵାନସି ତତ୍ତେଽହଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ସମାସତଃ । ସଦ୍ଯୋ ଵିଲମ୍ବତଞ୍ଚୈଵୋଭଯଥାପି କଲେଵରମ୍ ॥ ୨,୧୦.

ତୁମେ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଛ, ମୁଁ ଦୁଇଭଳି ଅର୍ଥ କଥା କହିବି — ଦେହ ସତ୍ରେ କିମ୍ବା କିଛି ବିଳମ୍ବ ପରେ ବଦଳାଯାଏ ।

ଯତୋ ହି ମର୍ତ୍ଯଃ ପ୍ରାପ୍ନୋତି ତଦ୍ଵିଶେଷଞ୍ଚ ମେ ଶୃଣୁ । ଅଧୂମକଜ୍ଯୋତିରିଵାଙ୍ଗୁଷ୍ଠମାତ୍ରଃ ପୁମାଂସ୍ତତଃ ॥ ୨,୧୦.

ମଣିଷ କଣ ବିଶେଷ ପାଏ, ତାହା ମୋଠୁ ଶୁଣ । ଧୂମ ନଥିବା ଆଗ୍ନି ଲୋକା, ଅଙ୍ଗୁଠି ପରି ଛୋଟ ଦେହ ଉପସ୍ଥିତ ହୁଏ ।

ଦେହମେକଂ ସଦ୍ଯ ଏଵ ଵାଯଵୀଯଂ ପ୍ରପଦ୍ଯତେ । ଯଥା ନୃଣଜଲୌକା ହି ପଶ୍ଚତ୍ପାଦଂ ତଦୋଦ୍ଧରେତ୍ ॥ ୨,୧୦.

ସେ ସତ୍ରେ ଏକ ହାବା ଦେହ ନେଇଥାଏ । ଯେପରି ଜଳାଉକା ଭୋଜନ ପରେ ପଛ ପାଦ ଉଠାଏ, ସେପରି ।

ସ୍ଥିତିରଗ୍ର୍ଯସ୍ଯ ପାଦସ୍ଯ ଯଦା ଜାତା ଦୃଢା ଭଵେତ୍ । ଏଵଂ ଦେହୀ ପୂର୍ଵଦେହଂ ସମୁତ୍ସୃଜତି ତଂ ଯଦା ॥ ୨,୧୦.

ଯେତେବେଳେ ପ୍ରଥମ ପାଉଟି ଦୃଢ ଭାବରେ ଥିବାରୁ ଦେହୀର ଦୃଢ ନିଶ୍ଚୟ ହୁଏ, ସେତେବେଳେ ସେ ପୂର୍ବ ଦେହକୁ ଛାଡିଦେଇଥାଏ।

ଭୋଗାର୍ଥମଗ୍ରେ ସ୍ଯାଦ୍ଦେହୋ ଵାଯଵୀଯ ଉପସ୍ଥିତଃ । ଵିଷଯଗ୍ରାହକଂ ଯଦ୍ଵନ୍ମ୍ରିଯମାଣସ୍ଯ ଚେନ୍ଦ୍ରିଯମ୍ ॥ ୨,୧୦.

ଭୋଗର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ପ୍ରଥମେ ବାୟୁ ଦେହ ଆସିଥାଏ, ମୃତ୍ୟୁଶୟାରେ ଥିବା ଲୋକର ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଯେପରି ବିଷୟକୁ ଧରିଥାଏ।

ନିର୍ଵ୍ଯାପାରଂ ତଚ୍ଚ ଦେହେ ଵାଯୁନୈଵ ସ ଗଚ୍ଛତି । ଶରୀରଂ ଯଦଵାପ୍ନୋତି ତଚ୍ଚାପ୍ଯୁତ୍କ୍ଵମ୍ଯତି ସ୍ଵଯମ୍ ॥ ୨,୧୦.

