ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ଚତ୍ଵାରିଂ ଶତ୍ତଥା ସପ୍ତ ପ୍ରତ୍ଯହଂ ଯାତି ତତ୍ର ସଃ । ଅଷ୍ଟାଚତ୍ଵାରିଂଶତା ଚ ତ୍ରୈଂଶତା ଦିଵସୈରିତି ॥ ୨,୫.

ସେଠାରେ ସେ ପ୍ରତିଦିନ ସତଚାଳିସି ଏବଂ ସାତ ଯୋଜନ ଯାଏ। ଏଭଳି, ଅଠଚାଳିସି ଏବଂ ତିରିଶ ଦିନରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଯାତ୍ରା ହୁଏ।

ଵୈଵସ୍ଵତପୁରଂ ଯାତି କୃଷ୍ଯମାଣୋ ଯମାନୁଗୈଃ । ଏଵଂ କ୍ରମେଣ ଯାତବ୍ଯେ ମାର୍ଗେ ପାପରତୈସ୍ତୁ ଯତ୍ ॥ ୨,୫.

ଯମର ଦୂତମାନେ ତାକୁ ଭିଚିଡ଼ି ବୈବସ୍ବତପୁରକୁ ନେଇଯାନ୍ତି। ଏଭଳି, ପାପରେ ଲିନ ଲୋକମାନେ ପଦେପଦେ ଏହି ପଥ ଦେଇ ଯାନ୍ତି।

ଜାଯତେ ସପ୍ରପଞ୍ଚଂ ତଚ୍ଛୃଣୁ ତ୍ଵମରୁଣାନୁଜ । ତ୍ରଯୋଦଶଦିନେ ଦତ୍ତଃ ପାଶୈର୍ବଦ୍ଧ୍ଵାତିଦାରୁଣୈଃ ॥ ୨,୫.

ହେ ଅରୁଣଙ୍କ ଭାଇ, ତୁମେ ଶୁଣ, ସେ କିପରି ସଂସାର ସହ ଜନ୍ମ ନେଉଛି: ତ୍ରୟୋଦଶ ଦିନରେ, ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ ଦୂର୍ଦ୍ଦମ ଦୌର୍ବଳ୍ୟରେ ବାନ୍ଧି ଦିଆଯାଏ।

ଯମସ୍ଯାଙ୍କୁଶହସ୍ତୋ ଵୈ ଭୃକୁଟୀକୁଟିଲାନନଃ । ଦଣ୍ଡପ୍ରହାରସମ୍ଭ୍ରାନ୍ତଃ କୃଷ୍ଯତେ ଦକ୍ଷିଣାଂ ଦିଶମ୍ ॥ ୨,୫.

ଯମ ହାତରେ ଅଙ୍କୁଶ ଧରିଛନ୍ତି, କ୍ରୋଧରେ ମୁହଁ ବେଙ୍କା, ଦଣ୍ଡର ଆଘାତରେ ଭୟଭୀତ, ସେ ତାକୁ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ଟାଣିନେଇଯାନ୍ତି।

କୁଶକଣ୍ଟକଵଲ୍ମୀକଶଙ୍କୁପାଷାଣକର୍କଶେ । ତଥା ପ୍ରଦୀପ୍ତଜ୍ଵଲନେ କ୍ଵଚିଚ୍ଛ୍ଵଭ୍ରଶତୋତ୍କଟେ ॥ ୨,୫.

କୁଶ, କଣ୍ଟକ, ବିଲା, କଠିନ ପଥ, ପାଥର, ଅଗ୍ନିର ଜ୍ୱାଳା, କେବେ କେବେ ଭୟଙ୍କର ପୋକମାନେ ଥିବା ଅଞ୍ଚଳ ଦେଇ ଯିବାକୁ ପଡ଼େ।

ପ୍ରଦୀପ୍ତାଦିତ୍ଯତପ୍ତେ ଚ ଦହ୍ଯମାନଃ ସଦଂଶକେ । କୃଷ୍ଯତେ ଯମଦୂତୈଶ୍ଚ ଶିଵାଵନ୍ନାଦଭୀଷଣୈଃ ॥ ୨,୫.

