ତାଵନ୍ମାତ୍ରୋଦକେ ଦେଶେ ମଯା ହୁଙ୍କୃତ୍ଯ ଵାରିତଃ । ମଯାଥ ସକଲଂ ପୀତଂ ଜଲଂ ପାତ୍ରାତ୍ତୃଷାଵତା ॥ ୨,୭.
ଠିକ୍ ସେତେବେଳେ, ପୁଅ ଜଳ ପାଖରେ ଥିଲା, ମୁଁ ଚିତ୍କାର କରି ତାଙ୍କୁ ଦୂରେ ହଟାଇଦେଲି; ପରେ, ମୋ ତିଆରିରେ, ମୁଁ ପାତ୍ରରୁ ସମସ୍ତ ଜଳ ପିଇ ନେଲି।
ବାଲୋଽପି ଭଯସନ୍ତ୍ରସ୍ତଃ ପିପାସୁର୍ଵ୍ଯସୁରାପତତ୍ । ପୁତ୍ରଶୋକାନ୍ମୃତା ମାତା କୂପେ ପ୍ରାସ୍ଯ ନିଜଂ ଵପୁଃ ॥ ୨,୭.
ପୁଅ ଭୟରେ ଏବଂ ତିଆରିରେ ଅସ୍ଥିର ହୋଇ, ଜଳାବେଶରେ ମୃତ୍ୟୁ ହେଲା; ପୁଅ ଶୋକରେ ମାଆ କୂଆରେ ନିଜ ଶରୀର ଫେଙ୍ଗି ମୃତ୍ୟୁ ହେଲେ।
ଏତସ୍ମାତ୍ପାତକାଦ୍ଵିପ୍ର ପ୍ରେତତ୍ଵଂ ପ୍ରାପ୍ତଵାନହମ୍ । ସୂଚ୍ଯଗ୍ରପ୍ରାଯଵିଵରମୁଖଃ ପର୍ଵତଦେହଵାନ୍ ॥ ୨,୭.
ଏହି ପାପ କାରଣରୁ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମୁଁ ପ୍ରେତ ଅବସ୍ଥାକୁ ପାଇଲି; ମୋ ଦେହ ପାହାଡ଼ ପରି ବଡ଼ ଏବଂ ମୁଁହ ସୂଚୀର ମୁହାଁ ପରି ଛୋଟ।
ଯଦ୍ଯପି ପ୍ରାପ୍ନୁଯାଂ ଭକ୍ଷ୍ଯଂ ଭକ୍ଷିତୁନ୍ତୁ ନ ଶକ୍ଯତେ । ମଯା କ୍ଷୁଧାନଲେନାପି ଜ୍ଵଲତାସ୍ଯଂ ନିକୋଚିତମ୍ ॥ ୨,୭.
ଯଦିଓ ମୁଁ ଖାଦ୍ୟ ପାଇପାରିଲି, ମୁଁ ତାହା ଖାଇପାରିନି; ମୋ ମୁଁହ ଭୋକର ଅଗ୍ନିରେ ଜଳିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ତାହା ବନ୍ଦ ରହିଥିଲା।
ଅତ ଆସ୍ଯେ ତୁ ଵିଵରଂ ସୂଚ୍ଯଗ୍ରେଣ ସମଂ ମମ । ଏତସ୍ମାତ୍କାରଣାଦ୍ଵିପ୍ର ନାମ୍ନା ସୂଚୀମୁଖୋଽସ୍ମ୍ଯହମ୍ ॥ ୨,୭.
ଏହି କାରଣରୁ, ମୋ ମୁଁହ ସୂଚୀର ମୁହାଁ ପରି ଛୋଟ; ଏହି କାରଣରୁ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମୋ ନାମ ସୂଚୀମୁଖ।
ଶୀଘ୍ରଗ ଉଵାଚ । ପୁରାହଂ ଵୈଶ୍ଯଜାତୀଯଃ ସାକଂ ସଖ୍ଯା ଚ କେନଚିତ୍ । ଵାଣିଜ୍ଯଂ କର୍ତୁମଗମଂ ଦେଶମନ୍ଯଂ ମହାଧନଃ ॥ ୨,୭.
