ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ଅତୋଽହଙ୍କାରମୁତ୍ସୃଜ୍ଯ ସାନୁବନ୍ଧେ କଲେଵରେ । ଚରେଦସଂଗୋ ଲୋକେଷୁ ସ୍ଵପ୍ନପ୍ରାଯେଷୁ ନିର୍ମମଃ ॥ ୨,୬.

ତେଣୁ ଅହଂକାରକୁ ଛାଡ଼ି, ଶରୀର ରହିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସଂସାରରେ ଅସଙ୍ଗ ଭାବେ ଚଳିବା ଉଚିତ, ସ୍ୱପ୍ନ ପରି ନିର୍ମମ ହୋଇ।

କ୍ଵ ସ୍ଵପ୍ନେ ନିଯତଂ ଧୈର୍ଯମିନ୍ଦ୍ରଜାଲେ କ୍ଵ ସତ୍ଯତା । କ୍ଵ ନିତ୍ଯତା ଶରନ୍ମେଘେ କ୍ଵ ଵା ସତ୍ଯଂ କଲେଵରେ ॥ ୨,୬.

ସ୍ୱପ୍ନରେ କେଉଁଠି ନିଶ୍ଚିତ ଧୈର୍ଯ୍ୟ? ମାୟାରେ କେଉଁଠି ସତ୍ୟତା? ବର୍ଷା ମେଘରେ କେଉଁଠି ଚିରସ୍ଥାୟୀତା? ଶରୀରରେ କେଉଁଠି ସତ୍ୟ?

ଅଵିଦ୍ଯାକର୍ମଜନିତଂ ଦୃଶ୍ଯମାନଂ ଚରା ଚରମ୍ । ଜ୍ଞାତ୍ଵାଚାରଵଶୀ ଯୋଗୀ ତତଃ ସିଦ୍ଧିମଵାପ୍ସ୍ଯସି ॥ ୨,୬.

ଅବିଦ୍ୟା ଓ କର୍ମରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଦେଖାଯାଉଥିବା ଚଳ-ଅଚଳ ସମସ୍ତ ଜିନିଷ; ଏହାକୁ ଜାଣି, ଆଚରଣରେ ନିପୁଣ ଯୋଗୀ ସିଦ୍ଧି ପାଇଥାଏ।

ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ତେ ଗତାଃ ସର୍ଵେ ସାଧଵୋ ଦୀନଵତ୍ସଲାଃ । ସୋଽହଂ ତଦୁକ୍ତମାର୍ଗେଣ ତଥୈଵାଚରମନ୍ଵହମ୍ ॥ ୨,୬.

ଏପରି କହି ସେ ସମସ୍ତ ଉତ୍ତମ ଲୋକ, ଦୁଃଖୀଙ୍କୁ ଦୟା କରୁଥିବା, ଚାଲିଗଲେ; ମୁଁ ତାଙ୍କ କହିଥିବା ପଥକୁ ଅନୁସରି, ପ୍ରତିଦିନ ସେହିପରି କାର୍ଯ୍ୟ କରିଲି।

ତତୋଽଚିରେଣାତ୍ମନୀଦଂ ଦୃଷ୍ଟଵାନହମଦ୍ଭୁତମ୍ । ଜ୍ଯୋତିର୍ମଯଂ ସଦାନନ୍ଦଂ ଶରଚ୍ଛୀତାଂଶୁନିର୍ମଲମ୍ ॥ ୨,୬.

ତାପରେ ଅଳ୍ପ ସମୟ ମଧ୍ୟରେ, ମୁଁ ନିଜ ମନରେ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିଲି: ଏକ ଜ୍ୟୋତିର୍ମୟ ଆଲୋକ, ସଦା ଆନନ୍ଦମୟ, ଶରତ ଚନ୍ଦ୍ରର ଶୀତଳ କିରଣ ପରି ଶୁଦ୍ଧ।

ନିଷିଚ୍ଯ ସୁଖସନ୍ଦୋହୈର୍ମାଂ କୃତ୍ଵାଧିକସସ୍ପୃହମ୍ । ଅନ୍ତର୍ହିତଂ ମହତେଜୋ ଯଥା ସୌଦାମିନୀ ଦିଵି ॥ ୨,୬.

