ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ମଧ୍ଯେ ତୃତୀଯାଂ ଵିନ୍ଯସ୍ଯ ପଶ୍ଚାଦାଵାହନାଦିକମ୍ । ଆଵାହନାଦିନା ପୂର୍ଵଂ ଵିଶ୍ଵେଦେଵାନ୍ପ୍ରପୂଜ୍ଯଚ ॥ ୨,୮.

ମଧ୍ୟରେ ତୃତୀୟ ରଖି, ପରେ ଆବାହନ ଓ ଅନ୍ୟ କ୍ରିୟା କରି, ପ୍ରଥମେ ବିଶ୍ୱଦେବମାନେଙ୍କୁ ଆବାହନ ଓ ଅନ୍ୟ କ୍ରିୟା ସହିତ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ଵସୁଭ୍ଯସ୍ତ୍ଵାମହଂ ଵିପ୍ର ରୁଦ୍ରେଭ୍ଯସ୍ତ୍ଵାମହଂ ତତଃ । ସୂର୍ଯେଭ୍ଯସ୍ତ୍ଵାମହଂ ଵିପ୍ର ଭୋଜଯାମୀତି ତାନ୍ଵଦେତ୍ ॥ ୨,୮.

ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ କୁହିବା ଉଚିତ: 'ବସୁମାନେ ପାଇଁ ତୁମକୁ ଅର୍ପଣ କରୁଛି, ମହାବିଦ୍ୟା; ରୁଦ୍ରମାନେ ପାଇଁ ତୁମକୁ ଅର୍ପଣ କରୁଛି; ସୂର୍ଯ୍ୟମାନେ ପାଇଁ ତୁମକୁ ଅର୍ପଣ କରୁଛି; ଏବେ ତୁମେ ଭୋଜନ କର।'

ଆଵାହନାଦିକଂ ଶେଷଂ କୁର୍ଯାଚ୍ଚ ପିତୃଶେଷଵତ୍ । ସାମ୍ଯାଂ ଧେନୁଂ ତତୋ ଦଦ୍ଯାଦ୍ଵସୂଦ୍ଦେଶଂ ଦ୍ଵିଜାଯ ତୁ ॥ ୨,୮.

ଆବାହନ ଓ ଅନ୍ୟ କ୍ରିୟା ଅବଶିଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ଯେପରି କରାଯାଏ, ସେପରି କରିବା ଉଚିତ। ପରେ ସାଧାରଣ ଧେନୁ ଦେବା ଓ ବସୁମାନେ ପାଇଁ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ଦେବା ଉଚିତ।

ଆଗ୍ନେଯ୍ଯାଂ ଚାଥ ରୌଦ୍ରାଯ ଯାମ୍ଯାଂ ସୂର୍ଯଦ୍ଵିଜାଯ ତୁ । ଵିଶ୍ଵେଭ୍ଯଶ୍ଚାଥ ଦେଵେଭ୍ଯସ୍ତିଲପାତ୍ରଂ ନିଵେଦଯେତ୍ ॥ ୨,୮.

ଅଗ୍ନିୟ, ରୌଦ୍ର, ଯାମ୍ୟ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ; ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱଦେବମାନେ ପାଇଁ ତିଳ ଭରା ପାତ୍ର ଦେବା ଉଚିତ।

ସ୍ଵସ୍ତୀତ୍ଯେଵ ତଥାକ୍ଷଯ୍ଯଂ ଜଲଂ ଦତ୍ତ୍ଵାଥ ତାନ୍ଦ୍ଵିଜାନ୍ । ଵିସର୍ଜଯେତ୍ସ୍ମରନ୍ଵିଷ୍ଣୁଂ ଦେଵମଷ୍ଟାକ୍ଷରଂ ଵିଭୁମ୍ ॥ ୨,୮.

'ସ୍ୱସ୍ତି' କୁହି ଅକ୍ଷୟ ଜଳ ଦେଇ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ବିଦାୟ କରିବା ଉଚିତ; ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁ ଦେବଙ୍କୁ ଅଷ୍ଟାକ୍ଷର ମନ୍ତ୍ର ସହିତ ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ।

ତତଃ କାମଂ କୁଲେଶାନୀଂ ଶିଵଂ ନାରାଯଣଂ ସ୍ମରେତ୍ । ଚତୁର୍ଦଶ୍ଯାଂ ତତୋ ଗଚ୍ଛେଦ୍ଯଥାପ୍ରାପ୍ତାଂ ସରିଦ୍ଵରାମ୍ ॥ ୨,୮.