ଶୀଘ୍ରଗ କହିଲେ: ପୂର୍ବରୁ ମୁଁ ବୈଶ୍ୟ ଜାତିରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲି; ଜଣେ ମିତ୍ର ସହିତ ଅନ୍ୟ ଦେଶକୁ ବ୍ୟବସାୟ କରିବାକୁ ଗଲି, ମୁଁ ବହୁ ଧନୀ ଥିଲି।
ମିତ୍ରଂ ଚ ମେ ବହୁଧନଂ ତସ୍ଯ ଲୋଭୋ ମହାଂସ୍ତତଃ । ଜାତୋଽପ୍ଯଦୃଷ୍ଟଵୈମୁଖ୍ଯାନ୍ମେ ନଷ୍ଟଂ ମୂଲମପ୍ଯୁତ ॥ ୨,୭.
ମୋ ମିତ୍ର ମଧ୍ୟ ବହୁ ଧନୀ ଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ତାପରେ ମୋ ମନରେ ବଡ଼ ଲୋଭ ଜନ୍ମ ନେଲା; ଅଦୃଶ୍ୟ ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟରୁ, ମୋ ମୂଳଧନ ମଧ୍ୟ ହାରାଇ ଦେଲି।
ତତସ୍ତସ୍ମାତ୍ତୁ ନିଷ୍କ୍ରାନ୍ତାଵାଵାଂ ନାଵାଥ ନିମ୍ନଗାମ୍ । ମାର୍ଗଗାଂ ତର୍ତୁମାରବ୍ଧୌ ଲୋହିତାଯତି ଭାସ୍କରେ ॥ ୨,୭.
ତାପରେ, ଆମେ ଦୁଇଜଣ ତାଠାରୁ ବାହାରି ଏକ ନାଉରେ ନଦୀକୁ ଚଡିଲୁ; ସୂର୍ଯ୍ୟ ଲାଲ ହେବା ସମୟରେ, ଆମେ ନଦୀ ଅତିକ୍ରମ କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲୁ।
ସଖା ସ ଚ ମଦୁତ୍ସଙ୍ଗେ ସୁଷ୍ଵାପାଧ୍ଵକ୍ଲମାକୁଲଃ । ଅଭୂତ୍ତଦାତି ପାପସ୍ଯ କ୍ରୂରା ମତିରତୀଵ ମେ ॥ ୨,୭.
ମୋ ମିତ୍ର ଯାତ୍ରାରେ କ୍ଲାନ୍ତ ହୋଇ, ମୋ ଆଘା ଉପରେ ଘୁମିଥିଲେ; ଏହି ସମୟରେ, ପାପ କାରଣରୁ ମୋ ମନ ବହୁତ କ୍ରୂର ହୋଇଗଲା।
ତମୁତ୍ସଙ୍ଗଗତଂ ସୂରେ ନଷ୍ଟେ ପୂରେଽକ୍ଷିପଂ ତଦା । ତତ୍କୃତ୍ଯଂ କୁର୍ଵତୋ ନାଵି ଲୋକୈସ୍ତୁ ଜ୍ଞାତମେଵ ନ ॥ ୨,୭.
ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତ ହେବା ଏବଂ ଅନ୍ଧାର ହେବା ସମୟରେ, ମୁଁ ଆଘା ଉପରେ ଘୁମୁଥିବା ମିତ୍ରକୁ ଜଳରେ ଫେଙ୍ଗିଦେଲି; ଏହି କାମ କରିବା ସମୟରେ, ନାଉରେ କେହି ଦେଖିନଥିଲେ।
ତସ୍ଯ ଯଦ୍ଵସ୍ତୁ ତତ୍ସର୍ଵଂ ମଣିମୁକ୍ତାଦିକାଞ୍ଚନମ୍ । ଆଦାଯ ଶୀଘ୍ରଗସ୍ତସ୍ମାଦ୍ଦେଶାତ୍ସ୍ଵଗୃହମାଗତଃ ॥ ୨,୭.
ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ସମ୍ପତ୍ତି—ମଣି, ମୁକ୍ତା, ସୁନା ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ—ମୁଁ, ଶୀଘ୍ରଗ, ନେଇ ତାଠାରୁ ମୋ ଘରକୁ ଫେରିଆସିଲି।
ତତ୍ସର୍ଵଂ ସ୍ଵଗୃହେ ମୁକ୍ତ୍ଵା ତସ୍ଯ ପତ୍ନ୍ଯୈ ନ୍ଯଵେଦଯମ୍ । ଦସ୍ଯୁଭିର୍ମେ ହତୋ ଭ୍ରାତା ଧନମାଚ୍ଛିଦ୍ଯ ଵୈ ପଥି ॥ ୨,୭.
