ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ସପିଣ୍ଡୀକରଣାଦୂର୍ଧ୍ଵଂ ଯାନି ଶ୍ରାଦ୍ଧାନି ଷୋଡଶ । ଏକୋଦ୍ଦିଷ୍ଟଵିଧାନେନ ଚରେଦ୍ଵା ପାର୍ଵଣାଦୃତେ ॥ ୨,୫.

ସପିଣ୍ଡୀକରଣ ପରେ, ଷୋଡଶ ଶ୍ରାଦ୍ଧଗୁଡ଼ିକୁ ଏକୋଦ୍ଦିଷ୍ଟ ବିଧିରେ କରିବା ଉଚିତ, କିନ୍ତୁ ପାର୍ବଣ କ୍ରିୟା ଛାଡ଼ି।

ପ୍ରତ୍ଯବ୍ଦଂ ଯୋ ଯଥା କୁର୍ଯାତ୍ତଥା କୁର୍ଯାତ୍ସ ତାନ୍ଯପି । ଏକାଦଶେ ଦ୍ଵାଦଶେଽହ୍ନି ପ୍ରେତୋ ଭୁଙ୍କ୍ତେ ଦିନଦ୍ଵଯମ୍ ॥ ୨,୫.

ଯେଉଁପରି ନିୟମିତ ଭାବେ ବର୍ଷେ ବର୍ଷେ କରାଯାଏ, ସେପରି ଏହି କ୍ରିୟାଗୁଡ଼ିକୁ ମଧ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ; ଏକାଦଶ ଏବଂ ଦ୍ୱାଦଶ ଦିନରେ ପ୍ରେତ ଦୁଇ ଦିନ ଭୋଗ କରେ।

ଯୋଷିତଃ ପୁରୁଷସ୍ଯାପି ପିଣ୍ଡଂ ପ୍ରେତେତି ନିର୍ଵପେତ୍ । ସାପିଣ୍ଡ୍ଯେ ତୁ କୃତେ ତସ୍ଯ ପ୍ରେତଶବ୍ଦୋ ନିଵର୍ତତେ ॥ ୨,୫.

ସ୍ତ୍ରୀ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ, ପୁରୁଷଙ୍କ ପରି, ପ୍ରେତକୁ ପିଣ୍ଡ ଦେବା ଉଚିତ; କିନ୍ତୁ ସପିଣ୍ଡ୍ୟ ହେଲେ, ତାଙ୍କୁ 'ପ୍ରେତ' ବୋଲି ଆହୁରି କୁହାଯିବ ନାହିଁ।

ଦୀପଦାନଂ ପ୍ରକର୍ତଵ୍ଯମାଵର୍ଷନ୍ତୁ ଗୃହାଦ୍ବହିଃ । ଅନ୍ନଂ ଦୀପୋ ଜଲଂ ଵସ୍ତ୍ରମନ୍ଯଦ୍ଵାଦୀଯତେ ଚ ଯତ୍ ॥ ୨,୫.

ବର୍ଷାକାଳରେ ଘରର ବାହାରେ ଦୀପ ଦେବା ଉଚିତ। ଖାଦ୍ୟ, ଦୀପ, ପାଣି, ବସ୍ତ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଯେଉଁଠିକିଛି ଦିଆଯାଏ, ସେଗୁଡିକ ଦେବା ଉପକୃତ।

ତୃପ୍ତିଦଂ ପ୍ରେତଶବ୍ଦେନ ସପିଣ୍ଡୀକରଣାଵଧି । ଅବ୍ଦକୃତ୍ଯଂ ମଯୋକ୍ତନ୍ତେ ସମାସାଦ୍ଵିନତାସୁତ ॥ ୨,୫.