ତିବ୍ର ରବିର ତାପରେ ଜଳି, ଦାଁତରେ ଖୋଚାଯାଏ, ଯମର ଦୂତମାନେ ଶିବଙ୍କ ଭଳି ଭୟଙ୍କର ଚିତ୍କାର କରି ତାକୁ ଟାଣିନେଇଯାନ୍ତି।

ପ୍ରଯାତିଃ ଦାରୁଣେ ମାର୍ଗେ ପାପକର୍ମା ଯମାଲଯେ । କଲେଵରେ ଦହ୍ଯମାନେ ମହାନ୍ତଂ କ୍ଷଯମୃଚ୍ଛତି ॥ ୨,୫.

ଭୟଙ୍କର ପଥରେ, ପାପ କରିଥିବା ଲୋକ ଯମଙ୍କ ଘରକୁ ଯାଏ; ତାଙ୍କର ଦେହ ଜଳିବା ସମୟରେ, ସେ ଭୟଙ୍କର କ୍ଷୟ ଅନୁଭବ କରେ।

ଭକ୍ଷ୍ଯମାଣେ ତଥୈଵାଙ୍ଗେ ଭିଦ୍ଯମାନେ ଚ ଦାରୁଣମ୍ । ଛିଦ୍ଯମାନେ ଚିରତରଂ ଜନ୍ତୁର୍ଦୁଃ ଖମଵାପ୍ନୁତେ ॥ ୨,୫.

ତାଙ୍କ ଅଙ୍ଗ ଖାଇଦିଅଯାଏ, ଭାଙ୍ଗାଯାଏ, କଟାଯାଏ, ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏଭଳି ଦୁଃଖ ଭୋଗ କରିବାକୁ ପଡ଼େ।

ସ୍ଵେନ କର୍ମଵି ପାକେନ ଦେହାନ୍ତରଗତୋଽପି ସନ୍ । ପୁରାଣି ଷୋଡଶାମୁଷ୍ମନ୍ମାର୍ଗେ ତାନି ଚ ମେ ଶୃଣୁ ॥ ୨,୫.

ନିଜ କର୍ମର ଫଳରେ ଅନ୍ୟ ଦେହ ପାଇଲେ ମଧ୍ୟ, ସେଇ ପଥରେ ପୁରୁଣା ଷୋଳ ନଗର ଅଛି; ସେଗୁଡିକୁ ମୋ ଠାରୁ ଶୁଣ।

ଯାମ୍ଯଂ ସୌରିପୁରଂ ନଗେଦ୍ଵଭଵନଂ ଗନ୍ଧର୍ଵଶୈଲାଗମୌ କ୍ରୌଞ୍ଚଂ କ୍ରୂରପୁରଂ ଵିଚିତ୍ରଭଵନଂ ବହ୍ଵାପଦଂ ଦୁଃ ଖଦମ୍ । ନାନାକ୍ରନ୍ଦପୁରଂ ସୁତପ୍ତଭଵନଂ ରୌଦ୍ରଂ ପଯୋଵର୍ଷଣଂ ଶୀତାଢ୍ଯଂ ବହୁଭୀତିଷୋଡଶପୁରାଣ୍ଯେତାନ୍ଯଦୃଷ୍ଟନି ତେ ॥ ୨,୫.

ଯାମ୍ୟ, ସୌରି, ନାଗେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଘର, ଗନ୍ଧର୍ବ ପାହାଡ, କ୍ରଉଞ୍ଚ, କ୍ରୂରପୁର, ବିଚିତ୍ର ଘର, ବହୁ ଆପଦା ଥିବା ସ୍ଥାନ, ଦୁଃଖର ନଗର, ବହୁ କ୍ରନ୍ଦନର ନଗର, ତୀବ୍ର ତାପର ଘର, ରୌଦ୍ର, ପାଣି ବର୍ଷା ହେଉଥିବା ସ୍ଥାନ, ଶୀତ ଥିବା, ବହୁ ଭୟର ଷୋଳ ନଗର—ଏହି ସବୁ ତୁମେ ଦେଖିନାହାଁ।

ତତ୍ର ଯାମ୍ଯ ପୁରଂ ଗଚ୍ଛନ୍ପୁତ୍ରପୁତ୍ରେତି ଚ ବ୍ରୁଵନ୍ । ହାହେତି କ୍ରନ୍ଦତେ ନିତ୍ଯଂ ସ୍ଵକୃତଂ ଦୁଷ୍କୃତଂ ସ୍ମରନ୍ ॥ ୨,୫.

ସେଠାରେ, ଯମଙ୍କ ନଗରକୁ ଯିବାବେଳେ, 'ପୁଅ, ପୁଅ' ବୋଲି କାନ୍ଦେ, 'ହା ହେ' ବୋଲି ସଦା ଦୁଃଖ କରେ, ନିଜ କରା ପାପ ସ୍ମରଣ କରେ।

ଅଷ୍ଟାଦଶୋଦିନେ ତାର୍କ୍ଷ୍ଯ ତତ୍ପୁର ପ୍ରାପ୍ନୁଯାଦସୌ । ପୁଷ୍ପଭଦ୍ରା ନଦୀ ଯତ୍ର ନ୍ଯଗ୍ରୋଧଃ ପ୍ରିଯଦର୍ଶନଃ ॥ ୨,୫.

ଅଠାରୋ ଦିନରେ, ତାର୍କ୍ଷ୍ୟ, ସେ ଏହି ସହରକୁ ପହଞ୍ଚେ, ଯେଉଁଠାରେ ପୁଷ୍ପଭଦ୍ରା ନଦୀ ବହୁଛି ଏବଂ ଏକ ସୁନ୍ଦର ବଟବୃକ୍ଷ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ।

ଵିଶ୍ରାମେଚ୍ଛାଂ କରୋତ୍ଯତ୍ର କାରଯନ୍ତି ନ ତେ ଭଟାଃ । କ୍ଷିତୌ ଦତ୍ତଂ ସୁତୈସ୍ତସ୍ଯ ସ୍ନେହାଦ୍ଵା କୃପଯା ତଥା ॥ ୨,୫.

ସେଠାରେ ଯଦି ସେ ବିଶ୍ରାମ କରିବାକୁ ଚାହେ, ଦୂତମାନେ ତାକୁ ଅନୁମତି ଦିଅନ୍ତି ନାହିଁ; ପୃଥିବୀରେ ତାଙ୍କର ପୁଅମାନେ ଯାହା ଦୟା କିମ୍ବା ସ୍ନେହରେ ଦେଇଥିଲେ, ସେଉଠି ସେହି ଦିଆଯାଇଥିବା ଜିନିଷ ମିଳେ।

ମାସିକଂ ପିଣ୍ଡମଶ୍ନାତି ତତଃ ସୌରିପୁରଂ ଵ୍ରଜେତ୍ । ଵ୍ରଜନ୍ନେଵଂ ପ୍ରଲପତେ ମୁଦ୍ଗରାହତିପୀଡିତଃ ॥ ୨,୫.

ସେଠି ସେ ମାସିକ ପିଣ୍ଡ ଭୋଜନ କରେ, ତାପରେ ସୂରିପୁରକୁ ଯାଏ; ଯିବାବେଳେ, ଗଦାର ଆଘାତରେ ପୀଡିତ ହୋଇ, ସେ ଏଭଳି କହି କହି କନ୍ଦେ।

ଜଲାଶଯୋ ନୈଵ କୃତୋ ମଯା ତଦା ମନୁଷ୍ଯତୃପ୍ତ୍ଯୈ ପଶୁପକ୍ଷିତୃପ୍ତଯ । ଗୋତୃପ୍ତିହେତୋର୍ନ ଚ ଗୋଚରଃ କୃତଃ ଶରୀର ହେ ନିସ୍ତର ଯତ୍ତ୍ଵଯା କୃତମ୍ ॥ ୨,୫.

