ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ପିତାମହୀଭିଃ ସାପିଣ୍ଡ୍ଯଂ ତଥା ମାତାମହୈଃ ସହ । ଉକ୍ତଂ ଭର୍ତ୍ରାପି ସାପିଣ୍ଡ୍ଯଂ ସ୍ତ୍ରିଯା ଵେଷଯଭେଦତଃ ॥ ୨,୫.

ପିତାମହୀମାନେ ସହିତ ଯେପରି ସପିଣ୍ଡ୍ୟ ଅଛି, ସେପରି ମାତାମହମାନେ ସହିତ ମଧ୍ୟ ଅଛି; ଏହିପରି, ପତି-ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ପୋଷାକ ଭିନ୍ନତା ଅନୁଯାୟୀ ସପିଣ୍ଡ୍ୟ ଥାଏ।

ନଵଶ୍ରାଦ୍ଧସ୍ଯ ତେ କାଲଂ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଶୃଣୁ କାଶ୍ଯପ । ମରଣାହ୍ନି ମୃତିସ୍ଥାନେ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ପକ୍ଷିନ୍ପ୍ରକଲ୍ପଯେତ୍ ॥ ୨,୫.

ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ନବ ଶ୍ରାଦ୍ଧର ସମୟ କହିବି, କାଶ୍ୟପ; ମୃତ୍ୟୁ ଦିନରେ, ମୃତ୍ୟୁ ସ୍ଥାନରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ, ଖଗ।

ଦ୍ଵିତୀଯଞ୍ଚ ତତୋ ମାର୍ଗେ ଵିଶ୍ରାମୋ ଯତ୍ର କାରିତଃ । ତତଃ ସଞ୍ଚଯନସ୍ଥାନେ ତୃତୀଯଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧମୁଚ୍ଯତେ ॥ ୨,୫.

ଦ୍ୱିତୀୟ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ହେଉଛି ଯେଉଁଠାରେ ମାର୍ଗରେ ବିଶ୍ରାମ ନିଆଯାଇଥିଲା, ତାହାଠାରେ; ତାପରେ ଅସ୍ଥି ସଞ୍ଚୟ ସ୍ଥାନରେ ତୃତୀୟ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବାକୁ କୁହାଯାଏ।

ପଞ୍ଚମେ ସପ୍ତମେ ତଦ୍ଵଦଷ୍ଟମେ ନଵମେ ତଥା । ଦଶମୈକାଦଶେ ଚୈଵ ନଵ ଶ୍ରାଦ୍ଧାନି ଵୈ ଖଗ ॥ ୨,୫.

ପଞ୍ଚମ, ସପ୍ତମ, ଅଷ୍ଟମ, ନବମ, ଦଶମ ଏବଂ ଏକାଦଶ ଦିନରେ ମଧ୍ୟ, ଏହିପରି ନବଟି ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ, ଖଗ।

ଶ୍ରାଦ୍ଧାନି ନଵ ଚୈତାନି ତୃତୀଯା ଷୋଡଶୀ ସ୍ମୃତା । ଏକୋଦ୍ଦିଷ୍ଟଵିଧାନେନ କାର୍ଯାଣି ମନୁଜୈସ୍ତଥା ॥ ୨,୫.

ଏହି ନବ ଶ୍ରାଦ୍ଧ, ତୃତୀୟ ଟିକୁ ଷୋଡଶୀ ଭାବରେ ଗଣାଯାଏ, ପୁରୁଷମାନେ ଏକୋଦ୍ଦିଷ୍ଟ ବିଧି ଅନୁଯାୟୀ କରିବା ଉଚିତ।

ପ୍ରଥମେଽହ୍ନି ତୃତୀଯେ ଵା ପଞ୍ଚମେ ସପ୍ତମେ ତଥା । ନଵମୈକାଦଶେ ଚୈଵ ନଵଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ପ୍ରକୀର୍ତିତମ୍ ॥ ୨,୫.

ପ୍ରଥମ, ତୃତୀୟ, ପଞ୍ଚମ, ସପ୍ତମ, ନବମ ଏବଂ ଏକାଦଶ ଦିନରେ ନବ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବାକୁ କୁହାଯାଇଛି।

ଉଚ୍ଯନ୍ତେ ଷଡିମାନୀହ ନଵ ସ୍ଯୁରପି ଯାଗେତଃ । ଉକ୍ତାନି ତେ ମଯା ତାନି ଋଷୀଣାଂ ମତଭେଦତଃ ॥ ୨,୫.