ସେ ମହାତେଜ ମୋତେ ସୁଖର ତରଙ୍ଗରେ ଭରି, ଅଧିକ ଆଶା ଜଗାଇ, ଆକାଶରେ ବିଜୁଳି ହେବାପରି ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଇଗଲା।

ଭକ୍ତ୍ଯା ତଦେଵ ମନସି ଭାଵଯନ୍ନହମଦ୍ଭୁତମ୍ । କାଲେ କଲେଵରଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଗତଵାନ୍ ହରିମଵ୍ଯଯମ୍ ॥ ୨,୬.

ଭକ୍ତିରେ, ମୁଁ ମନରେ ସେ ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟକୁ ଚିନ୍ତା କରିଥିଲି; ସମୟ ଆସିଲା, ଶରୀରକୁ ଛାଡି, ମୁଁ ଅବିନାଶୀ ହରିଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଲି।

ତସ୍ଯେଚ୍ଛଯା ପୁନର୍ବ୍ରହ୍ମନ୍ ବ୍ରହ୍ମଣୋ ମେଽଭଵଜ୍ଜନିଃ । ଅନୁଗ୍ରହାଦ୍ଭଗଵତସ୍ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ନିଃ ସ୍ପୃହଃ ॥ ୨,୬.

ତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛାରେ, ମୁଁ ପୁନର୍ବାର ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ନେଲି; ଭଗବାନଙ୍କର କୃପାରେ, ତିନି ଲୋକରେ ମୋର କୌଣସି ଆଶା ରହିଲା ନାହିଁ।

ଆପୀଡଯନ୍ମୁହୁର୍ଵୋଣାଂ ଗାଯମାନଶ୍ଚରାମ୍ଯହମ୍ । ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ମେ ସ୍ଵାନୁଭଵଂ ଯଯୌ ଯାଦୃଚ୍ଛିକୋ ମୁନିଃ ॥ ୨,୬.

ମୁଁ ପୁନପୁନ ମୋ ଠୋଡ଼କୁ ଚାପି, ଗୀତ ଗାଇ, ଘୁଞ୍ଚିଘୁଞ୍ଚି ଘୁଡ଼ିଯାଉଛି; ଏପରି ମୋର ଅନୁଭୂତି କହି, ସେ ମୁନି ଯେପରି ଆସିଥିଲେ, ସେପରି ଚାଲିଗଲେ।

ମମାପି ପରମାଶ୍ଚର୍ଯଂ ସନ୍ତୋଷଶ୍ଚ ମହାନଭୂତ୍ । ଅତସ୍ତେ ସାଧୁସଙ୍ଗତ୍ଯା ଭକ୍ତ୍ଯା ଚ ପରମାତ୍ମନଃ ॥ ୨,୬.

ମୋ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଅତ୍ୟଧିକ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଓ ବଡ଼ ସନ୍ତୋଷ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା; ଏହିପରି, ସାଧୁଙ୍କ ସଙ୍ଗ ଓ ପରମାତ୍ମାଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କରି—

ଵିଶୁଦ୍ଧଂ ନିର୍ମଲଂ ଶାନ୍ତଂ ମନୋ ନିର୍ଵୃତିମେଷ୍ଯତି । ଅନେକଜନ୍ମଜନିତଂ ପାତକଂ ସାଧୁସଂଗମେ ॥ ୨,୬.

ମନ ଶୁଦ୍ଧ, ନିର୍ମଳ ଓ ଶାନ୍ତ ହେଇ, ଆନନ୍ଦ ପାଏ; ଅନେକ ଜନ୍ମର ଦୁଷ୍କର୍ମ ସାଧୁ ସଙ୍ଗରେ ନଶ୍ଟ ହୁଏ।

କ୍ଷିପ୍ରଂ ନଶ୍ଯତି ଧର୍ମଜ୍ଞ ଜଲାନାଂ ଶରଦୋ ଯଥା । ଵୈଶ୍ଯ ଉଵାଚ । ପୀତ୍ଵା ତେ ଵାକ୍ଯପୀଯୂଷଂ ସ୍ଵାନ୍ତଂ ମେ ଶାନ୍ତିମାଗମତ୍ ॥ ୨,୬.

ଧର୍ମଜ୍ଞ, ଏହା ଶୀଘ୍ର ନଶ୍ଟ ହେଇଯାଏ, ଶରତ ଋତୁରେ ଜଳ ଶୁଷ୍କ ହେବାପରି; ବୈଶ୍ୟ କହିଲେ: 'ତୁମର ମିଠା କଥାର ଅମୃତ ପିଇ, ମୋର ହୃଦୟ ଶାନ୍ତି ପାଇଲା।'

ସର୍ଵତୀର୍ଥଫଲଂ ମେଽଧ୍ଯ ସଞ୍ଜାତଂ ତଵ ଦର୍ଶନାତ୍ । ଇତି ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵଚସ୍ତସ୍ଯ ପ୍ରୋଵାଚ ଋପିସତ୍ତମଃ ॥ ୨,୬.

ତୁମର ଦର୍ଶନରେ, ମୁଁ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥର ଫଳ ପାଇଲି; ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଋଷିମାନେ ମଧ୍ୟ ଉତ୍ତମ ଉତ୍ତର ଦେଲେ—

ଲୋମଶ ଉଵାଚ । ହିତାଯ ତଵ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ତ୍ରିଵର୍ଗଫଲମିଚ୍ଛତଃ । ଯତ୍ତ୍ଵଯା ସୁକୃତଂ ଭୂରିଵୃଷୋତ୍ସର୍ଗଂ ଵିନା କୃତମ୍ ॥ ୨,୬.

ଲୋମଶ କହିଲେ: ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ତୁମର ଭଲ ପାଇଁ, ତିନି ଲକ୍ଷ୍ୟର ଫଳ ଚାହିଁ, ଯେତେ ଉତ୍ତମ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛ, ବଡ଼ ବୃଷ ଦାନ ଛାଡ଼ି।

ମନ୍ଯେଽକିଞ୍ଚତ୍କରଂ ସର୍ଵଂ ନୀହାରସଲିଲଂ ଯଥା । ଵୃଷୋତ୍ସର୍ଗସମଂ କିଞ୍ଚିତ୍ସାଧନଂ ନ ମହୀତଲେ ॥ ୨,୬.

ମୁଁ ଭାବୁଛି, ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ନିର୍ମାଳ ଜଳ ଓ କୁହୁଡ଼ି ପରି ଅତି ଅଳ୍ପ ମୂଲ୍ୟର; ପୃଥିବୀରେ ବୃଷ ଦାନ ସମ କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ ନାହିଁ।

ଅନାଯାସେନ ଗଚ୍ଛନ୍ତି ଗତିଂ ତେ ପୁଣ୍ଯକର୍ମଣାମ୍ । ଵୃଷୋତ୍ସର୍ଗଃ କୃତୋ ଯେନ ଅଶ୍ଵମେଧସ୍ଯ ଯାଜକଃ ॥ ୨,୬.

ଯେମାନେ ପୁଣ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସହଜରେ ଗତି ପାଆନ୍ତି; ଯେ ବୃଷ ଦାନ କରିଛି, ସେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ପୁରୋହିତ ପରି।

ଉଭୌ ସମୌ ମଯା ଦୃଷ୍ଟୌ ଦିଵ୍ଯୌ ତୌ ଶକ୍ରସନ୍ନିଧୌ । ଅତସ୍ତ୍ଵଂ ପୁଷ୍କରଂ ଗତ୍ଵା ଵୃଷୋତ୍ସର୍ଗଂ ଵିଧାଯ ଚ ॥ ୨,୬.

ମୁଁ ଦୁଇ ଜଣକୁ ଦେଖିଛି, ଦିବ୍ୟ ଆଭାରେ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସମ୍ମିଳନରେ; ତେଣୁ, ପୁଷ୍କରକୁ ଯାଇ, ବୃଷ ଦାନ କର।

ତତୋ ଯାହି ଗୃହଂ ସାଧୋ ଯେନ ସର୍ଵଂ କୃତଂ ଭଵେତ୍ । ଵିପଶ୍ଚିଦୁଵାଚ । ତତଃ ସ ପୁନରାଗତ୍ଯ କାର୍ତିକ୍ଯାଂ ପୁଷ୍କରେ ଵରେ ॥ ୨,୬.

ତାପରେ ଘରକୁ ଫେର, ସାଧୁ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ ହେବ; ବୁଦ୍ଧିମାନ କହିଲେ: ପରେ, ସେ କାର୍ତିକ ମାସରେ ପୁଷ୍କରକୁ ଫେରିଲେ।

ଵରାହରୂପୀ ଭଗଵାନ୍ ଯତ୍ରାସ୍ତେ ଯଜ୍ଞପୂରକଃ । ଚକାର ଵିଧିଵତ୍ସର୍ଵଂ ଯୁଦ୍କମୃଷିସତ୍ତମୈଃ ॥ ୨,୬.

ଯେଉଁଠାରେ ଭଗବାନ ବରାହ ରୂପରେ, ଯଜ୍ଞ ପୂରଣ କରିଥିବା, ଅଛନ୍ତି, ସେଠି ସେ ଉତ୍ତମ ଋଷିମାନଙ୍କ ସହିତ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ନିୟମରେ କରିଲେ।

ଗତାନି ବହୁତୀର୍ଥାନି ତତୋ ଲୋମଶସଂଗତିଃ । ତତୋଽଧିକତରଂ ଜାତଂ ପୁଣ୍ଯଂ ନୀଲଵିଵାହଜମ୍ ॥ ୨,୬.

ସେ ବହୁ ତୀର୍ଥ ଦେଖିଲେ, ପରେ ଲୋମଶଙ୍କ ସଙ୍ଗ ହେଲା; ତାପରେ, ନୀଳର ବିବାହରୁ ଅଧିକ ପୁଣ୍ୟ ଲାଗିଲା।

ସଭୁକ୍ତ୍ଵା ଵିଷଯାନ୍ ଦିଵ୍ଯାନ୍ ଵିମାନଵରମାଶ୍ରିତଃ । ତେନ ରାଜକୁଲେ ଜନ୍ମ ଵୀରସେନସ୍ଯ ଧର୍ମତଃ ॥ ୨,୬.

ଦିବ୍ୟ ଭୋଗ ଭୁଞ୍ଜି, ଉତ୍ତମ ଦେବ ଯାନ ପାଇଲେ; ଏପରି, ଧର୍ମରେ, ସେ ବୀରସେନଙ୍କ ରାଜପରିବାରରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ।

ଵୀରପଞ୍ଚାନନାଖ୍ଯାତଞ୍ଚତୁର୍ଵର୍ଗୈକସାଧକମ୍ । ପ୍ରକୁର୍ଵତୋ ଵୃଷୋତ୍ସର୍ଗଂ ତତ୍ର ଯେ ପରିଚାରକାଃ ॥ ୨,୬.

ଯେମାନେ ବୀର ପଞ୍ଚାନନ ନାମକ ବୃଷ ଦାନ ଅନୁଷ୍ଠାନରେ ସେବା କରନ୍ତି, ଯାହା ଚାରି ପ୍ରକାରର ଲକ୍ଷ୍ୟ ପାଇଁ ଏକମାତ୍ର ଉପାୟ, ସେମାନେ...

ଦିଵ୍ଯରୂପାଭଵନ୍ ସ୍ପୃଷ୍ଟା ଗୋପୁଚ୍ଛୋଦକଶୀକରୈଃ । ସୁରୂପାଃ ପୁଷ୍ଟଵପୁଷଃ ପଶ୍ଯନ୍ତୋ ଦୂରସଂସ୍ଥିତାଃ ॥ ୨,୬.

ଗାଉଁର ପଛର ଜଳ ଫୁଟିକା ଛୁଇଁ ଯିଏମାନେ, ସେମାନେ ଦିବ୍ୟ ରୂପରେ ଚମକି ଉଠିଲେ, ସୁନ୍ଦର ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦେହ ନେଇ, ଦୂରରୁ ଦେଖିଲେ ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ ।

ତତୋ ଦୂରତରା ଯେ ଚ ଦୃଶ୍ଯନ୍ତେ ମଲିନା ଜନାଃ । ଦୁର୍ଭଗା ମଲିନା ରୂକ୍ଷାଃ କୃଶା ଵିଗତଵାସସଃ ॥ ୨,୬.

