ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ମୃତ୍ତିକାଭିସ୍ତୁ ଦର୍ଭୈର୍ଵା ଵୃଷଂ କୃତ୍ଵା ଵିମୋଚଯେତ୍ । ଯଦିଷ୍ଟଂ ଜୀଵତସ୍ତସ୍ଯ ଦଦ୍ଯାଦେକାଦଶେଽହନି ॥ ୨,୫.

ମାଟି କିମ୍ବା ଦର୍ଭା ଦ୍ୱାରା ବୃଷ ତିଆରି କରି ଛାଡ଼ିବା ଉଚିତ୍; ଯଦି ଜୀବନ୍ତ ଅବସ୍ଥାରେ ଇଚ୍ଛା କରିବେ, ତେବେ ଏକାଦଶ ଦିନରେ ଏହା ଦେଇପାରିବେ।

ମୃତମୁଦ୍ଦିଶ୍ଯ ଦାତଵ୍ଯଂ ଶଯ୍ଯାଧେନ୍ଵାଦିକଂ ତଥା । ଵିପ୍ରାନ୍ବହୂନ୍ ଭୋଜଯୀତ ପ୍ରେତସ୍ଯ କ୍ଷୁଦ୍ଵିଶାନ୍ତଯେ ॥ ୨,୫.

ମୃତକଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି ଶଯ୍ୟା, ଗାଈ ଓ ଏପରି ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ୍; ପ୍ରେତର ଭୋକ ଶାନ୍ତି ପାଇଁ ଅନେକ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଭୋଜନ କରାଯିବ।

ତୃତୀଯାଂ ଷୋଡଶୀଂ ଵଚ୍ମି ଵୈନତେଯ ଶୃଣୁଷ୍ଵ ତାମ୍ । ଦ୍ଵାଦଶ ପ୍ରତିମାସ୍ଯାନି ଆଦ୍ଯଂ ଷାଣ୍ମାସିକଂ ତଥା ॥ ୨,୫.

ମୁଁ ତୁମକୁ ତୃତୀୟ ଓ ଷୋଡ଼ଶୀ କ୍ରିୟା ବିଷୟରେ କହିବି, ଶୁଣ; ଏଠାରେ ଦ୍ୱାଦଶଟି ପ୍ରତିମା କ୍ରିୟା ଅଛି, ପ୍ରଥମଟି ଛଅ ମାସରେ କରାଯାଏ।

ସପିଣ୍ଡୀକରଣଂ ଚୈଵ ତୃତୀଯା ଷୋଡଶୀ ମତା । ଦ୍ଵାଦଶାହେ ତ୍ରିପକ୍ଷେ ଚ ଷଣ୍ମାସେ ମାସିକେଽବ୍ଦିକେ ॥ ୨,୫.

ତୃତୀୟ ଓ ଷୋଡ଼ଶୀ କ୍ରିୟାକୁ ସାପିଣ୍ଡୀକରଣ ବୋଲି ମନାଯାଏ; ଏହି କ୍ରିୟା ଦ୍ୱାଦଶ ଦିନ, ତିନି ପକ୍ଷ, ଛଅ ମାସ, ପ୍ରତିମାସ ଓ ବାର୍ଷିକ ଦିନରେ କରାଯାଏ।

ତୃତୀଯାଂ ଷୋଡଶୀମେନାଂ ଵଦନ୍ତି ମତଭେଦତଃ । ଯସ୍ଯୈତାନି ନ ଦତ୍ତାନି ପ୍ରେତଶ୍ରାଦ୍ଧାନି ଷୋଡଶ ॥ ୨,୫.

ଏହି ତୃତୀୟ ଓ ଷୋଡ଼ଶୀ କ୍ରିୟାକୁ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ମତ ଅନୁଯାୟୀ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରାଯାଏ; ଯଦି ଏହି ଷୋଡ଼ଶ ପ୍ରେତ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରାଯାଏ ନାହିଁ,

ପିଶାଚତ୍ଵଂ ସ୍ଥିରଂ ତସ୍ଯ ଦତ୍ତୈଃ ଶ୍ରାଦ୍ଧଶତୈରପି । ଏକାଦଶେ ଦ୍ଵାଦଶେ ଵା ଦିନେ ଆଦ୍ଯଂ ପ୍ରକୀର୍ତିତମ୍ ॥ ୨,୫.

