ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ଧର୍ମଃ ସ୍ଵଲ୍ପୋଽପି ନୃପତେ ଯଦି ସମ୍ଯଗୁପାସିତଃ । ଦ୍ଵିଜଦେଵପ୍ରସାଦେନ ସ ଯାତି ବହୁଵିସ୍ତରମ୍ ॥ ୨,୬.

ହେ ରାଜା, ଅଳ୍ପ ଧର୍ମ ମଧ୍ୟ ଯଦି ଠିକ୍ ଭାବରେ ପାଳନ କରାଯାଏ, ଦ୍ୱିଜ ଓ ଦେବତାଙ୍କର କୃପାରେ ସେ ବହୁ ପ୍ରଭାବ ଫେଳାଏ।

ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଯମୁନାଭ୍ରାତା କ୍ଷଣାଦନ୍ତର୍ଧିମାଯଯୌ । ଵୀରବାହୁର୍ଦିଵଂ ଗତ୍ଵା ଦେଵୈଃ ସହ ମୁମୋଦ ହ ॥ ୨,୬.

ଏଭଳି କହି ବ୍ରହ୍ମାପୁତ୍ର ଯମୁନାଙ୍କ ଭାଇ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ; ବୀରବାହୁ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଇ ଦେବତାମାନଙ୍କ ସହ ଆନନ୍ଦ କରିଲେ।

ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଉଵାଚ । ମଯା ତେ କଥିତଂ ପକ୍ଷିନ୍ ଵୃଷଯଜ୍ଞଃ ସୁଵିସ୍ତରଃ । ପ୍ରାଣିନାଂ କର୍ମନିର୍ହାରଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପାପୈଃ ପ୍ରମୁଚ୍ଯତେ ॥ ୨,୬.

ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହିଲେ: ହେ ପକ୍ଷୀ, ମୁଁ ତୁମକୁ ବୃଷ ଯଜ୍ଞ ବିସ୍ତୃତ ଭାବରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛି; ଜୀବମାନଙ୍କର କର୍ମ ନାଶ ଶୁଣିଲେ, ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ।

ଶ୍ରୀଗରୁଡମହାପୁରାଣମ୍ ୭ ଗରୁଡ ଉଵାଚ । ଶ୍ରୁତଂ ମେ ମହାଦାଖ୍ଯାନଂ ଵୃଷୋତ୍ସର୍ଗଫଲଂ ହରେ । ପୁନରନ୍ଯାଂ କଥାଂ ବ୍ରୂହି ଯତ୍ର ତେ ମହିମାଦ୍ଭୁତଃ ॥ ୨,୭.

ଗରୁଡ କହିଲେ: ହେ ହରି, ମୁଁ ବୃଷ ଛାଡ଼ିବାର ଫଳ ବିଷୟରେ ଏହି ମହାକଥା ଶୁଣିଛି; ଆଉ ଏକ କଥା କହ, ଯେଉଁଠାରେ ତୁମର ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ମହିମା ପ୍ରକାଶ ପାଏ।

ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଉଵାଚ । ଅହଂ ତେ କଥଯାମ୍ଯଦ୍ଯ ସଂଵାଦଂ ପରମାଦ୍ଭୁତମ୍ । ସନ୍ତପ୍ତକସ୍ଯ ଚ ପ୍ରେତୈସ୍ତଦ୍ରୂପଜ୍ଞାପନାଯ ଵୈ ॥ ୨,୭.

ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହିଲେ: ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଏକ ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ସଂବାଦ କହିବି, ଏବଂ ସନ୍ତପ୍ତକଙ୍କୁ ପ୍ରେତମାନଙ୍କର ରୂପ ଦେଖାଯିବା ବିଷୟରେ ମଧ୍ୟ।

ଵିପ୍ରଃ ସନ୍ତପ୍ତକଃ କଶ୍ଚିତ୍ତପସାଦଗ୍ଧକିଲ୍ବିଷଃ । ସଂସାରାସାରତାଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵାରଣ୍ଯଷ୍ଵେଵ ଚଚାର ହ ॥ ୨,୭.

ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଥିଲେ, ନାମ ସନ୍ତପ୍ତକ; ତାଙ୍କର ପାପ ତପସ୍ୟାରେ ଦହି ଯାଇଥିଲା। ସଂସାରର ଅସାରତା ବୁଝି, ସେ ଜଙ୍ଗଲରେ ଘୁଞ୍ଚିବା ଆରମ୍ଭ କରିଲେ।

ଵୈଖାନସମୁନିଵ୍ରାତୈଃ ପ୍ରାଣିପାତକୃତେକ୍ଷଣଃ । ସ କଦାଚିତ୍ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାମୁଦ୍ଦିଶ୍ଯ ସ୍ମାଟତିଦ୍ଵିଜଃ ॥ ୨,୭.

ସେ ବୈଖାନସ ଋଷିମାନଙ୍କର ନିୟମ ଅନୁସରଣ କରୁଥିଲେ, ଜୀବମାନଙ୍କର ଭଲ ପାଇଁ ଚିନ୍ତା କରୁଥିଲେ; ଏହି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଏକ ଦିନ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା ପାଇଁ ବିଦା ହେଲେ।

ପ୍ରତ୍ଯାକୃଷ୍ଟେନ୍ଦ୍ରିଯତ୍ଵାଚ୍ଚ ବହିର୍ଵୃତ୍ତିନିରୋଧକଃ । ସଂସ୍କାରମାତ୍ରଗମନୋ ମାର୍ଗଭ୍ରଷ୍ଟୋ ବଭୂଵ ହ ॥ ୨,୭.

ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି, ବାହ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ଦମନ କରି, କେବଳ ନିୟମିତ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଯାଉଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ପଥ ଭୁଲିଗଲେ।

ଚଲନ୍ନେଵଂ ସ୍ନାନକାଲେ ମଧ୍ଯାହ୍ନେଽଥାଭିଲାଷୁକଃ । ଜଲସ୍ଯୋନ୍ମୀଲ୍ଯ ନଯନେ ଦିଶଃ ସର୍ଵା ନ୍ଯଭୀଲଯତ୍ ॥ ୨,୭.

ସ୍ନାନ ସମୟରେ, ମଧ୍ୟାହ୍ନ ବେଳେ, ଇଚ୍ଛାରେ ଭରି, ଜଳରେ ଚକ୍ଷୁ ଖୋଲି ସେ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଦେଖିଲେ।

ସ ଦଦର୍ଶ ତଦା ଗୁଲ୍ମୈର୍ଵୋରୁଦ୍ଵୃକ୍ଷଶତୈଶ୍ଚିତମ୍ । ତ୍ଵକ୍ସାରୈଃ ଶାଖିଶାଖାଭିଃ ସଂକୁଲଂ ଗହନଂଵନମ୍ ॥ ୨,୭.

ସେ ଦେଖିଲେ ଏକ ଘନ ଜଙ୍ଗଲ, ଗୁଲ୍ମ ଓ ଶତାଧିକ ବଡ଼ ବୃକ୍ଷରେ ଭରି, ଶାଖା-ପ୍ରଶାଖାରେ ଜଟିଳ, ଚିପା ତରଳ ଚୁଅଁଥିବା।

ତତ୍ର ତାଲାସ୍ତମାଲାଶ୍ଚ ପ୍ରିଯାଲାଃ ପନସାସ୍ତଥା । ଶ୍ରୀପର୍ଣୋ ଶାଲଶାଖୋଟସ୍ଯନ୍ଦନାସ୍ତିନ୍ଦୁକାସ୍ତଥା ॥ ୨,୭.

ସେଠାରେ ତାଳ, ତମାଳ, ପ୍ରିୟାଳ, ପନସ, ଶ୍ରୀପର୍ଣ୍ଣ, ଶାଳ, ଖଡିର, ସ୍ୟନ୍ଦନ, ତିନ୍ଦୁକ ବୃକ୍ଷ ଥିଲେ।

ସର୍ଜାର୍ଜୁନାମ୍ରାତକାଶ୍ଚ ଶ୍ଲେଷ୍ମା ତକଭିଭୀତକୌ । ପିଚୁମର୍ଦଶ୍ଚିଞ୍ଚିଣୀ ଚ କର୍କନ୍ଧୂକର୍ଣିକାରକାଃ ॥ ୨,୭.

