ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ମୃତାନାମପି ଜନ୍ତୂନାଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧମାପ୍ଯାଯନଂ ଯଦି । ନିର୍ଵାଣସ୍ଯ ପ୍ରଦୀପସ୍ଯ ତୈଲଂ ସଂଵର୍ଧଯେଚ୍ଛିଖାମ୍ ॥ ୨,୧୦.

ଶ୍ରାଦ୍ଧ ମୃତ ଜୀବମାନେ ପାଇଁ ତୃପ୍ତି ଦେଇଥିଲେ, ଏହା ମରିଯାଇଥିବା ଦୀପକୁ ତେଲ ଦେଇ ପୁନଃ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ କରିବା ପରି।

ମୃତାଶ୍ଚ ପୁରୁଷାଃ ସ୍ଵାମିନ୍ ସ୍ଵକର୍ମଜନିତାଂ ଗତିମ୍ । ଗାହନ୍ତଃ କେ କଥଂ ସ୍ଵସ୍ଯ ସୁତସ୍ଯ ଶ୍ରେଯ ଆପ୍ନୁଯୁଃ ॥ ୨,୧୦.

ମୃତ ଲୋକମାନେ ସ୍ୱୟଂ ତାଙ୍କ କର୍ମର ଫଳରେ ଯେ ଅବସ୍ଥାକୁ ପହଞ୍ଚିଛନ୍ତି, ସେମାନେ କିପରି ନିଜେ କିମ୍ବା ତାଙ୍କ ପୁଅ ପାଇଁ ଉପକାର ଲାଭ କରିପାରିବେ?

ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ । ଶ୍ରୁତେଃ ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷତସ୍ତାର୍କ୍ଷ୍ଯ ପ୍ରାମାଣ୍ଯଂ ବଲଵତ୍ତରମ୍ । ଶ୍ରୁତ୍ଯା ତୁଃ ବୋଧିତାର୍ଥସ୍ଯ ପୀଯୂଷତ୍ଵାଦିରୂପତା ॥ ୨,୧୦.

ପ୍ରଭୁ କହିଲେ: ତାର୍କ୍ଷ୍ୟ, ଶାସ୍ତ୍ରର ପ୍ରମାଣ ଦୃଶ୍ୟ ପ୍ରମାଣ ଠାରୁ ଅଧିକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ; ଶାସ୍ତ୍ରରେ ଯାହା ଶିଖାଯାଏ, ତାହା ଅମୃତ ଓ ଅନ୍ୟ ଗୁଣର ଅଟୁଟ ରୂପ ନେଇଥାଏ।

ନାମଗୋତ୍ରଂ ପିତୄଣାଂ ଵୈ ପ୍ରାପକଂ ହଵ୍ଯକଵ୍ଯଯୋଃ । ଶ୍ରାଦ୍ଧସ୍ଯ ମନ୍ତ୍ରାସ୍ତଦ୍ଵତ୍ତୁ ପ୍ରାପକାଶ୍ଚୈଵ ଭକ୍ତିତଃ ॥ ୨,୧୦.

ପିତୃମାନେର ନାମ ଓ ଗୋତ୍ର ଦେବତା ଓ ପିତୃଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିବା ଅର୍ପଣ ପହଞ୍ଚାଇଥାଏ; ଏହିପରି ଶ୍ରାଦ୍ଧର ମନ୍ତ୍ର ଓ ଭକ୍ତି ମଧ୍ୟ ପହଞ୍ଚାଇଥାଏ।

ଅଚେତନାନି ଚୈତାନି ପ୍ରାପଯନ୍ତି କଥନ୍ତ୍ଵିତି । ସୁପର୍ଣ ନାଵଗନ୍ତଵ୍ଯଂ ପ୍ରାପକଂ ଵଚ୍ମି ତେଽପରମ୍ ॥ ୨,୧୦.

ଏହି ଜଡ଼ ବସ୍ତୁମାନେ ଅର୍ପଣ ପହଞ୍ଚାଇଥାନ୍ତି — ଏହା କିପରି? ଗରୁଡ଼, ସନ୍ଦେହ କରିବା ନାହିଁ; ମୁଁ ତୁମକୁ ଅନ୍ୟ ଏକ ପହଞ୍ଚାଇବା ଉପାୟ କହିବି।

ଅଗ୍ନିଷ୍ଵାତ୍ତାଦଯସ୍ତେଷା ମାଧିପତ୍ଯେ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତାଃ । କାଲେ ନ୍ଯାଯାଗତଂ ପାତ୍ରେ ଵିଧିନା ପ୍ରତିପାଦିତମ୍ ॥ ୨,୧୦.

ଅଗ୍ନିସ୍ୱାତ୍ତ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ପିତୃଙ୍କର ଅଧିପତି ଭାବେ ରହିଛନ୍ତି; ସମୟ ଓ ନ୍ୟାୟ ଅନୁଯାୟୀ, ଯୋଗ୍ୟ ଲୋକଙ୍କୁ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଦାନ ପହଞ୍ଚାଇଥାନ୍ତି।

ଅନ୍ନଂ ନଯନ୍ତି ତତ୍ରୈତେ ଜନ୍ତୁର୍ଯତ୍ରାଵତିଷ୍ଠତେ । ନାମ ଗୋତ୍ରଞ୍ଚ ମନ୍ତ୍ରାଶ୍ଚ ଦତ୍ତମନ୍ନଂ ନଯନ୍ତି ତେ ॥ ୨,୧୦.

ଏହି ଜୀବମାନେ ଖାଦ୍ୟକୁ ସେଠି ନେଇଯାନ୍ତି, ଯେଉଁଠି ଆତ୍ମା ଅଛି; ନାମ, ଗୋତ୍ର ଓ ମନ୍ତ୍ର ସହିତ ଦିଆଯାଇଥିବା ଖାଦ୍ୟ ସେମାନେ ପହଞ୍ଚାଇଥାନ୍ତି।

ଅପି ଯୋନିଶତଂ ପ୍ରାପ୍ତାଂସ୍ତାଂସ୍ତୃପ୍ତିରୁପତିଷ୍ଠତି । ତେଷାଂ ଲୋକାନ୍ତରସ୍ଥାନାଂ ଵିଵିଧୈର୍ନାମଗୋତ୍ରକୈଃ ॥ ୨,୧୦.

ଯଦି ସେମାନେ ଶତ ଶତ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବେ ମଧ୍ୟ, ତୃପ୍ତି ସେମାନେ ପାଉଛନ୍ତି; ଅନ୍ୟ ଲୋକରେ ନାମ ଓ ଗୋତ୍ର ଭିନ୍ନ ଥିବା ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ତୃପ୍ତି ପାଉଛନ୍ତି।

ଅପସଵ୍ଯଂ କ୍ଷିତୌ ଦର୍ଭେ ଦତ୍ତାଃ ପିଣ୍ଡାସ୍ତ୍ରଯସ୍ତୁ ଵୈ । ଯାନ୍ତି ତାଂସ୍ତର୍ପଯନ୍ତ୍ଯେଵଂ ପ୍ରେତସ୍ଥାନସ୍ଥିତାନ୍ପିତୄନ୍ ॥ ୨,୧୦.

ପୃଥିବୀରେ ଦର୍ଭା ଉପରେ ବାମ ହାତର ତାର (ଅପସବ୍ୟ) ରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ତିନିଟି ପିଣ୍ଡ ପ୍ରେତ ଲୋକରେ ଥିବା ପିତୃମାନେ ପାଖକୁ ଯାଇ ସେମାନେକୁ ତୃପ୍ତି ଦେଇଥାଏ।

ଅପ୍ରାପ୍ତଯାତନାସ୍ଥାନାଃ ଶ୍ରେଷ୍ଠା ଯେ ଭୁଵି ପଞ୍ଚଧା । ନାନାରୂପାସ୍ତୁ ଜାତା ଯେ ତିର୍ଯଗ୍ଯୋନ୍ଯାଦିଜାତିଷୁ ॥ ୨,୧୦.

ଯେମାନେ ଏଯାତନା ଅବସ୍ଥାକୁ ପହଞ୍ଚିନାହାନ୍ତି, ପୃଥିବୀରେ ପଞ୍ଚ ପ୍ରକାରର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଲୋକ, ଏବଂ ଯେମାନେ ନିର୍ବିଭିନ୍ନ ଆକାରରେ ପଶୁ ଓ ଅନ୍ୟ ଜନ୍ମରେ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି—

ଯଦାହାରା ଭଵନ୍ତ୍ଯେତେ ପିତରୋ ଯତ୍ର ଯୋନିଷୁ । ତାସୁତାସୁ ତଦାହାରଃ ଶ୍ରାଦ୍ଧା ଅଵତିଷ୍ଠତି ॥ ୨,୧୦.

ପିତୃମାନେ ଯେଉଁଯେଉଁ ଜନ୍ମରେ ଅଛନ୍ତି, ସେଠି ଯେଉଁ ଖାଦ୍ୟ ଖାନ୍ତି, ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଦ୍ୱାରା ସେଉଁ ଖାଦ୍ୟ ସେଠି ସେମାନେ ପାଉଛନ୍ତି।

ଯଥା ଗୋଷୁ ପ୍ରନଷ୍ଟାସୁ ଵତ୍ସୋ ଵିନ୍ଦତି ମାତରମ୍ । ତଥାନ୍ନଂ ନଯତେ ଵିପ୍ର ଜନ୍ତୁର୍ଯତ୍ରାଵତିଷ୍ଠତେ ॥ ୨,୧୦.

ଗାଁ ମଧ୍ୟରେ ଗାଁ ହାରାଇଗଲା ପରେ ଛୋଟ ଛୋଟ ବଛା ତାଙ୍କ ମାଆକୁ ଖୋଜିପାଇଥାଏ, ସେହିପରି, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଦିଆଯାଇଥିବା ଖାଦ୍ୟ ଜୀବ ଯେଉଁଠି ଅଛି, ସେଠି ପହଞ୍ଚିଯାଏ।

ପିତରଃ ଶ୍ରାଦ୍ଧମୋକ୍ତାରୋ ଵିଶ୍ଵେର୍ଦେଵୈଃ ସଦା ସହ । ଏତେ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ସଦା ଭୁକ୍ତ୍ଵା ପିତୄନ୍ସନ୍ତର୍ପଯନ୍ତ୍ଯତଃ ॥ ୨,୧୦.

ପିତୃମାନେ ସବୁଦିନ ଦେବମାନେ ସହିତ ଶ୍ରାଦ୍ଧର ଭୋଗୀ ଭାବେ ଉଲ୍ଲେଖିତ; ସେମାନେ ସବୁଦିନ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଭୋଗ କରି ପିତୃମାନେକୁ ତୃପ୍ତି ଦେଇଥାନ୍ତି।

ଵସୁରୁଦ୍ରାଦିତିସୁତାଃ ପିତରଃ ଶ୍ରାଦ୍ଧଦେଵତାଃ । ପ୍ରୀଣଯାତେ ମନୁଷ୍ଯାଣାଂ ପିତୄଞ୍ଶ୍ରାଦ୍ଧେଷୁ ତର୍ପିତାଃ ॥ ୨,୧୦.

ବସୁ, ରୁଦ୍ର, ଆଦିତ୍ୟମାନେ ଅଦିତିଙ୍କର ପୁଅ, ଏବଂ ପିତୃମାନେ ଶ୍ରାଦ୍ଧର ଦେବତା। ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ସେମାନେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ, ମାନବ ପିତୃମାନେ ଖୁସି ହୁଅନ୍ତି।

ଆତ୍ମାନଂ ଗୁର୍ଵିଣୀ ଗର୍ଭମପି ପ୍ରୀଣାତି ଵୈ ଯଥା । ଦୋହଦେନ ତଥା ଦେଵାଃ ଶ୍ରାଦ୍ଧୈଃ ସ୍ଵାଂଶ୍ଚ ପିତୄନ୍ନୃଣାମ୍ ॥ ୨,୧୦.

ଯେପରି ଗର୍ଭବତୀ ଜଣେ ନାରୀ ନିଜେ ଓ ଗର୍ଭରେ ଥିବା ଶିଶୁକୁ ଖୁସି କରେ, ସେପରି ଦେବତା ଓ ପିତୃମାନେ ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଉପହାରରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି।

ହୃଷ୍ଯନ୍ତି ପିତରଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଶ୍ରାଦ୍ଧକାଲମୁପସ୍ଥିତମ୍ । ଅନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ମନସା ଧ୍ଯାତ୍ଵା ସମ୍ପତନ୍ତି ମନୋଜଵମ୍ ॥ ୨,୧୦.

ଶ୍ରାଦ୍ଧର ସମୟ ଆସିଛି ବୋଲି ଶୁଣି ପିତୃମାନେ ଅତି ଖୁସି ହୁଅନ୍ତି; ସେମାନେ ଏକାଉଁ ଅନ୍ୟକୁ ଚିନ୍ତା କରି, ମନର ଗତିରେ ଶୀଘ୍ର ଆସିପହଁଚିଯାନ୍ତି।

ବ୍ରାହ୍ମଣୈଃ ସହ ଚାଶ୍ନନ୍ତି ପିତରୋ ହ୍ଯନ୍ତରିକ୍ଷଗାଃ । ଵାଯୁଭୂତାଶ୍ଚ ତିଷ୍ଠନ୍ତି ଭୁକ୍ତ୍ଵା ଯାନ୍ତି ପରାଂ ଗତିମ୍ ॥ ୨,୧୦.

ଅନ୍ତରିକ୍ଷରେ ବସୁଥିବା ପିତୃମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ସହ ଏକସାଥି ଖାନ୍ତି; ପବନର ଆକାର ନେଇ ରହନ୍ତି, ଖାଇ ଶେଷେ ସେମାନେ ଉଚ୍ଚ ଦେଶକୁ ଯାନ୍ତି।

ନିମନ୍ତ୍ରିତାସ୍ତୁ ଯେ ଵିପ୍ରାଃ ଶ୍ରାଦ୍ଧପୂର୍ଵଦିନେଃ ଖଗ । ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ପିତରସ୍ତେଷୁ ଭୁକ୍ତ୍ଵା ଯାନ୍ତି ସ୍ଵମାଲଯମ୍ ॥ ୨,୧୦.

ଖଗ, ଶ୍ରାଦ୍ଧର ପୂର୍ବଦିନରେ ଯେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ନିମନ୍ତ୍ରିତ ହୁଅନ୍ତି, ପିତୃମାନେ ସେମାନଙ୍କ ଭିତରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ଉପହାର ଭୋଗ କରି, ପରେ ନିଜ ଘରକୁ ଫେରିଯାନ୍ତି।

ଶ୍ରାଦ୍ଧକର୍ତ୍ରା ତୁ ଯଦ୍ଯେକଃ ଶ୍ରାଦ୍ଧେ ଵିପ୍ରୋ ନିମନ୍ତ୍ରିତଃ । ଉଦରସ୍ଥଃ ପିତା ତସ୍ଯ ଵାମପାର୍ଶ୍ଵେ ପିତାମହଃ ॥ ୨,୧୦.

ଯଦି ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି କେବଳ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ନିମନ୍ତ୍ରଣ କରେ, ତେବେ ତାଙ୍କର ପିତା ତାଙ୍କ ଉଦରରେ, ପିତାମହ ବାମପାର୍ଶ୍ୱରେ ବସନ୍ତି।

ପ୍ରପିତାମହୋ ଦକ୍ଷିଣତଃ ପୃଷ୍ଠତଃ ପିଣ୍ଡଭକ୍ଷକଃ । ଶ୍ରାଦ୍ଧକାଲେ ଯମଃ ପ୍ରେତାନ୍ପିତୄଂଶ୍ଚାପି ଯମାଲଯାତ୍ ॥ ୨,୧୦.

ପ୍ରପିତାମହ ଡାହାଣପାର୍ଶ୍ୱରେ ଅଛନ୍ତି, ପଛରେ ପିଣ୍ଡ ଭୋଗ କରୁଥିବା ଅଛନ୍ତି; ଶ୍ରାଦ୍ଧ ସମୟରେ ଯମ ତାଙ୍କ ଘରରୁ ପ୍ରେତ ଓ ପିତୃମାନେ ମୁକ୍ତ କରନ୍ତି।

ଵିସର୍ଜଯତି ମାନୁଷ୍ଯେ ନିରଯସ୍ଥାଂଶ୍ଚ କାଶ୍ଯପ । କ୍ଷୁଧାର୍ତାଃ କୀର୍ତଯନ୍ତଶ୍ଚ ଦୁଷ୍କୃତଞ୍ଚ ସ୍ଵଯଙ୍କୃତମ୍ ॥ ୨,୧୦.

କାଶ୍ୟପ, ଯମ ସେମାନେ ମାନବ ମଧ୍ୟରେ ପଠାନ୍ତି, ନରକରେ ଥିବା ମାନେ ମଧ୍ୟ, ଯେଉଁମାନେ ଖୁଦାରେ ପୀଡିତ ହୋଇ ନିଜ ଦୁଷ୍କର୍ମକୁ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି।

କାଙ୍କ୍ଷନ୍ତି ପୁତ୍ରପୌତ୍ରେଭ୍ଯଃ ପାଯସଂ ମଧୁସଂଯୁତମ୍ । ତସ୍ମାତ୍ତାଂସ୍ତତ୍ର ଵିଧିନା ତର୍ପଯେତ୍ପାଯସେନ ତୁ ॥ ୨,୧୦.

ସେମାନେ ପୁଅ ଓ ପୁଅପୁଅରୁ ମଧୁ ମିଶିତ ଖିର ପାଇଁ ଆଶା କରନ୍ତି; ତେଣୁ ଏଠାରେ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଖିର ଦେଇ ସେମାନେକୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିବା ଉଚିତ।

ଗରୁଡ ଉଵାଚ । ସ୍ଵାମିନ୍କେନାପି ତେ ଦୃଷ୍ଟା ଆଗତାଃ ପିତରୋ ଦ୍ଵିଜ । ଲୋକାଦମୁଷ୍ମାଦାଗତ୍ଯ ଭୁଞ୍ଜନ୍ତୋ ଭୁଵି ମାନଦ ॥ ୨,୧୦.

ଗରୁଡ ପଚ୍ଛା: ଦ୍ବିଜ, ନିଜ ସ୍ବଜନମାନେ ପିତୃମାନେକୁ ଦେଖିଛନ୍ତି କି, ସେମାନେ ତାହାଁରୁ ଆସି ଭୂମିରେ ଭୋଗ କରୁଥିବାବେଳେ, ମାନବଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ?

ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ । ଗରୁତ୍ମଞ୍ଛୃଣୁ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଯଥା ଦୃଷ୍ଟାସ୍ତୁ ସୀତଯା । ପିତରୋ ଵିପ୍ରଦେହେ ଵୈ ଶ୍ଵଶୁରାଦ୍ଯାସ୍ତ୍ରଯଃ କ୍ଵଚିତ୍ ॥ ୨,୧୦.

ଶ୍ରୀଭଗବାନ କହିଲେ: ଗରୁଡ, ମୁଁ କହିବି କିପରି ସୀତା ଏହି ପିତୃମାନେକୁ ବ୍ରାହ୍ମଣର ଶରୀରରେ କେବେ କେବେ ତିନିଜଣ—ଶ୍ବଶୁର ଓ ଅନ୍ୟମାନେ—ଦେଖିଥିଲେ।

ଗୃହୀତ୍ଵା ପିତୁରାଜ୍ଞାଂ ଵୈ ରାମୋ ଵନମୁପାଗମତ୍ । ତତଃ ପୁଷ୍କରଯାତ୍ରାର୍ଥଂ ରାମୋଽଯାତ୍ସୀତଯା ସହ ॥ ୨,୧୦.

ପିତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ନେଇ ରାମ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଗଲେ; ପରେ ପୁଷ୍କର ଯାତ୍ରା ପାଇଁ ରାମ ସୀତା ସହ ଯାଇଥିଲେ।

ତୀର୍ଥଂ ଚାପି ସମାଗତ୍ଯ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ପ୍ରାରବ୍ଧଵାଂସ୍ତୁ ସଃ । ଫଲଂ ପକ୍ଵନ୍ତୁ ଜାନକ୍ଯା ସିଦ୍ଧଂ ରାମେ ନିଵେଦିତମ୍ ॥ ୨,୧୦.

ତୀର୍ଥରେ ପହଁଚି ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ କଲେ; ଜାନକୀ ତିଆରି କରିଥିବା ପକା ଖାଦ୍ୟ ରାମଙ୍କୁ ତିଆରି ହେବା ପରେ ଦିଆଗଲା।

ସ୍ନାତପ୍ରିଯୋକ୍ତଵାକ୍ଯାତ୍ତୁ ସୁସ୍ନାତା ନମପାଲଯତ୍ । ନଭୋମଧ୍ଯଗତେ ସୂର୍ଯେ କାଲେ କୁତୁପ ଆଗତେ ॥ ୨,୧୦.

ସ୍ନାନ କରି ଶୁଭ କଥା କହି, ସେ ଭଲରେ ସ୍ନାନ କରି ଭକ୍ତିରେ ଅପେକ୍ଷା କରୁଥିଲେ; ଯେବେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆକାଶର ମଧ୍ୟରେ ଥିଲା ଏବଂ ଉଚ୍ଚିତ ସମୟ ଆସିଥିଲା।

ଅଯାତା ଋଃଷଯଃ ସର୍ଵେ ଯେ ରାମେଣ ନିମନ୍ତ୍ରିତାଃ । ତାନ୍ମୁନୀନାଗତାନ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵୈଦେହୀ ଜନକାତ୍ମକା ॥ ୨,୧୦.

ରାମ ନିମନ୍ତ୍ରଣ କରିଥିବା ସମସ୍ତ ଋଷିମାନେ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆସିନଥିଲେ; ମୁନିମାନେ ଆସିନଥିବା ଦେଖି, ଜନକର ଝିଅ ବୈଦେହୀ,

ରାମାଜ୍ଞଯାନ୍ନମାଦାଯ ପରିଵେଷ୍ଟୁମୁପାଗତା । ଅପାସର୍ପତ୍ତତୋ ଦୂରେ ଵିପ୍ରମଧ୍ଯେ ତୁ ସଂସ୍ଥିତା ॥ ୨,୧୦.

ରାମଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଖାଦ୍ୟ ନେଇ ପରିବେଶନ ପାଇଁ ଆଗକୁ ଆସିଲେ; ପରେ ସେ ଦୂରକୁ ହଟି, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦଢ଼ି ରହିଲେ।