ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ଵିଶୁଦ୍ଧଂ ନିର୍ମଲଂ ଶାନ୍ତଂ ମନୋ ନିର୍ଵୃତିମେଷ୍ଯତି । ଅନେକଜନ୍ମଜନିତଂ ପାତକଂ ସାଧୁସଂଗମେ ॥ ୨,୬.

ମନ ଶୁଦ୍ଧ, ନିର୍ମଳ ଓ ଶାନ୍ତ ହେଇ, ଆନନ୍ଦ ପାଏ; ଅନେକ ଜନ୍ମର ଦୁଷ୍କର୍ମ ସାଧୁ ସଙ୍ଗରେ ନଶ୍ଟ ହୁଏ।

କ୍ଷିପ୍ରଂ ନଶ୍ଯତି ଧର୍ମଜ୍ଞ ଜଲାନାଂ ଶରଦୋ ଯଥା । ଵୈଶ୍ଯ ଉଵାଚ । ପୀତ୍ଵା ତେ ଵାକ୍ଯପୀଯୂଷଂ ସ୍ଵାନ୍ତଂ ମେ ଶାନ୍ତିମାଗମତ୍ ॥ ୨,୬.

ଧର୍ମଜ୍ଞ, ଏହା ଶୀଘ୍ର ନଶ୍ଟ ହେଇଯାଏ, ଶରତ ଋତୁରେ ଜଳ ଶୁଷ୍କ ହେବାପରି; ବୈଶ୍ୟ କହିଲେ: 'ତୁମର ମିଠା କଥାର ଅମୃତ ପିଇ, ମୋର ହୃଦୟ ଶାନ୍ତି ପାଇଲା।'

ସର୍ଵତୀର୍ଥଫଲଂ ମେଽଧ୍ଯ ସଞ୍ଜାତଂ ତଵ ଦର୍ଶନାତ୍ । ଇତି ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵଚସ୍ତସ୍ଯ ପ୍ରୋଵାଚ ଋପିସତ୍ତମଃ ॥ ୨,୬.

ତୁମର ଦର୍ଶନରେ, ମୁଁ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥର ଫଳ ପାଇଲି; ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଋଷିମାନେ ମଧ୍ୟ ଉତ୍ତମ ଉତ୍ତର ଦେଲେ—

ଲୋମଶ ଉଵାଚ । ହିତାଯ ତଵ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ତ୍ରିଵର୍ଗଫଲମିଚ୍ଛତଃ । ଯତ୍ତ୍ଵଯା ସୁକୃତଂ ଭୂରିଵୃଷୋତ୍ସର୍ଗଂ ଵିନା କୃତମ୍ ॥ ୨,୬.

ଲୋମଶ କହିଲେ: ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ତୁମର ଭଲ ପାଇଁ, ତିନି ଲକ୍ଷ୍ୟର ଫଳ ଚାହିଁ, ଯେତେ ଉତ୍ତମ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛ, ବଡ଼ ବୃଷ ଦାନ ଛାଡ଼ି।

ମନ୍ଯେଽକିଞ୍ଚତ୍କରଂ ସର୍ଵଂ ନୀହାରସଲିଲଂ ଯଥା । ଵୃଷୋତ୍ସର୍ଗସମଂ କିଞ୍ଚିତ୍ସାଧନଂ ନ ମହୀତଲେ ॥ ୨,୬.

ମୁଁ ଭାବୁଛି, ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ନିର୍ମାଳ ଜଳ ଓ କୁହୁଡ଼ି ପରି ଅତି ଅଳ୍ପ ମୂଲ୍ୟର; ପୃଥିବୀରେ ବୃଷ ଦାନ ସମ କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ ନାହିଁ।

ଅନାଯାସେନ ଗଚ୍ଛନ୍ତି ଗତିଂ ତେ ପୁଣ୍ଯକର୍ମଣାମ୍ । ଵୃଷୋତ୍ସର୍ଗଃ କୃତୋ ଯେନ ଅଶ୍ଵମେଧସ୍ଯ ଯାଜକଃ ॥ ୨,୬.

ଯେମାନେ ପୁଣ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସହଜରେ ଗତି ପାଆନ୍ତି; ଯେ ବୃଷ ଦାନ କରିଛି, ସେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ପୁରୋହିତ ପରି।

ଉଭୌ ସମୌ ମଯା ଦୃଷ୍ଟୌ ଦିଵ୍ଯୌ ତୌ ଶକ୍ରସନ୍ନିଧୌ । ଅତସ୍ତ୍ଵଂ ପୁଷ୍କରଂ ଗତ୍ଵା ଵୃଷୋତ୍ସର୍ଗଂ ଵିଧାଯ ଚ ॥ ୨,୬.

ମୁଁ ଦୁଇ ଜଣକୁ ଦେଖିଛି, ଦିବ୍ୟ ଆଭାରେ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସମ୍ମିଳନରେ; ତେଣୁ, ପୁଷ୍କରକୁ ଯାଇ, ବୃଷ ଦାନ କର।

ତତୋ ଯାହି ଗୃହଂ ସାଧୋ ଯେନ ସର୍ଵଂ କୃତଂ ଭଵେତ୍ । ଵିପଶ୍ଚିଦୁଵାଚ । ତତଃ ସ ପୁନରାଗତ୍ଯ କାର୍ତିକ୍ଯାଂ ପୁଷ୍କରେ ଵରେ ॥ ୨,୬.

ତାପରେ ଘରକୁ ଫେର, ସାଧୁ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ ହେବ; ବୁଦ୍ଧିମାନ କହିଲେ: ପରେ, ସେ କାର୍ତିକ ମାସରେ ପୁଷ୍କରକୁ ଫେରିଲେ।

ଵରାହରୂପୀ ଭଗଵାନ୍ ଯତ୍ରାସ୍ତେ ଯଜ୍ଞପୂରକଃ । ଚକାର ଵିଧିଵତ୍ସର୍ଵଂ ଯୁଦ୍କମୃଷିସତ୍ତମୈଃ ॥ ୨,୬.

ଯେଉଁଠାରେ ଭଗବାନ ବରାହ ରୂପରେ, ଯଜ୍ଞ ପୂରଣ କରିଥିବା, ଅଛନ୍ତି, ସେଠି ସେ ଉତ୍ତମ ଋଷିମାନଙ୍କ ସହିତ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ନିୟମରେ କରିଲେ।

ଗତାନି ବହୁତୀର୍ଥାନି ତତୋ ଲୋମଶସଂଗତିଃ । ତତୋଽଧିକତରଂ ଜାତଂ ପୁଣ୍ଯଂ ନୀଲଵିଵାହଜମ୍ ॥ ୨,୬.

ସେ ବହୁ ତୀର୍ଥ ଦେଖିଲେ, ପରେ ଲୋମଶଙ୍କ ସଙ୍ଗ ହେଲା; ତାପରେ, ନୀଳର ବିବାହରୁ ଅଧିକ ପୁଣ୍ୟ ଲାଗିଲା।

ସଭୁକ୍ତ୍ଵା ଵିଷଯାନ୍ ଦିଵ୍ଯାନ୍ ଵିମାନଵରମାଶ୍ରିତଃ । ତେନ ରାଜକୁଲେ ଜନ୍ମ ଵୀରସେନସ୍ଯ ଧର୍ମତଃ ॥ ୨,୬.

ଦିବ୍ୟ ଭୋଗ ଭୁଞ୍ଜି, ଉତ୍ତମ ଦେବ ଯାନ ପାଇଲେ; ଏପରି, ଧର୍ମରେ, ସେ ବୀରସେନଙ୍କ ରାଜପରିବାରରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ।

ଵୀରପଞ୍ଚାନନାଖ୍ଯାତଞ୍ଚତୁର୍ଵର୍ଗୈକସାଧକମ୍ । ପ୍ରକୁର୍ଵତୋ ଵୃଷୋତ୍ସର୍ଗଂ ତତ୍ର ଯେ ପରିଚାରକାଃ ॥ ୨,୬.