ସର୍ଜ, ଅର୍ଜୁନ, ଆମ୍ରାତକ, ଶ୍ଲେଷ୍ମାତକ, ଭୀତକ, ପିଚୁମର୍ଦ୍ଦ, ଚିଞ୍ଚିଣୀ, କର୍କନ୍ଧୁ, କର୍ଣିକାର ବୃକ୍ଷ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ।

ଏତେ ଚାନ୍ଯେ ଚ ବହଵୋ ଵୃକ୍ଷାସ୍ତେଷୁ ନ ଦୃଶ୍ଯତେ । ପକ୍ଷିଣାମପି ଵୈ ପନ୍ଥା ମନୁଷ୍ଯସ୍ଯ କୁତଃ ପୁନଃ ॥ ୨,୭.

ଏହି ବୃକ୍ଷଗୁଡିକ ସହ ଅନ୍ୟ ଅନେକ ବୃକ୍ଷ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ; ସେଠାରେ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ପଥ ଦେଖିବାକୁ ମିଳୁନି, ମାନବ ପାଇଁ ତ ଅତି ଦୁର।

ତସ୍ମିନ୍ ଵନେ ମହାଘୋରେ ସିଂହଵ୍ଯାଘ୍ରସମାକୁଲେ । ତରକ୍ଷୁଗଵଯୈରୃକ୍ଷୈର୍ମହିଷୈଶ୍ଚ ନିଷେଵିତେ ॥ ୨,୭.

ସେ ଭୟଙ୍କର ଜଙ୍ଗଲରେ, ସିଂହ ଓ ବାଘରେ ଭରି, ତରକ୍ଷୁ, ଗବୟ, ରୁକ୍ଷ, ମହିଷ ମାନେ ବସିବା କରୁଥିଲେ।

କୁଞ୍ଜ ରୈରୁରୁଭିର୍ନାଗୈର୍ମର୍କଟୈଶ୍ଚ ତଥାମୃଗୈଃ । ଶ୍ଵାପଦୈଶ୍ଚ ତଥା ଚାନ୍ଯୈଃ ପିଶାଚୈ ରାକ୍ଷସୈର୍ଵୃତେ ॥ ୨,୭.

ବଡ଼ ହାତୀ, ମର୍କଟ, ମୃଗ, ଅନ୍ୟ ଜନ୍ତୁ, ଏବଂ ପିଶାଚ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ।

ସନ୍ତପ୍ତକୋ ଦ୍ଵିଜଃ କିଞ୍ଚିଦ୍ଭଯସନ୍ତ୍ରସ୍ତମାନସଃ । କାନ୍ଦିଶୀକଃ ସମଭଵଢ୍ଯଦ୍ଭଵିଷ୍ଯୋ ଯଯୌ ପୁନଃ ॥ ୨,୭.

ସନ୍ତପ୍ତକ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଭୟରେ ମନ ଅଳ୍ପ ଉତ୍ତେଜିତ, ଦିଗ ଭୁଲି ଆଉ ଅଗ୍ରଗତି କରିଲେ।

ଝଙ୍କାରେଷୁ ଚ ଝିଲ୍ଲୀନାଂ ଘୂକାନାଂ ଘୂତ୍କୃତେଷ୍ଵପି । ଦତ୍ତକର୍ଣଃ କୁନୀଲାଙ୍ଗଶ୍ଚଚାଲ ପଦପଞ୍ଚକମ୍ ॥ ୨,୭.

ଝିଲି ମାନଙ୍କର ଝଙ୍କାର ଓ ଘୁକ ମାନଙ୍କର ହୁଙ୍କାର ମଧ୍ୟରେ, ସେ ଚେତନା ଦେଇ, ଶରୀର କମ୍ପି, କିଛି ପଦ ଚାଲିଲେ।

ସ ତତ୍ର ଵଟଵୃକ୍ଷାଗ୍ରେ ସ୍ନାଯୁବଦ୍ଧଂ ଶଵଂ ତଥା । ଦଦର୍ଶ ତଦ୍ଭୁଜଶ୍ଚୈଵ ପଞ୍ଚ ପ୍ରେତାନ୍ ସୁଦାରୁଣାନ୍ ॥ ୨,୭.

ସେ ବଟବୃକ୍ଷର ଶିରେ, ଶବକୁ ମାଂସର ତାଣିରେ ବାନ୍ଧି ଦେଖିଲେ, ଏବଂ ତାହାର ହାତକୁ ଧରିଥିବା ପାଞ୍ଚି ଭୟଙ୍କର ପ୍ରେତମାନେ ଦେଖିଲେ।

ଶିରାସ୍ଥିଚର୍ମଶେଷାଙ୍ଗାନ୍ ପୃଷ୍ଠଲଗ୍ନୋଦରାନ୍ ଖଗ । ତ୍ଯକ୍ତାନ୍ନାସିକଯା ନେତ୍ରକୂପପାତଭଯାଦିଵ ॥ ୨,୭.