ସମସ୍ତ ସମ୍ପତ୍ତି ଘରେ ରଖି, ମୁଁ ତାଙ୍କର ଜାନେକୁ କହିଲି: 'ମୋ ଭାଇ ପଥରେ ଦସ୍ୟୁମାନେ ହତ୍ୟା କରି, ତାଙ୍କର ଧନ ନେଇ ଚାଲିଗଲେ।'
ପ୍ରଜାଵତି ପ୍ରଦ୍ରୁତୋଽହଂ ମା ରୋଦୀତ୍ଯେଵମବ୍ରଵମ୍ । ଶୋକାର୍ତା ସାପି ତତ୍କାଲଂ ମମତ୍ଵଂ ଗୃହବନ୍ଧୁଷୁ ॥ ୨,୭.
ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଧରାଯିବା ସମୟରେ, ମୁଁ କହିଲି, 'କାନ୍ଦିବା ନାହିଁ।' ସେ ଦୁଃଖରେ ଭାଗି, ଏହି ସମୟରେ ଘର ଓ ପରିବାର ପ୍ରତି ତାଙ୍କର ଆସକ୍ତିକୁ ଛାଡିଦେଲେ।
ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଚାତି ପ୍ରିଯାନ୍ପ୍ରାଣାଞ୍ଜୁହାଵାଗ୍ନୌ ଯଥାଵିଧି । ତତୋ ନିଷ୍କଣ୍ଟକଂ ତଦ୍ଧି ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ହୃଷ୍ଟୋ ଗତୋ ଗୃହମ୍ ॥ ୨,୭.
ସେ ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟ ଜୀବନକୁ ଛାଡି, ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଆଗନେ ଅପରିଚୟ କଲେ। ଏହା ପରେ, ସେଠି କୌଣସି ବାଧା ନଥିବା ଦେଖି, ମୁଁ ଖୁସି ହେଇ ଘରକୁ ଫେରିଲି।
ଅଭୁଞ୍ଜଂ ସର୍ଵମାଗତ୍ଯ ଯାଵଜ୍ଜୀଵଂ ତୁ ତଦ୍ଧନମ୍ । ମିତ୍ରଂ ପୂରେ ହି ନିଃକ୍ଷିପ୍ଯ ଯଦହଂ ଶୀଘ୍ରମାଗତଃ ॥ ୨,୭.
ଘରକୁ ଫେରି, ମୁଁ ଜୀବନର ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମସ୍ତ ଧନ ଉପଭୋଗ କଲି; ଯେଉଁ ଧନ ମୋତେ ଥିଲା, ସେଉଁଟି ମୁଁ ସହରରେ ଏକ ମିତ୍ରଙ୍କ ପାଖରେ ରଖିଥିଲି, କାରଣ ମୁଁ ଶୀଘ୍ର ଫେରିଥିଲି।
ଏତସ୍ମାତ୍କାରଣାତ୍ପ୍ରେତଃ ଶୀଘ୍ରଗୋଽହଂ ତୁ ନାମତଃ । ରୋଧକ ଉଵାଚ । ଅହନ୍ତୁ ଶୂଦ୍ରଜାତୀଯଃ ପୁରାଭୂଵଂ ମୁନୀଶ୍ଵର ॥ ୨,୭.
ଏହି କାରଣରୁ, ମୋ ନାମ 'ଶୀଘ୍ରଗତ ପ୍ରେତ' ହେଲା। ରୋଧକ କହିଲେ: ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ ଶୂଦ୍ର ଜାତିରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲି, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ରାଜପ୍ରସାଦାପ୍ତମହାଶତଗ୍ରାମାଧିକାରଵାନ୍ । ଵୃଦ୍ଧୌ ମେ ପିତରାଵାସ୍ତାଂ ଲଘୁରେକଃ ସହୋଦରଃ ॥ ୨,୭.
ରାଜାଙ୍କ ଦୟାରେ, ମୁଁ ଶତ ଗ୍ରାମର ଅଧିକାରୀ ହେଇଥିଲି। ବୟସ୍କ ହେବା ପରେ, ମୋ ପିତାମାତା ରହିଥିଲେ, ଏବଂ ଏକ ଛୋଟ ଭାଇ ଥିଲା।
ଶୀଘ୍ରଂ ସ ଚ ମଯା ଭ୍ରାତା ଲୁବ୍ଧେନୈକଃ ପୃଥକ୍କୃତଃ । ଆପ୍ତଵାନ୍ପରମଂ ଦୁଃଖଂ ସୋନ୍ନଵସ୍ତ୍ରଵିଵର୍ଜିତଃ ॥ ୨,୭.