ତେବେ ଶତ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ପିଶାଚ ଅବସ୍ଥାରେ ରହିଯାଏ; ପ୍ରଥମ କ୍ରିୟା ଏକାଦଶ କିମ୍ବା ଦ୍ୱାଦଶ ଦିନରେ କରାଯିବ।

ମାସାଦୌ ପ୍ରତିମାସଞ୍ଚ ଶୁଦ୍ଧଂ ମୃତତିଥୌ ଖଗ । ଏକେନାହ୍ନା ତ୍ରିଭିର୍ଵାପି ହୀନେଷୁ ଵିନତାସୁତ ॥ ୨,୫.

ମାସ ଆରମ୍ଭରେ ଓ ପ୍ରତିମାସ ମୃତ୍ୟୁ ତିଥିରେ ଶୁଦ୍ଧ କ୍ରିୟା କରାଯିବ; ଯଦି ଛାଡ଼ି ଯାଏ, ତେବେ ଏକ କିମ୍ବା ତିନି ଦିନରେ କରିପାରିବ।

ମାସଷଣ୍ମାସଵର୍ଷେଷୁ ତ୍ରିପକ୍ଷେଷୁ ଭଵନ୍ତି ହି । ଶ୍ରାଦ୍ଧାନ୍ଯଥସ୍ଯାତ୍ସାପିଣ୍ଡ୍ଯଂ ପୂର୍ଣେ ଵର୍ଷେ ତଦର୍ଧକେ ॥ ୨,୫.

ମାସ, ଛଅ ମାସ, ବର୍ଷ ଓ ତିନି ପକ୍ଷରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରାଯିବ; ସାପିଣ୍ଡୀକରଣ ବର୍ଷ ପୂର୍ଣ୍ଣ କିମ୍ବା ଅର୍ଧ ବର୍ଷରେ କରାଯିବ।

ତ୍ରିପକ୍ଷେଽଭ୍ଯୁଦଯେ ଵାପି ଦ୍ଵାଦଶାହେଽଥ ଵା ନୃଣାମ୍ । ଆନନ୍ତ୍ଯାତ୍କୁଲଧର୍ମାଣାଂ ପୁଂସାଞ୍ଚୈଵାଯୁଷଃ କ୍ଷଯାତ୍ ॥ ୨,୫.

ତିନି ପକ୍ଷ, ଦ୍ୱାଦଶ ଦିନ କିମ୍ବା ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ପାଇଁ, ପରିବାରିକ କର୍ତ୍ତବ୍ୟର ଅନ୍ତ ନଥିବା ଓ ମାନବ ଆୟୁଷ୍ୟ ଅଳ୍ପ ଥିବାରୁ,

ଅସ୍ଥିରତ୍ଵାଚ୍ଛରୀରସ୍ଯ ଦ୍ଵାଦଶାହେ ପ୍ରଶସ୍ଯତେ । ସପିଣ୍ଡୀକରଣେଷ୍ଵେଵଂ ଵିଧିଂ ପକ୍ଷୀନ୍ଦ୍ର ମେ ଶୃଣୁ ॥ ୨,୫.

ଦେହ ଅସ୍ଥିର ଥିବାରୁ ଦ୍ୱାଦଶ ଦିନରେ କ୍ରିୟା କରିବାକୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମନାଯାଏ; ଏବେ ସାପିଣ୍ଡୀକରଣ ବିଧି ଶୁଣ।

ଏକୋଦ୍ଦିଷ୍ଟଵିଧାନେନ କାର୍ଯଂ ତଦପି କାଶ୍ଯପ । ତିଲଗନ୍ଧୋଦକୈର୍ଯୁକ୍ତଂ କୁର୍ଯାତ୍ପାତ୍ରଚତୁଷ୍ଟଯମ୍ ॥ ୨,୫.

