ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ଚକ୍ରତୀର୍ଥଂ ନୈମିଷଞ୍ଚ ଶିଵତୀର୍ଥମନନ୍ତକମ୍ । ଗୋପ୍ରତାରକନାଗେଶମଯୋଧ୍ଯାବିନ୍ଦୁସଂଜ୍ଞିତମ୍ ॥ ୨,୬.

'ଚକ୍ରତୀର୍ଥ, ନୈମିଷ, ଅନନ୍ତ ଶିବତୀର୍ଥ, ଗୋପ୍ରତାର, ନାଗେଶ, ଅୟୋଧ୍ୟା ଓ ବିନ୍ଦୁ ନାମକ ସ୍ଥାନ।'

ଯତ୍ରାସ୍ତ ମୁକ୍ତିଦଃ ସାକ୍ଷାଦ୍ରାମୋ ରାଜୀଵଲୋଚନଃ । ଆଗ୍ନେଯଂ ଵାଯୁକୌବେରଂ କୌମାରଂ ଭୂରୁହାଂ ପୁନଃ ॥ ୨,୬.

'ଯେଉଁଠାରେ ମୁକ୍ତିଦାତା, ପଦ୍ମନୟନ ରାମ ନିଜେ ମୁକ୍ତି ଦେଇଥିଲେ; ଅଗ୍ନି, ବାୟୁ, କୁବେର, କୁମାର ଓ ଭୂରୁହାର ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ।'

ସୌକରଂ ମଥୁରା ଯତ୍ର ନିତ୍ଯଂ ସନ୍ନିହତୋ ହରିଃ । ପୁଷ୍କରଂ ସତ୍ଯତୀର୍ଥଞ୍ଚ ଜ୍ଵାଲତୀର୍ଥଂ ଦିନେଶ୍ଵରମ୍ ॥ ୨,୬.

'ସୌକର, ଯେଉଁଠାରେ ମଥୁରାରେ ହରି ସଦା ବସିଥାନ୍ତି; ପୁଷ୍କର, ସତ୍ୟତୀର୍ଥ, ଜ୍ୱାଳାତୀର୍ଥ ଓ ଦିନେଶ୍ୱର।'

ଇନ୍ଦ୍ରତୀର୍ଥଂ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରଂ ଯତ୍ର ପ୍ରାଚୀ ସରସ୍ଵତୀ । ତାପୀ ପଯୋଷ୍ଣୀ ନିର୍ଵିନ୍ଧ୍ଯା ମଲଯଃ କୃଷ୍ଣଵେଣିକା ॥ ୨,୬.

'ଇନ୍ଦ୍ରତୀର୍ଥ, କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର, ଯେଉଁଠାରେ ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ସରସ୍ୱତୀ ବହିଥାଏ; ତାପୀ, ପୟୋଷ୍ଣୀ, ନିର୍ବିନ୍ଧ୍ୟା, ମଲୟ ଓ କୃଷ୍ଣବେଣିକା।'

ଗୋଦାଵରୀ ଦଣ୍ଡକଞ୍ଚ ତାମ୍ରଚୂଡଂ ସଦୋଦକମ୍ । ଦ୍ଯାଵାଭୂମୀଶ୍ଵରଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଶ୍ରୀଶୈଲଃ ପର୍ଵତେଶ୍ଵରଃ ॥ ୨,୬.

'ଗୋଦାବରୀ, ଦଣ୍ଡକ, ସଦା ପ୍ରବାହିତ ତାମ୍ରଚୂଡ; ଦ୍ୟାଵାଭୂମୀଶ୍ୱର, ଶ୍ରୀଶୈଳ ଓ ପର୍ବତେଶ୍ୱରକୁ ଦେଖିଛି।'

ଅସଂଖ୍ଯଲିଙ୍ଗତୀର୍ଥାନି ଯତ୍ର ସନ୍ତି ସଦା ମୁନେ । ଵେଙ୍କଟାଦ୍ରୌ ମହାତେଜାଃ ଶ୍ରୀରଙ୍ଗାଖ୍ଯଃ ସ୍ଵଯଂ ହରିଃ ॥ ୨,୬.

