ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ଵିସର୍ଜଯତି ମାନୁଷ୍ଯେ ନିରଯସ୍ଥାଂଶ୍ଚ କାଶ୍ଯପ । କ୍ଷୁଧାର୍ତାଃ କୀର୍ତଯନ୍ତଶ୍ଚ ଦୁଷ୍କୃତଞ୍ଚ ସ୍ଵଯଙ୍କୃତମ୍ ॥ ୨,୧୦.

କାଶ୍ୟପ, ଯମ ସେମାନେ ମାନବ ମଧ୍ୟରେ ପଠାନ୍ତି, ନରକରେ ଥିବା ମାନେ ମଧ୍ୟ, ଯେଉଁମାନେ ଖୁଦାରେ ପୀଡିତ ହୋଇ ନିଜ ଦୁଷ୍କର୍ମକୁ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି।

କାଙ୍କ୍ଷନ୍ତି ପୁତ୍ରପୌତ୍ରେଭ୍ଯଃ ପାଯସଂ ମଧୁସଂଯୁତମ୍ । ତସ୍ମାତ୍ତାଂସ୍ତତ୍ର ଵିଧିନା ତର୍ପଯେତ୍ପାଯସେନ ତୁ ॥ ୨,୧୦.

ସେମାନେ ପୁଅ ଓ ପୁଅପୁଅରୁ ମଧୁ ମିଶିତ ଖିର ପାଇଁ ଆଶା କରନ୍ତି; ତେଣୁ ଏଠାରେ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଖିର ଦେଇ ସେମାନେକୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିବା ଉଚିତ।

ଗରୁଡ ଉଵାଚ । ସ୍ଵାମିନ୍କେନାପି ତେ ଦୃଷ୍ଟା ଆଗତାଃ ପିତରୋ ଦ୍ଵିଜ । ଲୋକାଦମୁଷ୍ମାଦାଗତ୍ଯ ଭୁଞ୍ଜନ୍ତୋ ଭୁଵି ମାନଦ ॥ ୨,୧୦.

ଗରୁଡ ପଚ୍ଛା: ଦ୍ବିଜ, ନିଜ ସ୍ବଜନମାନେ ପିତୃମାନେକୁ ଦେଖିଛନ୍ତି କି, ସେମାନେ ତାହାଁରୁ ଆସି ଭୂମିରେ ଭୋଗ କରୁଥିବାବେଳେ, ମାନବଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ?

ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ । ଗରୁତ୍ମଞ୍ଛୃଣୁ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଯଥା ଦୃଷ୍ଟାସ୍ତୁ ସୀତଯା । ପିତରୋ ଵିପ୍ରଦେହେ ଵୈ ଶ୍ଵଶୁରାଦ୍ଯାସ୍ତ୍ରଯଃ କ୍ଵଚିତ୍ ॥ ୨,୧୦.

ଶ୍ରୀଭଗବାନ କହିଲେ: ଗରୁଡ, ମୁଁ କହିବି କିପରି ସୀତା ଏହି ପିତୃମାନେକୁ ବ୍ରାହ୍ମଣର ଶରୀରରେ କେବେ କେବେ ତିନିଜଣ—ଶ୍ବଶୁର ଓ ଅନ୍ୟମାନେ—ଦେଖିଥିଲେ।

ଗୃହୀତ୍ଵା ପିତୁରାଜ୍ଞାଂ ଵୈ ରାମୋ ଵନମୁପାଗମତ୍ । ତତଃ ପୁଷ୍କରଯାତ୍ରାର୍ଥଂ ରାମୋଽଯାତ୍ସୀତଯା ସହ ॥ ୨,୧୦.

ପିତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ନେଇ ରାମ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଗଲେ; ପରେ ପୁଷ୍କର ଯାତ୍ରା ପାଇଁ ରାମ ସୀତା ସହ ଯାଇଥିଲେ।

ତୀର୍ଥଂ ଚାପି ସମାଗତ୍ଯ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ପ୍ରାରବ୍ଧଵାଂସ୍ତୁ ସଃ । ଫଲଂ ପକ୍ଵନ୍ତୁ ଜାନକ୍ଯା ସିଦ୍ଧଂ ରାମେ ନିଵେଦିତମ୍ ॥ ୨,୧୦.