ମୁଁ ଲୋଭରେ ଭାଇକୁ ଅଲଗା କରିଦେଲି, ତେଣୁ ସେ ଶୀଘ୍ର ଭୟଙ୍କର ଦୁଃଖରେ ପଡିଗଲା, ଖାଇବା ଓ ପିନିବା ପୋଶାକ ନଥିଲା।
ଅଦତ୍ତାଂ ପିତରୌ ଚ୍ଛନ୍ନଂ କିଞ୍ଚିତ୍କିଞ୍ଚିତ୍ତୁ ତସ୍ଯ ଚ । ତସ୍ମୈ ପିତୃଭ୍ଯାଂ ଯଦ୍ଦତ୍ତମାପ୍ତେଭ୍ଯସ୍ତନ୍ମଯା ଶ୍ରୁତମ୍ ॥ ୨,୭.
ମୋ ପିତାମାତା ଗୁପ୍ତରେ ତାଙ୍କୁ କିଛି ଦେଇଥିଲେ, ଏବଂ ମୁଁ ବିଶ୍ୱସ୍ତ ଲୋକଙ୍କୁ ଜଣାଇଲି, କି ପିତାମାତା ତାଙ୍କୁ କଣ ଦେଇଥିଲେ।
ତତ୍ସର୍ଵଂ ତତ୍ତ୍ଵତୋ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ପିତ୍ରୋ ରୋଧମକାରଯମ୍ । ଶୂନ୍ଯମନ୍ଦିର ଏକସ୍ମିନ୍ବଦ୍ଧ୍ଵା ତୁ ନିଗଡୈର୍ଦୃଢୈଃ ॥ ୨,୭.
ଏହି ସମସ୍ତ କଥା ସଠିକ୍ ଭାବରେ ଜାଣି, ମୁଁ ପିତାମାତାଙ୍କୁ ଏକ ଖାଲି ଘରରେ ଦୃଢ ଶୃଙ୍ଖଳାରେ ବାନ୍ଧି ରଖିଦେଲି।
ତତସ୍ତୌ ଜହତୁଃ ପ୍ରାଣାନ୍ଦୁଃଖିତୌ ଵିଷପାନତଃ । ସୋସୌ ବାଲୋଽପି ବଭ୍ରାମ ପିତୃଭ୍ଯାଂ ରହିତୋ ଦ୍ଵିଜ ॥ ୨,୭.
ତାପରେ, ଦୁଃଖରେ ତାଙ୍କମାନେ ବିଷ ପିଇ ଜୀବନ ଛାଡିଦେଲେ। ଏହି ଶିଶୁ, ପିତାମାତା ବିନା, ଏକା ଏକା ଘୁଞ୍ଚିଲା, ଦ୍ୱିଜ।
ପୁରଃ ପତ୍ତନଖର୍ଵାଟାନ୍ ଖେଟାନପି ମୃତଃ କ୍ଷୁଧା । ଏତସ୍ମାତ୍ପାତକାଦ୍ଵିପ୍ର ମୃତଃ ପ୍ରେତତ୍ଵମାଗତଃ ॥ ୨,୭.
ସେ ସହର, ଗ୍ରାମ, ଚଉଁକ, ଏବଂ ଖେଟରେ ଖାଦ୍ୟ ନଥିବାରୁ ମରିଗଲା। ଏହି ପାପରୁ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମୁଁ ମରି ପ୍ରେତ ହେଇଗଲି।
ରୁଦ୍ଧୌ ତୁ ପିତରୌ ଯସ୍ମାନ୍ନାମ୍ନାହଂ ରୋଧକସ୍ତତଃ । ଲେଖକ ଉଵାଚ । ଅହଂ ଵିପ୍ର ପୁରାଭୂଵମଵନ୍ତ୍ଯାଂ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମଃ ॥ ୨,୭.
ପିତାମାତାଙ୍କୁ ବାନ୍ଧିଥିବାରୁ, ମୋ ନାମ 'ରୋଧକ' ହେଲା। ଲେଖକ କହିଲେ: ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ ଅବନ୍ତିରେ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଥିଲି, ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଭଦ୍ରସ୍ଯ ରାଜ୍ଞୋ ଦେଵାନାଂ ପୂଜନେଽଧିକୃତୋ ହ୍ଯହମ୍ । ବହ୍ଵ୍ଯସ୍ତୁ ପ୍ରତିମାସ୍ତତ୍ର ବଭୂଵୁର୍ବହୁନାମିକାଃ ॥ ୨,୭.