ସେ ଦେହ ନିଷ୍କ୍ରିୟ ଥିବାରୁ ବାୟୁ ଦ୍ୱାରା ମୂଳ ଦେହକୁ ଛାଡିଦେଇଥାଏ; ଯେଉଁ ଦେହକୁ ଲାଭ କରେ, ସେଉଁ ଦେହକୁ ମଧ୍ୟ ସ୍ୱୟଂ ଛାଡିଦେଇଥାଏ।

ଗୃହୀତ୍ଵା ସ୍ଵଂ ଵିନିର୍ଯାତି ଜୀଵୋ ଗର୍ଭ ଈଵାଶଯାତ୍ । ଉତ୍କ୍ରାମନ୍ତଂ ସ୍ଥିତଂ ଵାପି ଭୁଞ୍ଜାନଂ ଵା ଗୁଣାନ୍ଵିତମ୍ ॥ ୨,୧୦.

ଜୀବ ନିଜ ଦେହକୁ ଧରି ଚାଲିଯାଏ, ଯେପରି ଗର୍ଭରୁ ଶିଶୁ ବାହାରିଯାଏ; ବାହାରୁଥିବା, ରହୁଥିବା କିମ୍ବା ଭୋଗ କରୁଥିବା ସମୟରେ ତାହା ଗୁଣରେ ଭରିଥାଏ।

ଵିମୂଢା ନାନୁପଶ୍ଯନ୍ତି ପଶ୍ଯନ୍ତି ଜ୍ଞାନଚକ୍ଷୁଷଃ । ଆତିଵାହିକମିତ୍ଯେଵଂ ଵାଯଵୀଯଂ ଵଦନ୍ତି ହି ॥ ୨,୧୦.

ମୂଢ ଲୋକେ ଏହାକୁ ଦେଖିପାରନ୍ତିନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ଜ୍ଞାନ ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ଲୋକେ ଦେଖନ୍ତି; ଏହିପରି ଦେହକୁ 'ଆତିବାହିକ' କିମ୍ବା 'ବାୟୁ ଦେହ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ଏଵଂ ତୁ ଯାତୁଧାନାନାଂ ତମେଵ ଚ ଵଦନ୍ତି ହି । ସୁପର୍ଣ ଈଦୃଶୋ ଦେହୋ ନୃଣାଂ ଭଵତି ପିଣ୍ଡଜଃ ॥ ୨,୧୦.

ଏହିପରି ଦେହକୁ ଯାତୁଧାନମାନେ ପାଇଥାନ୍ତି ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ହେ ସୁପର୍ଣ୍ଣ, ଏହିପରି ଦେହ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ପିଣ୍ଡରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କରନ୍ତି।

ପୁତ୍ରାଦିଭିଃ କୃତାଶ୍ଚେତ୍ସ୍ଯୁଃ ପିଣ୍ଡା ଦଶ ଦଶାହିକାଃ । ପିଣ୍ଡଜେନ ତୁ ଦେହେନ ଵାଯୁଜଶ୍ଚୈକତାଂ ଵ୍ରଜେତ୍ ॥ ୨,୧୦.

ପୁତ୍ର ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଦଶ ଦିନ ଦଶଟି ପିଣ୍ଡ ଦେଲେ, ପିଣ୍ଡଜ ଦେହ ବାୟୁ ଦେହ ସହ ଏକତାରେ ଯୋଗ ହୁଏ।

ପିଣ୍ଡଜୋ ଯଦି ନୈଵ ସ୍ଯାଦ୍ଵାଯୁଜୋଽର୍ହତି ଯାତନାମ୍ । ଦେହିନୋଽସ୍ମିନ୍ଯଥା ଦେହେ କୌମାରଂ ଯୌଵନଂ ଜରା । ତଥା ଦେହାନ୍ତରପ୍ରାପ୍ତିଃ ପକ୍ଷୀନ୍ଦ୍ରେତ୍ଯଵଧାରଯ ॥ ୨,୧୦.