'ଏଠାରେ ଅସଂଖ୍ୟ ଲିଙ୍ଗତୀର୍ଥ ସଦା ଅଛି, ମୁନି; ବେଙ୍କଟ ପାହାଡରେ ମହାତେଜସ୍ୱୀ, ନିଜେ ଶ୍ରୀରଙ୍ଗ ନାମକ ହରି।'

ଵେଙ୍କଟୀ ନାମ ତତ୍ରୈଵ ଦେଵୀ ମହିଷମର୍ଦିନୀ । ଚନ୍ଦ୍ରତୀର୍ଥଂ ଭଦ୍ରଵଟଃ କାଵେରୀକୁଟିଲାଚଲୌ ॥ ୨,୬.

'ଏଠି ବେଙ୍କଟୀ ନାମକ ଦେବୀ, ମହିଷ ନାଶିନୀ; ଚନ୍ଦ୍ରତୀର୍ଥ, ଭଦ୍ରବଟ ଓ କାବେରୀ ଏବଂ ତାର ପାହାଡଗୁଡିକ।'

ଅଵଟୋଦା ତାମ୍ରପର୍ଣୋ ତ୍ରିକୃଟଃ କୋଲ୍ଲକୋ ଗିରିଃ । ଵାସିଷ୍ଠଂ ବ୍ରହ୍ମତୀର୍ଥଞ୍ଚ ଜ୍ଞାନତୀର୍ଥଂ ମହୋଦଧିଃ ॥ ୨,୬.

ଅବଟୋଡା, ତାମ୍ରପର୍ଣ୍ଣୀ, ତ୍ରିକୃଟ, କୋଲ୍ଲକ ପାହାଡ଼, ବାସିଷ୍ଠ, ବ୍ରହ୍ମତୀର୍ଥ, ଜ୍ଞାନତୀର୍ଥ ଏବଂ ବଡ଼ ସମୁଦ୍ର—

ହୃଷୀକେଶଂ ଵିରାଜଞ୍ଚ ଵିଶାଲଂ ନୀଲପର୍ଵତଃ । ଭୀମକୂଟଃ ଶ୍ଵେତଗିରୀ ରୁଦ୍ରତୀର୍ଥମୁମାଵନମ୍ ॥ ୨,୬.

ହୃଷୀକେଶ, ବିରାଜ, ବିଶାଳ, ନୀଳପର୍ବତ, ଭୀମକୂଟ, ଶ୍ୱେତ ପାହାଡ଼, ରୁଦ୍ରତୀର୍ଥ ଏବଂ ଉମାବନ—

ଅଵାପ ଗିରିଜା ଦେଵୀ ତପସା ଯତ୍ର ଶଙ୍କରମ୍ । ଵାରୁଣଂ ସୂର୍ଯତୀର୍ଥଞ୍ଚ ହଂସତୀର୍ଥଂ ମହୋଦଯମ୍ ॥ ୨,୬.

ଯେଉଁଠାରେ ଗିରିଜା ଦେବୀ ତପସ୍ୟା କରି ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ପାଇଥିଲେ, ବାରୁଣ, ସୂର୍ୟତୀର୍ଥ, ହଂସତୀର୍ଥ ଏବଂ ମହୋଦୟ—

ନିମଜ୍ଜ୍ଯ ଯତ୍ର କାକୋଲା ରାଜହଂସତ୍ଵମାଯଯୁଃ । ଅସୁରୋ ଯତ୍ର ଦେଵତ୍ଵମଵାପ ସ୍ନାନମାତ୍ରତଃ ॥ ୨,୬.

ଯେଉଁଠାରେ ସ୍ନାନ କରି କାକମାନେ ରାଜହଂସ ହୋଇଥିଲେ, ଏବଂ ଏଠି ସ୍ନାନ କରି ଏକ ଅସୁର ଦେବତା ହୋଇଥିଲେ—

ଵିଶ୍ଵରୂପଂ ଵନ୍ଦିତୀର୍ଥଂ ରତ୍ନେଶଃ କୁହକାଚଲଃ । ନରନାରାଯଣଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମୁଚ୍ଯତେ ପାପକୋଟିଭିଃ ॥ ୨,୬.

ବିଶ୍ୱରୂପ, ବନ୍ଦିତୀର୍ଥ, ରତ୍ନେଶ, କୁହକାଚଳ ଏବଂ ନରନାରାୟଣଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ଲକ୍ଷ-ଲକ୍ଷ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ—

ସରସ୍ଵତୀଦୃଷଦ୍ଵତ୍ଯୌ ନର୍ମଦା ଶର୍ମଦା ନୃଣାମ୍ । ନୀଲକଣ୍ଠଂ ମହାକାଲଂ ପୁଣ୍ଯଂ ଚାମରକଣ୍ଟକମ୍ ॥ ୨,୬.

ସରସ୍ୱତୀ, ଦୃଷଦ୍ବତୀ, ନର୍ମଦା—ମନୁଷ୍ୟଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥାଏ, ନୀଳକଣ୍ଠ, ମହାକାଳ ଏବଂ ପୁଣ୍ୟ ଆମରକଣ୍ଠକ—

ଚନ୍ଦ୍ରଭାଗା ଵେତ୍ରଵତୀ ଵୀରଭଦ୍ରଂ ଗଣେଶ୍ଵରମ୍ । ଗୋକର୍ଣଂ ବିଲ୍ଵତୀର୍ଥଞ୍ଚ କର୍ମକୁଣ୍ଡଂ ସତାରକମ୍ ॥ ୨,୬.

ଚନ୍ଦ୍ରଭାଗା, ବେତ୍ରବତୀ, ବୀରଭଦ୍ର, ଗଣେଶ୍ୱର, ଗୋକର୍ଣ୍ଣ, ବିଲ୍ବତୀର୍ଥ, କର୍ମକୁଣ୍ଡ ଏବଂ ସତାରକ—

ସ୍ନାନମାତ୍ରେଣ ଯତ୍ରାଶୁ ମୁଚ୍ଯତେ କର୍ମବନ୍ଧନାତ୍ । ଅନ୍ଯାନ୍ଯପି ଚ ତୀର୍ଥାନି କୃତାନି କୃପଯା ତଵ ॥ ୨,୬.

ଯେଉଁଠାରେ କେବଳ ସ୍ନାନ କଲେ ଶୀଘ୍ରେ କର୍ମର ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ; ଏବଂ ତୁମ ଦୟାରେ ଅନ୍ୟ ଅନେକ ତୀର୍ଥ ମଧ୍ୟ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି।

ଉତ୍ପଦ୍ଯତେ ଶୁଭା ବୁଦ୍ଧିଃ ସାଧୂନାଂ ଯଦନୁଗ୍ରହଃ । ଏକତଃ ସର୍ଵତୀର୍ଥାନି କରୁଣାଃ ସାଧଵୋଽନ୍ଯତଃ ॥ ୨,୬.

ତୁମ ଅନୁଗ୍ରହରେ ସାଧୁମାନେ ଶୁଭ ବୁଦ୍ଧି ପାଆନ୍ତି; ଏକ ପାଖରେ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥ, ଅନ୍ୟ ପାଖରେ ଦୟାଳୁ ସାଧୁମାନେ।

ଅନୁଗ୍ରହାଯ ଭୂତାନାଂ ଚରନ୍ତି ଚରିତଵ୍ରତାଃ । ତ୍ଵଂ ଗୁରୁଃ ସର୍ଵର୍ଣାନାଂ ଵିଦ୍ଯଯା ଵଯସାଧିକଃ ॥ ୨,୬.

ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ନିଷ୍ଠା ରଖିଥିବା ଲୋକମାନେ ଘୁରୁଛନ୍ତି; ତୁମେ ସମସ୍ତ ଜାତିର ଗୁରୁ, ଜ୍ଞାନ ଓ ବୟସରେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ।

ଅତଃ ପୃଚ୍ଛାମ୍ଯହଂ କିଞ୍ଚିଦାଧିଭୂତଂ ଚିରନ୍ତନମ୍ । କିଂ କୁର୍ଯାଂ କଂ ନୁ ପୃଚ୍ଛେଽହଂ ମନୋ ମେଽତିଚଲଂ ମୁନେ ॥ ୨,୬.

ସେହିପାଇଁ ମୁଁ ପୁରୁଣା ଭୂତତ୍ତ୍ୱ ବିଷୟରେ ତୁମକୁ ପଚାରୁଛି; ମୁଁ କଣ କରିବି, କାହାକୁ ପଚାରିବି? ମୋ ମନ ବହୁତ ଅସ୍ଥିର, ମୁନି।

ନିଃସ୍ପୃହଂ ବ୍ରହ୍ମଵିଷଯେ ଵିଷଯେଷ୍ଵତିଲାଲସମ୍ । ମନାଗପି ନ ସହତେ ଵିରହଂ ତିମିରଂ ବ୍ରୁଵତ୍ ॥ ୨,୬.

ଏହା ବ୍ରହ୍ମ ଉପରେ ଅଲଗା ରହିଥାଏ, କିନ୍ତୁ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଭୋଗ ଉପରେ ଅତି ଆସକ୍ତ; ଏହା ଅନ୍ଧକାରରୁ ଥୋଡ଼ା ଦୂରେ ରହିବାକୁ ମଧ୍ୟ ସହିପାରେନି, ଓ ବକ୍ତା।

ମୋହିତଂ ଵିଵିଧୈର୍ଭାଵୈଃ କର୍ମଣାଂ କ୍ଷେତ୍ରମୁତ୍ତମମ୍ । ଶାନ୍ତିଂ ଯଥା ସମାଯାତି ସମ୍ପନ୍ନମିଵ ଭୂସୁର ॥ ୨,୬.

ବିଭିନ୍ନ ଭାବରେ ମୋହିତ ହୋଇଥିବା ଏହି ମନ କର୍ମର ଶ୍ରେଷ୍ଠ କ୍ଷେତ୍ର; ଏହା କିପରି ଶାନ୍ତି ପାଏ, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯେପରି ତୃପ୍ତି ପାଇଥାଏ?

ଵିଵେକପ୍ରଵଣଂ ଶୁଦ୍ଧଂ ଯଥା ସ୍ଯାତ୍କୃପଯା ଵଦ । ଋଷିରୁଵାଚ । ମନସ୍ତୁ ପ୍ରବଲଂ ନିତ୍ଯଂ ସଵିକାରଂ ସ୍ଵଭାଵତଃ ॥ ୨,୬.

ଏହା କିପରି ବିବେକପ୍ରବଣ ଏବଂ ଶୁଦ୍ଧ ହେବ? ଦୟାକରି କହ। ଋଷି କହିଲେ: ମନ ସବୁବେଳେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ସ୍ୱଭାବତଃ ଚଞ୍ଚଳ।

ଵଶଂ ନଯନ୍ତି କରିଣଂ ପ୍ରମତ୍ତମପି ହସ୍ତିପାଃ । ତଥାପି ସାଧୁସଙ୍ଗତ୍ଯା ସାଧନୈରପ୍ଯତନ୍ଦ୍ରିତଃ ॥ ୨,୬.

ମଦମସ୍ତ ହାତୀକୁ ମଧ୍ୟ ହାତୀପାଳକମାନେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରନ୍ତି; ଏଭଳି, ସାଧୁଙ୍କ ସଙ୍ଗ ଏବଂ ଅବିରତ ଅଭ୍ୟାସ ଦ୍ୱାରା ମନକୁ ମଧ୍ୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରାଯାଇପାରିବ।

ତୀଵ୍ରେଣ ଭକ୍ତିଯୋଗେନ ଵିଚାରେଣ ଵଶଂ ନଯେତ୍ । ଇତିହାସଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ତଵ ପ୍ରତ୍ଯଯକାରକମ୍ ॥ ୨,୬.

ତୀବ୍ର ଭକ୍ତି, ଯୋଗ ଏବଂ ବିଚାର ଦ୍ୱାରା ମନକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ଉଚିତ। ମୁଁ ତୁମକୁ ଏକ କଥା କହିବି, ଯାହା ତୁମେ ବିଶ୍ୱାସ କରିପାରିବ।

ନାରଦୋଽକଥଯନ୍ମହ୍ଯଂ ସ୍ଵଵୃତ୍ତଗତଜନ୍ମନଃ । ନାରଦ ଉଵାଚ । କସ୍ଯଚିଦ୍ଦ୍ଵିଜମୁଖ୍ଯସ୍ଯ ଦାସୀପୁତ୍ତ୍ରଃ ପୁରା ମୁନେ ॥ ୨,୬.

ନାରଦ ମୋତେ ଜଣେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜର ଜନ୍ମ ଓ ଜୀବନ ବିଷୟରେ କହିଥିଲେ। ନାରଦ କହିଲେ: ପୂର୍ବେ, ହେ ମୁନି, ମୁଁ ଜଣେ ପ୍ରମୁଖ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଦାସୀର ପୁଅ ଥିଲି।

ଶିକ୍ଷିତୋ ବାଲଭାଵେଽପି ପାଠିତୋ ନିତରାମହମ୍ । ତତ୍ରାପି ସଙ୍ଗତିର୍ଜାତା ମହତାଂ ପୁଣ୍ଯକର୍ମଣାମ୍ ॥ ୨,୬.

ମୁଁ ଛୋଟବେଳେ ମଧ୍ୟ ଶିକ୍ଷା ଓ ପାଠ ପାଇଥିଲି; ସେଠାରେ ମୋର ସଙ୍ଗ ହେଲା ମହାପୁଣ୍ୟବାନ ଲୋକମାନଙ୍କ ସହ।

ପ୍ରାଵୃଟ୍କାଲେ ମମ ଗୃହେ ସ୍ଥିତାନାଂ ଭାଗ୍ଯଯୋଗତଃ । ଶୁଶ୍ରୂଷଣାନୁଵୃତ୍ତ୍ଯା ଚ ପ୍ରଶ୍ରଯେଣ ଦମେନ ଚ ॥ ୨,୬.

ବର୍ଷାକାଳରେ ମୋ ଘରେ ଯେଉଁମାନେ ଭାଗ୍ୟରେ ରହିଥିଲେ, ସେମାନେ ସେବା, ଆଜ୍ଞାପାଳନ, ନମ୍ରତା ଓ ନିୟମିତ ଆଚରଣ ଦ୍ୱାରା ମୋତେ ସମ୍ମାନ ଦେଇଥିଲେ।

ସନ୍ତୋଷଂ ପରମଂ ପ୍ରାପ୍ଯ କୃପଯା ତ୍ଵିଦମବ୍ରୁଵନ୍ । ମନୀଷା ନିର୍ମଲା ଯେନ ଜାତା ମମ ଶୁଭାର୍ଥିନୀ ॥ ୨,୬.

ସେମାନେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସନ୍ତୋଷ ପାଇଁ, ଦୟାରେ ଏହା କହିଥିଲେ; ଯାହା ଦ୍ୱାରା ମୋର ଶୁଭ ଇଚ୍ଛା, ନିର୍ମଳ ଚିନ୍ତା ଜନ୍ମ ନେଲା।

ଯଯା ଵିଷ୍ଣୁମଯଂ ସର୍ଵମ୍ତ୍ମନ୍ଯେଵ ଦଦୃଶିଵାନ୍ । ମୁନଯ ଊଚୁଃ । ଶୃଣୁ ଵତ୍ସ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯା ମୋ ହିତାଯ ତଵ ବାଲକ ॥ ୨,୬.

ଏହି ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ନିଜ ମନରେ ସମସ୍ତକୁ ବିଷ୍ଣୁରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଦେଖିଲି। ମୁନିମାନେ କହିଲେ: 'ଶୁଣ, ପ୍ରିୟ ଶିଶୁ, ତୋର ଉପକାର ପାଇଁ ଆମେ କହିବାକୁ ଯାଉଛୁ।'

ଯେନ ଵୈ ଧ୍ରିଯମାଣେନ ଇହାମୁତ୍ର ସୁଖଂ ଭଵେତ୍ । ଦେଵତିର୍ଯଙ୍ମନୁଷ୍ଯାଶ୍ଚ ସଂସାରେ ଵିଵିଧା ଜନାଃ ॥ ୨,୬.

ଯାହାକୁ ଧରି ରଖିଲେ, ଏଠି ଓ ପରଲୋକରେ ସୁଖ ମିଳେ; ଦେବତା, ପଶୁ, ମନୁଷ୍ୟ—ସଂସାରରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଅଛନ୍ତି।