ଏଠାରେ କେବଳ ଛଅଟି ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ, କିନ୍ତୁ ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ ନବଟି ମଧ୍ୟ କରିଯାଏ; ମୁଁ ତୁମକୁ ଏହି ସମସ୍ତ କଥା ଋଷିମାନେ ଭିନ୍ନ ମତ ଅନୁଯାୟୀ କହିଥିବାପରି କହିଲି।

ରୂଢିପକ୍ଷୋ ମମାଭୀଷ୍ଟୋ ଯୋଗଃ କୈଶ୍ଚିଦିହେଷ୍ଯତେ । ଆଦ୍ଯେ ଦ୍ଵିତୀଯେ ଦାତଵ୍ଯସ୍ତଥୈଵୈକଂ ପଵିତ୍ରକମ୍ ॥ ୨,୫.

ପ୍ରଚଳିତ ପଦ୍ଧତିକୁ ମୁଁ ଅଧିକ ପସନ୍ଦ କରେ, ଯଦିଓ କିଛି ଲୋକ ଯୋଗ ପଦ୍ଧତି ଚାହାନ୍ତି; ପ୍ରଥମ ଏବଂ ଦ୍ୱିତୀୟ ଦିନରେ ଏକଟି ପବିତ୍ର ବସ୍ତ୍ର ମଧ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ।

ପ୍ରେତାଯ ପିଣ୍ଡୋ ଦାତଵ୍ଯୋ ଭୁକ୍ତଵତ୍ସୁ ଦ୍ଵିଜାତିଷୁ । ପ୍ରଶ୍ରସ୍ତତ୍ରାଭିରଣ୍ଯେତି ଯଜମାନଦ୍ଵିଜନ୍ମନା ॥ ୨,୫.

ଦ୍ୱିଜମାନେ ଭୋଜନ କରିସାରିବା ପରେ ପ୍ରେତକୁ ପିଣ୍ଡ ଦେବା ଉଚିତ; ସେଠାରେ ଯଜ୍ଞକର୍ତ୍ତା ଏବଂ ଦ୍ୱିଜମାନେ କହିବେ, 'ଠିକ୍ ଭାବେ ଦିଆଯାଇଛି'।

ଅକ୍ଷଯ୍ଯମମୁକସ୍ଯେତି ଵକ୍ତଵ୍ଯଂ ଵିରତୌ ତଥା । ଏକୋଦ୍ଦିଷ୍ଟଂ ମେ ନିବୋଧ ଚେତ୍ଥମାଵତ୍ସରଂ ସ୍ମୃତମ୍ ॥ ୨,୫.

'ଏହା ପ୍ରେତ ପାଇଁ ଅକ୍ଷୟ' ବୋଲି କହିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ବ୍ରତ ରହିଲେ ମଧ୍ୟ ଏପରି କହିବା ଉଚିତ; ଏକୋଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଏଭଳି ଏକ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କରିବାକୁ ମନେ ରଖ।

ସପିଣ୍ଡୀକରଣାଦୂର୍ଧ୍ଵଂ ଯାନି ଶ୍ରାଦ୍ଧାନି ଷୋଡଶ । ଏକୋଦ୍ଦିଷ୍ଟଵିଧାନେନ ଚରେଦ୍ଵା ପାର୍ଵଣାଦୃତେ ॥ ୨,୫.

ସପିଣ୍ଡୀକରଣ ପରେ, ଷୋଡଶ ଶ୍ରାଦ୍ଧଗୁଡ଼ିକୁ ଏକୋଦ୍ଦିଷ୍ଟ ବିଧିରେ କରିବା ଉଚିତ, କିନ୍ତୁ ପାର୍ବଣ କ୍ରିୟା ଛାଡ଼ି।

ପ୍ରତ୍ଯବ୍ଦଂ ଯୋ ଯଥା କୁର୍ଯାତ୍ତଥା କୁର୍ଯାତ୍ସ ତାନ୍ଯପି । ଏକାଦଶେ ଦ୍ଵାଦଶେଽହ୍ନି ପ୍ରେତୋ ଭୁଙ୍କ୍ତେ ଦିନଦ୍ଵଯମ୍ ॥ ୨,୫.

