ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ଯଦାହାରା ଭଵନ୍ତ୍ଯେତେ ପିତରୋ ଯତ୍ର ଯୋନିଷୁ । ତାସୁତାସୁ ତଦାହାରଃ ଶ୍ରାଦ୍ଧା ଅଵତିଷ୍ଠତି ॥ ୨,୧୦.

ପିତୃମାନେ ଯେଉଁଯେଉଁ ଜନ୍ମରେ ଅଛନ୍ତି, ସେଠି ଯେଉଁ ଖାଦ୍ୟ ଖାନ୍ତି, ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଦ୍ୱାରା ସେଉଁ ଖାଦ୍ୟ ସେଠି ସେମାନେ ପାଉଛନ୍ତି।

ଯଥା ଗୋଷୁ ପ୍ରନଷ୍ଟାସୁ ଵତ୍ସୋ ଵିନ୍ଦତି ମାତରମ୍ । ତଥାନ୍ନଂ ନଯତେ ଵିପ୍ର ଜନ୍ତୁର୍ଯତ୍ରାଵତିଷ୍ଠତେ ॥ ୨,୧୦.

ଗାଁ ମଧ୍ୟରେ ଗାଁ ହାରାଇଗଲା ପରେ ଛୋଟ ଛୋଟ ବଛା ତାଙ୍କ ମାଆକୁ ଖୋଜିପାଇଥାଏ, ସେହିପରି, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଦିଆଯାଇଥିବା ଖାଦ୍ୟ ଜୀବ ଯେଉଁଠି ଅଛି, ସେଠି ପହଞ୍ଚିଯାଏ।

ପିତରଃ ଶ୍ରାଦ୍ଧମୋକ୍ତାରୋ ଵିଶ୍ଵେର୍ଦେଵୈଃ ସଦା ସହ । ଏତେ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ସଦା ଭୁକ୍ତ୍ଵା ପିତୄନ୍ସନ୍ତର୍ପଯନ୍ତ୍ଯତଃ ॥ ୨,୧୦.

ପିତୃମାନେ ସବୁଦିନ ଦେବମାନେ ସହିତ ଶ୍ରାଦ୍ଧର ଭୋଗୀ ଭାବେ ଉଲ୍ଲେଖିତ; ସେମାନେ ସବୁଦିନ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଭୋଗ କରି ପିତୃମାନେକୁ ତୃପ୍ତି ଦେଇଥାନ୍ତି।

ଵସୁରୁଦ୍ରାଦିତିସୁତାଃ ପିତରଃ ଶ୍ରାଦ୍ଧଦେଵତାଃ । ପ୍ରୀଣଯାତେ ମନୁଷ୍ଯାଣାଂ ପିତୄଞ୍ଶ୍ରାଦ୍ଧେଷୁ ତର୍ପିତାଃ ॥ ୨,୧୦.

ବସୁ, ରୁଦ୍ର, ଆଦିତ୍ୟମାନେ ଅଦିତିଙ୍କର ପୁଅ, ଏବଂ ପିତୃମାନେ ଶ୍ରାଦ୍ଧର ଦେବତା। ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ସେମାନେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ, ମାନବ ପିତୃମାନେ ଖୁସି ହୁଅନ୍ତି।

ଆତ୍ମାନଂ ଗୁର୍ଵିଣୀ ଗର୍ଭମପି ପ୍ରୀଣାତି ଵୈ ଯଥା । ଦୋହଦେନ ତଥା ଦେଵାଃ ଶ୍ରାଦ୍ଧୈଃ ସ୍ଵାଂଶ୍ଚ ପିତୄନ୍ନୃଣାମ୍ ॥ ୨,୧୦.

ଯେପରି ଗର୍ଭବତୀ ଜଣେ ନାରୀ ନିଜେ ଓ ଗର୍ଭରେ ଥିବା ଶିଶୁକୁ ଖୁସି କରେ, ସେପରି ଦେବତା ଓ ପିତୃମାନେ ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଉପହାରରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି।

ହୃଷ୍ଯନ୍ତି ପିତରଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଶ୍ରାଦ୍ଧକାଲମୁପସ୍ଥିତମ୍ । ଅନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ମନସା ଧ୍ଯାତ୍ଵା ସମ୍ପତନ୍ତି ମନୋଜଵମ୍ ॥ ୨,୧୦.