ସପିଣ୍ଡୀକରଣ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯାହାକୁ 'ପ୍ରେତ' କୁହାଯାଏ, ଯାହା ତୃପ୍ତି ଦେଇଥାଏ, ସେହି ବାର୍ଷିକ କର୍ମକୁ ମୁଁ ତୁମକୁ କହିଛି, ହେ ବିନତାନନ୍ଦନ।

ଵୈଵସ୍ଵତଗୃହେ ଯାନଂ ଯଥା ତତ୍ତୁ ନିବୋଧମେଃ । ତ୍ରଯୋଦଶେଽହ୍ନି ଶ୍ରଵଣାକର୍ମଣୋନନ୍ତରନ୍ତୁ ସଃ ॥ ୨,୫.

ବୈବସ୍ବତଙ୍କ ଘରକୁ କିପରି ଯାତ୍ରା ହୁଏ, ଏହା ମୋ ଠାରୁ ଶୁଣ। ତ୍ରୟୋଦଶ ଦିନରେ, ଶ୍ରବଣ କର୍ମ ପରେ, ସେ ଯାତ୍ରା ଆରମ୍ଭ ହୁଏ।

ତ୍ଵଗ୍ଗୃହୀତାହିଵତ୍ତାର୍କ୍ଷ୍ଯ ଗୃହୀତୋ ଯମକିଙ୍କରୈଃ । ତସ୍ମିନ୍ମାର୍ଗେ ଵ୍ରଜତ୍ଯେକୋ ଗୃହୀତ ଇଵ ମର୍କଟଃ ॥ ୨,୫.

ହେ ତାର୍କ୍ଷ୍ୟ, ଚର୍ମରେ ଧରା ପୋଉଁ ଭଳି, ଯମର ଦୂତମାନେ ଧରି ନେଇଯାନ୍ତି। ସେ ଏକାକି ସେଇ ପଥରେ ଯାଏ, ବାନର ଧରା ପରି।

ଵାଯ୍ଵଗ୍ରସାରିଵଦ୍ରୂପଂ ଦେହମନ୍ଯତ୍ପ୍ରପଦ୍ଯତେ । ତତ୍ପିଣ୍ଡଜଂ ପାତନାର୍ଥମନ୍ଯତ୍ତୁ ପିତୃସମ୍ଭଵମ୍ ॥ ୨,୫.

ସେ ବାୟୁ କିମ୍ବା ସାରିବା ଭଳି ଅନ୍ୟ ଦେହ ପାଏ। ଏକ ଦେହ ପିଣ୍ଡରୁ ଦୁଃଖ ପାଇଁ ଜନ୍ମ ନେଉଛି, ଅନ୍ୟଟି ପିତୃମାନେ ଦେଇଥିବା।

ତତ୍ପ୍ରମାଣଵଯୋଽଵସ୍ଥାସଂସ୍ଥାନାଂ ପ୍ରଗ୍ଭଵୋ ଯଥା । ଷଡଶୀତି ସହସ୍ରାଣି ଯୋଜନାନାଂ ପ୍ରମାଣତଃ ॥ ୨,୫.

ସେଇ ଦେହର ଆକାର, ବୟସ, ଅବସ୍ଥା ଓ ରୂପ ଏପରି: ଛଏଠି ହଜାର ଯୋଜନ ଲମ୍ବା।

ଅଧ୍ଵାନ୍ତରାଲିକୋ ଜ୍ଞେଯୋ ଯମମାନୁଷଲୋକଯୋଃ । ସାଧିକାର୍ଧକ୍ରୋଶଯୁତଂ ଯୋଜନାନାଂ ଶତଦ୍ଵଯମ୍ ॥ ୨,୫.

ଯମ ଓ ମନୁଷ୍ୟ ଲୋକ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ମାର୍ଗକୁ ମଧ୍ୟସ୍ଥ ଅଞ୍ଚଳ ବୋଲି ଜାଣିବା ଉଚିତ। ଏହା ଦୁଇଶଏ ଯୋଜନ ଓ ଅଧ ଏକ କ୍ରୋଶ ଲମ୍ବା।

ଚତ୍ଵାରିଂ ଶତ୍ତଥା ସପ୍ତ ପ୍ରତ୍ଯହଂ ଯାତି ତତ୍ର ସଃ । ଅଷ୍ଟାଚତ୍ଵାରିଂଶତା ଚ ତ୍ରୈଂଶତା ଦିଵସୈରିତି ॥ ୨,୫.