ଯଦି ପିଣ୍ଡଜ ଦେହ ନଥାଏ, ବାୟୁ ଦେହ ଯାତନା ଭୋଗ କରେ; ଏହି ଦେହରେ ଯେପରି କୌମାର୍ୟ, ଯୁବାବସ୍ଥା, ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଆସେ, ସେପରି ଅନ୍ୟ ଦେହ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ, ହେ ପକ୍ଷୀନ୍ଦ୍ର, ଏହାକୁ ଭଲଭାବେ ବୁଝ।

ଵାସାଂସି ଜୀର୍ଣାନି ଯଥା ଵିହାଯ ନଵାନି ଗୃହ୍ଣାତି ନରୋପରାଣି । ତଥା ଶରୀରାଣି ଵିହାଯ ଜୀର୍ଣାନ୍ଯନ୍ଯାନି ସଂଯାତି ନଵାନି ଦେହୀ ॥ ୨,୧୦.

ଯେପରି ଜଣେ ଲୋକ ପୁରୁଣା ପୋଷାକ ଛାଡି ନୂତନ ପୋଷାକ ପିନ୍ଧେ, ସେପରି ଦେହୀ ପୁରୁଣା ଦେହକୁ ଛାଡି ନୂତନ ଦେହକୁ ଗ୍ରହଣ କରେ।

ନୈନଂ ଛିନ୍ଦନ୍ତି ଶସ୍ତ୍ରାଣି ନୈନଂ ଦହତି ପାଵକଃ । ନ ଚୈନଂ କ୍ଲେଦଯନ୍ତ୍ଯାପୋ ନ ଶୋଷଯତି ମାରୁତଃ ॥ ୨,୧୦.

ତାକୁ କୌଣସି ଅସ୍ତ୍ର କାଟିପାରେନାହିଁ, ଅଗ୍ନି ଜଳାଇପାରେନାହିଁ, ଜଳ ଭିଜାଇପାରେନାହିଁ, ବାୟୁ ଶୁଷ୍କ କରିପାରେନାହିଁ।

ଵାଯଵୀଯାଂ ତନୁଂ ଯାତି ସଦ୍ଯ ଇତ୍ଯୁକ୍ତମେଵ ତେ । ପ୍ରାପ୍ତିର୍ଵିଲଂବତୋ ଯସ୍ଯ ତଂ ଦେହଂ ଖଲୁ ମେ ଶୃଣୁ ॥ ୨,୧୦.

ତୁମକୁ କୁହାଯାଇଛି ଯେ ସେ ସତ୍ୱରେ ବାୟୁ ଦେହ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ; କିନ୍ତୁ ଯଦି ପ୍ରାପ୍ତି ବିଳମ୍ବ ହୁଏ, ସେ ଦେହ ବିଷୟରେ ମୋ ଉପଦେଶ ଶୁଣ।

କ୍ଵଚିଦ୍ଵିଲଂବତୋ ଦେହଂ ପିଣ୍ଡଜଂ ସ ସମାପ୍ନୁଯାତ୍ । ଅଥୋ ଗତୋ ଯାମ୍ଯଲୋକଂ ସ୍ଵୀଯକର୍ମାନୁସାରତଃ ॥ ୨,୧୦.

କେବେ କେବେ ବିଳମ୍ବରେ ପିଣ୍ଡଜ ଦେହ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ; ତାପରେ ନିଜ କର୍ମ ଅନୁସାରେ ଯମ ଲୋକକୁ ଯାଏ।

ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତସ୍ଯଵାକ୍ଯେନ ନିରଯାଣି ଭୁନକ୍ତି ସଃ । ଯାତନାଃସମଵାପ୍ଯାଥ ପଶୁପକ୍ଷ୍ଯାଦିକୀଂ ତନୁମ୍ ॥ ୨,୧୦.

ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ସେ ନରକର ଯାତନା ଭୋଗ କରେ; ଯାତନା ଭୋଗିବା ପରେ ପଶୁ, ପକ୍ଷୀ ଓ ଅନ୍ୟ ଦେହ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ।

ଯା ଗୃହ୍ଣାତି ନରଃ ସା ସ୍ଯାନ୍ମୋହେନ ମମତାସ୍ପଦମ୍ । ଶୁଭାଶୁଭଂ କର୍ମଫଲଂ ଭୁକ୍ତ୍ଵା ମୁଚ୍ଯତେ ମାନଵଃ ॥ ୨,୧୦.

ମନୁଷ୍ୟ ଯେଉଁ ଦେହକୁ ଗ୍ରହଣ କରେ, ସେ ଦେହ ମୋହ ଓ ମମତାର ଆଶ୍ରୟ ହୁଏ; ଶୁଭ ଅଶୁଭ କର୍ମର ଫଳ ଭୋଗି ମନୁଷ୍ୟ ମୁକ୍ତି ପାଏ।

ଗରୁଡ ଉଵାଚ । ତୀର୍ତ୍ଵା ଦୁଃ ଖଭଵାମ୍ଭୋଧିଂ ଭଵନ୍ତଂ କଥମାପ୍ନୁଯାତ୍ । ବହୁପାତକଯୁକ୍ତୋଽପି ତଦ୍ଵଦସ୍ଵ ଦଯାନିଧେ ॥ ୨,୧୦.

ଗରୁଡ ପ୍ରସ୍ନ କଲେ: ଦୁଃଖ ଓ ଭବର ସାଗରକୁ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହେଇ, ଅନେକ ପାପରେ ଭରିତ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, କିପରି ଭଗବାନଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରାଯାଏ? ଦୟାର ଶାଗର, ଦୟାକରି କୁହ।

ଭୂଯୋ ଦୁଃ ଖସ୍ଯ ସଂସର୍ଗୋ ନରସ୍ଯ ନ ଭଵେଦ୍ଯଥା । ବ୍ରୂହି ଶୁଶ୍ରୂଷମାଣସ୍ଯ ପୃଚ୍ଛତୋ ମେ ରମାପତେ ॥ ୨,୧୦.

ମନୁଷ୍ୟ ପୁନଃ ଦୁଃଖ ସହିତ ଜଡିତ ହେବା ନାହିଁ, ଏହାପାଇଁ ମୁଁ ପ୍ରଶ୍ନ କରୁଛି ଓ ଶୁଣୁଛି, ହେ ରମାପତି, ଦୟାକରି କୁହ।

ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଉଵାଚ । ସ୍ଵେସ୍ଵେ କର୍ମଣ୍ଯଭିରତଃ ସଂସିଦ୍ଧିଂ ଲଭତେ ନରଃ । ସ୍ଵକର୍ମନିରତଃ ସିଦ୍ଧିଂ ଯଥା ଵିନ୍ଦତି ତଚ୍ଛୃଣୁ ॥ ୨,୧୦.

ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହିଲେ: ନିଜ କର୍ମରେ ଲଗ୍ନ ଥିବା ମନୁଷ୍ୟ ସଫଳତା ପାଏ; ନିଜ କର୍ମରେ ଲଗ୍ନ ଥିବା ଯେପରି ସିଦ୍ଧି ପାଏ, ଏହାକୁ ଶୁଣ।

କର୍ମଵିଭ୍ରଷ୍ଟକାଲୁଷ୍ଯୋ ଵାସୁଦେଵାନୁଚିନ୍ତଯା । ବୁଦ୍ଧ୍ଯା ଵିଶୁଦ୍ଧଯା ଯୁକ୍ତୋ ଧୃତ୍ଯାତ୍ମାନଂ ନିଯମ୍ଯ ଚ ॥ ୨,୧୦.

ଯେଉଁ ଲୋକର କର୍ମ ଭ୍ରଷ୍ଟ ଓ ଅଶୁଦ୍ଧ, ସେ ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ଚିନ୍ତା କରି, ଶୁଦ୍ଧ ବୁଦ୍ଧି ଓ ଦୃଢ ନିୟମରେ ନିଜକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିଥାଏ।

ଶବ୍ଦାଦୀନ୍ଵିଷଯାଂସ୍ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ରାଗଦ୍ଵେଷୌ ଵ୍ଯୁଦସ୍ଯ ଚ । ଵିରକ୍ତସେଵୀ ଲବ୍ଧ୍ଵାଶୀ ଯତଵାକ୍କାଯମାନସଃ ॥ ୨,୧୦.

ଶବ୍ଦ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଭୋଗବସ୍ତୁକୁ ଛାଡି ଦେଇ, ରାଗ ଓ ଦ୍ୱେଷକୁ ଦୂର କରି, ଯେଉଁଜଣ ବିରାଗୀ ଜୀବନ ଅନୁସରଣ କରେ, ଯେଉଁଜଣ ଯେତେ ମିଳେ ତାହାରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ରହେ, ଓ ନିଜ କଥା, ଦେହ ଓ ମନକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରେ—

ଧ୍ଯାନଯୋଗପରୋ ନିତ୍ଯଂ ଵୈରଗ୍ଯଂ ସମୁପାଶ୍ରିତଃ । ଅହଙ୍କାରଂ ବଲଂ ଦର୍ପଂ କାମଂ କ୍ରୋଧଂ ପରିଗ୍ରହମ୍ ॥ ୨,୧୦.

ସେ ନିତ୍ୟ ଧ୍ୟାନ ଓ ଯୋଗ ଅଭ୍ୟାସରେ ଲଗି ରହେ, ଦୃଢ଼ ବିରାଗରେ ଅଟୁଟ ରହେ, ଅହଂକାର, ଶକ୍ତି, ଅଭିମାନ, ଇଚ୍ଛା, କ୍ରୋଧ ଓ ମୋହକୁ ପ୍ରତ୍ୟାଗ କରି—

ଵିମୁଚ୍ଯ ନିର୍ମମଃ ଶାନ୍ତୋ ବ୍ରହ୍ମଭୂଯାଯ କଲ୍ପତେ । ଅତଃ ପରଂ ନୃଣାଂ କୃତ୍ଯଂ ନାସ୍ତି କଶ୍ଯପନନ୍ଦନ ॥ ୨,୧୦.

ମମତାକୁ ଛାଡି ନିର୍ମମ ଓ ଶାନ୍ତ ହେଇ, ସେ ବ୍ରହ୍ମ ସାମ୍ୟର ଯୋଗ୍ୟ ହୁଏ; ଏହାଠାରୁ ଉପରେ ମାନବଙ୍କ ପାଇଁ କିଛି କରିବା ଅବଶ୍ୟକ ନୁହେଁ, କାଶ୍ୟପପୁତ୍ର।

ଶ୍ରୀଗରୁଡମହାପୁରାଣମ୍ ୧୧ ଗରୁଡ ଉଵାଚ । ମାନୁଷତ୍ଵଂ ଲଭେତ୍କସ୍ମାନ୍ମୃତ୍ଯୁମାପ୍ନୋତି ତତ୍କଥମ୍ । ମ୍ରିଯତେ କଃ ସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେହମାଶ୍ରିତ୍ଯ କୁତ୍ରଚିତ୍ ॥ ୨,୧୧.

ଗରୁଡ଼ ପଚାରିଲେ: କିପରି ମନୁଷ୍ୟ ଜନ୍ମ ମିଳେ, ଏବଂ କିପରି ମୃତ୍ୟୁ ଆସେ? କେଉଁଜଣ ଦେହ ଧାରଣ କରି କେଉଁଠି ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରେ, ଦେବତାମନ୍ଦର?