ମୁଁ ମଣିଷମାନଙ୍କର ପିପାସା ନିମିତ୍ତେ କିଛି ଜଳାଶୟ ତିଆରି କରିନଥିଲି, ଗାଈ, ପଶୁ, ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ କିଛି କରିନଥିଲି, ଗୋମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଚରାଗାହ ବନାଇନଥିଲି। ଏ ଶରୀର, ତୁମେ ଯେପରି କରିଛ, ସେପରି ଏହି ଦୁଃଖ ଅଟକିବାକୁ ପଡ଼ିବ।

ତତ୍ର ନାମ୍ନା ତୁ ରାଜାସୌ ଜଙ୍ଗମଃ କାମରୂପଧୃକ୍ । ଭଯାତ୍ତଦ୍ଦର୍ଶନାଜ୍ଜାତାଦ୍ଭୁଙ୍କ୍ତେ ପିଣ୍ଡଂ ସ ଶଙ୍କିତଃ ॥ ୨,୫.

ସେଠି ଏକ ରାଜା ନାମରେ ଅଛନ୍ତି, ଯିଏ ଇଚ୍ଛାମତେ ରୂପ ନେଇ ଚାଲିବାରେ ସକ୍ଷମ। ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଭୟରେ, ଯାତ୍ରୀ ସନ୍ଦେହରେ ପିଣ୍ଡ ଭୋଜନ କରେ।

ତ୍ରିପକ୍ଷେ ଜଲସଂଯୁକ୍ତଂ କ୍ଷିତୌ ଦତ୍ତଂ ତତୋ ଵ୍ରଜେତ୍ । ଵ୍ରଜନ୍ନେଵଂ ପ୍ରଲପତେ ଖଡ୍ଗାଘାତପ୍ରପୀଡିତଃ ॥ ୨,୫.

ତିନି ପକ୍ଷ ପରେ, ପୃଥିବୀରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ପିଣ୍ଡ ଓ ଜଳ ପାଇ ସେ ଆଗକୁ ବଢ଼େ; ଯିବାବେଳେ, ତାଲୱାରର ଆଘାତରେ ପୀଡିତ ହୋଇ, ଏଭଳି କହି କହି କନ୍ଦେ।

ନ ନିତ୍ଯଦାନଂ ନ ଗଵାହ୍ନିକଂ କୃତଂ ପୁସ୍ତଂ ଚ ଦତ୍ତଂ ନ ହି ଵେଦଶାସ୍ତ୍ରଯୋଃ । ପୁରାଣଦୃଷ୍ଟୋ ନ ହି ସେଵିତୋଽଧ୍ଵା ଶରୀର ହେ ନିସ୍ତର ଯତ୍ତ୍ଵଯା କୃତମ୍ ॥ ୨,୫.

ମୁଁ ଦିନକୁ ଦାନ ଦେଇନଥିଲି, ଗାଈଙ୍କ ପାଇଁ ସେବା କରିନଥିଲି, ପବିତ୍ର ପୁସ୍ତକ ଦାନ କିମ୍ବା ବେଦ ଓ ଶାସ୍ତ୍ର ପଢ଼ିନଥିଲି, ପୁରାଣରେ ଦେଖାଯାଇଥିବା ମାର୍ଗକୁ ସେବନ କରିନଥିଲି। ଏ ଶରୀର, ତୁମେ ଯେପରି କରିଛ, ସେପରି ଏହି ଦୁଃଖ ଅଟକିବାକୁ ପଡ଼ିବ।

ନଗେନ୍ଦ୍ରନଗରଂ ଗତ୍ଵା ଭୁକ୍ତ୍ଵା ଚାନ୍ନଂ ତଥାଵିଧମ୍ । ମାସି ଦ୍ଵିତୀଯେ ଯଦ୍ଦତ୍ତଂ ବାନ୍ଧଵୈସ୍ତୁ ତତୋ ଵ୍ରଜେତ୍ ॥ ୨,୫.