ସେଠାରେ ସେ ପ୍ରତିଦିନ ସତଚାଳିସି ଏବଂ ସାତ ଯୋଜନ ଯାଏ। ଏଭଳି, ଅଠଚାଳିସି ଏବଂ ତିରିଶ ଦିନରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଯାତ୍ରା ହୁଏ।

ଵୈଵସ୍ଵତପୁରଂ ଯାତି କୃଷ୍ଯମାଣୋ ଯମାନୁଗୈଃ । ଏଵଂ କ୍ରମେଣ ଯାତବ୍ଯେ ମାର୍ଗେ ପାପରତୈସ୍ତୁ ଯତ୍ ॥ ୨,୫.

ଯମର ଦୂତମାନେ ତାକୁ ଭିଚିଡ଼ି ବୈବସ୍ବତପୁରକୁ ନେଇଯାନ୍ତି। ଏଭଳି, ପାପରେ ଲିନ ଲୋକମାନେ ପଦେପଦେ ଏହି ପଥ ଦେଇ ଯାନ୍ତି।

ଜାଯତେ ସପ୍ରପଞ୍ଚଂ ତଚ୍ଛୃଣୁ ତ୍ଵମରୁଣାନୁଜ । ତ୍ରଯୋଦଶଦିନେ ଦତ୍ତଃ ପାଶୈର୍ବଦ୍ଧ୍ଵାତିଦାରୁଣୈଃ ॥ ୨,୫.

ହେ ଅରୁଣଙ୍କ ଭାଇ, ତୁମେ ଶୁଣ, ସେ କିପରି ସଂସାର ସହ ଜନ୍ମ ନେଉଛି: ତ୍ରୟୋଦଶ ଦିନରେ, ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ ଦୂର୍ଦ୍ଦମ ଦୌର୍ବଳ୍ୟରେ ବାନ୍ଧି ଦିଆଯାଏ।

ଯମସ୍ଯାଙ୍କୁଶହସ୍ତୋ ଵୈ ଭୃକୁଟୀକୁଟିଲାନନଃ । ଦଣ୍ଡପ୍ରହାରସମ୍ଭ୍ରାନ୍ତଃ କୃଷ୍ଯତେ ଦକ୍ଷିଣାଂ ଦିଶମ୍ ॥ ୨,୫.

ଯମ ହାତରେ ଅଙ୍କୁଶ ଧରିଛନ୍ତି, କ୍ରୋଧରେ ମୁହଁ ବେଙ୍କା, ଦଣ୍ଡର ଆଘାତରେ ଭୟଭୀତ, ସେ ତାକୁ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ଟାଣିନେଇଯାନ୍ତି।

କୁଶକଣ୍ଟକଵଲ୍ମୀକଶଙ୍କୁପାଷାଣକର୍କଶେ । ତଥା ପ୍ରଦୀପ୍ତଜ୍ଵଲନେ କ୍ଵଚିଚ୍ଛ୍ଵଭ୍ରଶତୋତ୍କଟେ ॥ ୨,୫.

କୁଶ, କଣ୍ଟକ, ବିଲା, କଠିନ ପଥ, ପାଥର, ଅଗ୍ନିର ଜ୍ୱାଳା, କେବେ କେବେ ଭୟଙ୍କର ପୋକମାନେ ଥିବା ଅଞ୍ଚଳ ଦେଇ ଯିବାକୁ ପଡ଼େ।

ପ୍ରଦୀପ୍ତାଦିତ୍ଯତପ୍ତେ ଚ ଦହ୍ଯମାନଃ ସଦଂଶକେ । କୃଷ୍ଯତେ ଯମଦୂତୈଶ୍ଚ ଶିଵାଵନ୍ନାଦଭୀଷଣୈଃ ॥ ୨,୫.