ଶ୍ରାଦ୍ଧର ସମୟ ଆସିଛି ବୋଲି ଶୁଣି ପିତୃମାନେ ଅତି ଖୁସି ହୁଅନ୍ତି; ସେମାନେ ଏକାଉଁ ଅନ୍ୟକୁ ଚିନ୍ତା କରି, ମନର ଗତିରେ ଶୀଘ୍ର ଆସିପହଁଚିଯାନ୍ତି।

ବ୍ରାହ୍ମଣୈଃ ସହ ଚାଶ୍ନନ୍ତି ପିତରୋ ହ୍ଯନ୍ତରିକ୍ଷଗାଃ । ଵାଯୁଭୂତାଶ୍ଚ ତିଷ୍ଠନ୍ତି ଭୁକ୍ତ୍ଵା ଯାନ୍ତି ପରାଂ ଗତିମ୍ ॥ ୨,୧୦.

ଅନ୍ତରିକ୍ଷରେ ବସୁଥିବା ପିତୃମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ସହ ଏକସାଥି ଖାନ୍ତି; ପବନର ଆକାର ନେଇ ରହନ୍ତି, ଖାଇ ଶେଷେ ସେମାନେ ଉଚ୍ଚ ଦେଶକୁ ଯାନ୍ତି।

ନିମନ୍ତ୍ରିତାସ୍ତୁ ଯେ ଵିପ୍ରାଃ ଶ୍ରାଦ୍ଧପୂର୍ଵଦିନେଃ ଖଗ । ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ପିତରସ୍ତେଷୁ ଭୁକ୍ତ୍ଵା ଯାନ୍ତି ସ୍ଵମାଲଯମ୍ ॥ ୨,୧୦.

ଖଗ, ଶ୍ରାଦ୍ଧର ପୂର୍ବଦିନରେ ଯେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ନିମନ୍ତ୍ରିତ ହୁଅନ୍ତି, ପିତୃମାନେ ସେମାନଙ୍କ ଭିତରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ଉପହାର ଭୋଗ କରି, ପରେ ନିଜ ଘରକୁ ଫେରିଯାନ୍ତି।

ଶ୍ରାଦ୍ଧକର୍ତ୍ରା ତୁ ଯଦ୍ଯେକଃ ଶ୍ରାଦ୍ଧେ ଵିପ୍ରୋ ନିମନ୍ତ୍ରିତଃ । ଉଦରସ୍ଥଃ ପିତା ତସ୍ଯ ଵାମପାର୍ଶ୍ଵେ ପିତାମହଃ ॥ ୨,୧୦.

ଯଦି ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି କେବଳ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ନିମନ୍ତ୍ରଣ କରେ, ତେବେ ତାଙ୍କର ପିତା ତାଙ୍କ ଉଦରରେ, ପିତାମହ ବାମପାର୍ଶ୍ୱରେ ବସନ୍ତି।

ପ୍ରପିତାମହୋ ଦକ୍ଷିଣତଃ ପୃଷ୍ଠତଃ ପିଣ୍ଡଭକ୍ଷକଃ । ଶ୍ରାଦ୍ଧକାଲେ ଯମଃ ପ୍ରେତାନ୍ପିତୄଂଶ୍ଚାପି ଯମାଲଯାତ୍ ॥ ୨,୧୦.

ପ୍ରପିତାମହ ଡାହାଣପାର୍ଶ୍ୱରେ ଅଛନ୍ତି, ପଛରେ ପିଣ୍ଡ ଭୋଗ କରୁଥିବା ଅଛନ୍ତି; ଶ୍ରାଦ୍ଧ ସମୟରେ ଯମ ତାଙ୍କ ଘରରୁ ପ୍ରେତ ଓ ପିତୃମାନେ ମୁକ୍ତ କରନ୍ତି।

ଵିସର୍ଜଯତି ମାନୁଷ୍ଯେ ନିରଯସ୍ଥାଂଶ୍ଚ କାଶ୍ଯପ । କ୍ଷୁଧାର୍ତାଃ କୀର୍ତଯନ୍ତଶ୍ଚ ଦୁଷ୍କୃତଞ୍ଚ ସ୍ଵଯଙ୍କୃତମ୍ ॥ ୨,୧୦.

କାଶ୍ୟପ, ଯମ ସେମାନେ ମାନବ ମଧ୍ୟରେ ପଠାନ୍ତି, ନରକରେ ଥିବା ମାନେ ମଧ୍ୟ, ଯେଉଁମାନେ ଖୁଦାରେ ପୀଡିତ ହୋଇ ନିଜ ଦୁଷ୍କର୍ମକୁ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି।

କାଙ୍କ୍ଷନ୍ତି ପୁତ୍ରପୌତ୍ରେଭ୍ଯଃ ପାଯସଂ ମଧୁସଂଯୁତମ୍ । ତସ୍ମାତ୍ତାଂସ୍ତତ୍ର ଵିଧିନା ତର୍ପଯେତ୍ପାଯସେନ ତୁ ॥ ୨,୧୦.

ସେମାନେ ପୁଅ ଓ ପୁଅପୁଅରୁ ମଧୁ ମିଶିତ ଖିର ପାଇଁ ଆଶା କରନ୍ତି; ତେଣୁ ଏଠାରେ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଖିର ଦେଇ ସେମାନେକୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିବା ଉଚିତ।

ଗରୁଡ ଉଵାଚ । ସ୍ଵାମିନ୍କେନାପି ତେ ଦୃଷ୍ଟା ଆଗତାଃ ପିତରୋ ଦ୍ଵିଜ । ଲୋକାଦମୁଷ୍ମାଦାଗତ୍ଯ ଭୁଞ୍ଜନ୍ତୋ ଭୁଵି ମାନଦ ॥ ୨,୧୦.

ଗରୁଡ ପଚ୍ଛା: ଦ୍ବିଜ, ନିଜ ସ୍ବଜନମାନେ ପିତୃମାନେକୁ ଦେଖିଛନ୍ତି କି, ସେମାନେ ତାହାଁରୁ ଆସି ଭୂମିରେ ଭୋଗ କରୁଥିବାବେଳେ, ମାନବଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ?

ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ । ଗରୁତ୍ମଞ୍ଛୃଣୁ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଯଥା ଦୃଷ୍ଟାସ୍ତୁ ସୀତଯା । ପିତରୋ ଵିପ୍ରଦେହେ ଵୈ ଶ୍ଵଶୁରାଦ୍ଯାସ୍ତ୍ରଯଃ କ୍ଵଚିତ୍ ॥ ୨,୧୦.

ଶ୍ରୀଭଗବାନ କହିଲେ: ଗରୁଡ, ମୁଁ କହିବି କିପରି ସୀତା ଏହି ପିତୃମାନେକୁ ବ୍ରାହ୍ମଣର ଶରୀରରେ କେବେ କେବେ ତିନିଜଣ—ଶ୍ବଶୁର ଓ ଅନ୍ୟମାନେ—ଦେଖିଥିଲେ।

ଗୃହୀତ୍ଵା ପିତୁରାଜ୍ଞାଂ ଵୈ ରାମୋ ଵନମୁପାଗମତ୍ । ତତଃ ପୁଷ୍କରଯାତ୍ରାର୍ଥଂ ରାମୋଽଯାତ୍ସୀତଯା ସହ ॥ ୨,୧୦.

ପିତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ନେଇ ରାମ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଗଲେ; ପରେ ପୁଷ୍କର ଯାତ୍ରା ପାଇଁ ରାମ ସୀତା ସହ ଯାଇଥିଲେ।

ତୀର୍ଥଂ ଚାପି ସମାଗତ୍ଯ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ପ୍ରାରବ୍ଧଵାଂସ୍ତୁ ସଃ । ଫଲଂ ପକ୍ଵନ୍ତୁ ଜାନକ୍ଯା ସିଦ୍ଧଂ ରାମେ ନିଵେଦିତମ୍ ॥ ୨,୧୦.

ତୀର୍ଥରେ ପହଁଚି ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ କଲେ; ଜାନକୀ ତିଆରି କରିଥିବା ପକା ଖାଦ୍ୟ ରାମଙ୍କୁ ତିଆରି ହେବା ପରେ ଦିଆଗଲା।

ସ୍ନାତପ୍ରିଯୋକ୍ତଵାକ୍ଯାତ୍ତୁ ସୁସ୍ନାତା ନମପାଲଯତ୍ । ନଭୋମଧ୍ଯଗତେ ସୂର୍ଯେ କାଲେ କୁତୁପ ଆଗତେ ॥ ୨,୧୦.

