ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ଉଖୈଃ କାକୈର୍ବକୋଲୂକୈସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣତୁଣ୍ଡୈର୍ଵିତୁଦ୍ଯତେ । ମନୁଜାନାଂ ହିତଂ ଦାନମନ୍ତେ ଵୈତରଣୀ ଖଗ ॥ ୨,୫.

ତାକୁ କାଉ, ବକ, ଉଲୁକ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଠୁଣ୍ଡରେ ଚିରିଦେଇଥାନ୍ତି। ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମୃତ୍ୟୁ ସମୟରେ ଯେଉଁ ଦାନ କରନ୍ତି, ସେହି ଦାନ ବୈତରଣୀ ଅଟକିବାରେ ଉପକାରୀ।

ଦତ୍ତା ପାପଂ ଦହେତ୍ସର୍ଵଂ ମମ ଲୋକନ୍ତୁ ସା ନଯେତ୍ । ମପ୍ତମେ ମାସି ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତେ ପୁରଂ ବହ୍ଵାପଦଂ ମୃତଃ ॥ ୨,୫.

ଦିଆଯାଇଥିବା ଦାନ ସମସ୍ତ ପାପକୁ ଦହିଦେଇଥାଏ ଏବଂ ମୋତେ ପରଲୋକକୁ ନେଇଯାଏ। ମାସ ଶେଷ ହେଲେ, ମୃତ ଲୋକ ବହୁ ବିପଦର ସହରକୁ ପହଁଚେ।

ଵ୍ରଜେତ୍ତୁ ସୋଦକଂ ଭୁକ୍ତ୍ଵା ପିଣ୍ଡଂ ଵୈ ସପ୍ତମାସିକମ୍ । ଵ୍ରଜନ୍ନେଵଂ ଵିଲପତେ ପରିଘାହତିପୀଡିତଃ ॥ ୨,୫.

ସପ୍ତମ ମାସର ପିଣ୍ଡ ଓ ଜଳ ଭୋଜନ କରି, ସେ ଆଗକୁ ବଢ଼େ, ଏଭଳି କନ୍ଦିକି, ଲୋହା ର ଦଣ୍ଡ ଆଘାତରେ ପୀଡ଼ିତ ହୁଏ।

ନ ଦତ୍ତଂ ନ ହୁତଂ ତପ୍ତଂ ନ ସ୍ନାତଂ ନ କୃତଂ ହିତମ୍ । ଯାଦୃଶଂ ଚରିତଂ କର୍ମ ମୂଢାତ୍ମନ୍ ଭୁଙ୍କ୍ଷ୍ଵ ତାଦୃଶମ୍ ॥ ୨,୫.

ଦାନ ଦିଆଯାଇନାହିଁ, ହୋମ କରାଯାଇନାହିଁ, ତପସ୍ୟା ହୋଇନାହିଁ, ସ୍ନାନ କରାଯାଇନାହିଁ, କୌଣସି ଭଲ କାମ କରାଯାଇନାହିଁ। ମୂର୍ଖ ଆତ୍ମା, ତୁମେ ଯେଉଁ କର୍ମ କରିଛ, ସେହି ଫଳ ଭୋଗ କର।

ମାସ୍ଯଷ୍ଟମେ ଦୁଃ ଖଦେ ତୁ ପରେ ଭୁକ୍ତ୍ଵାଥ ସୋଦକମ୍ । ପିଣ୍ଡଂ ପ୍ରଯାତ୍ସଯୌ ତାର୍କ୍ଷ୍ଯ ନାନାକ୍ରନ୍ଦପୁରଂ ତତଃ ॥ ୨,୫.

ଅଷ୍ଟମ ମାସରେ, ଦୁଃଖ ଭୋଗ କରି ଓ ପିଣ୍ଡ ଜଳ ଭୋଜନ କରି, ସେ ତାର୍କ୍ଷ୍ୟ, ନାନା କ୍ରନ୍ଦନର ସହରକୁ ପହଁଚେ।

ପ୍ରଯାଣେ ଚ ପ୍ରଵଦତେ ମୁସଲାଘାତପୀଡିତଃ । କ୍ଵ ଜାଯାଚଟୁଲୈଶ୍ଚାଟୁପଟୁଭିର୍ଵଚନୈର୍ମମ ॥ ୨,୫.