ତିବ୍ର ରବିର ତାପରେ ଜଳି, ଦାଁତରେ ଖୋଚାଯାଏ, ଯମର ଦୂତମାନେ ଶିବଙ୍କ ଭଳି ଭୟଙ୍କର ଚିତ୍କାର କରି ତାକୁ ଟାଣିନେଇଯାନ୍ତି।

ପ୍ରଯାତିଃ ଦାରୁଣେ ମାର୍ଗେ ପାପକର୍ମା ଯମାଲଯେ । କଲେଵରେ ଦହ୍ଯମାନେ ମହାନ୍ତଂ କ୍ଷଯମୃଚ୍ଛତି ॥ ୨,୫.

ଭୟଙ୍କର ପଥରେ, ପାପ କରିଥିବା ଲୋକ ଯମଙ୍କ ଘରକୁ ଯାଏ; ତାଙ୍କର ଦେହ ଜଳିବା ସମୟରେ, ସେ ଭୟଙ୍କର କ୍ଷୟ ଅନୁଭବ କରେ।

ଭକ୍ଷ୍ଯମାଣେ ତଥୈଵାଙ୍ଗେ ଭିଦ୍ଯମାନେ ଚ ଦାରୁଣମ୍ । ଛିଦ୍ଯମାନେ ଚିରତରଂ ଜନ୍ତୁର୍ଦୁଃ ଖମଵାପ୍ନୁତେ ॥ ୨,୫.

ତାଙ୍କ ଅଙ୍ଗ ଖାଇଦିଅଯାଏ, ଭାଙ୍ଗାଯାଏ, କଟାଯାଏ, ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏଭଳି ଦୁଃଖ ଭୋଗ କରିବାକୁ ପଡ଼େ।

ସ୍ଵେନ କର୍ମଵି ପାକେନ ଦେହାନ୍ତରଗତୋଽପି ସନ୍ । ପୁରାଣି ଷୋଡଶାମୁଷ୍ମନ୍ମାର୍ଗେ ତାନି ଚ ମେ ଶୃଣୁ ॥ ୨,୫.

ନିଜ କର୍ମର ଫଳରେ ଅନ୍ୟ ଦେହ ପାଇଲେ ମଧ୍ୟ, ସେଇ ପଥରେ ପୁରୁଣା ଷୋଳ ନଗର ଅଛି; ସେଗୁଡିକୁ ମୋ ଠାରୁ ଶୁଣ।

ଯାମ୍ଯଂ ସୌରିପୁରଂ ନଗେଦ୍ଵଭଵନଂ ଗନ୍ଧର୍ଵଶୈଲାଗମୌ କ୍ରୌଞ୍ଚଂ କ୍ରୂରପୁରଂ ଵିଚିତ୍ରଭଵନଂ ବହ୍ଵାପଦଂ ଦୁଃ ଖଦମ୍ । ନାନାକ୍ରନ୍ଦପୁରଂ ସୁତପ୍ତଭଵନଂ ରୌଦ୍ରଂ ପଯୋଵର୍ଷଣଂ ଶୀତାଢ୍ଯଂ ବହୁଭୀତିଷୋଡଶପୁରାଣ୍ଯେତାନ୍ଯଦୃଷ୍ଟନି ତେ ॥ ୨,୫.

ଯାମ୍ୟ, ସୌରି, ନାଗେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଘର, ଗନ୍ଧର୍ବ ପାହାଡ, କ୍ରଉଞ୍ଚ, କ୍ରୂରପୁର, ବିଚିତ୍ର ଘର, ବହୁ ଆପଦା ଥିବା ସ୍ଥାନ, ଦୁଃଖର ନଗର, ବହୁ କ୍ରନ୍ଦନର ନଗର, ତୀବ୍ର ତାପର ଘର, ରୌଦ୍ର, ପାଣି ବର୍ଷା ହେଉଥିବା ସ୍ଥାନ, ଶୀତ ଥିବା, ବହୁ ଭୟର ଷୋଳ ନଗର—ଏହି ସବୁ ତୁମେ ଦେଖିନାହାଁ।

ତତ୍ର ଯାମ୍ଯ ପୁରଂ ଗଚ୍ଛନ୍ପୁତ୍ରପୁତ୍ରେତି ଚ ବ୍ରୁଵନ୍ । ହାହେତି କ୍ରନ୍ଦତେ ନିତ୍ଯଂ ସ୍ଵକୃତଂ ଦୁଷ୍କୃତଂ ସ୍ମରନ୍ ॥ ୨,୫.

ସେଠାରେ, ଯମଙ୍କ ନଗରକୁ ଯିବାବେଳେ, 'ପୁଅ, ପୁଅ' ବୋଲି କାନ୍ଦେ, 'ହା ହେ' ବୋଲି ସଦା ଦୁଃଖ କରେ, ନିଜ କରା ପାପ ସ୍ମରଣ କରେ।

ଅଷ୍ଟାଦଶୋଦିନେ ତାର୍କ୍ଷ୍ଯ ତତ୍ପୁର ପ୍ରାପ୍ନୁଯାଦସୌ । ପୁଷ୍ପଭଦ୍ରା ନଦୀ ଯତ୍ର ନ୍ଯଗ୍ରୋଧଃ ପ୍ରିଯଦର୍ଶନଃ ॥ ୨,୫.

ଅଠାରୋ ଦିନରେ, ତାର୍କ୍ଷ୍ୟ, ସେ ଏହି ସହରକୁ ପହଞ୍ଚେ, ଯେଉଁଠାରେ ପୁଷ୍ପଭଦ୍ରା ନଦୀ ବହୁଛି ଏବଂ ଏକ ସୁନ୍ଦର ବଟବୃକ୍ଷ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ।

ଵିଶ୍ରାମେଚ୍ଛାଂ କରୋତ୍ଯତ୍ର କାରଯନ୍ତି ନ ତେ ଭଟାଃ । କ୍ଷିତୌ ଦତ୍ତଂ ସୁତୈସ୍ତସ୍ଯ ସ୍ନେହାଦ୍ଵା କୃପଯା ତଥା ॥ ୨,୫.

ସେଠାରେ ଯଦି ସେ ବିଶ୍ରାମ କରିବାକୁ ଚାହେ, ଦୂତମାନେ ତାକୁ ଅନୁମତି ଦିଅନ୍ତି ନାହିଁ; ପୃଥିବୀରେ ତାଙ୍କର ପୁଅମାନେ ଯାହା ଦୟା କିମ୍ବା ସ୍ନେହରେ ଦେଇଥିଲେ, ସେଉଠି ସେହି ଦିଆଯାଇଥିବା ଜିନିଷ ମିଳେ।

ମାସିକଂ ପିଣ୍ଡମଶ୍ନାତି ତତଃ ସୌରିପୁରଂ ଵ୍ରଜେତ୍ । ଵ୍ରଜନ୍ନେଵଂ ପ୍ରଲପତେ ମୁଦ୍ଗରାହତିପୀଡିତଃ ॥ ୨,୫.

ସେଠି ସେ ମାସିକ ପିଣ୍ଡ ଭୋଜନ କରେ, ତାପରେ ସୂରିପୁରକୁ ଯାଏ; ଯିବାବେଳେ, ଗଦାର ଆଘାତରେ ପୀଡିତ ହୋଇ, ସେ ଏଭଳି କହି କହି କନ୍ଦେ।

ଜଲାଶଯୋ ନୈଵ କୃତୋ ମଯା ତଦା ମନୁଷ୍ଯତୃପ୍ତ୍ଯୈ ପଶୁପକ୍ଷିତୃପ୍ତଯ । ଗୋତୃପ୍ତିହେତୋର୍ନ ଚ ଗୋଚରଃ କୃତଃ ଶରୀର ହେ ନିସ୍ତର ଯତ୍ତ୍ଵଯା କୃତମ୍ ॥ ୨,୫.

ମୁଁ ମଣିଷମାନଙ୍କର ପିପାସା ନିମିତ୍ତେ କିଛି ଜଳାଶୟ ତିଆରି କରିନଥିଲି, ଗାଈ, ପଶୁ, ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ କିଛି କରିନଥିଲି, ଗୋମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଚରାଗାହ ବନାଇନଥିଲି। ଏ ଶରୀର, ତୁମେ ଯେପରି କରିଛ, ସେପରି ଏହି ଦୁଃଖ ଅଟକିବାକୁ ପଡ଼ିବ।

ତତ୍ର ନାମ୍ନା ତୁ ରାଜାସୌ ଜଙ୍ଗମଃ କାମରୂପଧୃକ୍ । ଭଯାତ୍ତଦ୍ଦର୍ଶନାଜ୍ଜାତାଦ୍ଭୁଙ୍କ୍ତେ ପିଣ୍ଡଂ ସ ଶଙ୍କିତଃ ॥ ୨,୫.

ସେଠି ଏକ ରାଜା ନାମରେ ଅଛନ୍ତି, ଯିଏ ଇଚ୍ଛାମତେ ରୂପ ନେଇ ଚାଲିବାରେ ସକ୍ଷମ। ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଭୟରେ, ଯାତ୍ରୀ ସନ୍ଦେହରେ ପିଣ୍ଡ ଭୋଜନ କରେ।

ତ୍ରିପକ୍ଷେ ଜଲସଂଯୁକ୍ତଂ କ୍ଷିତୌ ଦତ୍ତଂ ତତୋ ଵ୍ରଜେତ୍ । ଵ୍ରଜନ୍ନେଵଂ ପ୍ରଲପତେ ଖଡ୍ଗାଘାତପ୍ରପୀଡିତଃ ॥ ୨,୫.

ତିନି ପକ୍ଷ ପରେ, ପୃଥିବୀରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ପିଣ୍ଡ ଓ ଜଳ ପାଇ ସେ ଆଗକୁ ବଢ଼େ; ଯିବାବେଳେ, ତାଲୱାରର ଆଘାତରେ ପୀଡିତ ହୋଇ, ଏଭଳି କହି କହି କନ୍ଦେ।

ନ ନିତ୍ଯଦାନଂ ନ ଗଵାହ୍ନିକଂ କୃତଂ ପୁସ୍ତଂ ଚ ଦତ୍ତଂ ନ ହି ଵେଦଶାସ୍ତ୍ରଯୋଃ । ପୁରାଣଦୃଷ୍ଟୋ ନ ହି ସେଵିତୋଽଧ୍ଵା ଶରୀର ହେ ନିସ୍ତର ଯତ୍ତ୍ଵଯା କୃତମ୍ ॥ ୨,୫.

ମୁଁ ଦିନକୁ ଦାନ ଦେଇନଥିଲି, ଗାଈଙ୍କ ପାଇଁ ସେବା କରିନଥିଲି, ପବିତ୍ର ପୁସ୍ତକ ଦାନ କିମ୍ବା ବେଦ ଓ ଶାସ୍ତ୍ର ପଢ଼ିନଥିଲି, ପୁରାଣରେ ଦେଖାଯାଇଥିବା ମାର୍ଗକୁ ସେବନ କରିନଥିଲି। ଏ ଶରୀର, ତୁମେ ଯେପରି କରିଛ, ସେପରି ଏହି ଦୁଃଖ ଅଟକିବାକୁ ପଡ଼ିବ।

ନଗେନ୍ଦ୍ରନଗରଂ ଗତ୍ଵା ଭୁକ୍ତ୍ଵା ଚାନ୍ନଂ ତଥାଵିଧମ୍ । ମାସି ଦ୍ଵିତୀଯେ ଯଦ୍ଦତ୍ତଂ ବାନ୍ଧଵୈସ୍ତୁ ତତୋ ଵ୍ରଜେତ୍ ॥ ୨,୫.

ନଗେନ୍ଦ୍ରନଗରକୁ ପହଞ୍ଚି, ସେଠି ଏମିତି ଖାଦ୍ୟ ଭୋଜନ କରି, ଦ୍ୱିତୀୟ ମାସରେ ତାଙ୍କର ବାନ୍ଧବମାନେ ଯାହା ଦେଇଥିଲେ, ତାହାରେ ଆଶ୍ରିତ ହୋଇ ଆଗକୁ ବଢ଼େ।