ତୀର୍ଥରେ ପହଁଚି ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ କଲେ; ଜାନକୀ ତିଆରି କରିଥିବା ପକା ଖାଦ୍ୟ ରାମଙ୍କୁ ତିଆରି ହେବା ପରେ ଦିଆଗଲା।

ସ୍ନାତପ୍ରିଯୋକ୍ତଵାକ୍ଯାତ୍ତୁ ସୁସ୍ନାତା ନମପାଲଯତ୍ । ନଭୋମଧ୍ଯଗତେ ସୂର୍ଯେ କାଲେ କୁତୁପ ଆଗତେ ॥ ୨,୧୦.

ସ୍ନାନ କରି ଶୁଭ କଥା କହି, ସେ ଭଲରେ ସ୍ନାନ କରି ଭକ୍ତିରେ ଅପେକ୍ଷା କରୁଥିଲେ; ଯେବେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆକାଶର ମଧ୍ୟରେ ଥିଲା ଏବଂ ଉଚ୍ଚିତ ସମୟ ଆସିଥିଲା।

ଅଯାତା ଋଃଷଯଃ ସର୍ଵେ ଯେ ରାମେଣ ନିମନ୍ତ୍ରିତାଃ । ତାନ୍ମୁନୀନାଗତାନ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵୈଦେହୀ ଜନକାତ୍ମକା ॥ ୨,୧୦.

ରାମ ନିମନ୍ତ୍ରଣ କରିଥିବା ସମସ୍ତ ଋଷିମାନେ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆସିନଥିଲେ; ମୁନିମାନେ ଆସିନଥିବା ଦେଖି, ଜନକର ଝିଅ ବୈଦେହୀ,

ରାମାଜ୍ଞଯାନ୍ନମାଦାଯ ପରିଵେଷ୍ଟୁମୁପାଗତା । ଅପାସର୍ପତ୍ତତୋ ଦୂରେ ଵିପ୍ରମଧ୍ଯେ ତୁ ସଂସ୍ଥିତା ॥ ୨,୧୦.

ରାମଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଖାଦ୍ୟ ନେଇ ପରିବେଶନ ପାଇଁ ଆଗକୁ ଆସିଲେ; ପରେ ସେ ଦୂରକୁ ହଟି, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦଢ଼ି ରହିଲେ।

ଗୁଲ୍ମୈରାଚ୍ଛାଦ୍ଯ ଚାତ୍ମାନଂ ନିଗୂଢଂ ସା ସ୍ଥିତା ତଦା । ଏକାନ୍ତେ ତୁ ତଦା ସୀତାଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ରାଘଵନନ୍ଦନଃ ॥ ୨,୧୦.

ଗଛଗୁଛ ଭିତରେ ନିଜକୁ ଲୁଚାଇ, ସେ ଗୁପ୍ତ ଭାବରେ ରହିଲେ; ତାପରେ, ରାଘବର ପୁଅ ଜାଣିଲେ ଯେ ସୀତା ଏକା, ସେହି ସମୟରେ—

ଵିମୃଶ୍ଯ ସୁଚିରଂ କାଲମିଦଂ କିମିତି ସତ୍ଵରମ୍ । କିଞ୍ଚିତ୍କ୍ଵଚିଦ୍ଗତା ସାଧ୍ଵୀ ତ୍ରପାଯାଃ କାରଣେନ ହି ॥ ୨,୧୦.

ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଚିନ୍ତା କରି, ସେ କାହିଁକି ଏପରି ହେଲା ବୋଲି ଅନ୍ତର୍ଗତ ଚିନ୍ତା କଲେ; ଶୁଭ୍ରା ନାରୀ ଲଜ୍ଜାର କାରଣରେ କିଛିଠାରେ ଗଲେ।

କିଂ ଵା ନ ଭୋଜଯନ୍ଵିପ୍ରାନ୍ସୀ ତାମନ୍ଵେଷଯାମ୍ଯହମ୍ । ଵିମୃଶନ୍ନେଵମେଵଂ ସ ସ୍ଵଯଂ ଵିପ୍ରାନଭୋଜଯତ୍ ॥ ୨,୧୦.

ମୁଁ କାହିଁକି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଖାଇବା ଦେବିନା? ଏହିପରି ଭାବି, ସେ ନିଜେ ତାକୁ ଖୋଜିଲେ, ତେବେ ସେ ନିଜେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଭୋଜନ ଦେଲେନି।

ଗତେଷୁ ଦ୍ଵିଜମୁଖ୍ଯେଷୁ ପ୍ରିଯାଂ ରାମୋଽବ୍ରଵୀଦିଦମ୍ । କଥଂ ତଲାସୁ ଲୀନା ତ୍ଵଂ ମୁନୀନ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସମାଗତାନ୍ ॥ ୨,୧୦.

ପ୍ରଧାନ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଚାଲିଗଲା ପରେ, ରାମ ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟାଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ମୁନିମାନେ ଆସିଥିବାକୁ ଦେଖି, ତୁମେ କିପରି ତଳ ଅଞ୍ଚଳରେ ଲୁଚିଗଲା?'

ତତ୍ସର୍ଵଂ ମମ ତନ୍ଵଙ୍ଗି କାରଣଂ ଵଦ ମା ଚିରମ୍ । ଏଵମୁକ୍ତା ତଦା ଭର୍ତ୍ରା ସୀତା ସାଧୋମୁଖୀ ସ୍ଥିତା । ମୁଞ୍ଚନ୍ତୀ ଚାଶ୍ରୁସଂଘାତଂ ରାଘଵଂ ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍ ॥ ୨,୧୦.

ମୋତେ ଏହି ସବୁର କାରଣ କହ, ଦେରି କରିନାହଁ। ପତିଙ୍କର ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ସୀତା ଶରମରେ ମୁଁହ ନମାଇ, ଲୁଚୁଥିବା ଲୁହ ଛାଡି, ରାଘବଙ୍କୁ କହିଲେ।

ସୀତୋଵାଚ । ଶୃଣୁ ତ୍ଵଂ ନାଥ ଯଦ୍ଦୃଷ୍ଟମାଶ୍ଚର୍ଯମିହ ଯାଦୃଶମ୍ ॥ ୨,୧୦.

ସୀତା କହିଲେ: 'ନାଥ, ଏଠାରେ ମୁଁ ଦେଖିଥିବା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଘଟଣା ଶୁଣ।'

ପିତା ତଵ ମଯା ଦୃଷ୍ଟୋ ବ୍ରାହ୍ମଣାଗ୍ରେ ତୁ ରାଘଵଃ । ସର୍ଵାଭରଣସଂଯୁକ୍ତୋଦ୍ଵୌ ଚାନ୍ଯୌ ଚ ତଥାଵିଧୌ ॥ ୨,୧୦.

ରାଘବ, ତୁମର ପିତାକୁ ମୁଁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଦେଖିଥିଲି, ସମସ୍ତ ଗହଣା ପିନ୍ଧିଥିଲେ। ଏହିପରି ଦୁଇଜଣ ଅନ୍ୟ ଜଣକୁ ମଧ୍ୟ ଦେଖିଥିଲି।

ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତ୍ଵତ୍ପିତରଞ୍ଚାହମପକ୍ରାନ୍ତା ତଵାନ୍ତିକାତ୍ । ଵଲ୍କଲାଜିନସଂଵୀତା କଥଂ ରାଜ୍ଞଃ ପୁରଃ ପ୍ରଭୋ ॥ ୨,୧୦.

ତୁମର ପିତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ମୁଁ ତୁମ ସମ୍ମୁଖରୁ ଅପସରିଗଲି, ଭାଲକଲ ଓ କୃଷ୍ଣମୃଗ ଚମଡ଼ ପିନ୍ଧିଥିଲି। ଏପରି ପୋଶାକରେ, କିପରି ମୁଁ ରାଜାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଯାଇପାରିବି, ପ୍ରଭୁ?

ଭଵାମି ରିପୁଵୀରଘ୍ନ ସତ୍ଯମେତଦୁହାହୃତମ୍ । ସ୍ଵହସ୍ତେନ କଥଂ ଦେଯଂ ରାଜ୍ଞେ ଵା ଭୋଜନଂ ମଯା ॥ ୨,୧୦.

ଶତ୍ରୁବିରଙ୍କୁ ନଶ୍ଟ କରୁଥିବା, ଏହି କଥା ମୁଁ ଏକଦମ ସତ୍ୟ ଅନୁଭବ କରିଛି। ମୋ ହାତରେ ରାଜାଙ୍କୁ ଭୋଜନ ଦେବା କିପରି sambhab?

ଦାସାନାମପି ଯେ ଦାସା ନୋପଭୁଞ୍ଜନ୍ତି କର୍ହିଚିତ୍ । ତୃଣପାତ୍ରେ କଥଂ ତସ୍ମୈ ଅନ୍ନଂ ଦାତୁଂ ହି ଶକ୍ରୁଯାମ୍ ॥ ୨,୧୦.

ଦାସମାନେର ଦାସମାନେ ମଧ୍ୟ ଏପରି କ୍ଷୁଦ୍ର ଭାବରେ ଭୋଜନ ନେନାହଁ। ତୃଣର ପାତ୍ରରେ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଭୋଜନ କିପରି ଦେଇପାରିବି?

ଯାହଂ ରାଜ୍ଞା ପୁରା ଦୃଷ୍ଟା ସର୍ଵାଭରଣଭୂଷିତା । ସା ସ୍ଵେଦମଲଦିଗ୍ଧାଙ୍ଗୀ କଥଂ ଯାସ୍ଯାମି ଭୂପତିମ୍ । ଅପକୃଷ୍ଟାସ୍ମି ତେନାହଂ ତ୍ରପଯା ରଘୁନନ୍ଦନ । ଶ୍ରୀଭାଗଵାନୁଵାଚ ॥ ୨,୧୦.

ମୁଁ ଯେଉଁଥିରେ ପୂର୍ବରୁ ରାଜାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ସମସ୍ତ ଗହଣା ପିନ୍ଧି ଦେଖାଯାଇଥିଲି, ଏବେ ଘମ ଓ ମଳରେ ଲପେଟାଯାଇଛି, କିପରି ଭୂପତିଙ୍କୁ ଦେଖିବି? ଏହି କାରଣରେ, ରଘୁବଂଶର ଆନନ୍ଦ, ମୁଁ ଶରମରେ ଅପସରିଗଲି।

ଇତି ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପ୍ରିଯାଵାକ୍ଯଂ ରାମୋ ଵିସ୍ମିତମାନସଃ ॥ ୨,୧୦.

ପ୍ରିୟାଙ୍କର ଏହି କଥା ଶୁଣି, ରାମ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଭରିଗଲେ।

ଆଶ୍ଚର୍ଯମିତି ତଜ୍ଜ୍ଞାତ୍ଵା ତଦା ସ୍ଵସ୍ଥାନମାଗମତ୍ । ସୀତଯା ପିତରୋ ଦୃଷ୍ଟା ଯଥା ତତ୍ତେ ନିଵେଦିତମ୍ ॥ ୨,୧୦.

ଏହାକୁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଭାବି, ସେ ତାଙ୍କର ନିଜ ନିବାସକୁ ଫେରିଗଲେ। ସୀତା ଯେପରି ତୁମକୁ କହିଛି, ସେପରି ପିତୃମାନେଙ୍କୁ ଦେଖିଥିଲେ।

ଅପରଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧମାହାତ୍ମ୍ଯଂ କିଞ୍ଚିଚ୍ଛୃଣୁ ସମାସତଃ । ଅମାଵସ୍ଯାଦିନେ ପ୍ରାପ୍ତେ ଗୃହଦ୍ଵାରେ ସମାସ୍ଥିତାଃ ॥ ୨,୧୦.

ଏବେ ଶ୍ରାଦ୍ଧର ଅନ୍ୟ ମହିମା କିଛି ମୁଁ ସଂକ୍ଷେପରେ କହିବି: ଅମାବାସ୍ୟା ଦିନରେ, ପିତୃମାନେ ବାୟୁ ସ୍ୱରୂପ ହୋଇ ଘରର ଦ୍ୱାରରେ ଉଭେଇଥାନ୍ତି।

ଵାଯୁଭୂତାଃ ପ୍ରଵାଞ୍ଛନ୍ତି ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ପିତୃଗଣା ନୃଣାମ୍ । ଯାଵଦସ୍ତମଯଂ ଭାନୋଃ କ୍ଷୁତ୍ପିପାସାସମାକୁଲାଃ ॥ ୨,୧୦.

ବାୟୁ ଭାବରେ ପିତୃମାନେ ଲୋକମାନଙ୍କ ଶ୍ରାଦ୍ଧକୁ ଆଶା କରନ୍ତି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତ ହେବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କ୍ଷୁଦା ଓ ତିଆରେ ପୀଡିତ ରହନ୍ତି।

ତତଶ୍ଚାସ୍ତଂ ଗତେ ସୂର୍ଯେ ନିରାଶା ଦୁଃଖସଂଯୁତାଃ । ନିଃଶ୍ଵସନ୍ତଶ୍ଚିରଂ ଯାନ୍ତି ଗର୍ହଯନ୍ତସ୍ତୁ ଵଂଶଜମ୍ ॥ ୨,୧୦.

ତାପରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତ ହେଲା ପରେ, ଆଶାହୀନ ଓ ଦୁଃଖରେ ଭରି, ଦୀର୍ଘ ନିଶ୍ୱାସ ଛାଡି, ନିଜ ବଂଶଜକୁ ଦୋଷ ଦେଇ ଚାଲିଯାନ୍ତି।

ତସ୍ମାଚ୍ଛ୍ରାଦ୍ଧଂ ପ୍ରଯତ୍ନେନ ଅମାଯାଂ କର୍ତୁମର୍ହତି । ଯଦି ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ପ୍ରକୁର୍ଵନ୍ତି ପୁତ୍ରାଦ୍ଯାସ୍ତସ୍ଯ ବାନ୍ଧଵାଃ ॥ ୨,୧୦.

ତେଣୁ ଅମାବାସ୍ୟା ଦିନରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଉତ୍ସାହରେ କରିବା ଉଚିତ। ଯଦି ପୁଅ ଓ ଅନ୍ୟ ବାନ୍ଧବମାନେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରନ୍ତି, ତେବେ—

ଉଦ୍ଧୃତା ଯେ ଗଯାଶ୍ରାଦ୍ଧେ ବ୍ରହ୍ମଲୋକଞ୍ଚ ତୈଃ ସହ । ଭଜନ୍ତେ କ୍ଷୁତ୍ପିପାସା ଵା ନ ତେଷାଂ ଜାଯତେ କ୍ଵଚିତ୍ ॥ ୨,୧୦.

ଯେମାନେ ଗୟା ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ଉଦ୍ଧାର ହୋଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ସହିତ ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋନ୍ତି; ସେମାନେ ପାଇଁ କ୍ଷୁଦା ଓ ତିଆ କେବେ ଉପସ୍ଥିତ ହୁଏନାହିଁ।

ତସ୍ମାଚ୍ଛ୍ରାଦ୍ଧଂ ପ୍ରଯତ୍ନେନ ସମ୍ଯକ୍କୁର୍ଯାଦ୍ଵିଚକ୍ଷଣଃ । ତସ୍ମାଚ୍ଛ୍ରାଦ୍ଧଂ ଚରେଦ୍ଭକ୍ତ୍ଯା ଶାକୈରପି ଯଥାଵିଧି ॥ ୨,୧୦.

ତେଣୁ ଜ୍ଞାନୀ ମନେ ଶ୍ରାଦ୍ଧକୁ ସଠିକ୍ ଭାବରେ ଏବଂ ଉତ୍ସାହରେ କରିବା ଉଚିତ। ଏହିପରି, ଭକ୍ତି ସହିତ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ, ଶାକ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ।

କୁର୍ଵୀତ ସମଯେ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ କୁଲେ କଶ୍ଚିନ୍ନ ସୀଦତି । ଆଯୁଃ ପୁତ୍ରାନ୍ଯଶଃ ସ୍ଵର୍ଗଂ କୀର୍ତିଂ ପୁଷ୍ଟିଂ ବଲଂ ଶ୍ରିଯମ୍ ॥ ୨,୧୦.

ଯଦି ଶ୍ରାଦ୍ଧ ସମୟରେ କରାଯାଏ, କୁଳରେ କେହି ଦୁଃଖରେ ପଡିନାହଁ। ଦୀର୍ଘ ଆୟୁ, ପୁଅ, କୀର୍ତି, ସ୍ୱର୍ଗ, ମହିମା, ପୋଷଣ, ବଳ ଓ ଶ୍ରୀ ମିଳେ।