ତାପରେ, ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ, ଗୃହର ମହିଳା, ଶିବ ଓ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ୍। ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ଦିନରେ, ଯେଉଁ ନଦୀ ଉପଲବ୍ଧ ଅଛି, ସେଠାକୁ ଯିବା ଉଚିତ୍।

ଵସ୍ତ୍ରାଣି ଲୋହଖଣ୍ଡାନି ଜିତଂ ତ ଇତି ସଂଜପନ୍ । ଦକ୍ଷିଣାଭିମୁଖୋ ଵହ୍ନିଂ ଜ୍ଵାଲଯେତ୍ତତ୍ର ଚ ସ୍ଵଯମ୍ ॥ ୨,୮.

ବସ୍ତ୍ର ଓ ଲୋହା ଖଣ୍ଡକୁ 'ଏଗୁଡିକୁ ଜୟ କରିଛି' ବୋଲି ପାଠ କରି, ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି, ନିଜେ ଅଗ୍ନି ଜ୍ୱାଳନ କରିବା ଉଚିତ୍।

ପଞ୍ଚାଶତା କୁଶୈର୍ବ୍ରାହ୍ମୀଂ କୃତ୍ଵା ପ୍ରତିକୃତିଂ ଦହେତ୍ । ହୁତ୍ଵା ଶ୍ମାଶାନିକଂ ହୋମଂ ପୂର୍ଣାହୁତ୍ଯନ୍ତମେଵ ହି ॥ ୨,୮.

ପଞ୍ଚାଶଟି କୁଶ ଦ୍ୱାରା ବ୍ରାହ୍ମୀ ରୂପ ତିଆରି କରି, ତାହାକୁ ଦହିବା ଉଚିତ୍। ଶ୍ମଶାନ ହୋମ କରି, ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆହୁତି ଦେଇ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିବା ଉଚିତ୍।

ନିରଗ୍ରିମଥ ଵା ଭୂମିଂ ଯମଂ ରୁଦ୍ରଞ୍ଚ ସଂସ୍ମରେତ୍ । ହୁତ୍ଵା ପ୍ରାଧାନିକେ ସ୍ଥାନେ ପଶ୍ଚାଦାଵାହଯେଚ୍ଚ ତମ୍ ॥ ୨,୮.

ଅଗ୍ନି ନ ଥିଲେ, ଭୂମିରେ ବସି, ଯମ ଓ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ୍। ପ୍ରଧାନ ସ୍ଥାନରେ ହୋମ କରି, ପରେ ତାଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରିବା ଉଚିତ୍।

ଶ୍ରପଯେଚ୍ଚାପରଂ ଵହ୍ନୌ ମୁଦ୍ଗମିଶ୍ରଂ ଚରୁଂ ତତଃ । ତିଲତଣ୍ଡୁଲମିଶ୍ରଞ୍ଚ ଦ୍ଵିତୀଯଂ ସପଵିତ୍ରକମ୍ ॥ ୨,୮.

ଅଗ୍ନିରେ ଏକ ଅନ୍ୟ ହୋମ ମୁଙ୍ଗ ଦାଳ ମିଶାଇ ରନ୍ଧିବା ଉଚିତ୍। ଦ୍ୱିତୀୟ ହୋମ ତିଳ ଓ ଚାଉଳ ମିଶାଇ ଏକ ପବିତ୍ର କୁଶ ସହିତ ରନ୍ଧିବା ଉଚିତ୍।

ଓଂ ପୃଥିଵ୍ଯୈ ନମସ୍ତୁଭ୍ଯମିତି ଚୈକଂ ନିଵେଦଯେତ୍ । ଓଂ ଯମାଯ ନମଶ୍ଚେତି ଦ୍ଵିତୀଯଂ ତଦନନ୍ତରମ୍ ॥ ୨,୮.

‘ଓଁ ପୃଥିବୀକୁ ନମସ୍କାର’ ବୋଲି ପ୍ରଥମ ହୋମ ଦେବା ଉଚିତ୍। ତାପରେ ‘ଓଁ ଯମକୁ ନମସ୍କାର’ ବୋଲି ଦ୍ୱିତୀୟ ହୋମ ଦେବା ଉଚିତ୍।

ଓଂ ନମଶ୍ଚାଥ ରୁଦ୍ରାଯ ଶ୍ମାଶାନପତଯେ ନମଃ । ତତୋ ଦୀପ୍ତେ ସମିଦ୍ଧେଽଗ୍ନୌ ଭୂମୌ ପ୍ରକୃତିଦାରୁଣେ ॥ ୨,୮.

‘ଓଁ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, ଶ୍ମଶାନର ପତିକୁ ନମସ୍କାର’ ବୋଲି ପାଠ କରିବା ଉଚିତ୍। ତାପରେ, ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନିରେ, ପ୍ରକୃତି ଭୂମିରେ ଆହୁତି ଦେବା ଉଚିତ୍।

ସପ୍ତଭ୍ଯୋ ଯମସଂଜ୍ଞେଭ୍ଯୋ ଦଦ୍ଯାତ୍ସପ୍ତ ଜଲାଞ୍ଜଲୀନ୍ । ଯମାଯ ଧର୍ମରାଜାଯ ମୃତ୍ଯଵେ ଚାନ୍ତକାଯ ଚ ॥ ୨,୮.

ଯମ ନାମରେ ସପ୍ତ ଜଣଙ୍କୁ, ସପ୍ତ ମୁଠି ଜଳ ଦେବା ଉଚିତ୍। ଯମ, ଧର୍ମରାଜ, ମୃତ୍ୟୁ ଓ ଅନ୍ତକକୁ ଦେବା ଉଚିତ୍।

ଵୈଵସ୍ଵତାଯ କାଲାଯ ସର୍ଵପ୍ରାଣହରାଯ ଚ । ସ୍ଵଧାକାରନମସ୍କାରପ୍ରଣଵୈଃ ସହ ସପ୍ତଧା ॥ ୨,୮.

ବୈବସ୍ବତ, କାଳ ଓ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣ ନେବାକୁ, ସ୍ୱଧା, ନମସ୍କାର ଓ ପ୍ରଣବ ଉଚ୍ଚାରଣ ସହିତ, ସପ୍ତ ଥର ଜଳ ଦେବା ଉଚିତ୍।

ଅମୁକାମୁକଗୌତ୍ରୈତତ୍ତୁଭ୍ଯମସ୍ତୁ ତିଲୋଦକମ୍ । ପ୍ରଦଦ୍ଯାଦ୍ଦଶ ପିଣ୍ଡାଂସ୍ତୁ ଅର୍ଘପୁଷ୍ପସମନ୍ଵିତାନ୍ ॥ ୨,୮.

‘ଅମୁକ ଓ ଅମୁକ ଗୋତ୍ରରେ ଏହି ତିଳ ଜଳ ହେଉ’ ବୋଲି ପାଠ କରି, ଦଶଟି ପିଣ୍ଡ, ଅର୍ଘ୍ୟ ଓ ଫୁଲ ସହିତ ଦେବା ଉଚିତ୍।

ଧୂପୋ ଦୀପୋ ବଲିର୍ଗନ୍ଧଃ ସର୍ଵେଷାମସ୍ତୁ ଚାକ୍ଷଯଃ । ଦଶ ପିଣ୍ଡାଂସ୍ତୁ ଦାନ୍ଦତ୍ତ୍ଵା ଵିଷ୍ଣୋଃ ସୌମ୍ଯଂ ମୁଖଂ ସ୍ମରେତ୍ ॥ ୨,୮.

ଧୂପ, ଦୀପ, ବଳି ଓ ଗନ୍ଧ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଅକ୍ଷୟ ହେଉ। ଦଶଟି ପିଣ୍ଡ ଦେଇ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଶାନ୍ତ ମୁହଁକୁ ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ୍।

କୁର୍ଯାଚ୍ଚ ମାସିକଂ ମାସି ସପିଣ୍ଡୀକରଣଂ ତତଃ । ଆଶୌଚାନ୍ତେ ତତଃ କୁର୍ଯାଦାତ୍ମନୋ ଵା ମରସ୍ଯ ତୁ ॥ ୨,୮.

ପ୍ରତି ମାସରେ ମାସିକ କ୍ରିୟା କରିବା ଉଚିତ୍, ତାପରେ ସପିଣ୍ଡୀକରଣ କରିବା ଉଚିତ୍। ଆଶୌଚ ଶେଷରେ, ନିଜ ପାଇଁ କିମ୍ବା ମୃତ ପାଇଁ କରିବା ଉଚିତ୍।

କୁର୍ଯାଦସ୍ଥିରତାଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଶକ୍ତ୍ଯାରୋଗ୍ଯଧନାଯୁଷମ୍ । ଏତତ୍ତେ ସର୍ଵମାଖ୍ଯାତଂ ଜୀଵଚ୍ଛ୍ରାଦ୍ଧଂ ମଯା ଖଗ ॥ ୨,୮.