ଯେମାନେ ବୀର ପଞ୍ଚାନନ ନାମକ ବୃଷ ଦାନ ଅନୁଷ୍ଠାନରେ ସେବା କରନ୍ତି, ଯାହା ଚାରି ପ୍ରକାରର ଲକ୍ଷ୍ୟ ପାଇଁ ଏକମାତ୍ର ଉପାୟ, ସେମାନେ...

ଦିଵ୍ଯରୂପାଭଵନ୍ ସ୍ପୃଷ୍ଟା ଗୋପୁଚ୍ଛୋଦକଶୀକରୈଃ । ସୁରୂପାଃ ପୁଷ୍ଟଵପୁଷଃ ପଶ୍ଯନ୍ତୋ ଦୂରସଂସ୍ଥିତାଃ ॥ ୨,୬.

ଗାଉଁର ପଛର ଜଳ ଫୁଟିକା ଛୁଇଁ ଯିଏମାନେ, ସେମାନେ ଦିବ୍ୟ ରୂପରେ ଚମକି ଉଠିଲେ, ସୁନ୍ଦର ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦେହ ନେଇ, ଦୂରରୁ ଦେଖିଲେ ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ ।

ତତୋ ଦୂରତରା ଯେ ଚ ଦୃଶ୍ଯନ୍ତେ ମଲିନା ଜନାଃ । ଦୁର୍ଭଗା ମଲିନା ରୂକ୍ଷାଃ କୃଶା ଵିଗତଵାସସଃ ॥ ୨,୬.

ଯେମାନେ ଅଧିକ ଦୂରରେ ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି, ମାନ୍ଦା ଓ ଅସୁଖି, ଦୁଃଖୀ, ଶୁଷ୍କ, ଶରୀରରେ କ୍ଷୀଣ ଓ ପୋଶାକ ନଥିବା, ସେମାନେ...

ଵୃଷଯଜ୍ଞମପଶ୍ଯନ୍ତୋ ଯେ ଚାସୂଯାଂ ପ୍ରକୁର୍ଵତେ । ସର୍ଵଂ ନିଵେଦିତଂ ରାଜ୍ଞଶ୍ଚରିତଂ ପୂର୍ଵଜନ୍ମନଃ ॥ ୨,୬.

ଯେମାନେ ବୃଷ ଯଜ୍ଞ ଦେଖିନାହାନ୍ତି କିମ୍ବା ଇର୍ଷ୍ୟା କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପୂର୍ବ ଜନ୍ମରେ ରାଜା କରିଥିବା ସମସ୍ତ କାମ କୁ ଜଣାଯାଏ ।

ଧର୍ମ୍ଯଂ ଵିଚିତ୍ରମାଖ୍ଯାନଂ ଶ୍ରୁତଂ ମେ ଯତ୍ପରାଶରାତ୍ । ଅତସ୍ତ୍ଵଂ ସ୍ଵଗୃହଂ ଗଚ୍ଛ କୃପାଂ କୃତ୍ଵା ମମୋପରି ॥ ୨,୬.

ଧର୍ମମୟ ଓ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଏହି କଥା, ଯାହା ପରାଶରଙ୍କଠୁ ଶୁଣିଥିଲି, ଏବେ ତୁମେ ମୋପାଇଁ ଦୟା କରି ନିଜ ଘରକୁ ଯାଅ ।

ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵିପଶ୍ଚିଦ୍ଵାକ୍ଯଂ ସ ଵିସ୍ମଯଂ ପରମଂ ଗତଃ । ଗୃହଂ ଜଗାମ ଵିପ୍ରୋଽସୌ ପ୍ରାପିତୋ ରାଜସେଵକୈଃ ॥ ୨,୬.

ବୁଦ୍ଧିମତ୍ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ଉକ୍ତି ଶୁଣି, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭୟଙ୍କର ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ; ରାଜାଙ୍କ ସେବକମାନେ ସହିତ ଘରକୁ ଯାଇଲେ ।

ଵସିଷ୍ଠ ଉଵାଚ । ତସ୍ମାଦ୍ରାଜନ୍ ଵୃଷୋତ୍ସର୍ଗଂ ଵରିଷ୍ଠଂ ସର୍ଵକର୍ମଣାମ୍ । ସମାଚର ଵିଧାନେନ ଯଦି ଭୀତୋ ଯମାଦପି ॥ ୨,୬.

ବସିଷ୍ଠ କହିଲେ: ଏହିପରି, ରାଜା, ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବୃଷ ଦାନ ସର୍ବୋତ୍ତମ; ଯଦି ତୁମେ ଯମଙ୍କୁ ଭୟ କରୁଥିବା ମଧ୍ୟ, ଏହାକୁ ନିୟମ ମାନି କର ।

ଵୃଷୋତ୍ସର୍ଗସମଂ କିଞ୍ଚିତ୍ସାଧନଂ ନଦିଵଃ ପରମ୍ । ମଯା ଧର୍ମରହସ୍ଯଂ ତେ କଥିତଂ ରାଜସତ୍ତମ ॥ ୨,୬.

ବୃଷ ଦାନ ସମାନ କିଛି ଉପାୟ ନାହିଁ, ସ୍ୱର୍ଗରେ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ; ମୁଁ ଧର୍ମର ଗୁପ୍ତ କଥା ତୁମକୁ କହିଦେଲି, ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ।

ପତିପୁତ୍ରଵତୀ ନାରୀ ଭର୍ତୁରଗ୍ରେ ମୃତା ଯଦି । ଵୃଷୋତ୍ସର୍ଗଂ ନ କୁର୍ଵୀତ ଗାଂ ଦଦ୍ଯାଚ୍ଚ ପଯସ୍ଵିଃ ନୀମ୍ ॥ ୨,୬.

ଯଦି କୌଣସି ନାରୀ ତାଙ୍କର ପତି ଓ ପୁଅ ସହିତ ଥିବାବେଳେ ପତି ପୂର୍ବରୁ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରନ୍ତି, ସେ ବୃଷ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ବଦଳରେ ଦୁଧ ଦେଇଥିବା ଗାଉଁ ଦେଇବା ଉଚିତ୍ ।

ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଉଵାଚ । ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵାକ୍ଯଂ ଵସିଷ୍ଠସ୍ଯ ରାଜା ମଧୁପୁରୀଂ ଗତଃ । ଚକାର ଵିଧିଵତ୍ସର୍ଵଂ ଵୃଷୋତ୍ସର୍ଗମହଂ ଖଗ ॥ ୨,୬.

ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହିଲେ: ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ଉକ୍ତି ଶୁଣି, ରାଜା ମଧୁପୁରୀକୁ ଯାଇ, ନିୟମ ଅନୁସାରେ ବୃଷ ଦାନ ଅନୁଷ୍ଠାନ କଲେ, ଖଗ ।

ଗୃହଂ ଗତ୍ଵା ସ ଆତ୍ମାନଂ କୃତକୃତ୍ଯମମନ୍ଯତ । କାଲେନ ନିଧନଂ ପ୍ରାପ୍ତୋ ନୀତୋ ଵୈଵସ୍ଵତାନୁଗୈଃ ॥ ୨,୬.

ଘରକୁ ଫେରି, ସେ ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ପୂରଣ କରିବାକୁ ବିଚାର କଲେ; ସମୟ ଆସିଲାପରେ, ସେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରି, ବୈବସ୍ବତଙ୍କ ଦୂତମାନେ ନେଇଗଲେ ।

ସ କାଲନଗରଂ ହିତ୍ଵା ଗତୋ ଦୂରତରଂ ପଥି । ଶ୍ରାଦ୍ଧଦେଵପୁରଂ କୁତ୍ରେତ୍ଯେଵଂ ଦୂତାନପୃଚ୍ଛତ ॥ ୨,୬.

ମୃତ୍ୟୁ ନଗର ଛାଡି, ସେ ଦୂର ରାସ୍ତାରେ ଗଲେ; ଦୂତମାନେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, 'ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଦେବତାଙ୍କ ନଗର କେଉଁଠି?'

ପାପିନୋ ଯତ୍ର ପାତ୍ଯନ୍ତେ ଯାମ୍ଯୈ ପାପଵିଶୁଦ୍ଧଯେ । ଯତ୍ର ଦେଵଃ ସ ଧର୍ମାଧର୍ମଵିଚେତନଃ ॥ ୨,୬.

'ଯେଉଁଠି ଯମଙ୍କ ଦୂତମାନେ ପାପୀମାନେ ପାପ ଶୁଧି ପାଇଁ ଫେଙ୍ଗିଦିଅନ୍ତି, ଯେଉଁଠି ଦେବତା ଧର୍ମ ଓ ଅଧର୍ମ ଚିହ୍ନଟ କରନ୍ତି—'

ଗତଂ ପାପପୁରଂ ତତ୍ତୁ ନ ଦ୍ରଷ୍ଟଵ୍ଯଂ ଭଵାଦୃଶୈଃ । ଅଗ୍ରେ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଧର୍ମରାଜମୂଚୁସ୍ତେ ପରମାଦରାତ୍ ॥ ୨,୬.

'ପାପ ନଗର ଦେଖି ଚାଲିଗଲା; ଏହିପରି ତୁମ ପରି ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଦେଖିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ପରେ, ଧର୍ମରାଜାଙ୍କୁ ଆଗରେ ଦେଖି, ସେମାନେ ଉଚ୍ଚ ସମ୍ମାନରେ କହିଲେ ।'

ଦିଵ୍ଯରୂପସ୍ତଦା ଦେଵୋ ଦେଵଗନ୍ଧର୍ଵସଂଯୁତଃ । ଆତ୍ମାନଂ ଦର୍ଶଯା ମାସ ତସ୍ଯ ରାଜ୍ଞୋ ମହାତ୍ମନଃ ॥ ୨,୬.

ତାପରେ ଦେବତା ଦିବ୍ୟ ରୂପରେ, ଦେବ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ସହିତ, ମହାତ୍ମା ରାଜାଙ୍କୁ ନିଜକୁ ପ୍ରକାଶ କଲେ ।

ପ୍ରଣମ୍ଯ ଦଣ୍ଡଵଦ୍ରାଜା କୃତାଞ୍ଜଲିଃ ପୁରଃ ସ୍ଥିତଃ । ତୁଷ୍ଟାଵ ବହୁଧା ଦେଵଂ ହର୍ଷପୁରିତମାନସଃ ॥ ୨,୬.

ରାଜା ଦଣ୍ଡବତ୍ ପ୍ରଣାମ କରି, ହାତ ଜୋଡି ସାମ୍ନାରେ ଦଉଡିଲେ; ଦେବତାଙ୍କୁ ବହୁ ଭାବରେ ସ୍ତୁତି କଲେ, ହୃଦୟ ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା ।

ଧର୍ମରାଜୋଽପି ରାଜାନଂ ପ୍ରଶସ୍ଯେଦମୁଵାଚ ହ । ନୀଯତାଂ ଦେଵଲୋକାଯ ଯତ୍ର ଭୋଗାଃ ସୁପୁଷ୍କଲାଃ ॥ ୨,୬.

ଧର୍ମରାଜା ମଧ୍ୟ ରାଜାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରି, କହିଲେ: 'ତାଙ୍କୁ ଦେବଲୋକକୁ ନେଇଯାଅ, ଯେଉଁଠି ଅନେକ ଭୋଗ ଉପଲବ୍ଧ ।'

ତଦ୍ଵୀରଵାହନଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପପ୍ରଚ୍ଛସମଵର୍ତିନମ୍ । ନ ଜାନେ କେନ ପୁଣ୍ଯେନ ସ୍ଵର୍ଗଂ ନଯସି ମାଂ ଵିଭୋ ॥ ୨,୬.

ଏହା ଶୁଣି, ବୀର ରାଜା ସାମ୍ନାରେ ଥିବା ଲୋକକୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: 'ମୁଁ ଜାଣିନାହିଁ କେଉଁ ପୁଣ୍ୟରେ, ମହାପ୍ରଭୁ, ତୁମେ ମୋତେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ନେଉଛ ।'