ନଗେନ୍ଦ୍ରନଗରକୁ ପହଞ୍ଚି, ସେଠି ଏମିତି ଖାଦ୍ୟ ଭୋଜନ କରି, ଦ୍ୱିତୀୟ ମାସରେ ତାଙ୍କର ବାନ୍ଧବମାନେ ଯାହା ଦେଇଥିଲେ, ତାହାରେ ଆଶ୍ରିତ ହୋଇ ଆଗକୁ ବଢ଼େ।

ଵ୍ରଜନ୍ନେଵଂ ପ୍ରଲପତେ କୃପାଣତ୍ସରୁତାଡିତଃ । ପରାଧାନମଭୂତ୍ସର୍ଵଂମମ ମୂର୍ଖଶିରୋମଣେଃ ॥ ୨,୫.

ଯିବାବେଳେ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତଳୱାରରେ ଆଘାତ ପାଇ, ସେ କହି କହି କନ୍ଦେ: 'ମୋ ପାଇଁ ସବୁ କିଛି ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରିଗଲା, ମୁଁ ମୂର୍ଖମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶିରୋମଣି।'

ମହତା ପୁଣ୍ଯଯୋଗେନ ମାନୁଷ୍ଯଂ ଲବ୍ଧଵାନହମ୍ । ତୃତୀଯେ ମାସି ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତେ ଗନ୍ଧର୍ଵନଗରେ ଶୁଭମ୍ ॥ ୨,୫.

ବଡ଼ ପୁଣ୍ୟର ଫଳରେ, ମୁଁ ମଣିଷ ଜନ୍ମ ପାଇଥିଲି; ତୃତୀୟ ମାସ ଆସିଲେ, ମୁଁ ଶୁଭ ଗନ୍ଧର୍ବନଗରକୁ ପହଞ୍ଚେ।

ତୃତୀଯମାସିକଂ ପିଣ୍ଡଂ ତତ୍ର ଭୁକ୍ତ୍ଵା ବ୍ରଜତ୍ଯସୌ । ଵ୍ରଜନ୍ନେଵଂ ଵିଲପତେ ତଦଗ୍ରେଣାହତଃ ପଥି ॥ ୨,୫.

ସେଠି ତୃତୀୟ ମାସିକ ପିଣ୍ଡ ଭୋଜନ କରି, ସେ ଆଗକୁ ବଢ଼େ; ଯିବାବେଳେ, ପଥରେ ଆଗରୁ ଆଘାତ ପାଇ, ସେ ଏଭଳି କହି କହି କନ୍ଦେ।

ମଯା ନ ଦତ୍ତଂ ନ ହୁତଂ ହୁତାଶନେ ତପୋ ନ ତପ୍ତଂ ହିମଶୈଲଗହ୍ଵରେ । ନ ସେଵିତଂ ଗାଙ୍ଗମହୋ ମହାଜଲଂ ଶରୀର ହେ ନିସ୍ତର ଯତ୍ତ୍ଵଯା କୃତମ୍ ॥ ୨,୫.

ମୁଁ କେବେ ଦାନ କିମ୍ବା ଅଗ୍ନିକୁ ହୋମ କରିନଥିଲି, ହିମପର୍ବତର ଗୁହାରେ କେବେ ତପସ୍ୟା କରିନଥିଲି, ଗଙ୍ଗା କିମ୍ବା ବଡ଼ ନଦୀର ସେବା କରିନଥିଲି। ଏ ଶରୀର, ତୁମେ ଯେପରି କରିଛ, ସେପରି ଏହି ଦୁଃଖ ଅଟକିବାକୁ ପଡ଼ିବ।

ତୁର୍ଯେ ଶୈଲାଗମଂ ମାସି ପ୍ରାପ୍ନୁଯାତ୍ତତ୍ର ଵର୍ଷଣମ୍ । ତସ୍ଯୋପରି ଭଵେତ୍ପକ୍ଷିନ୍ପାଷାଣାନାଂ ନିରନ୍ତରମ୍ ॥ ୨,୫.

ଚତୁର୍ଥ ମାସରେ, ସେ ପାହାଡ଼ ଅଞ୍ଚଳକୁ ପହଞ୍ଚେ, ଯେଉଁଠାରେ ଉପରୁ ଚିରନ୍ତନ ଭାବରେ ପକ୍ଷୀ ଓ ପଥର ବର୍ଷା ହୁଏ।

ଚତୁର୍ଥମାସିକଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ଭୁକ୍ତ୍ଵା ତତ୍ର ପ୍ରସର୍ପତି । ସ ପତନ୍ନେଵ ଵିଲପନ୍ପାଷାଣାଦ୍ଯତିପୀଡିତଃ ॥ ୨,୫.