ସେମାନଙ୍କର ଦେହ ମାତ୍ର ଶିରା, ହାଡ଼ ଓ ଚର୍ମରେ ଗଠିତ, ପିଠ ଗାଁଡ଼ ସହିତ ଲାଗିଥିଲା, ନାକ ଛାଡ଼ି ଦିଆଯାଇଥିବା ପରି, ଭୟରେ ଚକୁ ଗୁଡ଼ି ଗୁଡ଼ି ହୋଇଥିଲା।

ସୂଚୀକ୍ରକକଚକଵ୍ରାତଘାତପାତିତକୀକସାନ୍ । ଵସାକ୍ତନଵମସ୍ତିଷ୍କସ୍ଵାଦନିତ୍ଯମହୋତ୍ସଵାନ୍ ॥ ୨,୭.

ସୂଇ, କଠି, ଚକୁ ଓ ଦାନ୍ତର ଘାତରେ ପଡ଼ି, ସେମାନେ ସଦା ତାଜା ମଜା ଓ ମସ୍ତିଷ୍କ ଚାଟିବା ଘୃଣିତ ଉତ୍ସବରେ ଲଗି ରହିଥିଲେ।

ରଣତ୍କୋଟିମହାଦଂଷ୍ଟ୍ରାନସ୍ଥିଗ୍ରନ୍ଥ୍ଯଵଘଟ୍ଟିତାନ୍ । ତାନ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତ୍ରସ୍ତହୃଦଯୋ ଗତିମାକୁଞ୍ଚ୍ଯ ସଂସ୍ଥିତଃ ॥ ୨,୭.

ଘଣ୍ଟାର ଦ୍ୱନି ପରି ବଡ଼ ଦାନ୍ତ ଚଢ଼ି ହାଡ଼ର ଗଠି ଦେହରେ ଗଠିତ, ସେମାନେ ଦେଖି ତାଙ୍କର ହୃଦୟ ଭୟରେ ଭରିଗଲା, ଚାଲିବା ଅଟକାଇ ଉଭୟ ହୋଇ ରହିଗଲେ।

ତେ ଵିଲୋକ୍ଯାଗତଂ ଵିପ୍ରମଟଵୀଂ ଜନଵର୍ଜିତାମ୍ । ଅହଂ ପୂର୍ଵମହଂ ପୂର୍ଵଂ ଯାମୀତ୍ଯାକ୍ତ୍ଵା ପ୍ରଦୁଦ୍ରୁଵୁଃ ॥ ୨,୭.

ସେ ପ୍ରେତମାନେ ଜଙ୍ଗଲରେ ଏକା ଆସିଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ଦେଖି, 'ମୁଁ ପ୍ରଥମେ ଯାଉଛି! ମୁଁ ପ୍ରଥମେ ଯାଉଛି!' ବୋଲି କହି, ଦୌଡ଼ି ଚାଲିଗଲେ।

ତେଷୁ ଦ୍ଵୌଦ୍ଵାଵଗୃହ୍ଣୀତାମସ୍ଯ ହସ୍ତାଵଥାପରେ । ଦ୍ଵୌଦ୍ଵୌ ପାଦାଵଗୃହ୍ଣୀତାଂ ମୂର୍ଧାନଂ ପଞ୍ଚମୋଽଗ୍ରହୀତ୍ ॥ ୨,୭.

ସେମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ଦୁଇଜଣ ତାଙ୍କର ହାତକୁ, ଦୁଇଜଣ ତାଙ୍କର ପାଁଉକୁ ଧରିଲେ, ପଞ୍ଚମ ଜଣେ ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡକୁ ଧରିଲେ।

ସ୍ଵଜାତ୍ଯୁଚିତଵାକ୍ଯେନ ସ୍ଫୁଟଵର୍ଣଵତାବ୍ରୁଵନ୍ । ଅହଂ ଜକ୍ଷାମ୍ଯହଂ ଭକ୍ଷାମୀତି କର୍ଷଣତତ୍ପରାଃ ॥ ୨,୭.