ଯାତ୍ରାରେ, ମୁସଳ ଆଘାତରେ ପୀଡ଼ିତ ହୋଇ, ସେ କହେ: 'ମୋ ଜଣେ ଜଣେ ସ୍ତ୍ରୀ, ତାଙ୍କର ମିଠା ଓ ଚତୁର କଥା କେଉଁଠି?'

ଭୋଜନଂ ଭଲ୍ଲଭଲ୍ଲୀଭିର୍ମୁସଲୈଶ୍ଚ କ୍ଵ ମାରଣମ୍ । ନଵମେ ମାସି ଦତ୍ତଂ ଵୈ ନାନାକ୍ରନ୍ଦପୁରେ ତତଃ ॥ ୨,୫.

'ଭୋଜନ କେଉଁଠି, ମୁସଳ ଓ ଦଣ୍ଡ ଆଘାତରେ ମୃତ୍ୟୁ କେଉଁଠି?' ନବମ ମାସରେ, ପିଣ୍ଡ ଦାନ ହେଉଛି, ତାପରେ ସେ ନାନା କ୍ରନ୍ଦନର ସହରକୁ ପହଁଚେ।

ପିଣ୍ଡମଶ୍ରାତି କରୁଣଂ ନାନାକ୍ରନ୍ଦାନ୍ କରୋତ୍ଯପି । ଦଶମେ ମାସି ଦତ୍ତଂ ଵୈ ସୁତପ୍ତଭଵନଂ ତତଃ ॥ ୨,୫.

ସେ ଦୟାରେ ଭିକ୍ଷା ମାଗି ଅନେକ ପ୍ରକାର ଦୁଃଖର ସ୍ବରେ କାନ୍ଦେ । ଦଶମ ମାସରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ପିଣ୍ଡ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଭଲ ଉଷ୍ଣ ଘର ହୋଇଯାଏ ।

ସରନ୍ନେଵଂ ଵିଲପତେ ହଲାହତିହତଃ ପଥି । କ୍ଵ ସୂନୁପେଶଲକରୈଃ ପାଦସଂଵାହନଂ ମମ ॥ ୨,୫.

ମୃତ୍ୟୁର ଅସ୍ତ୍ରରେ ଆଘାତ ପାଇ ଏହି ପଥରେ ଯିବାବେଳେ ସେ କାନ୍ଦେ, ‘ମୋ ପୁଅର କୁଶଳ ହାତରେ ପାଦ ମାସାଜ କେଉଁଠି ଅଛି?’

କ୍ଵ ଦୂତଵଜ୍ରପ୍ରତିମକୈର୍ମତ୍ପଦକର୍ଷଣମ୍ । ଦଶମେ ମାସି ପିଣ୍ଡାଦି ତତ୍ର ଭୁକ୍ତ୍ଵା ପ୍ରସର୍ପତି ॥ ୨,୫.

‘ମୃତ୍ୟୁଦୂତଙ୍କର ବଜ୍ର ସମାନ ହାତରେ ମୋ ପାଦ ଟାଣିବା କେଉଁଠି ଅଛି?’ ଦଶମ ମାସରେ ପିଣ୍ଡ ଭୋଗ କରି ସେ ଆଗକୁ ବଢ଼େ ।

ମାସେ ଚୈକାଦଶେ ପୂର୍ଣେ ପୁରଂ ରୌଦ୍ରଂ ସ ଗଚ୍ଛତି । ଗଚ୍ଛନ୍ନେଵ ଵିଲପତେ ଯଥା ପୃଷ୍ଠେ ପ୍ରପୀଡିତଃ ॥ ୨,୫.

ଏକାଦଶ ମାସ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ ସେ ଭୟଙ୍କର ସହରକୁ ଯାଏ । ଯିବାବେଳେ, ପଛରୁ ଦମନ ହେଉଥିବା ଲୋକ ପରି ସେ କାନ୍ଦେ ।

କ୍ଵାହଂ ସତୂଲୀଶଯନେ ପରିଵର୍ତନ୍ କ୍ଷଣେ କ୍ଷଣେ । ଭଟହସ୍ତଭ୍ରଷ୍ଟଯଷ୍ଟିକୃଷ୍ଟପୃଷ୍ଠଃ କ୍ଵ ଵା ପୁନଃ ॥ ୨,୫.