ଯେମାନେ ଅଧିକ ଦୂରରେ ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି, ମାନ୍ଦା ଓ ଅସୁଖି, ଦୁଃଖୀ, ଶୁଷ୍କ, ଶରୀରରେ କ୍ଷୀଣ ଓ ପୋଶାକ ନଥିବା, ସେମାନେ...

ଵୃଷଯଜ୍ଞମପଶ୍ଯନ୍ତୋ ଯେ ଚାସୂଯାଂ ପ୍ରକୁର୍ଵତେ । ସର୍ଵଂ ନିଵେଦିତଂ ରାଜ୍ଞଶ୍ଚରିତଂ ପୂର୍ଵଜନ୍ମନଃ ॥ ୨,୬.

ଯେମାନେ ବୃଷ ଯଜ୍ଞ ଦେଖିନାହାନ୍ତି କିମ୍ବା ଇର୍ଷ୍ୟା କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପୂର୍ବ ଜନ୍ମରେ ରାଜା କରିଥିବା ସମସ୍ତ କାମ କୁ ଜଣାଯାଏ ।

ଧର୍ମ୍ଯଂ ଵିଚିତ୍ରମାଖ୍ଯାନଂ ଶ୍ରୁତଂ ମେ ଯତ୍ପରାଶରାତ୍ । ଅତସ୍ତ୍ଵଂ ସ୍ଵଗୃହଂ ଗଚ୍ଛ କୃପାଂ କୃତ୍ଵା ମମୋପରି ॥ ୨,୬.

ଧର୍ମମୟ ଓ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଏହି କଥା, ଯାହା ପରାଶରଙ୍କଠୁ ଶୁଣିଥିଲି, ଏବେ ତୁମେ ମୋପାଇଁ ଦୟା କରି ନିଜ ଘରକୁ ଯାଅ ।

ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵିପଶ୍ଚିଦ୍ଵାକ୍ଯଂ ସ ଵିସ୍ମଯଂ ପରମଂ ଗତଃ । ଗୃହଂ ଜଗାମ ଵିପ୍ରୋଽସୌ ପ୍ରାପିତୋ ରାଜସେଵକୈଃ ॥ ୨,୬.

ବୁଦ୍ଧିମତ୍ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ଉକ୍ତି ଶୁଣି, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭୟଙ୍କର ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ; ରାଜାଙ୍କ ସେବକମାନେ ସହିତ ଘରକୁ ଯାଇଲେ ।

ଵସିଷ୍ଠ ଉଵାଚ । ତସ୍ମାଦ୍ରାଜନ୍ ଵୃଷୋତ୍ସର୍ଗଂ ଵରିଷ୍ଠଂ ସର୍ଵକର୍ମଣାମ୍ । ସମାଚର ଵିଧାନେନ ଯଦି ଭୀତୋ ଯମାଦପି ॥ ୨,୬.

ବସିଷ୍ଠ କହିଲେ: ଏହିପରି, ରାଜା, ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବୃଷ ଦାନ ସର୍ବୋତ୍ତମ; ଯଦି ତୁମେ ଯମଙ୍କୁ ଭୟ କରୁଥିବା ମଧ୍ୟ, ଏହାକୁ ନିୟମ ମାନି କର ।

ଵୃଷୋତ୍ସର୍ଗସମଂ କିଞ୍ଚିତ୍ସାଧନଂ ନଦିଵଃ ପରମ୍ । ମଯା ଧର୍ମରହସ୍ଯଂ ତେ କଥିତଂ ରାଜସତ୍ତମ ॥ ୨,୬.

ବୃଷ ଦାନ ସମାନ କିଛି ଉପାୟ ନାହିଁ, ସ୍ୱର୍ଗରେ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ; ମୁଁ ଧର୍ମର ଗୁପ୍ତ କଥା ତୁମକୁ କହିଦେଲି, ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ।