ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ପ୍ରେତୋଽପ୍ଯଯଂ ସପଦିଲବ୍ଧସୁଵର୍ଣଦେହଃ କର୍ମାନ୍ତ ଆଗତ ଇତି ପ୍ରଣନାମ ଭୂପମ୍ । ଦେଵ ତ୍ଵଦୀଯମହିମାଯମିତି ସ୍ତୁଵନ୍ ସ ଯାତୋ ଦିଵଂ ଗରୁଡ ଭୂପତିନା କୃତଜ୍ଞଃ ॥ ୨,୯.

ପ୍ରେତ, ତାଙ୍କ ସହ ପରିକର ନେଇ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଦେହ ପାଇ, କର୍ମର ଶେଷକୁ ଆସି, ଭୂପତିଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ। ଦେବ, ଆପଣଙ୍କର ମହିମା କହି ଗରୁଡ, ଭୂପତିଙ୍କୁ କୃତଜ୍ଞ ହୋଇ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ।

ଏତତ୍ତେ ସର୍ଵମାଖ୍ଯାତଂ ଯଥା ଭୂପତିନାପି ସଃ । ଉଦ୍ଧୃତଃ ପ୍ରେତଭାଵାଦ୍ଵୈ କିମନ୍ଯଚ୍ଛ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛସି ॥ ୨,୯.

ଏହା ସବୁ ଆପଣଙ୍କୁ କହିଦେଲି, କିପରି ଏକ ରାଜା ମଧ୍ୟ ପ୍ରେତ ଭାବରୁ ଉଦ୍ଧାର କଲେ। ଆଉ କଣ ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରନ୍ତି?

ଶ୍ରୀଗରୁଡମହାପୁରାଣମ୍ ୧୦ ଗରୁଡ ଉଵାଚ । ସପିଣ୍ଡୀକରଣ ଜାତେ ଆବ୍ଦିକେ ଚ ସ୍ଵକର୍ମଭିଃ । ଦେଵତ୍ଵଂ ଵା ମନୁଷ୍ଯତ୍ଵଂ ପକ୍ଷିତ୍ଵଂ ଵାପ୍ନୁଯୁର୍ନରାଃ ॥ ୨,୧୦.

ଗରୁଡ କହିଲେ: ସପିଣ୍ଡୀକରଣ ଓ ବାର୍ଷିକ କ୍ରିୟା ହେଲେ, ନିଜ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଲୋକେ ଦେବତା, ମନୁଷ୍ୟ କିମ୍ବା ପକ୍ଷୀ ଭାବ ପାଇପାରନ୍ତି।

ତେଷାଂ ଵିଭିନ୍ନାହାରାଣାଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ଵୈ ତୃପ୍ତିଦଂ କଥମ୍ । ଯଦପ୍ଯନ୍ଯୈର୍ଦ୍ଵିଜୈର୍ଭୁକ୍ତଂ ହୂଯତେ ଯଦି ଵାନଲେ ॥ ୨,୧୦.

ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଆହାର ଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ, ଶ୍ରାଦ୍ଧ କିପରି ତୃପ୍ତି ଦେଇପାରେ? ଅନ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭୋଜନ କଲେ କିମ୍ବା ଅଗ୍ନିରେ ଆହୁତି ଦିଲେ, ତାହା କିପରି ଲାଭ ଦେଇପାରେ?

ଶୁଭାଶୁଭାତ୍ମକୈଃ ପ୍ରେତସ୍ତଦ୍ଦତ୍ତଂ ଭୁଜ୍ଯତେ କଥମ୍ । ଶ୍ରାଦ୍ଧସ୍ଯାଵଶ୍ଯକତ୍ଵନ୍ତୁ ଆମାଵାସ୍ଯାଦିଷୁ ଶ୍ରୁତମ୍ ॥ ୨,୧୦.

ଶୁଭ ଓ ଅଶୁଭ ମିଶ୍ର ପ୍ରେତ, ଦିଆଯାଇଥିବା ଦାନ କିପରି ଭୋଗ କରେ? ଅମାବାସ୍ୟା ଓ ଏହା ପରି ଦିନରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧର ଆବଶ୍ୟକତା ଶ୍ରୁତିରେ କହାଯାଇଛି।

ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ । ପ୍ରେତାନାଂ ଶୃଣୁ ପକ୍ଷୀନ୍ଦ୍ର ଯଥା ଶ୍ରାଦ୍ଧନ୍ତୁ ତୃପ୍ତିଦମ୍ । ଦେଵୋ ଯଦପି ଜାତୋଽଯଂ ମନୁଷ୍ଯଃ କର୍ମଯୋଗତଃ ॥ ୨,୧୦.

ପ୍ରଭୁ କହିଲେ: ଗରୁଡ଼, ତୁମେ ଶୁଣ, କିପରି ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଦେଇଲେ ପିତୃଗଣଙ୍କୁ ତୃପ୍ତି ମିଳେ। ଏଉଁ ଜଣେ ଦେବତା ହେଲେ ମଧ୍ୟ, କର୍ମର ଫଳରେ ସେ ଏକ ସମୟରେ ମାନବ ଥିଲେ।

ତସ୍ଯାନ୍ନମମୃତଂ ଭୂତ୍ଵା ଦେଵତ୍ଵେଽପ୍ଯନୁଯାତି ଚ । ଗାନ୍ଧର୍ଵ୍ଯେ ଭୋଗରୂପେଣ ପଶୁତ୍ଵେ ଚ ତୃଣଂ ଭଵେତ୍ ॥ ୨,୧୦.

ସେ ପାଇଁ ଦିଆଯାଇଥିବା ଖାଦ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଅମୃତ ହେଇଯାଏ, ଗାନ୍ଧର୍ବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଭୋଗ ହେଇଯାଏ, ପଶୁମାନେ ମଧ୍ୟରେ ତୃଣ ହୋଇଯାଏ।

ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ହି ଵାଯୁରୂପେଣ ନାଗତ୍ଵେଽପ୍ଯନୁଗଚ୍ଛତି । ଫଲଂ ଭଵତି ପକ୍ଷିତ୍ଵେ ରାକ୍ଷସେଷୁ ତଥାମିଷମ୍ ॥ ୨,୧୦.

ଶ୍ରାଦ୍ଧ ହେଉଛି ବାୟୁର ଆକାରରେ ଅଜନ୍ମା ଜୀବମାନେ ପଛରେ ଚାଲିଥାଏ; ପକ୍ଷୀମାନେ ପାଇଁ ଫଳ ହେଉଛି, ରାକ୍ଷସମାନେ ପାଇଁ ମାଂସ ହେଉଛି।

ଦାନଵତ୍ଵେ ତଥା ମାଂସଂ ପ୍ରେତତ୍ଵେ ରୁଧିରଂ ତଥା । ମନୁଷ୍ଯତ୍ଵେଽନ୍ନପାନାଦି ବାଲ୍ଯେ ଭୋଗରସୋ ଭଵେତ୍ ॥ ୨,୧୦.

ଦାନବମାନେ ପାଇଁ ମାଂସ ହେଉଛି, ପ୍ରେତମାନେ ପାଇଁ ରକ୍ତ ହେଉଛି; ମାନବମାନେ ପାଇଁ ଖାଦ୍ୟ ଓ ପାନୀୟ ହେଉଛି, ଶିଶୁମାନେ ପାଇଁ ଭୋଗର ରସ ହେଉଛି।

ଗରୁଡ ଉଵାଚ । କଥଂ କଵ୍ଯାନି ଦତ୍ତାନି ହଵ୍ଯାନି ଚ ଜନୈରିହ । ଗଚ୍ଛନ୍ତି ପିତୃଲୋକଂ ଵା ପ୍ରାପକଃ କୋଽତ୍ର ଗଦ୍ଯତେ ॥ ୨,୧୦.

ଗରୁଡ଼ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: ଲୋକେ ଏଠାରେ ଦେବତା ଓ ପିତୃଗଣଙ୍କୁ ଯେ ଅର୍ପଣ କରନ୍ତି, ସେଗୁଡିକିପରି ପିତୃଲୋକକୁ ପହଞ୍ଚେ? ଏଠିରେ କିଏ ପହଞ୍ଚାଇଥାଏ?

ମୃତାନାମପି ଜନ୍ତୂନାଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧମାପ୍ଯାଯନଂ ଯଦି । ନିର୍ଵାଣସ୍ଯ ପ୍ରଦୀପସ୍ଯ ତୈଲଂ ସଂଵର୍ଧଯେଚ୍ଛିଖାମ୍ ॥ ୨,୧୦.

ଶ୍ରାଦ୍ଧ ମୃତ ଜୀବମାନେ ପାଇଁ ତୃପ୍ତି ଦେଇଥିଲେ, ଏହା ମରିଯାଇଥିବା ଦୀପକୁ ତେଲ ଦେଇ ପୁନଃ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ କରିବା ପରି।

ମୃତାଶ୍ଚ ପୁରୁଷାଃ ସ୍ଵାମିନ୍ ସ୍ଵକର୍ମଜନିତାଂ ଗତିମ୍ । ଗାହନ୍ତଃ କେ କଥଂ ସ୍ଵସ୍ଯ ସୁତସ୍ଯ ଶ୍ରେଯ ଆପ୍ନୁଯୁଃ ॥ ୨,୧୦.

ମୃତ ଲୋକମାନେ ସ୍ୱୟଂ ତାଙ୍କ କର୍ମର ଫଳରେ ଯେ ଅବସ୍ଥାକୁ ପହଞ୍ଚିଛନ୍ତି, ସେମାନେ କିପରି ନିଜେ କିମ୍ବା ତାଙ୍କ ପୁଅ ପାଇଁ ଉପକାର ଲାଭ କରିପାରିବେ?

ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ । ଶ୍ରୁତେଃ ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷତସ୍ତାର୍କ୍ଷ୍ଯ ପ୍ରାମାଣ୍ଯଂ ବଲଵତ୍ତରମ୍ । ଶ୍ରୁତ୍ଯା ତୁଃ ବୋଧିତାର୍ଥସ୍ଯ ପୀଯୂଷତ୍ଵାଦିରୂପତା ॥ ୨,୧୦.

ପ୍ରଭୁ କହିଲେ: ତାର୍କ୍ଷ୍ୟ, ଶାସ୍ତ୍ରର ପ୍ରମାଣ ଦୃଶ୍ୟ ପ୍ରମାଣ ଠାରୁ ଅଧିକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ; ଶାସ୍ତ୍ରରେ ଯାହା ଶିଖାଯାଏ, ତାହା ଅମୃତ ଓ ଅନ୍ୟ ଗୁଣର ଅଟୁଟ ରୂପ ନେଇଥାଏ।

ନାମଗୋତ୍ରଂ ପିତୄଣାଂ ଵୈ ପ୍ରାପକଂ ହଵ୍ଯକଵ୍ଯଯୋଃ । ଶ୍ରାଦ୍ଧସ୍ଯ ମନ୍ତ୍ରାସ୍ତଦ୍ଵତ୍ତୁ ପ୍ରାପକାଶ୍ଚୈଵ ଭକ୍ତିତଃ ॥ ୨,୧୦.

ପିତୃମାନେର ନାମ ଓ ଗୋତ୍ର ଦେବତା ଓ ପିତୃଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିବା ଅର୍ପଣ ପହଞ୍ଚାଇଥାଏ; ଏହିପରି ଶ୍ରାଦ୍ଧର ମନ୍ତ୍ର ଓ ଭକ୍ତି ମଧ୍ୟ ପହଞ୍ଚାଇଥାଏ।

ଅଚେତନାନି ଚୈତାନି ପ୍ରାପଯନ୍ତି କଥନ୍ତ୍ଵିତି । ସୁପର୍ଣ ନାଵଗନ୍ତଵ୍ଯଂ ପ୍ରାପକଂ ଵଚ୍ମି ତେଽପରମ୍ ॥ ୨,୧୦.

ଏହି ଜଡ଼ ବସ୍ତୁମାନେ ଅର୍ପଣ ପହଞ୍ଚାଇଥାନ୍ତି — ଏହା କିପରି? ଗରୁଡ଼, ସନ୍ଦେହ କରିବା ନାହିଁ; ମୁଁ ତୁମକୁ ଅନ୍ୟ ଏକ ପହଞ୍ଚାଇବା ଉପାୟ କହିବି।

ଅଗ୍ନିଷ୍ଵାତ୍ତାଦଯସ୍ତେଷା ମାଧିପତ୍ଯେ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତାଃ । କାଲେ ନ୍ଯାଯାଗତଂ ପାତ୍ରେ ଵିଧିନା ପ୍ରତିପାଦିତମ୍ ॥ ୨,୧୦.

ଅଗ୍ନିସ୍ୱାତ୍ତ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ପିତୃଙ୍କର ଅଧିପତି ଭାବେ ରହିଛନ୍ତି; ସମୟ ଓ ନ୍ୟାୟ ଅନୁଯାୟୀ, ଯୋଗ୍ୟ ଲୋକଙ୍କୁ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଦାନ ପହଞ୍ଚାଇଥାନ୍ତି।

ଅନ୍ନଂ ନଯନ୍ତି ତତ୍ରୈତେ ଜନ୍ତୁର୍ଯତ୍ରାଵତିଷ୍ଠତେ । ନାମ ଗୋତ୍ରଞ୍ଚ ମନ୍ତ୍ରାଶ୍ଚ ଦତ୍ତମନ୍ନଂ ନଯନ୍ତି ତେ ॥ ୨,୧୦.

ଏହି ଜୀବମାନେ ଖାଦ୍ୟକୁ ସେଠି ନେଇଯାନ୍ତି, ଯେଉଁଠି ଆତ୍ମା ଅଛି; ନାମ, ଗୋତ୍ର ଓ ମନ୍ତ୍ର ସହିତ ଦିଆଯାଇଥିବା ଖାଦ୍ୟ ସେମାନେ ପହଞ୍ଚାଇଥାନ୍ତି।

ଅପି ଯୋନିଶତଂ ପ୍ରାପ୍ତାଂସ୍ତାଂସ୍ତୃପ୍ତିରୁପତିଷ୍ଠତି । ତେଷାଂ ଲୋକାନ୍ତରସ୍ଥାନାଂ ଵିଵିଧୈର୍ନାମଗୋତ୍ରକୈଃ ॥ ୨,୧୦.

ଯଦି ସେମାନେ ଶତ ଶତ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବେ ମଧ୍ୟ, ତୃପ୍ତି ସେମାନେ ପାଉଛନ୍ତି; ଅନ୍ୟ ଲୋକରେ ନାମ ଓ ଗୋତ୍ର ଭିନ୍ନ ଥିବା ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ତୃପ୍ତି ପାଉଛନ୍ତି।

ଅପସଵ୍ଯଂ କ୍ଷିତୌ ଦର୍ଭେ ଦତ୍ତାଃ ପିଣ୍ଡାସ୍ତ୍ରଯସ୍ତୁ ଵୈ । ଯାନ୍ତି ତାଂସ୍ତର୍ପଯନ୍ତ୍ଯେଵଂ ପ୍ରେତସ୍ଥାନସ୍ଥିତାନ୍ପିତୄନ୍ ॥ ୨,୧୦.

ପୃଥିବୀରେ ଦର୍ଭା ଉପରେ ବାମ ହାତର ତାର (ଅପସବ୍ୟ) ରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ତିନିଟି ପିଣ୍ଡ ପ୍ରେତ ଲୋକରେ ଥିବା ପିତୃମାନେ ପାଖକୁ ଯାଇ ସେମାନେକୁ ତୃପ୍ତି ଦେଇଥାଏ।

ଅପ୍ରାପ୍ତଯାତନାସ୍ଥାନାଃ ଶ୍ରେଷ୍ଠା ଯେ ଭୁଵି ପଞ୍ଚଧା । ନାନାରୂପାସ୍ତୁ ଜାତା ଯେ ତିର୍ଯଗ୍ଯୋନ୍ଯାଦିଜାତିଷୁ ॥ ୨,୧୦.

ଯେମାନେ ଏଯାତନା ଅବସ୍ଥାକୁ ପହଞ୍ଚିନାହାନ୍ତି, ପୃଥିବୀରେ ପଞ୍ଚ ପ୍ରକାରର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଲୋକ, ଏବଂ ଯେମାନେ ନିର୍ବିଭିନ୍ନ ଆକାରରେ ପଶୁ ଓ ଅନ୍ୟ ଜନ୍ମରେ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି—

ଯଦାହାରା ଭଵନ୍ତ୍ଯେତେ ପିତରୋ ଯତ୍ର ଯୋନିଷୁ । ତାସୁତାସୁ ତଦାହାରଃ ଶ୍ରାଦ୍ଧା ଅଵତିଷ୍ଠତି ॥ ୨,୧୦.

ପିତୃମାନେ ଯେଉଁଯେଉଁ ଜନ୍ମରେ ଅଛନ୍ତି, ସେଠି ଯେଉଁ ଖାଦ୍ୟ ଖାନ୍ତି, ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଦ୍ୱାରା ସେଉଁ ଖାଦ୍ୟ ସେଠି ସେମାନେ ପାଉଛନ୍ତି।

ଯଥା ଗୋଷୁ ପ୍ରନଷ୍ଟାସୁ ଵତ୍ସୋ ଵିନ୍ଦତି ମାତରମ୍ । ତଥାନ୍ନଂ ନଯତେ ଵିପ୍ର ଜନ୍ତୁର୍ଯତ୍ରାଵତିଷ୍ଠତେ ॥ ୨,୧୦.

ଗାଁ ମଧ୍ୟରେ ଗାଁ ହାରାଇଗଲା ପରେ ଛୋଟ ଛୋଟ ବଛା ତାଙ୍କ ମାଆକୁ ଖୋଜିପାଇଥାଏ, ସେହିପରି, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଦିଆଯାଇଥିବା ଖାଦ୍ୟ ଜୀବ ଯେଉଁଠି ଅଛି, ସେଠି ପହଞ୍ଚିଯାଏ।

ପିତରଃ ଶ୍ରାଦ୍ଧମୋକ୍ତାରୋ ଵିଶ୍ଵେର୍ଦେଵୈଃ ସଦା ସହ । ଏତେ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ସଦା ଭୁକ୍ତ୍ଵା ପିତୄନ୍ସନ୍ତର୍ପଯନ୍ତ୍ଯତଃ ॥ ୨,୧୦.

ପିତୃମାନେ ସବୁଦିନ ଦେବମାନେ ସହିତ ଶ୍ରାଦ୍ଧର ଭୋଗୀ ଭାବେ ଉଲ୍ଲେଖିତ; ସେମାନେ ସବୁଦିନ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଭୋଗ କରି ପିତୃମାନେକୁ ତୃପ୍ତି ଦେଇଥାନ୍ତି।

ଵସୁରୁଦ୍ରାଦିତିସୁତାଃ ପିତରଃ ଶ୍ରାଦ୍ଧଦେଵତାଃ । ପ୍ରୀଣଯାତେ ମନୁଷ୍ଯାଣାଂ ପିତୄଞ୍ଶ୍ରାଦ୍ଧେଷୁ ତର୍ପିତାଃ ॥ ୨,୧୦.

ବସୁ, ରୁଦ୍ର, ଆଦିତ୍ୟମାନେ ଅଦିତିଙ୍କର ପୁଅ, ଏବଂ ପିତୃମାନେ ଶ୍ରାଦ୍ଧର ଦେବତା। ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ସେମାନେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ, ମାନବ ପିତୃମାନେ ଖୁସି ହୁଅନ୍ତି।

ଆତ୍ମାନଂ ଗୁର୍ଵିଣୀ ଗର୍ଭମପି ପ୍ରୀଣାତି ଵୈ ଯଥା । ଦୋହଦେନ ତଥା ଦେଵାଃ ଶ୍ରାଦ୍ଧୈଃ ସ୍ଵାଂଶ୍ଚ ପିତୄନ୍ନୃଣାମ୍ ॥ ୨,୧୦.

ଯେପରି ଗର୍ଭବତୀ ଜଣେ ନାରୀ ନିଜେ ଓ ଗର୍ଭରେ ଥିବା ଶିଶୁକୁ ଖୁସି କରେ, ସେପରି ଦେବତା ଓ ପିତୃମାନେ ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଉପହାରରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି।

ହୃଷ୍ଯନ୍ତି ପିତରଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଶ୍ରାଦ୍ଧକାଲମୁପସ୍ଥିତମ୍ । ଅନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ମନସା ଧ୍ଯାତ୍ଵା ସମ୍ପତନ୍ତି ମନୋଜଵମ୍ ॥ ୨,୧୦.

ଶ୍ରାଦ୍ଧର ସମୟ ଆସିଛି ବୋଲି ଶୁଣି ପିତୃମାନେ ଅତି ଖୁସି ହୁଅନ୍ତି; ସେମାନେ ଏକାଉଁ ଅନ୍ୟକୁ ଚିନ୍ତା କରି, ମନର ଗତିରେ ଶୀଘ୍ର ଆସିପହଁଚିଯାନ୍ତି।

ବ୍ରାହ୍ମଣୈଃ ସହ ଚାଶ୍ନନ୍ତି ପିତରୋ ହ୍ଯନ୍ତରିକ୍ଷଗାଃ । ଵାଯୁଭୂତାଶ୍ଚ ତିଷ୍ଠନ୍ତି ଭୁକ୍ତ୍ଵା ଯାନ୍ତି ପରାଂ ଗତିମ୍ ॥ ୨,୧୦.

ଅନ୍ତରିକ୍ଷରେ ବସୁଥିବା ପିତୃମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ସହ ଏକସାଥି ଖାନ୍ତି; ପବନର ଆକାର ନେଇ ରହନ୍ତି, ଖାଇ ଶେଷେ ସେମାନେ ଉଚ୍ଚ ଦେଶକୁ ଯାନ୍ତି।

ନିମନ୍ତ୍ରିତାସ୍ତୁ ଯେ ଵିପ୍ରାଃ ଶ୍ରାଦ୍ଧପୂର୍ଵଦିନେଃ ଖଗ । ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ପିତରସ୍ତେଷୁ ଭୁକ୍ତ୍ଵା ଯାନ୍ତି ସ୍ଵମାଲଯମ୍ ॥ ୨,୧୦.

ଖଗ, ଶ୍ରାଦ୍ଧର ପୂର୍ବଦିନରେ ଯେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ନିମନ୍ତ୍ରିତ ହୁଅନ୍ତି, ପିତୃମାନେ ସେମାନଙ୍କ ଭିତରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ଉପହାର ଭୋଗ କରି, ପରେ ନିଜ ଘରକୁ ଫେରିଯାନ୍ତି।

ଶ୍ରାଦ୍ଧକର୍ତ୍ରା ତୁ ଯଦ୍ଯେକଃ ଶ୍ରାଦ୍ଧେ ଵିପ୍ରୋ ନିମନ୍ତ୍ରିତଃ । ଉଦରସ୍ଥଃ ପିତା ତସ୍ଯ ଵାମପାର୍ଶ୍ଵେ ପିତାମହଃ ॥ ୨,୧୦.

ଯଦି ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି କେବଳ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ନିମନ୍ତ୍ରଣ କରେ, ତେବେ ତାଙ୍କର ପିତା ତାଙ୍କ ଉଦରରେ, ପିତାମହ ବାମପାର୍ଶ୍ୱରେ ବସନ୍ତି।