ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ମୃଗସ୍ଯ କସ୍ଯଚିତ୍କୁକ୍ଷିଂ ତତୋ ଵିଵ୍ଯାଧ ଭୂମିପଃ । ରାଜା ମୃଗପ୍ରସଙ୍ଗେନ ତମନୁ ପ୍ରାଵିଶଦ୍ଵନମ୍ ॥ ୨,୯.

ରାଜା ଏକ ପଶୁର ଉଦରକୁ ବିଦ୍ଧ କଲେ; ଶିକାରର ଆକର୍ଷଣରେ, ସେ ଅଧିକ ଭିତରକୁ ଜଙ୍ଗଲରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।

ଏକାକୀ ଵୈ ହୃତବଲଃ କ୍ଷୁତ୍ପ୍ରିପାସାସମନ୍ଵିତଃ । ସ ଵନସ୍ଯାନ୍ତମାସାଦ୍ଯ ମହଚ୍ଚାରଣ୍ଯମାସଦତ୍ ॥ ୨,୯.

ଏକା, ଶକ୍ତି ହରାଇ, ଖାଦ୍ୟ ଓ ପାଣିର ଅଭାବରେ କ୍ଷୀଣ, ସେ ଜଙ୍ଗଲର ଗଭୀର ଅଂଶକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ ଓ ବିଶାଳ ଅରଣ୍ୟକୁ ଭିତରେ ଗଲେ।

ତୃଷଯା ପରଯାଵିଷ୍ଟୋଽନ୍ଵିଷ୍ଯଜ୍ଜଲମିତସ୍ତତଃ । ସ ଦୂରାତ୍ପୂରଚକ୍ରାହ୍ଵଂ ହଂସସାରସନାଦିତୈଃ ॥ ୨,୯.

ତୀବ୍ର ତୃଷ୍ଣାରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ, ସେ ଏଠାଉଠା ପାଣି ଖୋଜିଲେ; ଦୂରରୁ ପୂରଚକ୍ର ନାମକ ହ୍ରଦରେ ହଂସ ଓ ସାରସର ଚିତ୍କାର ଶୁଣିଲେ।

ସୂଚିତଂ ସର ଆଗତ୍ଯ ସାଶ୍ଵ ଏଵ ଵ୍ଯଗାହତ । ପଦ୍ମାନାଞ୍ଚ ପରାଗେଣ ଉତ୍ପଲାନାଂ ରଜେନ ଚ ॥ ୨,୯.

ସେ ଶବ୍ଦର ଦିଗରେ ଯାଇ, ଘୋଡ଼ା ସହିତ ହ୍ରଦକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ପଦ୍ମର ପରାଗ ଓ ଉତ୍ପଳର ଧୂଳି ତାଙ୍କୁ ଢାକିଦେଲା।

ସୁଗନ୍ଧମମଲଂ ଶୀତଂ ପୀତ୍ଵାମ୍ଭୋ ନିର୍ଜଗାମ ହ । ମାର୍ଗଶ୍ରମପରିଶ୍ରାନ୍ତସ୍ତଡାଗତଟମଣ୍ଡପମ୍ ॥ ୨,୯.

ସେ ସୁଗନ୍ଧିତ, ପରିଶୁଦ୍ଧ, ଶୀତଳ ପାଣି ପିଇ, ହ୍ରଦର ପାର୍ଶ୍ୱରେ ମଣ୍ଡପକୁ ବାହାରିଲେ, ଯାତ୍ରାର କ୍ଳାନ୍ତିରେ ଶିଅଁ ହେଇ।

ନ୍ଯଗ୍ରୋଧଂ ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ତସ୍ଯାଶୁ ଜଟାସ୍ଵଶ୍ଵଂ ବବନ୍ଧ ହ । ସ ତତ୍ରାସ୍ତରମାସ୍ତୀର୍ଯ ଖେଟକାନୁପଧାଯ ଚ ॥ ୨,୯.

ସେ ଏକ ବଟଗଛ ଦେଖି, ତାହାର ମୂଳରେ ଘୋଡ଼ାକୁ ଶୀଘ୍ର ବାନ୍ଧିଦେଲେ; ଏକ ଚଟାଇ ଛାଡ଼ି, ତାହାର ତଳେ ତାଙ୍କର ଢାଲ ରଖି, ସେ ଏଠାରେ ଶୋଇ ପଡ଼ିଲେ।

ସୂଷ୍ଵାପ ଵାଯୁନା ତତ୍ର ସେଵ୍ଯାମାତସ୍ତଦା କ୍ଷଣମ୍ । କ୍ଷଣଂ ସୁପ୍ତେ ନୃପେ ତତ୍ର ପ୍ରେତୋ ଵୈ ପ୍ରେତଵାହନଃ ॥ ୨,୯.