ଅସ୍ଥିରତା ଜାଣି, ଶକ୍ତି, ଆରୋଗ୍ୟ, ଧନ ଓ ଆୟୁ ଅନୁଯାୟୀ କ୍ରିୟା କରିବା ଉଚିତ୍। ଏହି ସମସ୍ତ ଜୀବନ୍ତ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ବିଷୟରେ ମୁଁ ତୁମକୁ କହିଛି, ଖଗ।

ଶ୍ରୀଗରୁଡମହାପୁରାଣମ୍ ୯ ଗରୁଡ ଉଵାଚ । ଉକ୍ତମାଦ୍ଯାଂ କ୍ରିଯାଂ ଯାଵନ୍ନୃପୋଽପୀତିତ୍ଵଯାନଘ । କସ୍ଯଚିତ୍କେନଚିଦ୍ରାଜ୍ଞା କିମାଦ୍ଯା ସା କୃତା ପୁରା ॥ ୨,୯.

ଗରୁଡ କହିଲେ: ତୁମେ ଆରମ୍ଭ କ୍ରିୟା ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛ, ରାଜା ପାଇଁ ମଧ୍ୟ। କେଉଁ ଆଜ୍ଞାରେ ଓ କେଉଁ କାରଣରେ ପ୍ରଥମ କ୍ରିୟା ପୁରାତନ କାଳରେ କରାଯାଇଥିଲା?

ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଉଵାଚ । ସୁପର୍ଣ ଶୃଣୁ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଯଥା ରାଜ୍ଞା କ୍ରିଯା କୃତା । ଆସୀତ୍କୃତଯୁଗେ ରାଜା ଵାଙ୍ଗୋ ଵୈ ବଭ୍ରୁଵାହନଃ ॥ ୨,୯.

ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହିଲେ: ସୁପର୍ଣ୍ଣ, ଶୁଣ, ମୁଁ କହିବି କିପରି ଏହି କ୍ରିୟା ଏକ ରାଜା କରିଥିଲେ। କୃତୟୁଗରେ ବଂଗ ନାମକ ଏକ ରାଜା ଥିଲେ, ବଭ୍ରୁବାହନଙ୍କ ପୁତ୍ର।

ପୃଥିଵ୍ଯାଶ୍ଚତୁରନ୍ତାଯା ଗୋପ୍ତା ପକ୍ଷୀନ୍ଦ୍ର ଧର୍ମତଃ । ଚତୁର୍ଭାଗାଂ ଭୁଵଂ କୃତ୍ସ୍ନାଂ ସ ଭୁଙ୍କେ ଵସୁଧାଧିପଃ ॥ ୨,୯.

ପୃଥିବୀର ଚାରି ସୀମାର ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ, ଖଗରାଜ, ଧର୍ମରେ। ଭୂମିର ଚାରି ଭାଗର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାଗ ଉପଭୋଗ କରୁଥିଲେ, ଭୂମିର ଅଧିପତି।

ନ ପାପକୃତ୍କଶ୍ଚିଦାସୀତ୍ତସ୍ମିନ୍ରାଜ୍ଯଂ ପ୍ରଶାସତି । ନାସୀଚ୍ଚୌରଭଯଂ ତାର୍କ୍ଷ୍ଯ ନ କ୍ଷୁଦ୍ରଭଯମେଵ ହି ॥ ୨,୯.

ତାଙ୍କର ରାଜ୍ୟରେ କେଉଁ ଦୁଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ଲୋକ ଥିଲେ ନାହିଁ। ତାର୍କ୍ଷ୍ୟ, ଚୋର ଭୟ ଥିଲା ନାହିଁ, କିମ୍ବା ନିମ୍ନ ଲୋକର ଭୟ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ।

ନାସୀଦ୍ଵ୍ଯାଧିଭଯଞ୍ଚାପି ତସ୍ମିଞ୍ଜନପଦେଶ୍ଵରେ । ସ୍ଵଧର୍ମେ ରେମିରେ ଚାସୀତ୍ତେଜସା ଭାସ୍କରୋପମଃ ॥ ୨,୯.

ସେ ଅଞ୍ଚଳରେ ରୋଗର ଭୟ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ ଥିଲା। ସମସ୍ତେ ନିଜ ଧର୍ମରେ ଆନନ୍ଦ କରୁଥିଲେ, ତେଜରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମାନ ଥିଲେ।

ଅକ୍ଷୁବ୍ଧତ୍ଵେର୍ଽଚଲସମଃ ସହିଷ୍ଣୁତ୍ଵେ ଧରାସମଃ । ସ କଦାଚିନ୍ମହାବାହୁଃ ପ୍ରଭୂତବଲଵାହନଃ ॥ ୨,୯.

ସେ ଅପରିବାହିତ ରହିଥିଲେ, ପାହାଡ଼ ଭଳି ଶାନ୍ତ ଓ ଦୃଢ଼; ଧରିଥିବା ଶକ୍ତିରେ ପୃଥିବୀ ଭଳି ସହିଷ୍ଣୁ; ସେ ମହାବାହୁ, ଅଧିକ ଶକ୍ତି ଓ ଅନେକ ଘୋଡ଼ା ସହିତ, କେବେ କେବେ ଯାତ୍ରା କରିଥିଲେ।

ଵନଂ ଜଗାମ ଗହନଂ ହଯାନାଞ୍ଚ ଶତୈର୍ଵୃତଃ । ସିଂହନାଦୈଶ୍ଚ ଯୋଧାନାଂ ଶଙ୍ଖଦୁନ୍ଦୁଭିନିଃ ସ୍ଵନୈଃ ॥ ୨,୯.

ସେ ଗଭୀର ଜଙ୍ଗଲକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଶତାଧିକ ଘୋଡ଼ା ଦ୍ୱାରା ଘିରା, ଯୋଧାମାନେର ସିଂହ ଦହଡ଼ ଓ ଶଂଖ ଡୁଣ୍ଡୁଭିର ଗୁଞ୍ଜନ ସହିତ।

ଆସୀତ୍କିଲକିଲାଶବ୍ଦସ୍ତସ୍ମିନ୍ ଗଚ୍ଛତୀ ପାର୍ଥିଵେ । ତତ୍ରତତ୍ର ଚ ଵିପ୍ରେନ୍ଦ୍ରୈଃ ସ୍ତୂଯମାନଃ ସମନ୍ତତଃ ॥ ୨,୯.

ରାଜା ଯାଉଥିବାବେଳେ ଏଠାଉଠା କିଲକିଲ ଶବ୍ଦ ହେଉଥିଲା; ଚାରିପାଖରେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ତାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରୁଥିଲେ।

ନିର୍ଯଯୌ ପରଯା ପ୍ରୀତ୍ଯା ଵନଂ ମୃଗଜିଘାଂସଯା । ସ ଗଚ୍ଛନ୍ଦଦୃଶେ ଧୀମାନ୍ନନ୍ଦନପ୍ରତିମଂ ଵନମ୍ ॥ ୨,୯.

ସେ ବଡ଼ ଆନନ୍ଦରେ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଶିକାର କରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଚାଲିଗଲେ; ଯାଉଥିବାବେଳେ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ରାଜା ନନ୍ଦନ ଉଦ୍ୟାନ ସଦୃଶ ଜଙ୍ଗଲ ଦେଖିଲେ।

ବିଲ୍ଵାର୍କଖଦିରାକୀର୍ଣଂ କପିତ୍ଥଧ୍ଵଜସଂଯୁତମ୍ । ଵିଷମୈଃ ପର୍ଵତୈଶ୍ଚୈଵ ସର୍ଵତଶ୍ଚ ସମନ୍ଵିତମ୍ ॥ ୨,୯.

ସେ ଜଙ୍ଗଲ ବିଲ୍ବ, ଅର୍କ, ଖଦିର ଗଛରେ ଭରିଥିଲା; କପିଥ ଓ ଧ୍ୱଜ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ; ଚାରିପାଖରେ ଅସମ ଅଟାଳିକା ପାହାଡ଼ ଘିରିଥିଲା।

ନିର୍ଜଲଂ ନିର୍ମନୁଷ୍ଯଞ୍ଚ ବହୁଯୋଜନମାଯତମ୍ । ମୃଗସିଂହୈର୍ମହାଘୋରୈନ୍ଯୈଶ୍ଚାପି ଵନେଚରୈଃ ॥ ୨,୯.

ସେ ଜଙ୍ଗଲରେ ପାଣି ନଥିଲା, ମନୁଷ୍ୟ ନଥିଲେ, ବହୁ ଯୋଜନ ଦୂର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ତୃତ; ଭୟଙ୍କର ପଶୁ, ସିଂହ ଓ ଭୟଜନକ ଜଙ୍ଗଲ ଜନ୍ତୁ ରହୁଥିଲେ।