ନିଜ ଜାତି ଅନୁଯାୟୀ ସ୍ପଷ୍ଟ ଶବ୍ଦରେ, 'ମୁଁ ଖାଇବି! ମୁଁ ଭକ୍ଷିବି!' ବୋଲି କହି, ତାଙ୍କୁ ଟାଣିବାରେ ଲାଗିଗଲେ।

ସହସୈଵ ସହୈଵାମୁଂ ଗୃହୀତ୍ଵା ଵ୍ଯଗମନ୍ଵିଯତ୍ । କିଯତ୍ସ୍ଥିତଂ ଵଟୌ ମାଂସଂ କ୍ରିଯନ୍ନେତି ନ୍ଯଭାଲଯନ୍ ॥ ୨,୭.

ସମସ୍ତେ ଏକାସାଥି ତାଙ୍କୁ ଧରି, ଆକାଶକୁ ଉଡ଼ିଗଲେ, ବଟବୃକ୍ଷରେ କିଛି ମାଂସ ଅଛି କି ନାହିଁ ଦେଖିବାକୁ ଚାହିଁଲେ।

ତେଽପଶ୍ଯନ୍ନିଜଦଂଷ୍ଟ୍ରାଯଃ ପାଟିତାନ୍ତ୍ରମିମଂ ଶଵମ୍ । ଅଵତୀର୍ଯ ତତୋ ଵ୍ଯୋମ୍ନୋ ଗୃହୀତ୍ଵା ଚରଣୈଃ ଶଵମ୍ ॥ ୨,୭.

ସେମାନେ ଦେଖିଲେ ନିଜ ଦାନ୍ତରେ ଶବର ଆନ୍ତ୍ର ଫାଟିଯାଇଛି; ପରେ ଆକାଶରୁ ଅବତରି, ପାଁଉରେ ଶବକୁ ଧରିଲେ।

ସ୍ଵଖଣ୍ଡିତଶରୀରନ୍ତୁ ପୁନର୍ଵ୍ଯୋମୈଵ ଚକ୍ରମୁଃ । ସ ନୀଯମାନମାତ୍ମାନଂ ଵିଲୋକ୍ଯ ଵିଯତି ଦ୍ଵିଜଃ ॥ ୨,୭.

ନିଜ ଦେହ ଭାଗ ଭାଗ ହୋଇଯାଇଥିଲା, ତଥାପି ପୁଣି ଆକାଶକୁ ଉଡ଼ିଗଲେ; ଦ୍ୱିଜ ନିଜକୁ ନିଆଯାଉଥିବା ଦେଖି ଅବାକ ହୋଇଗଲେ।

ଜଗାମ ମନସା ମାଂ ସ ଶରଣଂ ଭଯଵିହ୍ଵଲଃ । ନମଶ୍ଚକ୍ରେ ଚକ୍ରଧରଂ ଚେତସା ଚିନ୍ମଯଂ ସମମ୍ ॥ ୨,୭.

ଭୟରେ ଅସ୍ଥିର ହୋଇ, ସେ ମନରେ ମୋତେ ଆଶ୍ରୟ ନେଲେ; ଚିନ୍ତାରେ ଚକ୍ରଧାରୀ ଚେତନାର ମୂର୍ତ୍ତିକୁ ନମସ୍କାର କଲେ।

ଵକ୍ରଂ ନକ୍ରଂ ଚକ୍ରପାତେନ ଦୂରେ କୃତ୍ଵା ହୃତ୍ଵା ତସ୍ଯ ଦୁଃଖଂ ମୁକୁନ୍ଦଃ । ମାତଙ୍ଗଂ ଯୋଽମୂମୁଚନ୍ନକ୍ରଵକ୍ତ୍ରାତ୍ପାଶଂ ସୋଽସୌ କର୍ମଣାଂ ମେ ଲୁନାତୁ ॥ ୨,୭.

ମୁକୁନ୍ଦ, ତାଙ୍କର ଚକ୍ର ପତନରେ ବାକ୍ର ମାଛକୁ ଦୂରେ ହଟାଇ ଦୁଃଖ ଦୂର କଲେ, ମାତଙ୍ଗକୁ ମାଛର ମୁଁହରୁ ମୁକ୍ତ କଲେ—ସେ ମୋ କର୍ମର ପାଶକୁ କାଟି ଦେଉ।