ସେଠି ଚତୁର୍ଥ ମାସିକ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଭୋଜନ କରି, ସେ ଆଗକୁ ବଢ଼େ; ପଥରରେ ବହୁତ ପୀଡିତ ହୋଇ, ପଡ଼ିପଡ଼ି କନ୍ଦେ।

ନ ଜ୍ଞାନମାର୍ଗୋ ନ ଚ ଯୋଗମାର୍ଗୋ ନ କର୍ମମାର୍ଗୋ ନ ଚ ଭକ୍ତିମାର୍ଗଃ । ନ ସାଧୁସଙ୍ଗାତ୍କିମପି ଶ୍ରୁତଂ ମଯା ଶରୀର ହେ ନିସ୍ତର ଯତ୍ତ୍ଵଯା କୃତମ୍ ॥ ୨,୫.

ମୁଁ ଜ୍ଞାନର ମାର୍ଗ, ଯୋଗର ମାର୍ଗ, କର୍ମର ମାର୍ଗ, କିମ୍ବା ଭକ୍ତିର ମାର୍ଗ ଅନୁସରଣ କରିନଥିଲି; ଭଲ ଲୋକଙ୍କ ସଙ୍ଗରୁ କିଛି ଶୁଣିନଥିଲି। ଏ ଶରୀର, ତୁମେ ଯେପରି କରିଛ, ସେପରି ଏହି ଦୁଃଖ ଅଟକିବାକୁ ପଡ଼ିବ।

ତତଃ କ୍ରୂରପୁର ମାସି ପଞ୍ଚମେ ଯାତି କାଶ୍ଯପ । ଭୁଵି ଦତ୍ତଂ ପିଣ୍ଡଜଲଂ ଭୁକ୍ତ୍ଵା କ୍ରୂରପୁରଂ ଵ୍ରଜେତ୍ ॥ ୨,୫.

ତାପରେ, ପଞ୍ଚମ ମାସରେ, କାଶ୍ୟପ, ସେ କ୍ରୂରପୁରକୁ ଯାଏ; ପୃଥିବୀରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ପିଣ୍ଡ ଓ ଜଳ ଭୋଜନ କରି, ସେ କ୍ରୂରପୁରକୁ ପହଞ୍ଚେ।

ଵ୍ରଜନ୍ନେଵଂ ଵିଲପତେ ପଟ୍ଟିଶୈଃ ପାତିତଃ ପଥି । ହା ମାତର୍ହାପିତର୍ଭ୍ରାତଃ ସୁତା ହା ହା ମମ ସ୍ତ୍ରିଯଃ ॥ ୨,୫.

ଯିବାବେଳେ, ପଥରେ ବଡ଼ ବଡ଼ ବାଣରେ ଆଘାତ ପାଇ, ସେ କନ୍ଦେ: 'ହା ମା, ହା ବାପା, ଭାଇ, ପୁଅ, ହା ହା ମୋ ଜଣେ ଜଣେ ଜୀବନସାଥୀମାନେ!'

ଯୁଷ୍ମାଭିର୍ନୋପଦିଷ୍ଟୋଽହମଵସ୍ଥାଂ ପ୍ରାପ୍ତ ଈଦୃଶୀମ୍ । ଏଵଂ ଲାଲପ୍ଯମାନଂ ତେ ଯମଦୂତା ଵଦନ୍ତିହି ॥ ୨,୫.

ତୁମେ ମୋତେ ଏପରି ଅବସ୍ଥା ବିଷୟରେ କେବେ ଶିଖାଇନଥିଲ, ଏହି ଦୁଃଖରେ ପହଞ୍ଚିଛି; ଏଭଳି କନ୍ଦୁଥିବା ବେଳେ, ଯମଦୂତମାନେ ତାଙ୍କୁ କହନ୍ତି।