ସ୍ନାନ କରି ଶୁଭ କଥା କହି, ସେ ଭଲରେ ସ୍ନାନ କରି ଭକ୍ତିରେ ଅପେକ୍ଷା କରୁଥିଲେ; ଯେବେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆକାଶର ମଧ୍ୟରେ ଥିଲା ଏବଂ ଉଚ୍ଚିତ ସମୟ ଆସିଥିଲା।

ଅଯାତା ଋଃଷଯଃ ସର୍ଵେ ଯେ ରାମେଣ ନିମନ୍ତ୍ରିତାଃ । ତାନ୍ମୁନୀନାଗତାନ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵୈଦେହୀ ଜନକାତ୍ମକା ॥ ୨,୧୦.

ରାମ ନିମନ୍ତ୍ରଣ କରିଥିବା ସମସ୍ତ ଋଷିମାନେ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆସିନଥିଲେ; ମୁନିମାନେ ଆସିନଥିବା ଦେଖି, ଜନକର ଝିଅ ବୈଦେହୀ,

ରାମାଜ୍ଞଯାନ୍ନମାଦାଯ ପରିଵେଷ୍ଟୁମୁପାଗତା । ଅପାସର୍ପତ୍ତତୋ ଦୂରେ ଵିପ୍ରମଧ୍ଯେ ତୁ ସଂସ୍ଥିତା ॥ ୨,୧୦.

ରାମଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଖାଦ୍ୟ ନେଇ ପରିବେଶନ ପାଇଁ ଆଗକୁ ଆସିଲେ; ପରେ ସେ ଦୂରକୁ ହଟି, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦଢ଼ି ରହିଲେ।

ଗୁଲ୍ମୈରାଚ୍ଛାଦ୍ଯ ଚାତ୍ମାନଂ ନିଗୂଢଂ ସା ସ୍ଥିତା ତଦା । ଏକାନ୍ତେ ତୁ ତଦା ସୀତାଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ରାଘଵନନ୍ଦନଃ ॥ ୨,୧୦.

ଗଛଗୁଛ ଭିତରେ ନିଜକୁ ଲୁଚାଇ, ସେ ଗୁପ୍ତ ଭାବରେ ରହିଲେ; ତାପରେ, ରାଘବର ପୁଅ ଜାଣିଲେ ଯେ ସୀତା ଏକା, ସେହି ସମୟରେ—

ଵିମୃଶ୍ଯ ସୁଚିରଂ କାଲମିଦଂ କିମିତି ସତ୍ଵରମ୍ । କିଞ୍ଚିତ୍କ୍ଵଚିଦ୍ଗତା ସାଧ୍ଵୀ ତ୍ରପାଯାଃ କାରଣେନ ହି ॥ ୨,୧୦.

ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଚିନ୍ତା କରି, ସେ କାହିଁକି ଏପରି ହେଲା ବୋଲି ଅନ୍ତର୍ଗତ ଚିନ୍ତା କଲେ; ଶୁଭ୍ରା ନାରୀ ଲଜ୍ଜାର କାରଣରେ କିଛିଠାରେ ଗଲେ।

କିଂ ଵା ନ ଭୋଜଯନ୍ଵିପ୍ରାନ୍ସୀ ତାମନ୍ଵେଷଯାମ୍ଯହମ୍ । ଵିମୃଶନ୍ନେଵମେଵଂ ସ ସ୍ଵଯଂ ଵିପ୍ରାନଭୋଜଯତ୍ ॥ ୨,୧୦.

ମୁଁ କାହିଁକି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଖାଇବା ଦେବିନା? ଏହିପରି ଭାବି, ସେ ନିଜେ ତାକୁ ଖୋଜିଲେ, ତେବେ ସେ ନିଜେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଭୋଜନ ଦେଲେନି।

ଗତେଷୁ ଦ୍ଵିଜମୁଖ୍ଯେଷୁ ପ୍ରିଯାଂ ରାମୋଽବ୍ରଵୀଦିଦମ୍ । କଥଂ ତଲାସୁ ଲୀନା ତ୍ଵଂ ମୁନୀନ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସମାଗତାନ୍ ॥ ୨,୧୦.

ପ୍ରଧାନ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଚାଲିଗଲା ପରେ, ରାମ ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟାଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ମୁନିମାନେ ଆସିଥିବାକୁ ଦେଖି, ତୁମେ କିପରି ତଳ ଅଞ୍ଚଳରେ ଲୁଚିଗଲା?'

ତତ୍ସର୍ଵଂ ମମ ତନ୍ଵଙ୍ଗି କାରଣଂ ଵଦ ମା ଚିରମ୍ । ଏଵମୁକ୍ତା ତଦା ଭର୍ତ୍ରା ସୀତା ସାଧୋମୁଖୀ ସ୍ଥିତା । ମୁଞ୍ଚନ୍ତୀ ଚାଶ୍ରୁସଂଘାତଂ ରାଘଵଂ ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍ ॥ ୨,୧୦.

ମୋତେ ଏହି ସବୁର କାରଣ କହ, ଦେରି କରିନାହଁ। ପତିଙ୍କର ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ସୀତା ଶରମରେ ମୁଁହ ନମାଇ, ଲୁଚୁଥିବା ଲୁହ ଛାଡି, ରାଘବଙ୍କୁ କହିଲେ।

ସୀତୋଵାଚ । ଶୃଣୁ ତ୍ଵଂ ନାଥ ଯଦ୍ଦୃଷ୍ଟମାଶ୍ଚର୍ଯମିହ ଯାଦୃଶମ୍ ॥ ୨,୧୦.

ସୀତା କହିଲେ: 'ନାଥ, ଏଠାରେ ମୁଁ ଦେଖିଥିବା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଘଟଣା ଶୁଣ।'

ପିତା ତଵ ମଯା ଦୃଷ୍ଟୋ ବ୍ରାହ୍ମଣାଗ୍ରେ ତୁ ରାଘଵଃ । ସର୍ଵାଭରଣସଂଯୁକ୍ତୋଦ୍ଵୌ ଚାନ୍ଯୌ ଚ ତଥାଵିଧୌ ॥ ୨,୧୦.

ରାଘବ, ତୁମର ପିତାକୁ ମୁଁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଦେଖିଥିଲି, ସମସ୍ତ ଗହଣା ପିନ୍ଧିଥିଲେ। ଏହିପରି ଦୁଇଜଣ ଅନ୍ୟ ଜଣକୁ ମଧ୍ୟ ଦେଖିଥିଲି।

ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତ୍ଵତ୍ପିତରଞ୍ଚାହମପକ୍ରାନ୍ତା ତଵାନ୍ତିକାତ୍ । ଵଲ୍କଲାଜିନସଂଵୀତା କଥଂ ରାଜ୍ଞଃ ପୁରଃ ପ୍ରଭୋ ॥ ୨,୧୦.

ତୁମର ପିତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ମୁଁ ତୁମ ସମ୍ମୁଖରୁ ଅପସରିଗଲି, ଭାଲକଲ ଓ କୃଷ୍ଣମୃଗ ଚମଡ଼ ପିନ୍ଧିଥିଲି। ଏପରି ପୋଶାକରେ, କିପରି ମୁଁ ରାଜାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଯାଇପାରିବି, ପ୍ରଭୁ?

ଭଵାମି ରିପୁଵୀରଘ୍ନ ସତ୍ଯମେତଦୁହାହୃତମ୍ । ସ୍ଵହସ୍ତେନ କଥଂ ଦେଯଂ ରାଜ୍ଞେ ଵା ଭୋଜନଂ ମଯା ॥ ୨,୧୦.

ଶତ୍ରୁବିରଙ୍କୁ ନଶ୍ଟ କରୁଥିବା, ଏହି କଥା ମୁଁ ଏକଦମ ସତ୍ୟ ଅନୁଭବ କରିଛି। ମୋ ହାତରେ ରାଜାଙ୍କୁ ଭୋଜନ ଦେବା କିପରି sambhab?

ଦାସାନାମପି ଯେ ଦାସା ନୋପଭୁଞ୍ଜନ୍ତି କର୍ହିଚିତ୍ । ତୃଣପାତ୍ରେ କଥଂ ତସ୍ମୈ ଅନ୍ନଂ ଦାତୁଂ ହି ଶକ୍ରୁଯାମ୍ ॥ ୨,୧୦.

ଦାସମାନେର ଦାସମାନେ ମଧ୍ୟ ଏପରି କ୍ଷୁଦ୍ର ଭାବରେ ଭୋଜନ ନେନାହଁ। ତୃଣର ପାତ୍ରରେ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଭୋଜନ କିପରି ଦେଇପାରିବି?