‘ମୁଁ କେଉଁଠି, ନରମ ଶଯ୍ୟାରେ ପ୍ରତିକ୍ଷଣ ପଟି ପଟି ଘୁଞ୍ଚୁଥିଲି? ଏବେ କେଉଁଠି, ରକ୍ଷକଙ୍କ ହାତରୁ ପଡ଼ିଥିବା ଲାଠିରେ ମୋ ପିଠି ଟାଣାଯାଉଛି?’

କ୍ଷିତୌ ଦତ୍ତଞ୍ଚ ପିଣ୍ଡାଦି ଭୁକ୍ତ୍ଵା ତତ୍ର ତତୋ ଵ୍ରଜେତ୍ । ପଯୋଵର୍ଷଣମିତ୍ଯେତନ୍ନାମକଂ ପୁରମଣ୍ଡଜ ॥ ୨,୫.

ପୃଥିବୀରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ପିଣ୍ଡ ଭୋଗ କରି ସେ ଏଠାରୁ ‘ପୟୋବର୍ଷଣ’ ନାମକ ସହରକୁ ଯାଏ ।

ଵ୍ରଜନ୍ନେଵଂ ଵିଲପତେ କୁଠାରୈର୍ମୂର୍ଧ୍ନି ତାଡିତଃ । କ୍ଵ ଭୃତ୍ଯକୋମଲକରୈର୍ଗନ୍ଧତୈଲାଵସେଚନମ୍ ॥ ୨,୫.

ଏଭଳି କାନ୍ଦୁଥିବାବେଳେ, ମୁଣ୍ଡରେ କୁଠାର ଆଘାତ ପାଇ ସେ କହେ, ‘ମୋ ଦାସଦାସୀଙ୍କ ନରମ ହାତରେ ସୁଗନ୍ଧି ତେଲ ଲଗାଇବା କେଉଁଠି ଅଛି?’

କ୍ଵ କୀନାଶାନୁଗୈଃ କ୍ରୋଧାତ୍କୁଠାରୈଃ ଶିରସି ଵ୍ଯଥା । ଊନାବ୍ଦିକଞ୍ଚ ଯଚ୍ଛ୍ରାଦ୍ଧଂ ତତ୍ର ଭୁଙ୍କ୍ତେ ସୁଦୁଃ ଖିତଃ ॥ ୨,୫.

‘ମୃତ୍ୟୁଦୂତଙ୍କ ଦାସମାନେ କ୍ରୋଧରେ ମୋ ମୁଣ୍ଡରେ କୁଠାର ଦେଇ ଯେଉଁ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଉଥିଲେ, ସେ କେଉଁଠି?’ ବର୍ଷ ପୂର୍ବରୁ ହେଉଥିବା ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଏଠାରେ ଦୁଃଖରେ ସେ ଭୋଗ କରେ ।

ସଂପୂର୍ଣେ ତୁ ତତୋ ଵର୍ଷେ ଶୀତାଢ୍ଯଂ ନଗରଂ ଵ୍ରଜେତ୍ । ଗଚ୍ଛନ୍ନେଵଂ ଛୁରିକଯା ଚ୍ଛିନ୍ନଜିହ୍ଵସ୍ତୁ ରୋଦିତି ॥ ୨,୫.

ବର୍ଷ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ ସେ ଶୀତର ସହରକୁ ଯାଏ । ଯିବାବେଳେ ଛୁରିରେ ଜିଭ କଟାଯିବାରୁ ସେ କାନ୍ଦେ ।

ପ୍ରିଯାଲାପୈଃ କ୍ଵ ଚ ସସମଧୁରତ୍ଵସ୍ଯ ଵର୍ଣନମ୍ । ଉକ୍ତମାତ୍ରେଽସିପତ୍ରାଦିଜିହ୍ଵାଚ୍ଛେଦଃ କ୍ଵ ଚୈଵ ହି ॥ ୨,୫.

‘ପ୍ରିୟ ମିଠା କଥା ଓ ମଧୁର ସ୍ନେହର ବର୍ଣ୍ଣନା କେଉଁଠି? ଏଠାରେ ତ ତଳୱାର ଜଙ୍ଗଲରେ କେବଳ କଥା କହିଲେ ମଧ୍ୟ ମୋ ଜିଭ କଟାଯାଏ!’

ଵାର୍ଷିକଂ ପିଣ୍ଡଦାନାଦି ଭୁକ୍ତ୍ଵା ତତ୍ର ପ୍ରସର୍ପତି । ବହୁଭୀତିକରଂ ତତ୍ତତ୍ପିଣ୍ଡଜଂ ଦେଵମାସ୍ଥିତଃ ॥ ୨,୫.

ଏଠାରେ ବାର୍ଷିକ ପିଣ୍ଡ ଭୋଗ କରି, ଅନେକ ଭୟରେ ତରସି, ସେ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ପିଣ୍ଡ ଦେବତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଏ ।

ପ୍ରକାଶଯତି ପାପ୍ପାନମାତ୍ମାନଞ୍ଚ ଵିନିନ୍ଦତି । ଯୋଷିଦପ୍ଯେଵମେତସ୍ମିନ୍ମାର୍ଗେ ଵୈ ପରିଦେଵତି ॥ ୨,୫.

ସେ ନିଜର ପାପୀ ମଦପାନକୁ ପ୍ରକାଶ କରି ନିଜକୁ ନିନ୍ଦା କରେ । ଏହି ପଥରେ ଜଣେ ନାରୀ ମଧ୍ୟ ଏଭଳି କାନ୍ଦେ ।

ତତୋ ଯାମ୍ଯଂ ନାତିଦୂରେ ନଗରଂ ସ ହି ଗଚ୍ଛତି । ଚତ୍ଵାରିଂଶଦ୍ଯୋଜନାନି ଚତୁର୍ଯୁକ୍ତାନିଵିସ୍ତୃତମ୍ ॥ ୨,୫.

ତା’ପରେ ସେ ଏକ ଅତି ଦୂର ନୁହେଁ, ଚାରିଦିଗକୁ ଚାଳିଶି ଯୋଜନ ଆକାରର ଯମର ସହରକୁ ଯାଏ ।

ତ୍ରଯୋଦଶ ପ୍ରତୀହାରାଃ ଶ୍ରଵଣା ନାମ ତତ୍ର ଵୈ । ଶ୍ରଵଣାକର୍ମତସ୍ତୁଷ୍ଯନ୍ତ୍ଯନ୍ଯଥା କ୍ରୋଧମାପ୍ନୁଯୁଃ ॥ ୨,୫.

ସେଠାରେ ତେରଟି ପ୍ରବେଶଦ୍ୱାର ରକ୍ଷକ ଅଛନ୍ତି, ଯାହାଙ୍କୁ ‘ଶ୍ରବଣ’ ବୋଲି କୁହାଯାଏ । ତାଙ୍କ କାମ ଶୁଣିଲେ ସେମାନେ ଖୁସି ହୁଅନ୍ତି, ନହେଲେ କ୍ରୋଧିତ ହୁଅନ୍ତି ।

ତତସ୍ତତ୍ରାଶୁ ରକ୍ତାକ୍ଷଂ ଭିନ୍ନାଞ୍ଜନଚଯୋପମମ୍ । ମୃତ୍ଯୁକାଲାନ୍ତକାଦୀନାଂ ମଧ୍ଯେ ପଶ୍ଯତି ଵୈ ଯମମ୍ ॥ ୨,୫.

ତା’ପରେ ସେଠାରେ ତୁରନ୍ତ, ରକ୍ତବର୍ଣ୍ଣ ଚକ୍ଷୁ, ଭଙ୍ଗା କାଜଳ ଦଳ ସମାନ ଦେହ ଥିବା ଯମଙ୍କୁ, ମୃତ୍ୟୁ, କାଳ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦେଖେ ।

ଦଂଷ୍ଟ୍ରାକରାଲଵଦନଂ ଭୃକୁଟୀଦାରୁଣାକୃତିମ୍ । ଵିରୂପୈର୍ଭୋଷଣୈର୍ଵକ୍ତ୍ରୈର୍ଵୃତଂ ଵ୍ଯାଧିଶତୈଃ ପ୍ରଭୁମ୍ ॥ ୨,୫.

ଦାଢ଼ି ଦେଖି ଭୟଙ୍କର ମୁହଁ, ଭୃକୁଟି ଚିତ୍ତାକର୍ଷକ ଦେଖି ତୀବ୍ର ଆକୃତି, ଅନେକ ଭୟଙ୍କର ଗହଣା ଓ ରୂପରେ ଶତଶଃ ରୋଗରେ ଘିରିଥିବା ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ସେ ଦେଖେ ।

ଦଣ୍ଡାସକ୍ତମହାବାହୁଂ ପାଶହସ୍ତଂ ସୁଭୈରଵମ୍ । ତନ୍ନିର୍ଦିଷ୍ଟାଂ ତତୋ ଜନ୍ତୁର୍ଗତିଂ ଯାତି ଶୁଭାଶୁଭାମ୍ ॥ ୨,୫.

ବଡ଼ ହାତରେ ଦଣ୍ଡ ଓ ପାଶ ଧରିଥିବା, ଅତି ଭୟଙ୍କର ଯମଙ୍କୁ ସେ ଦେଖେ । ତା’ପରେ ଯେଉଁ ଗତି ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ, ଭଲ କିମ୍ବା ଖରାପ, ସେଠାକୁ ଜୀବ ଯାଏ ।

ପାପୀ ପାପାଂ ଗତିଂ ଯାତି ଯଥା ତେ କଥିତଂ ପୁରା । ଛତ୍ରୋପାନହଦାତାରୋ ଯେ ଚ ଵେଶ୍ମପ୍ରଦାଯକାଃ ॥ ୨,୫.

ପାପୀ ଲୋକ ପୂର୍ବରୁ କହିଥିବା ପରି ପାପ ଗତିକୁ ଯାଏ । ଛତା, ଜୁତା ଓ ଘର ଦେଇଥିବା ଲୋକମାନେ ଭିନ୍ନ ଫଳ ପାନ୍ତି ।

ଯେ ତୁ ପୁଣ୍ଯକୃତସ୍ତତ୍ର ତେ ପଶ୍ଯନ୍ତି ଯମଂ ତଦା । ସୌମ୍ଯାକୃତିଂ କୁଣ୍ଡଲିନଂ ମୌଲିମନ୍ତଂ ଧୃତଶ୍ରିଯମ୍ ॥ ୨,୫.

ଯେମାନେ ପୁଣ୍ୟ କାମ କରିଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ସେଠାରେ ଏହି ସମୟରେ ଯମଙ୍କୁ ଦୟାଳୁ ରୂପରେ, କଣ୍ଠା ଲଗାଇଥିବା, ମୁଣ୍ଡରେ ମୁକୁଟ ପିନ୍ଧିଥିବା ଏବଂ ଅତି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ରୂପରେ ଦେଖନ୍ତି।

ଏକାଦଶେ ଦ୍ଵାଦଶେ ହି ଷଣ୍ମାସେ ଆବ୍ଦିକେ ତଥା । ଵିପ୍ରାନ୍ ବହୂନ୍ ଭୋଜଯେତ୍ତତ୍ର ଯନ୍ମହତୀ କ୍ଷୁଧା ॥ ୨,୫.

ଏକାଦଶୀ କିମ୍ବା ଦ୍ୱାଦଶୀ ଦିନରେ, କିମ୍ବା ଛଅ ମାସ ପରେ, କିମ୍ବା ବାର୍ଷିକ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଦିନରେ, ସେଠାରେ ଅନେକ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଭୋଜନ କରାଇବା ଉଚିତ, କାରଣ ସେମାନଙ୍କର ଭୋକ ବହୁତ ଥାଏ।

ଜୀଵନ୍ ପୁତ୍ରକଲତ୍ରାଦିପ୍ରଦିଷ୍ଟମିତରୈଃ ଖଗ । ଯୋ ନ ସାଧଯତି ସ୍ଵାର୍ଥମେଵଂ ପଶ୍ଚାଦ୍ଧିଖିଦ୍ଯତେ ॥ ୨,୫.

ଓ ପକ୍ଷୀ, ଯିଏ ଜୀବନ କାଳରେ ପୁଅ, ଜଣେ ଜଣେ ପରିବାର ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କାମ କରେନାହିଁ, କେବଳ ନିଜ ସ୍ୱାର୍ଥ ଚିନ୍ତା କରେ, ସେ ପରେ ଦୁଃଖିତ ହୁଏ।

ଏତତ୍ତେ ସର୍ଵମାଖ୍ଯାତଂ ସଂଯମିନ୍ଯାଂ ଯଥାଗତି । ପ୍ରୋକ୍ତମାଵର୍ଷକୃତ୍ଯଂ ତେ କିମନ୍ଯଚ୍ଛ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛସି ॥ ୨,୫.

ସଂୟମିନୀରେ ଯାତ୍ରା ବିଷୟରେ ସମସ୍ତ କଥା ତୁମକୁ କୁହିଦେଲି, ବାର୍ଷିକ କର୍ମ କେମିତି କରିବା ମଧ୍ୟ କୁହିଦେଲି—ଏଠାରେ ଆଉ କଣ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛ?