ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ଵିଵେକପ୍ରଵଣଂ ଶୁଦ୍ଧଂ ଯଥା ସ୍ଯାତ୍କୃପଯା ଵଦ । ଋଷିରୁଵାଚ । ମନସ୍ତୁ ପ୍ରବଲଂ ନିତ୍ଯଂ ସଵିକାରଂ ସ୍ଵଭାଵତଃ ॥ ୨,୬.

ଏହା କିପରି ବିବେକପ୍ରବଣ ଏବଂ ଶୁଦ୍ଧ ହେବ? ଦୟାକରି କହ। ଋଷି କହିଲେ: ମନ ସବୁବେଳେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ସ୍ୱଭାବତଃ ଚଞ୍ଚଳ।

ଵଶଂ ନଯନ୍ତି କରିଣଂ ପ୍ରମତ୍ତମପି ହସ୍ତିପାଃ । ତଥାପି ସାଧୁସଙ୍ଗତ୍ଯା ସାଧନୈରପ୍ଯତନ୍ଦ୍ରିତଃ ॥ ୨,୬.

ମଦମସ୍ତ ହାତୀକୁ ମଧ୍ୟ ହାତୀପାଳକମାନେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରନ୍ତି; ଏଭଳି, ସାଧୁଙ୍କ ସଙ୍ଗ ଏବଂ ଅବିରତ ଅଭ୍ୟାସ ଦ୍ୱାରା ମନକୁ ମଧ୍ୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରାଯାଇପାରିବ।

ତୀଵ୍ରେଣ ଭକ୍ତିଯୋଗେନ ଵିଚାରେଣ ଵଶଂ ନଯେତ୍ । ଇତିହାସଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ତଵ ପ୍ରତ୍ଯଯକାରକମ୍ ॥ ୨,୬.

ତୀବ୍ର ଭକ୍ତି, ଯୋଗ ଏବଂ ବିଚାର ଦ୍ୱାରା ମନକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ଉଚିତ। ମୁଁ ତୁମକୁ ଏକ କଥା କହିବି, ଯାହା ତୁମେ ବିଶ୍ୱାସ କରିପାରିବ।

ନାରଦୋଽକଥଯନ୍ମହ୍ଯଂ ସ୍ଵଵୃତ୍ତଗତଜନ୍ମନଃ । ନାରଦ ଉଵାଚ । କସ୍ଯଚିଦ୍ଦ୍ଵିଜମୁଖ୍ଯସ୍ଯ ଦାସୀପୁତ୍ତ୍ରଃ ପୁରା ମୁନେ ॥ ୨,୬.

ନାରଦ ମୋତେ ଜଣେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜର ଜନ୍ମ ଓ ଜୀବନ ବିଷୟରେ କହିଥିଲେ। ନାରଦ କହିଲେ: ପୂର୍ବେ, ହେ ମୁନି, ମୁଁ ଜଣେ ପ୍ରମୁଖ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଦାସୀର ପୁଅ ଥିଲି।

ଶିକ୍ଷିତୋ ବାଲଭାଵେଽପି ପାଠିତୋ ନିତରାମହମ୍ । ତତ୍ରାପି ସଙ୍ଗତିର୍ଜାତା ମହତାଂ ପୁଣ୍ଯକର୍ମଣାମ୍ ॥ ୨,୬.

ମୁଁ ଛୋଟବେଳେ ମଧ୍ୟ ଶିକ୍ଷା ଓ ପାଠ ପାଇଥିଲି; ସେଠାରେ ମୋର ସଙ୍ଗ ହେଲା ମହାପୁଣ୍ୟବାନ ଲୋକମାନଙ୍କ ସହ।

ପ୍ରାଵୃଟ୍କାଲେ ମମ ଗୃହେ ସ୍ଥିତାନାଂ ଭାଗ୍ଯଯୋଗତଃ । ଶୁଶ୍ରୂଷଣାନୁଵୃତ୍ତ୍ଯା ଚ ପ୍ରଶ୍ରଯେଣ ଦମେନ ଚ ॥ ୨,୬.

ବର୍ଷାକାଳରେ ମୋ ଘରେ ଯେଉଁମାନେ ଭାଗ୍ୟରେ ରହିଥିଲେ, ସେମାନେ ସେବା, ଆଜ୍ଞାପାଳନ, ନମ୍ରତା ଓ ନିୟମିତ ଆଚରଣ ଦ୍ୱାରା ମୋତେ ସମ୍ମାନ ଦେଇଥିଲେ।

ସନ୍ତୋଷଂ ପରମଂ ପ୍ରାପ୍ଯ କୃପଯା ତ୍ଵିଦମବ୍ରୁଵନ୍ । ମନୀଷା ନିର୍ମଲା ଯେନ ଜାତା ମମ ଶୁଭାର୍ଥିନୀ ॥ ୨,୬.

ସେମାନେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସନ୍ତୋଷ ପାଇଁ, ଦୟାରେ ଏହା କହିଥିଲେ; ଯାହା ଦ୍ୱାରା ମୋର ଶୁଭ ଇଚ୍ଛା, ନିର୍ମଳ ଚିନ୍ତା ଜନ୍ମ ନେଲା।

ଯଯା ଵିଷ୍ଣୁମଯଂ ସର୍ଵମ୍ତ୍ମନ୍ଯେଵ ଦଦୃଶିଵାନ୍ । ମୁନଯ ଊଚୁଃ । ଶୃଣୁ ଵତ୍ସ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯା ମୋ ହିତାଯ ତଵ ବାଲକ ॥ ୨,୬.

ଏହି ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ନିଜ ମନରେ ସମସ୍ତକୁ ବିଷ୍ଣୁରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଦେଖିଲି। ମୁନିମାନେ କହିଲେ: 'ଶୁଣ, ପ୍ରିୟ ଶିଶୁ, ତୋର ଉପକାର ପାଇଁ ଆମେ କହିବାକୁ ଯାଉଛୁ।'

ଯେନ ଵୈ ଧ୍ରିଯମାଣେନ ଇହାମୁତ୍ର ସୁଖଂ ଭଵେତ୍ । ଦେଵତିର୍ଯଙ୍ମନୁଷ୍ଯାଶ୍ଚ ସଂସାରେ ଵିଵିଧା ଜନାଃ ॥ ୨,୬.

ଯାହାକୁ ଧରି ରଖିଲେ, ଏଠି ଓ ପରଲୋକରେ ସୁଖ ମିଳେ; ଦେବତା, ପଶୁ, ମନୁଷ୍ୟ—ସଂସାରରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଅଛନ୍ତି।

ନିବଦ୍ଧାଃ କର୍ମପଶୈସ୍ତେ ଭୁଞ୍ଜନ୍ ଭୋଗାନ୍ ପୃଥଗ୍ଵିଧାନ୍ । ଦେଵତ୍ଵଂ ଯାତି ସତ୍ତ୍ଵେନ ରଜସା ଚ ମନୁଷ୍ଯତାମ୍ ॥ ୨,୬.

କର୍ମର ଜାଳରେ ବାନ୍ଧି ଏମାନେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି; ସତ୍ତ୍ୱ ଦ୍ୱାରା ଦେବତା ହୁଅନ୍ତି, ରଜସ୍ ଦ୍ୱାରା ମନୁଷ୍ୟ ହୁଅନ୍ତି।

ତିର୍ଯକ୍ତ୍ଵଂ ତମସା ଜନ୍ତୁର୍ଵାସନାନୁଗତୋଽବୁଧଃ । ମାତୁର୍ଲବ୍ଧ୍ଵା ପୁନର୍ଜନ୍ମ ମ୍ରିଯତେ ଚ ପୁନଃ ପୁନଃ ॥ ୨,୬.

ତମସ୍ ଦ୍ୱାରା, ଇଚ୍ଛା ପଛରେ ଚାଲିଥିବା ଅବୁଦ୍ଧ ପ୍ରାଣୀ ପଶୁ ହୁଏ; ମାଆଁଠୁ ଜନ୍ମ ନେଇ, ପୁନଃପୁନଃ ମରିଯାଏ।

ଏଵଂ ଗତ୍ଵା ହ୍ଯସଂଖ୍ଯାତା ଯୋନୀସ୍ତାଃ କର୍ମଭୂରପି । ମାନୁଷ୍ଯଂ ଦୁର୍ଲଭଂ ଲବ୍ଧ୍ଵା କଦାଚିଦ୍ଦୈଵଯୋଗତଃ ॥ ୨,୬.

ଏଭଳି, ଅନେକ ଜନ୍ମ ଓ କର୍ମର ଭୂମି ମାନେ ଦେଇ, ଦୁର୍ଲଭ ମନୁଷ୍ୟ ଜନ୍ମ କେବେ କେବେ ଭାଗ୍ୟରେ ମିଳେ।

ଅନୁଗ୍ରହେଣ ମହତାଂ ହରିଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଵିମୁଚ୍ଯତେ । ରୋଗଗ୍ରାହଂ ମୋହଜାଲମପାରଂ ଭଵସାଗରମ୍ ॥ ୨,୬.

ବଡ଼ମାନଙ୍କର କୃପାରେ ହରିଙ୍କୁ ଜାଣିଲେ, ଦୁଃଖର ରୋଗ, ମୋହର ଜାଳ ଓ ସଂସାରର ଅସୀମ ସମୁଦ୍ରରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ।

ନ ପଶ୍ଯାମି ତିତୀର୍ଷୋରନ୍ଯଦ୍ରାମସ୍ମରଣଂ ଵିନା । ନଵନୀଯଂ ଯଥା ଦଧ୍ନୋ ଜ୍ଯୋତିଃ କାଷ୍ଠାଦପି କ୍ଵଚିତ୍ ॥ ୨,୬.

ପାର ହେବାକୁ ଚାହୁଁଥିବା ପାଇଁ ରାମଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିବା ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାୟ ମୁଁ ଦେଖୁନି; ଯେପରି ଦହିରୁ ନବନୀତ ଓ କାଠରୁ ଅଗ୍ନି କେବେ କେବେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।

ମନ୍ଥନୈଃ ସାଧନୈରେଵଂ ପରଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ସୁଖୀ ଭଵେତ୍ । ଆତ୍ମା ନିତ୍ଯୋଽଵ୍ଯଯଃ ସତ୍ଯଃ ସର୍ଵଗଃ ସର୍ଵଭୃନ୍ମହାନ୍ ॥ ୨,୬.

ଏଭଳି ଉପାୟରେ ମନକୁ ମଥି, ପରମକୁ ଜାଣିଲେ ସୁଖୀ ହୁଅନ୍ତି; ଆତ୍ମା ଚିରଅବିନାଶୀ, ସତ୍ୟ, ସମସ୍ତରେ ବ୍ୟାପି, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଧାରଣ କରୁଥିବା ମହାନ।

ଅପ୍ରମେଯଃ ସ୍ଵଯଞ୍ଜ୍ଯୋତିରଗ୍ରାହ୍ଯୋ ମନସାପି ଯଃ । ସଚ୍ଚିଦାନନ୍ଦରୂପୋଽସୌ ସର୍ଵପ୍ରାଣିହୃଦି ସ୍ଥିତଃ ॥ ୨,୬.

ସେ ଅପରିମାପ୍ୟ, ନିଜରେ ଆଲୋକମୟ, ମନରେ ଧରାଯାଏନାହିଁ; ସତ୍-ଚିତ୍-ଆନନ୍ଦର ରୂପ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀର ହୃଦୟରେ ବସିଛନ୍ତି।

ଵିନଶ୍ଯତ୍ସ୍ଵପି ଭାଵେଷୁ ନ ଵିନଶ୍ଯତି କର୍ହିଚିତ୍ । ଆକାଶଃ ସର୍ଵଭୂତେଷୁ ସ୍ଥିତସ୍ତେଜୋଜଲେ ତଥା ॥ ୨,୬.

ସମସ୍ତ ଅବସ୍ଥା ନଷ୍ଟ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ସେ କେବେ ନଷ୍ଟ ହୁଏନାହିଁ; ଆକାଶ ପରି, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ, ଅଗ୍ନି ଓ ଜଳରେ ବସିଛନ୍ତି।

ଆତ୍ମା ସର୍ଵତ୍ର ନିର୍ଲେପଃ ପାର୍ଥିଵେଷୁ ଯଥାନିଲଃ । ଭକ୍ତାନୁକମ୍ପୀ ଭଗଵାନ୍ ସାଧୂନାଂ ରକ୍ଷଣାଯ ଚ ॥ ୨,୬.

ଆତ୍ମା ସମସ୍ତଠାରେ ଅସ୍ପର୍ଶ, ପୃଥିବୀରେ ବାୟୁ ପରି; ଭଗବାନ ଭକ୍ତଙ୍କୁ କୃପା କରନ୍ତି, ସାଧୁମାନେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି।

ଆଵିର୍ଭଵତି ଲୋକେଷୁଗୁଣୀଵାଜ୍ଞୈଃ ପ୍ରତୀଯତେ । ଏଵଂଵିଵେକତ୍ଵଯା ଯୋ ବୁଦ୍ଧ୍ଯା ସଂଶୀଲଯେଦ୍ଧୃଦି ॥ ୨,୬.

ସେ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଆବିର୍ଭାବ ନେଇ, ଗୁଣ ଓ ଆଜ୍ଞାରେ ପରିଚିତ; ଏଭଳି ବିବେକୀ ମନରେ ସେଉଁଠି ଚିନ୍ତା କରିବା ଉଚିତ।

ଭକ୍ତିଯୋଗେନ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଆତ୍ମାନଂ ଦର୍ଶଯେଦଜଃ । ତତଃ କୃତାର୍ଥୋ ଭଵତି ସଦା ସର୍ଵତ୍ର ନିଃ ସ୍ପୃହଃ ॥ ୨,୬.

ଭକ୍ତିରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ, ଅଜ ଆତ୍ମାକୁ ଦର୍ଶନ ଦେଇଥାଏ; ତାପରେ ସେ ସଦା ସମସ୍ତଠାରେ ନିର୍ଲୋଭ ଓ ସଫଳ ହୁଏ।

ଅତୋଽହଙ୍କାରମୁତ୍ସୃଜ୍ଯ ସାନୁବନ୍ଧେ କଲେଵରେ । ଚରେଦସଂଗୋ ଲୋକେଷୁ ସ୍ଵପ୍ନପ୍ରାଯେଷୁ ନିର୍ମମଃ ॥ ୨,୬.

ତେଣୁ ଅହଂକାରକୁ ଛାଡ଼ି, ଶରୀର ରହିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସଂସାରରେ ଅସଙ୍ଗ ଭାବେ ଚଳିବା ଉଚିତ, ସ୍ୱପ୍ନ ପରି ନିର୍ମମ ହୋଇ।

କ୍ଵ ସ୍ଵପ୍ନେ ନିଯତଂ ଧୈର୍ଯମିନ୍ଦ୍ରଜାଲେ କ୍ଵ ସତ୍ଯତା । କ୍ଵ ନିତ୍ଯତା ଶରନ୍ମେଘେ କ୍ଵ ଵା ସତ୍ଯଂ କଲେଵରେ ॥ ୨,୬.

ସ୍ୱପ୍ନରେ କେଉଁଠି ନିଶ୍ଚିତ ଧୈର୍ଯ୍ୟ? ମାୟାରେ କେଉଁଠି ସତ୍ୟତା? ବର୍ଷା ମେଘରେ କେଉଁଠି ଚିରସ୍ଥାୟୀତା? ଶରୀରରେ କେଉଁଠି ସତ୍ୟ?

ଅଵିଦ୍ଯାକର୍ମଜନିତଂ ଦୃଶ୍ଯମାନଂ ଚରା ଚରମ୍ । ଜ୍ଞାତ୍ଵାଚାରଵଶୀ ଯୋଗୀ ତତଃ ସିଦ୍ଧିମଵାପ୍ସ୍ଯସି ॥ ୨,୬.

ଅବିଦ୍ୟା ଓ କର୍ମରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଦେଖାଯାଉଥିବା ଚଳ-ଅଚଳ ସମସ୍ତ ଜିନିଷ; ଏହାକୁ ଜାଣି, ଆଚରଣରେ ନିପୁଣ ଯୋଗୀ ସିଦ୍ଧି ପାଇଥାଏ।

ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ତେ ଗତାଃ ସର୍ଵେ ସାଧଵୋ ଦୀନଵତ୍ସଲାଃ । ସୋଽହଂ ତଦୁକ୍ତମାର୍ଗେଣ ତଥୈଵାଚରମନ୍ଵହମ୍ ॥ ୨,୬.

ଏପରି କହି ସେ ସମସ୍ତ ଉତ୍ତମ ଲୋକ, ଦୁଃଖୀଙ୍କୁ ଦୟା କରୁଥିବା, ଚାଲିଗଲେ; ମୁଁ ତାଙ୍କ କହିଥିବା ପଥକୁ ଅନୁସରି, ପ୍ରତିଦିନ ସେହିପରି କାର୍ଯ୍ୟ କରିଲି।

ତତୋଽଚିରେଣାତ୍ମନୀଦଂ ଦୃଷ୍ଟଵାନହମଦ୍ଭୁତମ୍ । ଜ୍ଯୋତିର୍ମଯଂ ସଦାନନ୍ଦଂ ଶରଚ୍ଛୀତାଂଶୁନିର୍ମଲମ୍ ॥ ୨,୬.

ତାପରେ ଅଳ୍ପ ସମୟ ମଧ୍ୟରେ, ମୁଁ ନିଜ ମନରେ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିଲି: ଏକ ଜ୍ୟୋତିର୍ମୟ ଆଲୋକ, ସଦା ଆନନ୍ଦମୟ, ଶରତ ଚନ୍ଦ୍ରର ଶୀତଳ କିରଣ ପରି ଶୁଦ୍ଧ।

ନିଷିଚ୍ଯ ସୁଖସନ୍ଦୋହୈର୍ମାଂ କୃତ୍ଵାଧିକସସ୍ପୃହମ୍ । ଅନ୍ତର୍ହିତଂ ମହତେଜୋ ଯଥା ସୌଦାମିନୀ ଦିଵି ॥ ୨,୬.

ସେ ମହାତେଜ ମୋତେ ସୁଖର ତରଙ୍ଗରେ ଭରି, ଅଧିକ ଆଶା ଜଗାଇ, ଆକାଶରେ ବିଜୁଳି ହେବାପରି ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଇଗଲା।

ଭକ୍ତ୍ଯା ତଦେଵ ମନସି ଭାଵଯନ୍ନହମଦ୍ଭୁତମ୍ । କାଲେ କଲେଵରଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଗତଵାନ୍ ହରିମଵ୍ଯଯମ୍ ॥ ୨,୬.

ଭକ୍ତିରେ, ମୁଁ ମନରେ ସେ ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟକୁ ଚିନ୍ତା କରିଥିଲି; ସମୟ ଆସିଲା, ଶରୀରକୁ ଛାଡି, ମୁଁ ଅବିନାଶୀ ହରିଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଲି।

ତସ୍ଯେଚ୍ଛଯା ପୁନର୍ବ୍ରହ୍ମନ୍ ବ୍ରହ୍ମଣୋ ମେଽଭଵଜ୍ଜନିଃ । ଅନୁଗ୍ରହାଦ୍ଭଗଵତସ୍ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ନିଃ ସ୍ପୃହଃ ॥ ୨,୬.

ତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛାରେ, ମୁଁ ପୁନର୍ବାର ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ନେଲି; ଭଗବାନଙ୍କର କୃପାରେ, ତିନି ଲୋକରେ ମୋର କୌଣସି ଆଶା ରହିଲା ନାହିଁ।

ଆପୀଡଯନ୍ମୁହୁର୍ଵୋଣାଂ ଗାଯମାନଶ୍ଚରାମ୍ଯହମ୍ । ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ମେ ସ୍ଵାନୁଭଵଂ ଯଯୌ ଯାଦୃଚ୍ଛିକୋ ମୁନିଃ ॥ ୨,୬.

ମୁଁ ପୁନପୁନ ମୋ ଠୋଡ଼କୁ ଚାପି, ଗୀତ ଗାଇ, ଘୁଞ୍ଚିଘୁଞ୍ଚି ଘୁଡ଼ିଯାଉଛି; ଏପରି ମୋର ଅନୁଭୂତି କହି, ସେ ମୁନି ଯେପରି ଆସିଥିଲେ, ସେପରି ଚାଲିଗଲେ।