ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ଇତି ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପ୍ରିଯାଵାକ୍ଯଂ ରାମୋ ଵିସ୍ମିତମାନସଃ ॥ ୨,୧୦.

ପ୍ରିୟାଙ୍କର ଏହି କଥା ଶୁଣି, ରାମ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଭରିଗଲେ।

ଆଶ୍ଚର୍ଯମିତି ତଜ୍ଜ୍ଞାତ୍ଵା ତଦା ସ୍ଵସ୍ଥାନମାଗମତ୍ । ସୀତଯା ପିତରୋ ଦୃଷ୍ଟା ଯଥା ତତ୍ତେ ନିଵେଦିତମ୍ ॥ ୨,୧୦.

ଏହାକୁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଭାବି, ସେ ତାଙ୍କର ନିଜ ନିବାସକୁ ଫେରିଗଲେ। ସୀତା ଯେପରି ତୁମକୁ କହିଛି, ସେପରି ପିତୃମାନେଙ୍କୁ ଦେଖିଥିଲେ।

ଅପରଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧମାହାତ୍ମ୍ଯଂ କିଞ୍ଚିଚ୍ଛୃଣୁ ସମାସତଃ । ଅମାଵସ୍ଯାଦିନେ ପ୍ରାପ୍ତେ ଗୃହଦ୍ଵାରେ ସମାସ୍ଥିତାଃ ॥ ୨,୧୦.

ଏବେ ଶ୍ରାଦ୍ଧର ଅନ୍ୟ ମହିମା କିଛି ମୁଁ ସଂକ୍ଷେପରେ କହିବି: ଅମାବାସ୍ୟା ଦିନରେ, ପିତୃମାନେ ବାୟୁ ସ୍ୱରୂପ ହୋଇ ଘରର ଦ୍ୱାରରେ ଉଭେଇଥାନ୍ତି।

ଵାଯୁଭୂତାଃ ପ୍ରଵାଞ୍ଛନ୍ତି ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ପିତୃଗଣା ନୃଣାମ୍ । ଯାଵଦସ୍ତମଯଂ ଭାନୋଃ କ୍ଷୁତ୍ପିପାସାସମାକୁଲାଃ ॥ ୨,୧୦.

ବାୟୁ ଭାବରେ ପିତୃମାନେ ଲୋକମାନଙ୍କ ଶ୍ରାଦ୍ଧକୁ ଆଶା କରନ୍ତି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତ ହେବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କ୍ଷୁଦା ଓ ତିଆରେ ପୀଡିତ ରହନ୍ତି।

ତତଶ୍ଚାସ୍ତଂ ଗତେ ସୂର୍ଯେ ନିରାଶା ଦୁଃଖସଂଯୁତାଃ । ନିଃଶ୍ଵସନ୍ତଶ୍ଚିରଂ ଯାନ୍ତି ଗର୍ହଯନ୍ତସ୍ତୁ ଵଂଶଜମ୍ ॥ ୨,୧୦.

ତାପରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତ ହେଲା ପରେ, ଆଶାହୀନ ଓ ଦୁଃଖରେ ଭରି, ଦୀର୍ଘ ନିଶ୍ୱାସ ଛାଡି, ନିଜ ବଂଶଜକୁ ଦୋଷ ଦେଇ ଚାଲିଯାନ୍ତି।

ତସ୍ମାଚ୍ଛ୍ରାଦ୍ଧଂ ପ୍ରଯତ୍ନେନ ଅମାଯାଂ କର୍ତୁମର୍ହତି । ଯଦି ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ପ୍ରକୁର୍ଵନ୍ତି ପୁତ୍ରାଦ୍ଯାସ୍ତସ୍ଯ ବାନ୍ଧଵାଃ ॥ ୨,୧୦.

ତେଣୁ ଅମାବାସ୍ୟା ଦିନରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଉତ୍ସାହରେ କରିବା ଉଚିତ। ଯଦି ପୁଅ ଓ ଅନ୍ୟ ବାନ୍ଧବମାନେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରନ୍ତି, ତେବେ—

ଉଦ୍ଧୃତା ଯେ ଗଯାଶ୍ରାଦ୍ଧେ ବ୍ରହ୍ମଲୋକଞ୍ଚ ତୈଃ ସହ । ଭଜନ୍ତେ କ୍ଷୁତ୍ପିପାସା ଵା ନ ତେଷାଂ ଜାଯତେ କ୍ଵଚିତ୍ ॥ ୨,୧୦.

ଯେମାନେ ଗୟା ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ଉଦ୍ଧାର ହୋଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ସହିତ ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋନ୍ତି; ସେମାନେ ପାଇଁ କ୍ଷୁଦା ଓ ତିଆ କେବେ ଉପସ୍ଥିତ ହୁଏନାହିଁ।

ତସ୍ମାଚ୍ଛ୍ରାଦ୍ଧଂ ପ୍ରଯତ୍ନେନ ସମ୍ଯକ୍କୁର୍ଯାଦ୍ଵିଚକ୍ଷଣଃ । ତସ୍ମାଚ୍ଛ୍ରାଦ୍ଧଂ ଚରେଦ୍ଭକ୍ତ୍ଯା ଶାକୈରପି ଯଥାଵିଧି ॥ ୨,୧୦.

ତେଣୁ ଜ୍ଞାନୀ ମନେ ଶ୍ରାଦ୍ଧକୁ ସଠିକ୍ ଭାବରେ ଏବଂ ଉତ୍ସାହରେ କରିବା ଉଚିତ। ଏହିପରି, ଭକ୍ତି ସହିତ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ, ଶାକ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ।

କୁର୍ଵୀତ ସମଯେ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ କୁଲେ କଶ୍ଚିନ୍ନ ସୀଦତି । ଆଯୁଃ ପୁତ୍ରାନ୍ଯଶଃ ସ୍ଵର୍ଗଂ କୀର୍ତିଂ ପୁଷ୍ଟିଂ ବଲଂ ଶ୍ରିଯମ୍ ॥ ୨,୧୦.

ଯଦି ଶ୍ରାଦ୍ଧ ସମୟରେ କରାଯାଏ, କୁଳରେ କେହି ଦୁଃଖରେ ପଡିନାହଁ। ଦୀର୍ଘ ଆୟୁ, ପୁଅ, କୀର୍ତି, ସ୍ୱର୍ଗ, ମହିମା, ପୋଷଣ, ବଳ ଓ ଶ୍ରୀ ମିଳେ।

ପଶୂନ୍ସୌଖ୍ଯଂ ଧନଂ ଧାନ୍ଯଂ ପ୍ରାପ୍ନୁଯାତ୍ପିତୃପୂଜନାତ୍ । ଦେଵକାର୍ଯାଦପି ସଦା ପିତୃକାର୍ଯଂ ଵିଶିଷ୍ଯତେ ॥ ୨,୧୦.

ପିତୃପୂଜା କରିଲେ ଗୋ, ସୁଖ, ଧନ ଓ ଧାନ୍ୟ ମିଳେ । ଦେବତାଙ୍କ ପୂଜା ଠାରୁ ସବୁବେଳେ ପିତୃକାର୍ଯ୍ୟ ଅଧିକ ମହତ୍ତ୍ୱ ରଖେ ।

ଦେଵତାଭ୍ଯଃ ପିତୄଣାଂ ହି ପୂର୍ଵମାପ୍ଯାଯନଂ ଶୁଭମ୍ । ଯେ ଯଜନ୍ତି ପିତୄନ୍ଦେଵାନ୍ବ୍ରାହ୍ମଣାଂଶ୍ଚ ହୁତାଶନମ୍ ॥ ୨,୧୦.

ପିତୃମାନେ ପ୍ରଥମେ ଶୁଭ ଭାବେ ପୂରଣ କରାଯିବା ଦରକାର । ଯେମାନେ ପିତୃ, ଦେବତା, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଅଗ୍ନିକୁ ପୂଜା କରନ୍ତି,

ସର୍ଵଭୂତାନ୍ତରାତ୍ମାନଂ ମାମେଵ ହି ଯଜନ୍ତି ତେ । ସ୍ମାର୍ତେନ ଵିଧିନା ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ କୃତ୍ଵା ସ୍ଵଵିଭଵୋଚିତମ୍ ॥ ୨,୧୦.

ସେମାନେ ମୋତେ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଅନ୍ତରାତ୍ମାକୁ, ନିଜ ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରି ଉପାସନା କରନ୍ତି ।

ଆବ୍ରାହ୍ମସ୍ତମ୍ବପର୍ଯନ୍ତଂ ଜଗତ୍ପ୍ରୀଣାତି ମାନଵଃ । ଅନ୍ନପ୍ରକିରଣଂ ଯତ୍ତୁ ମନୁଷ୍ଯୈଃ କ୍ରିଯତେ ଭୁଵି ॥ ୨,୧୦.

ମଣିଷ ଭ୉ମିରେ ଯେଉଁଠି ଅନ୍ନ ବିକିରଣ କରେ, ତାହା ବ୍ରହ୍ମା ଠାରୁ ଗ୍ରାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଖୁସି କରେ ।

ତେନ ତୃପ୍ତିମୁପାଯାନ୍ତି ଯେ ପିଶାଚତ୍ଵମାଗତାଃ । ଯଚ୍ଚାମ୍ବୁଃ ସ୍ନାନଵସ୍ତ୍ରେଭ୍ଯୋ ଭୂମୌ ପତତି ଖେଚର ॥ ୨,୧୦.

ଏହା ଦ୍ୱାରା ଯେମାନେ ପିଶାଚ ହୋଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ତୃପ୍ତି ପାନ୍ତି । ଏବଂ ନିସ୍ତାର କିମ୍ବା ପୋଇସା ଜଳ ଭ୉ମିରେ ପଡ଼ିଲେ, ହେ ଖେଚର,

ତେନ ଯେ ତରୁତାଂ ପ୍ରାପ୍ତାସ୍ତେଷାଂ ତୃପ୍ତିଃ ପ୍ରଜାଯତେ । ଯାନି ଗନ୍ଧାମ୍ବୂନି ଚୈଵ ପତନ୍ତି ଧରଣୀତଲେ ॥ ୨,୧୦.

ଏହା ଦ୍ୱାରା ଯେମାନେ ଗଛ ହୋଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ତୃପ୍ତି ପାନ୍ତି । ଏବଂ ଯେଉଁ ସୁଗନ୍ଧି ଜଳ ଭ୉ମିରେ ପଡ଼ିଥାଏ,

ତେନ ଚାପ୍ଯାଯନଂ ତେଷାଂ ଯେ ଦେଵତ୍ଵମୁପାଗତାଃ । ଯେ ଚାପି ସ୍ଵକୁଲାଦ୍ବାହ୍ଯାଃ କ୍ରିଯାଯୋଗ୍ଯା ହ୍ଯସଂସ୍କୃତାଃ ॥ ୨,୧୦.

ଏହା ଦ୍ୱାରା ଯେମାନେ ଦେବତା ହୋଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧୁରତା ପାନ୍ତି । ଏବଂ ଯେମାନେ ନିଜ କୁଳରୁ ବାହାରି, କ୍ରିୟାଯୋଗ୍ୟ ନୁହଁନ୍ତି, ଅନୁଷ୍ଠାନ ନାହିଁ,

ଵିପନ୍ନାସ୍ତେ ତୁ ଵିକିରସଂମାର୍ଜନଜଲାଶିନଃ । ଭୁକ୍ତ୍ଵା ଚାଚମନଂ ଯଚ୍ଚ ଜଲଂ ଯଚ୍ଚାହ୍ନି ସେଵିତମ୍ ॥ ୨,୧୦.

ଯେମାନେ ପତିତ ହୋଇଛନ୍ତି, ବିକିରିତ ଅନ୍ନ, ଝାଡ଼ୁ ଓ ଜଳ ଖାଇ ରହନ୍ତି, ଭୋଜନ ପରେ ଅବଶିଷ୍ଟ ଜଳ ଓ ଦିନରେ ଯେଉଁ ଜଳ ପିଇଥାଏ,

ବ୍ରାହ୍ମଣାନାଂ ତଥୈଵାନ୍ଯତ୍ତେନ ତୃପ୍ତିଂ ପ୍ରଯାନ୍ତି ଵୈ । ପିଶାଚତ୍ଵମନୁପ୍ରାପ୍ତାଃ କୃମିକୀଟତ୍ଵମେଵ ଯେ ॥ ୨,୧୦.

ଏହା ଦ୍ୱାରା ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ, ପିଶାଚ ହୋଇଥିବା କିମ୍ବା କୀଟ କୃମି ହୋଇଥିବା ମଧ୍ୟ, ତୃପ୍ତି ପାନ୍ତି ।

ଉଦ୍ଧୃତେଷ୍ଵନ୍ନପିଣ୍ଡେଷୁ ଭୁଵି ଯେ ଚାନ୍ନକାଙ୍କ୍ଷିଣଃ । ତୈରେଵାପ୍ଯାଯନଂ ତେଷାଂ ଯେ ମନୁଷ୍ଯତ୍ଵମାଗତାଃ ॥ ୨,୧୦.

ଅନ୍ନପିଣ୍ଡ ଦେବାବେଳେ ଯେଉଁ ଭ୉ମିରେ ଅନ୍ନ ଚାହିଁଥିବା ଲୋକ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଏହି ଦାନ ଦ୍ୱାରା ମନୁଷ୍ୟ ଜନ୍ମରେ ତୃପ୍ତି ପାନ୍ତି ।

ଏଵଂ ଵୈ କ୍ରିଯମାଣାନାଂ ତେଷାଂ ଚୈଵ ଦ୍ଵିଜନ୍ମନାମ୍ । କଶ୍ଚିଜ୍ଜଲାନ୍ନଵିକ୍ଷେପଃ ଶୁଚିରୁଚ୍ଛିଷ୍ଟ ଏଵ ଵା ॥ ୨,୧୦.

ଏଭଳି ଦ୍ୱିଜନ୍ମାନେ ପାଇଁ କ୍ରିୟା କରାଯିବାବେଳେ, ଯେଉଁ ଜଳ କିମ୍ବା ଅନ୍ନ ବିକିରଣ ହୁଏ, ସେଠି ସୁଚି କିମ୍ବା ଉଚ୍ଛିଷ୍ଟ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ,

ତେନାନ୍ନେନ କୁଲେ ତେଷାଂ ଯେ ଵୈ ଜାତ୍ଯନ୍ତରଂ ଗତାଃ । ଭଵତ୍ଯାପ୍ଯାଯନଂ ତେଷାଂ ସମ୍ଯକ୍ଶ୍ରାଦ୍ଧେ କୃତେ ସତି ॥ ୨,୧୦.

ସେଇ ଅନ୍ନ ଦ୍ୱାରା କୁଳରେ ଯେମାନେ ଅନ୍ୟ ଜାତିରେ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି, ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଠିକ୍ ଭାବେ କରିଲେ ସେମାନେ ତୃପ୍ତି ପାନ୍ତି ।

ଅନ୍ଯାଯୋପାର୍ଜିତୈର୍ଦ୍ରଵ୍ଯୈର୍ଯଚ୍ଛ୍ରାଦ୍ଧଂ କ୍ରିଯତେ ନରୈଃ । ତକୃପ୍ଯନ୍ତି ତେନ ଚଣ୍ଡାଲାଃ ପୁକ୍କସାଦ୍ଯୁପଯୋନିଷୁ ॥ ୨,୧୦.

ଯଦି ଅନ୍ୟାୟରେ ଅର୍ଜିତ ଧନ ଦ୍ୱାରା ମଣିଷ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରେ, ତେବେ ଚଣ୍ଡାଳ, ପୁକ୍କସ ଓ ନିମ୍ନ ଜନ୍ମରେ ଥିବା ଲୋକ ତୃପ୍ତି ପାନ୍ତି ।

ଏଵଂ ସଂପ୍ରାପ୍ଯତେ ପକ୍ଷିନ୍ ଯଦ୍ଦତ୍ତମିହ ବାନ୍ଧଵୈଃ । ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ କୁର୍ଵଦ୍ଭିରନ୍ନାମ୍ଵୁଶାକୈସ୍ତୃପ୍ତିର୍ହି ଜାଯତେ ॥ ୨,୧୦.

ହେ ପକ୍ଷୀ, ଏଭଳି ଏଠାରେ ବାନ୍ଧବମାନେ ଯେଉଁ ଦେଇଥାନ୍ତି, ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବାବେଳେ ଅନ୍ନ ଓ ଶାକ ଦେଇ ତୃପ୍ତି ହୁଏ ।

ଏତତ୍ତେ ସର୍ଵମାଖ୍ଯାତଂ ଯନ୍ମାଂ ତ୍ଵଂ ପରିପୃଚ୍ଛସି । ସଦ୍ଯୋ ଦେହାନ୍ତରପ୍ରାପ୍ତିର୍ଵିଲଂବେନାଵନୀତଲେ ॥ ୨,୧୦.

ତୁମେ ଯେଉଁ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଥିଲା, ତାହାର ସମସ୍ତ ବିବରଣୀ ମୁଁ କହିଦେଲି । ଦେହ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଏଠାରେ ସତ୍ରେ କିମ୍ବା ବିଳମ୍ବରେ ହୁଏ ।

ପୃଷ୍ଟଵାନସି ତତ୍ତେଽହଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ସମାସତଃ । ସଦ୍ଯୋ ଵିଲମ୍ବତଞ୍ଚୈଵୋଭଯଥାପି କଲେଵରମ୍ ॥ ୨,୧୦.

ତୁମେ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଛ, ମୁଁ ଦୁଇଭଳି ଅର୍ଥ କଥା କହିବି — ଦେହ ସତ୍ରେ କିମ୍ବା କିଛି ବିଳମ୍ବ ପରେ ବଦଳାଯାଏ ।

ଯତୋ ହି ମର୍ତ୍ଯଃ ପ୍ରାପ୍ନୋତି ତଦ୍ଵିଶେଷଞ୍ଚ ମେ ଶୃଣୁ । ଅଧୂମକଜ୍ଯୋତିରିଵାଙ୍ଗୁଷ୍ଠମାତ୍ରଃ ପୁମାଂସ୍ତତଃ ॥ ୨,୧୦.

ମଣିଷ କଣ ବିଶେଷ ପାଏ, ତାହା ମୋଠୁ ଶୁଣ । ଧୂମ ନଥିବା ଆଗ୍ନି ଲୋକା, ଅଙ୍ଗୁଠି ପରି ଛୋଟ ଦେହ ଉପସ୍ଥିତ ହୁଏ ।

ଦେହମେକଂ ସଦ୍ଯ ଏଵ ଵାଯଵୀଯଂ ପ୍ରପଦ୍ଯତେ । ଯଥା ନୃଣଜଲୌକା ହି ପଶ୍ଚତ୍ପାଦଂ ତଦୋଦ୍ଧରେତ୍ ॥ ୨,୧୦.

ସେ ସତ୍ରେ ଏକ ହାବା ଦେହ ନେଇଥାଏ । ଯେପରି ଜଳାଉକା ଭୋଜନ ପରେ ପଛ ପାଦ ଉଠାଏ, ସେପରି ।

ସ୍ଥିତିରଗ୍ର୍ଯସ୍ଯ ପାଦସ୍ଯ ଯଦା ଜାତା ଦୃଢା ଭଵେତ୍ । ଏଵଂ ଦେହୀ ପୂର୍ଵଦେହଂ ସମୁତ୍ସୃଜତି ତଂ ଯଦା ॥ ୨,୧୦.

ଯେତେବେଳେ ପ୍ରଥମ ପାଉଟି ଦୃଢ ଭାବରେ ଥିବାରୁ ଦେହୀର ଦୃଢ ନିଶ୍ଚୟ ହୁଏ, ସେତେବେଳେ ସେ ପୂର୍ବ ଦେହକୁ ଛାଡିଦେଇଥାଏ।

ଭୋଗାର୍ଥମଗ୍ରେ ସ୍ଯାଦ୍ଦେହୋ ଵାଯଵୀଯ ଉପସ୍ଥିତଃ । ଵିଷଯଗ୍ରାହକଂ ଯଦ୍ଵନ୍ମ୍ରିଯମାଣସ୍ଯ ଚେନ୍ଦ୍ରିଯମ୍ ॥ ୨,୧୦.

ଭୋଗର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ପ୍ରଥମେ ବାୟୁ ଦେହ ଆସିଥାଏ, ମୃତ୍ୟୁଶୟାରେ ଥିବା ଲୋକର ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଯେପରି ବିଷୟକୁ ଧରିଥାଏ।