ଭଦ୍ର ରାଜାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଦେବତାଙ୍କ ପୂଜାରେ ନିଯୁକ୍ତ ହେଇଥିଲି। ସେଠି ବହୁ ପ୍ରତିମା ଥିଲା, ବହୁ ନାମ ଥିଲା।
ହେମ୍ନସ୍ତଦଙ୍ଗେଷୁ ବହୁ ରତ୍ନଜାତଂ ବଭୂଵ ହ । ତାସାଂ ମେ କୁର୍ଵତଃ ପୂଜାଂ ପାପା ମତିରଜାଯତ ॥ ୨,୭.
ସେ ପ୍ରତିମାର ଅଙ୍ଗରେ ବହୁ ସୁନା ଓ ବିଭିନ୍ନ ରତ୍ନ ଥିଲା। ମୁଁ ପୂଜା କରୁଥିବା ବେଳେ, ମୋ ମନରେ ଦୁଷ୍ଟ ଚିନ୍ତା ଆସିଗଲା।
ଅଖିଲଂ ତୀକ୍ଷ୍ଣଲୋହେନ ତାସାମଙ୍ଗଂ ଵିଶୀର୍ଯ ଚ । ଉଲ୍ଲେଖନଞ୍ଚ ରତ୍ନାନାଂ ନେତ୍ରାଦିଭ୍ଯଃ କୃତଂ ମଯା ॥ ୨,୭.
ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଲୋହା ଦ୍ୱାରା, ମୁଁ ସମସ୍ତ ପ୍ରତିମାର ଅଙ୍ଗକୁ ଭାଙ୍ଗିଦେଲି, ଏବଂ ତାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ଓ ଅନ୍ୟ ଅଂଗରୁ ରତ୍ନ ଉଠାଇନେଲି।
ତଥାକୃତାନ୍ଯଥାଙ୍ଗାନି ପ୍ରତିମାନାଂ ନିରୀକ୍ଷ୍ଯ ଚ । ନେତ୍ରାଣି ଚ ଵିରତ୍ନାନି ନୃପଶ୍ଚୁକ୍ରୋଧ ଵହ୍ନିଵତ୍ ॥ ୨,୭.
ଏଭଳି ପ୍ରତିମାର ଅଙ୍ଗ ବିକୃତ ହେଇଥିବା ଦେଖି, ରାଜା ତାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁରୁ ରତ୍ନ ନଥିବା ଓ ଅଙ୍ଗ ବଦଳି ଦେଖି, ଅଗ୍ନି ପରି କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ।
ପ୍ରତିଜଜ୍ଞେ ନୃପଃ ପଶ୍ଚାଦେଷ ବ୍ରାହ୍ମଣପୁଙ୍ଗଵଃ । ଆଭ୍ଯୋ ରତ୍ନଂ ସୁଵର୍ଣଞ୍ଚ ହୃତଂ ଯେନ ଭଵିଷ୍ଯତି ॥ ୨,୭.
ପରେ, ରାଜା ପ୍ରତିଜ୍ଞା କଲେ: 'ଏହି ପ୍ରତିମାରୁ ଯିଏ ରତ୍ନ ଓ ସୁନା ଚୋରି କରିଛି—ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣ—'
ଜ୍ଞାତଶ୍ଚ ସ ହି ମେ ଵଧ୍ଯୋ ଭଵିଷ୍ଯତି ନ ସଂଶଯଃ । ଅହଂ ତତ୍ସକଲଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ରାତ୍ରାଵସିଧରୋ ଗୃହମ୍ ॥ ୨,୭.
'ସେ ଚିହ୍ନଟ ହେଲେ, ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ମୃତ୍ୟୁଦଣ୍ଡ ଦିଆଯିବ—ଏହାର କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।' ଏହି ସମସ୍ତ କଥା ଜାଣି, ମୁଁ ରାତିରେ ଘରେ ତଳୱାର ନେଇ ରହିଲି।
ରାଜ୍ଞଃ ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ରାଜାନଂ ପଶୁମାରମମାରଯମ୍ । ଗୃହୀତ୍ଵାଥ ମଣୀନ୍ ସ୍ଵର୍ଣଂ ନିଶୀଥେଽହଂ ଗତୋଽନ୍ଯତଃ ॥ ୨,୭.
ରାଜାଙ୍କ ଦୁଇରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ମୁଁ ରାଜାଙ୍କ ପଶୁକୁ ବଳି ଦେଇ ମାରିଦେଲି; ପରେ ମୁଁ ରତ୍ନ ଓ ସୁନା ନେଇ, ମଧ୍ୟରାତିରେ ଅନ୍ୟ ସ୍ଥାନକୁ ଚାଲିଗଲି।