ସେ ଏଠାରେ କିଛି ସମୟ ପାଇଁ ବାୟୁର ସ୍ପର୍ଶରେ ଶୁଇଲେ; ରାଜା ଏଠାରେ ଘୁମେଇଥିବାବେଳେ, ଏକ ପ୍ରେତ ତାହାର ଯାନ ସହିତ ଆସିଲା।

କଶ୍ଚିଦତ୍ରାଜଗାମାଥ ଯୁକ୍ତଃ ପ୍ରେତଶତେନ ଚ । ଅସ୍ଥିଚର୍ମଶିରାଶେଷଶରୀରଃ ପରିଵିଭ୍ରମନ୍ ॥ ୨,୯.

ଏଠାରେ କିଏକି ଆସିଲେ, ଏକ ଶତ ପ୍ରେତ ସହିତ; ତାଙ୍କର ଶରୀର ମାତ୍ର ଅସ୍ଥି, ଚର୍ମ ଓ ମୁଣ୍ଡରେ ଗଠିତ, ଏଠାଉଠା ଘୁଞ୍ଚୁଥିଲେ।

ଭକ୍ଷ୍ଯଂପେଯଂ ମାର୍ଗମାଣୋ ନ ବଧ୍ନାତି ଧୃତିଂ କ୍ଵଚିତ୍ । ତମପୂର୍ଵଂ ନୃପୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାକରୋଦସ୍ତ୍ରଂ ଶରାସନେ ॥ ୨,୯.

ସେ ଖାଦ୍ୟ ଓ ପାଣି ଖୋଜୁଥିଲେ, କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ସନ୍ତୁଷ୍ଟି ମିଳୁନାହିଁ; ଏହି ଅଜଣା ପ୍ରାଣୀକୁ ଦେଖି, ରାଜା ତାଙ୍କର ଧନୁ ଓ ଶର ପ୍ରସ୍ତୁତ କଲେ।

ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସୋଽପି ଚିରଂ ଭୂପଂ ତସ୍ଥୌ ସ୍ଥାଣୁପିଵାଗ୍ରତଃ । ତମଵସ୍ଥିତମାଲୋକ୍ଯ ରାଜା ପ୍ରାପ୍ତକୁତୂହଲଃ ॥ ୨,୯.

ସେ ରାଜାକୁ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଦେଖି, ତାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ପ୍ରତିମା ଭଳି ନିଶ୍ଚଳ ଦଣ୍ଡାଇ ରହିଲେ; ଏହି ଅବସ୍ଥା ଦେଖି, ରାଜାର ମନରେ କୁତୁହଳ ଜଗିଲା।

ପପ୍ରଚ୍ଛ ତଞ୍ଚ କୋଽସୀତି କୁତୋ ଵା ଵିକୃତିଂ ଗତଃ । ପ୍ରେତ ଉଵାଚ । ପ୍ରେତଭାଵୋ ମଯା ତ୍ଯକ୍ତୋ ଗତିଂ ପ୍ରାପ୍ତୋଽସ୍ମ୍ଯହଂ ପରାମ୍ ॥ ୨,୯.

ରାଜା ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, 'ତୁମେ କିଏ? କେଉଁଠୁ ଆସିଛ? ଏପରି ବିକୃତ ଅବସ୍ଥାକୁ କାହିଁକି ପହଞ୍ଚିଛ?' ପ୍ରେତ କହିଲେ, 'ମୁଁ ପ୍ରେତ ଅବସ୍ଥାକୁ ଛାଡ଼ି ଉଚ୍ଚ ଗତିକୁ ପାଇଛି।'

ତ୍ଵତ୍ସଂଯୋଗାନ୍ମହାବାହୋ ନାସ୍ତି ଧନ୍ଯତରୋ ମଯା । ବଭ୍ରୁଵାହନ ଉଵାଚ । କିମେତଦ୍ଵିପିନେ ଘୋରେ ସର୍ଵତ୍ରାତିଭଯାନକେ ॥ ୨,୯.

ତୁମ ସହିତ ଏହି ଭେଟ ହେବାରୁ, ବହୁତ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ମୁଁ। ବଭ୍ରୁବାହନ କହିଲେ: ଏହି ଭୟଙ୍କର ଜଙ୍ଗଲରେ, ଚାରିପାଖରେ ଏତେ ଭୟ କାହିଁକି?

ଦୋଧୂଯମାନେ ଵାତେନ ଵାତ୍ଯାରୂପେଣ କୋଣପ । ପତଙ୍ଗା ମଶକାଃ କ୍ଷୁଦ୍ରାଃ କଵନ୍ଧାଶ୍ଚ ଶିରାଂସି ଚ ॥ ୨,୯.

ପ୍ରଚଣ୍ଡ ପବନ ଝଡ଼ ଭଳି ବହୁଛି, ମୃତଦେହଗୁଡିକୁ ଉଡ଼ାଇ ଦେଉଛି; ପୋକା, ମାଛି, ଛୋଟ ପ୍ରାଣୀ, ମୁଣ୍ଡହୀନ ଦେହ ଓ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ମୁଣ୍ଡ ଦେଖାଯାଉଛି।

ମତ୍ସ୍ଯାଃ କୂର୍ମାଃ କୃକଲାସା ଵୃଶ୍ଚିକା ଭ୍ରମରାହଯଃ । ଅଧୋମୁଖୋର୍ଧ୍ଵପାଦାସ୍ତେ କ୍ରନ୍ଦମାନାଃ ସୁଦାରୁଣମ୍ ॥ ୨,୯.

ମାଛ, କଚ୍ଛପ, ହାଡ଼ ଗଠି, ବିଛା, ମଧୁମକ୍ଷି, ଘୋଡ଼ା—ଏମାନେ ମୁହଁ ନିମ୍ନକୁ ଓ ପାଦ ଉପରକୁ ରଖି, ଭୟଙ୍କର ଭାବରେ କାନ୍ଦୁଛନ୍ତି।

ପ୍ରଵାନ୍ତି ଵାଯଵୋ ରୂକ୍ଷା ଜ୍ଵଲନ୍ତୋ ଵିଦ୍ଯୁଦଗ୍ନଯଃ । ଇତସ୍ତତୋ ଭ୍ରମନ୍ତୀଵ ଵାଯୁନା ତୃଣସନ୍ତତିଃ ॥ ୨,୯.

କଠୋର ପବନ ବହୁଛି, ତାଳି ଓ ଅଗ୍ନିରେ ଜ୍ୱଳି ଉଠୁଛି; ଘାସଗୁଡିକ ପବନରେ ଏଠିଉଠି ଘୂରୁଛି।

ଦୃଶ୍ଯନ୍ତେ ଵିଵିଧା ଜୀଵା ନାଗାଶ୍ଚ ଶଲଭଵ୍ରଜାଃ । ଶ୍ରୂଯନ୍ତେ ବହୁଧା ରାଵା ନ ଦୃଶ୍ଯନ୍ତେ କ୍ଵଚିତ୍କ୍ଵଚିତ୍ ॥ ୨,୯.

ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରାଣୀ, ସାପ ଓ ପୋକମାନା ଦେଖାଯାଉଛି; ଅନେକ ପ୍ରକାର ଚିତ୍କାର ଶୁଣାଯାଉଛି, କିନ୍ତୁ କଉଁଠି ମନେ ଏକାଉଁ ଦେଖିବାକୁ ମିଳୁନାହିଁ।

ଦୃଷ୍ଟ୍ଵେଦଂ ଵିକୃତଂ ସର୍ଵଂ ଵେପତେ ହୃଦଯଂମମ । ପ୍ରତେ ଉଵାଚ । ଯେଷାଂ ନୈଵାଗ୍ନିସଂସ୍କାରୋ ନ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ନୋଦକକ୍ରିଯାଃ ॥ ୨,୯.

ଏହି ଭୟଙ୍କର ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ମୋ ହୃଦୟ କମ୍ପିଉଛି। ପ୍ରତ କହିଲେ: ଯେଉଁମାନଙ୍କର ଅଗ୍ନିସଂସ୍କାର, ଶ୍ରାଦ୍ଧ, ଜଳଦାନ ହୋଇନାହିଁ—

ଷଟ୍ପିଣ୍ଡା ଦଶ ଗାତ୍ରାଣି ସପିଣ୍ଡୀକରଣଂ ନ ହି । ଵିଶ୍ଵାସଘାତିନୋ ଯେ ଚ ସୁରାପାଃ ସ୍ଵର୍ଣହାରିଣଃ ॥ ୨,୯.

ଷଟ୍ ପିଣ୍ଡ ଦାନ, ଦଶ ଅଙ୍ଗ, ପିତୃକାର୍ଯ୍ୟ ହୋଇନାହିଁ; ଯେଉଁମାନେ ବିଶ୍ୱାସ ଭଙ୍ଗ କରନ୍ତି, ମଦ୍ୟପାନ କରନ୍ତି, ସୁନା ଚୋରି କରନ୍ତି—

ମୃତା ଦୁର୍ମରଣାଦ୍ଯେ ଚ ଯେ ଚାସୂଯାପରା ଜନାଃ । ପ୍ରାଯଶ୍ଚିତ୍ତଵିହୀନା ଯେ ଅଗମ୍ଯାଗମନେ ରତାଃ ॥ ୨,୯.

ଯେଉଁମାନେ ଅସ୍ୱାଭାବିକ ମୃତ୍ୟୁରେ ମରିଛନ୍ତି, ଇର୍ଷ୍ୟାରେ ଲିପ୍ତ, ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ନାହିଁ, ଅନୱଧିକାର ମିଳନରେ ଆସକ୍ତ—

କର୍ମଭିର୍ଭ୍ରାମ୍ଯମାଣାସ୍ତେ ପ୍ରାଣିନଃ ସ୍ଵକୃତୈରିହ । ଦୁର୍ଲଭାହାରପାନୀଯା ଦୃଶ୍ଯନ୍ତେ ପୀଡିତା ଭୃଶମ୍ ॥ ୨,୯.

ଏମାନେ ନିଜ କର୍ମରେ ଏଠିଏଠି ଘୂରୁଛନ୍ତି, ଖାଇବା ଓ ପିବା ପାଇଁ ଅପେକ୍ଷା କରୁଛନ୍ତି, ଭୟଙ୍କର ଭାବରେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗୁଛନ୍ତି।

ଏତେଷାଂ କୃପଯା ରାଜଂସ୍ତ୍ଵଂ କୁରୁଷ୍ଵୌର୍ଧ୍ଵଦେହିକମ୍ । ଯେଷାଂ ନ ମାତା ନ ପିତା ନ ପୁତ୍ରୋ ନ ଚ ବାନ୍ଧଵାଃ ॥ ୨,୯.

ଏମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଦୟା ଦେଖାଇ, ରାଜା, ଯେଉଁମାନଙ୍କର ମା, ବାପା, ପୁଅ, କିମ୍ବା ଆତ୍ମୀୟ ନାହିଁ, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱକ୍ରିୟା କର।

ତେଷା ରାଜା ସ୍ଵଯଂ କୁର୍ଯାତ୍କର୍ମାଣି ତୁ ଯତୋ ନୃପଃ । ଆତ୍ମନଶ୍ଚ ଶୁଭଂ କର୍ମ କର୍ତଵ୍ଯଂ ପାରଲୌକିକମ୍ ॥ ୨,୯.

ଏମାନଙ୍କ ପାଇଁ ରାଜା ନିଜେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ; ଏହା ଦ୍ୱାରା ନିଜ ପାରଲୋକିକ ମଙ୍ଗଳ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ।

ଵିମୁକ୍ତଃ ସର୍ଵଦୁଃ ଖେଭ୍ଯୋ ଯେନାଞ୍ଜୋ ଦୁର୍ଗାତିଂ ତରେତ୍ । ଭ୍ରାତରଃ କସ୍ଯ କେ ପୁତ୍ରାସ୍ତ୍ରିଯୋଽପି ସ୍ଵାର୍ଥକୋଵିଦାଃ ॥ ୨,୯.

ସମସ୍ତ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ ହେଇ, ଜଟିଳ ପଥକୁ ସହଜରେ ଅତିକ୍ରମ କରିପାରିବା; କାହା ପାଇଁ ଭାଇ, ପୁଅ, କିମ୍ବା ଜନାନୀ, ସେମାନେ ସବୁ ନିଜ ସ୍ୱାର୍ଥରେ ଲିପ୍ତ।

ନ କାର୍ଯସ୍ତେଷୁ ଵିଶ୍ରମ୍ଭ ସ୍ଵକୃତଂ ଭୁଜ୍ଯତେଯତଃ । ଗୃହେଷ୍ଵର୍ଥା ନିଵର୍ନ୍ତ୍ତନ୍ତେ ଶ୍ମଶାନେ ଚୈଵ ବାନ୍ଧଵାଃ ॥ ୨,୯.

ସେମାନଙ୍କ ଉପରେ ଭରସା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, କାରଣ ନିଜ କର୍ମର ଫଳ ନିଜେ ଭୋଗିବାକୁ ପଡ଼ିବ; ଧନ ଘରରେ ରହିଯାଏ, ଆତ୍ମୀୟମାନେ ଶ୍ମଶାନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସହିତ ଯାନ୍ତି।

ଶରୀରଂ କାଷ୍ଠାମାଦତ୍ତେ ପାପଂ ପୁଣ୍ଯଂ ସହ ଵ୍ରଜେତ୍ । ତସ୍ମାଦାଶୁ ତ୍ଵଯା ସମ୍ଯଗାତ୍ମନଃ ଶ୍ରେଯ ଇଚ୍ଛତା ॥ ୨,୯.

ଶରୀର କେବଳ କାଠ ଉଠାଇ ନେଉଛି, ପାପ ଓ ପୁଣ୍ୟ ଆତ୍ମା ସହିତ ଯାଏ; ତେଣୁ ନିଜ ମଙ୍ଗଳ ଚାହିଁ, ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଶୀଘ୍ର କରିବା ଉଚିତ।

ଅସ୍ଥିରେଣ ଶରୀରେଣ କର୍ତଵ୍ଯଞ୍ଚୌର୍ଧ୍ଵଦୋହିକମ୍ । ରାଜୋଵାଚ । କୃଶରୂପଃ କରାଲାକ୍ଷସ୍ତ୍ଵଂ ପ୍ରେତ ଇଵ ଲକ୍ଷ୍ଯସେ ॥ ୨,୯.

ଏହି ଅସ୍ଥିର ଶରୀର ଥିବାବେଳେ, ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱକ୍ରିୟା କରିବା ଉଚିତ। ରାଜା କହିଲେ: ତୁମେ ଶରୀରରେ କ୍ଷୀଣ, ଭୟଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ, ପ୍ରେତ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଛ।

କଥଯସ୍ଵଃ ମମ ପ୍ରୀତ୍ଯା ପ୍ରେତରାଜ ଯଥାତଥମ୍ । ତଥା ପୃଷ୍ଟଃ ସ ଵୈ ରାଜ୍ଞା ଉଵାଚ ସକଲଂ ସ୍ଵକମ୍ ॥ ୨,୯.

ମୋ ପ୍ରତି ଦୟା ଦେଖାଇ, ପ୍ରେତରାଜ, ସତ୍ୟ କଥା କହ। ରାଜା ପଚାରିଲେ, ସେ ନିଜ ସମସ୍ତ କଥା କହିଲେ।

ପ୍ରେତ ଉଵାଚ । କଥଯାମି ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠ ସର୍ଵମେଵାଦିତସ୍ତଵ । ପ୍ରେତତ୍ଵେ କାରଣଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଦଯାଂ କର୍ତୁମିହାର୍ହସି ॥ ୨,୯.

ପ୍ରେତ କହିଲେ: ମୁଁ ଆରମ୍ଭରୁ ସମସ୍ତ କଥା କହିବି, ରାଜାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବୋତ୍ତମ; ପ୍ରେତ ହେବାର କାରଣ ଶୁଣି, ଏଠି ଦୟା କରିବା ଉଚିତ।

ଵୈଦିଶଂ ନାମ ନଗରଂ ସର୍ଵସମ୍ପତ୍ସୁଖାଵହମ୍ । ନାନାଜନପଦାକୀର୍ଣଂ ନାନାରତ୍ନସମାକୁଲମ୍ ॥ ୨,୯.

ବୈଦିଶ ନାମକ ଏକ ସହର ଅଛି, ଯାହା ସମସ୍ତ ସମ୍ପଦ ଓ ସୁଖ ଦେଇଥାଏ; ବିଭିନ୍ନ ଦେଶର ଲୋକମାନେ ଏଠି ରହନ୍ତି, ଏଠି ବିଭିନ୍ନ ରତ୍ନର ଭଣ୍ଡାର ଅଛି।