ଯେଉଁପରି ନିୟମିତ ଭାବେ ବର୍ଷେ ବର୍ଷେ କରାଯାଏ, ସେପରି ଏହି କ୍ରିୟାଗୁଡ଼ିକୁ ମଧ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ; ଏକାଦଶ ଏବଂ ଦ୍ୱାଦଶ ଦିନରେ ପ୍ରେତ ଦୁଇ ଦିନ ଭୋଗ କରେ।

ଯୋଷିତଃ ପୁରୁଷସ୍ଯାପି ପିଣ୍ଡଂ ପ୍ରେତେତି ନିର୍ଵପେତ୍ । ସାପିଣ୍ଡ୍ଯେ ତୁ କୃତେ ତସ୍ଯ ପ୍ରେତଶବ୍ଦୋ ନିଵର୍ତତେ ॥ ୨,୫.

ସ୍ତ୍ରୀ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ, ପୁରୁଷଙ୍କ ପରି, ପ୍ରେତକୁ ପିଣ୍ଡ ଦେବା ଉଚିତ; କିନ୍ତୁ ସପିଣ୍ଡ୍ୟ ହେଲେ, ତାଙ୍କୁ 'ପ୍ରେତ' ବୋଲି ଆହୁରି କୁହାଯିବ ନାହିଁ।

ଦୀପଦାନଂ ପ୍ରକର୍ତଵ୍ଯମାଵର୍ଷନ୍ତୁ ଗୃହାଦ୍ବହିଃ । ଅନ୍ନଂ ଦୀପୋ ଜଲଂ ଵସ୍ତ୍ରମନ୍ଯଦ୍ଵାଦୀଯତେ ଚ ଯତ୍ ॥ ୨,୫.

ବର୍ଷାକାଳରେ ଘରର ବାହାରେ ଦୀପ ଦେବା ଉଚିତ। ଖାଦ୍ୟ, ଦୀପ, ପାଣି, ବସ୍ତ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଯେଉଁଠିକିଛି ଦିଆଯାଏ, ସେଗୁଡିକ ଦେବା ଉପକୃତ।

ତୃପ୍ତିଦଂ ପ୍ରେତଶବ୍ଦେନ ସପିଣ୍ଡୀକରଣାଵଧି । ଅବ୍ଦକୃତ୍ଯଂ ମଯୋକ୍ତନ୍ତେ ସମାସାଦ୍ଵିନତାସୁତ ॥ ୨,୫.

ସପିଣ୍ଡୀକରଣ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯାହାକୁ 'ପ୍ରେତ' କୁହାଯାଏ, ଯାହା ତୃପ୍ତି ଦେଇଥାଏ, ସେହି ବାର୍ଷିକ କର୍ମକୁ ମୁଁ ତୁମକୁ କହିଛି, ହେ ବିନତାନନ୍ଦନ।

ଵୈଵସ୍ଵତଗୃହେ ଯାନଂ ଯଥା ତତ୍ତୁ ନିବୋଧମେଃ । ତ୍ରଯୋଦଶେଽହ୍ନି ଶ୍ରଵଣାକର୍ମଣୋନନ୍ତରନ୍ତୁ ସଃ ॥ ୨,୫.

ବୈବସ୍ବତଙ୍କ ଘରକୁ କିପରି ଯାତ୍ରା ହୁଏ, ଏହା ମୋ ଠାରୁ ଶୁଣ। ତ୍ରୟୋଦଶ ଦିନରେ, ଶ୍ରବଣ କର୍ମ ପରେ, ସେ ଯାତ୍ରା ଆରମ୍ଭ ହୁଏ।

ତ୍ଵଗ୍ଗୃହୀତାହିଵତ୍ତାର୍କ୍ଷ୍ଯ ଗୃହୀତୋ ଯମକିଙ୍କରୈଃ । ତସ୍ମିନ୍ମାର୍ଗେ ଵ୍ରଜତ୍ଯେକୋ ଗୃହୀତ ଇଵ ମର୍କଟଃ ॥ ୨,୫.

ହେ ତାର୍କ୍ଷ୍ୟ, ଚର୍ମରେ ଧରା ପୋଉଁ ଭଳି, ଯମର ଦୂତମାନେ ଧରି ନେଇଯାନ୍ତି। ସେ ଏକାକି ସେଇ ପଥରେ ଯାଏ, ବାନର ଧରା ପରି।

ଵାଯ୍ଵଗ୍ରସାରିଵଦ୍ରୂପଂ ଦେହମନ୍ଯତ୍ପ୍ରପଦ୍ଯତେ । ତତ୍ପିଣ୍ଡଜଂ ପାତନାର୍ଥମନ୍ଯତ୍ତୁ ପିତୃସମ୍ଭଵମ୍ ॥ ୨,୫.

ସେ ବାୟୁ କିମ୍ବା ସାରିବା ଭଳି ଅନ୍ୟ ଦେହ ପାଏ। ଏକ ଦେହ ପିଣ୍ଡରୁ ଦୁଃଖ ପାଇଁ ଜନ୍ମ ନେଉଛି, ଅନ୍ୟଟି ପିତୃମାନେ ଦେଇଥିବା।

ତତ୍ପ୍ରମାଣଵଯୋଽଵସ୍ଥାସଂସ୍ଥାନାଂ ପ୍ରଗ୍ଭଵୋ ଯଥା । ଷଡଶୀତି ସହସ୍ରାଣି ଯୋଜନାନାଂ ପ୍ରମାଣତଃ ॥ ୨,୫.

ସେଇ ଦେହର ଆକାର, ବୟସ, ଅବସ୍ଥା ଓ ରୂପ ଏପରି: ଛଏଠି ହଜାର ଯୋଜନ ଲମ୍ବା।

ଅଧ୍ଵାନ୍ତରାଲିକୋ ଜ୍ଞେଯୋ ଯମମାନୁଷଲୋକଯୋଃ । ସାଧିକାର୍ଧକ୍ରୋଶଯୁତଂ ଯୋଜନାନାଂ ଶତଦ୍ଵଯମ୍ ॥ ୨,୫.

ଯମ ଓ ମନୁଷ୍ୟ ଲୋକ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ମାର୍ଗକୁ ମଧ୍ୟସ୍ଥ ଅଞ୍ଚଳ ବୋଲି ଜାଣିବା ଉଚିତ। ଏହା ଦୁଇଶଏ ଯୋଜନ ଓ ଅଧ ଏକ କ୍ରୋଶ ଲମ୍ବା।

ଚତ୍ଵାରିଂ ଶତ୍ତଥା ସପ୍ତ ପ୍ରତ୍ଯହଂ ଯାତି ତତ୍ର ସଃ । ଅଷ୍ଟାଚତ୍ଵାରିଂଶତା ଚ ତ୍ରୈଂଶତା ଦିଵସୈରିତି ॥ ୨,୫.

ସେଠାରେ ସେ ପ୍ରତିଦିନ ସତଚାଳିସି ଏବଂ ସାତ ଯୋଜନ ଯାଏ। ଏଭଳି, ଅଠଚାଳିସି ଏବଂ ତିରିଶ ଦିନରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଯାତ୍ରା ହୁଏ।

ଵୈଵସ୍ଵତପୁରଂ ଯାତି କୃଷ୍ଯମାଣୋ ଯମାନୁଗୈଃ । ଏଵଂ କ୍ରମେଣ ଯାତବ୍ଯେ ମାର୍ଗେ ପାପରତୈସ୍ତୁ ଯତ୍ ॥ ୨,୫.

ଯମର ଦୂତମାନେ ତାକୁ ଭିଚିଡ଼ି ବୈବସ୍ବତପୁରକୁ ନେଇଯାନ୍ତି। ଏଭଳି, ପାପରେ ଲିନ ଲୋକମାନେ ପଦେପଦେ ଏହି ପଥ ଦେଇ ଯାନ୍ତି।

ଜାଯତେ ସପ୍ରପଞ୍ଚଂ ତଚ୍ଛୃଣୁ ତ୍ଵମରୁଣାନୁଜ । ତ୍ରଯୋଦଶଦିନେ ଦତ୍ତଃ ପାଶୈର୍ବଦ୍ଧ୍ଵାତିଦାରୁଣୈଃ ॥ ୨,୫.

ହେ ଅରୁଣଙ୍କ ଭାଇ, ତୁମେ ଶୁଣ, ସେ କିପରି ସଂସାର ସହ ଜନ୍ମ ନେଉଛି: ତ୍ରୟୋଦଶ ଦିନରେ, ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ ଦୂର୍ଦ୍ଦମ ଦୌର୍ବଳ୍ୟରେ ବାନ୍ଧି ଦିଆଯାଏ।

ଯମସ୍ଯାଙ୍କୁଶହସ୍ତୋ ଵୈ ଭୃକୁଟୀକୁଟିଲାନନଃ । ଦଣ୍ଡପ୍ରହାରସମ୍ଭ୍ରାନ୍ତଃ କୃଷ୍ଯତେ ଦକ୍ଷିଣାଂ ଦିଶମ୍ ॥ ୨,୫.

ଯମ ହାତରେ ଅଙ୍କୁଶ ଧରିଛନ୍ତି, କ୍ରୋଧରେ ମୁହଁ ବେଙ୍କା, ଦଣ୍ଡର ଆଘାତରେ ଭୟଭୀତ, ସେ ତାକୁ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ଟାଣିନେଇଯାନ୍ତି।

କୁଶକଣ୍ଟକଵଲ୍ମୀକଶଙ୍କୁପାଷାଣକର୍କଶେ । ତଥା ପ୍ରଦୀପ୍ତଜ୍ଵଲନେ କ୍ଵଚିଚ୍ଛ୍ଵଭ୍ରଶତୋତ୍କଟେ ॥ ୨,୫.

କୁଶ, କଣ୍ଟକ, ବିଲା, କଠିନ ପଥ, ପାଥର, ଅଗ୍ନିର ଜ୍ୱାଳା, କେବେ କେବେ ଭୟଙ୍କର ପୋକମାନେ ଥିବା ଅଞ୍ଚଳ ଦେଇ ଯିବାକୁ ପଡ଼େ।

ପ୍ରଦୀପ୍ତାଦିତ୍ଯତପ୍ତେ ଚ ଦହ୍ଯମାନଃ ସଦଂଶକେ । କୃଷ୍ଯତେ ଯମଦୂତୈଶ୍ଚ ଶିଵାଵନ୍ନାଦଭୀଷଣୈଃ ॥ ୨,୫.

ତିବ୍ର ରବିର ତାପରେ ଜଳି, ଦାଁତରେ ଖୋଚାଯାଏ, ଯମର ଦୂତମାନେ ଶିବଙ୍କ ଭଳି ଭୟଙ୍କର ଚିତ୍କାର କରି ତାକୁ ଟାଣିନେଇଯାନ୍ତି।

ପ୍ରଯାତିଃ ଦାରୁଣେ ମାର୍ଗେ ପାପକର୍ମା ଯମାଲଯେ । କଲେଵରେ ଦହ୍ଯମାନେ ମହାନ୍ତଂ କ୍ଷଯମୃଚ୍ଛତି ॥ ୨,୫.

ଭୟଙ୍କର ପଥରେ, ପାପ କରିଥିବା ଲୋକ ଯମଙ୍କ ଘରକୁ ଯାଏ; ତାଙ୍କର ଦେହ ଜଳିବା ସମୟରେ, ସେ ଭୟଙ୍କର କ୍ଷୟ ଅନୁଭବ କରେ।

ଭକ୍ଷ୍ଯମାଣେ ତଥୈଵାଙ୍ଗେ ଭିଦ୍ଯମାନେ ଚ ଦାରୁଣମ୍ । ଛିଦ୍ଯମାନେ ଚିରତରଂ ଜନ୍ତୁର୍ଦୁଃ ଖମଵାପ୍ନୁତେ ॥ ୨,୫.

ତାଙ୍କ ଅଙ୍ଗ ଖାଇଦିଅଯାଏ, ଭାଙ୍ଗାଯାଏ, କଟାଯାଏ, ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏଭଳି ଦୁଃଖ ଭୋଗ କରିବାକୁ ପଡ଼େ।

ସ୍ଵେନ କର୍ମଵି ପାକେନ ଦେହାନ୍ତରଗତୋଽପି ସନ୍ । ପୁରାଣି ଷୋଡଶାମୁଷ୍ମନ୍ମାର୍ଗେ ତାନି ଚ ମେ ଶୃଣୁ ॥ ୨,୫.

ନିଜ କର୍ମର ଫଳରେ ଅନ୍ୟ ଦେହ ପାଇଲେ ମଧ୍ୟ, ସେଇ ପଥରେ ପୁରୁଣା ଷୋଳ ନଗର ଅଛି; ସେଗୁଡିକୁ ମୋ ଠାରୁ ଶୁଣ।