ଏହି କ୍ରିୟା ଏକୋଦ୍ଦିଷ୍ଟ ବିଧି ଅନୁଯାୟୀ କରିବା ଉଚିତ୍; ତିଳ, ଗନ୍ଧ ଓ ପାଣି ଭରା ଚାରିଟି ପାତ୍ର ତିଆରି କରିବା ଦରକାର।

ପାତ୍ରଂ ପ୍ରେତସ୍ଯ ତତ୍ରୈକଂ ପିତ୍ର୍ଯଂ ପାତ୍ରତ୍ରଯଂ ତଥା । ସେଚଯେତ୍ପିତୃପାତ୍ରେଷୁ ପ୍ରେତପାତ୍ରଂ ଖଗ ତ୍ରିଷୁ ॥ ୨,୫.

ଏହି ପାତ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ ପ୍ରେତ ପାଇଁ, ତିନିଟି ପିତୃମାନଙ୍କ ପାଇଁ; ପ୍ରେତ ପାତ୍ରର ଜଳ ତିନି ପିତୃ ପାତ୍ରରେ ଢାଳିବା ଉଚିତ୍।

ଚତୁରୋ ନିର୍ଵପେତ୍ପିଣ୍ଡାନ୍ପୂର୍ଵନ୍ତେଷୁ ସମାପଯେତ୍ । ତତଃ ପ୍ରଭୃତି ଵୈ ପ୍ରେତଃ ପିତୃସାମାନ୍ଯମଶ୍ନୁତେ ॥ ୨,୫.

ଚାରିଟି ପିଣ୍ଡ ଦେଇ ପୂର୍ବ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ କ୍ରିୟା ସମାପ୍ତ କରିବା ଉଚିତ୍; ଏହି ସମୟରୁ ପ୍ରେତ ପିତୃମାନଙ୍କ ସମାନ ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।

ତତଃ ପିତୃତ୍ଵମାପନ୍ନେ ତସ୍ମିନ୍ପ୍ରେତେ ଖଗେଶ୍ଵର । ଶ୍ରାଦ୍ଧଧର୍ମୈରଶେଷୈସ୍ତୁ ତତ୍ପୂର୍ଵାନର୍ଚଯେତ୍ପିତୄନ୍ ॥ ୨,୫.

ଏପରେ ପ୍ରେତ ପିତୃତ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ, ସେ ତାଙ୍କ ପୂର୍ବଜମାନଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କ୍ରିୟା ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍।

ଏକଚିତ୍ଯାରୋହଣେ ଚ ଏକାହ୍ନି ମରଣେ ତଥା । ସାପିଣ୍ଡ୍ଯନ୍ତୁ ସ୍ତ୍ରିଯା ନାସ୍ତି ମୃତେ ଭର୍ତୁଃ ସ୍ତ୍ରିଯୋ ଭଵେତ୍ ॥ ୨,୫.

ଏକ ଚିତାରେ ଦାହ କିମ୍ବା ଏକ ଦିନରେ ମୃତ୍ୟୁ ହେଲେ, ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ପାଇଁ ସାପିଣ୍ଡୀକରଣ ନାହିଁ; କିନ୍ତୁ ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କର ପତି ମୃତ୍ୟୁ ହେଲେ, ସେଥିରେ ସାପିଣ୍ଡୀକରଣ କରାଯିବ।

ପାକୈକ୍ଯମଥ କାଲୈକ୍ଯଂ କର୍ତ୍ରୈକ୍ଯଞ୍ଚ ଭଵେତ୍ଖଗ । ଶ୍ରାଦ୍ଧାଦୌ ସହ ଦାହେ ଚ ପତିପତ୍ନ୍ଯୋର୍ନ ସଂଶଯଃ ॥ ୨,୫.

ପକାଇବା, ସମୟ ଏବଂ କାର୍ଯ୍ୟ ସବୁ ଏକାଠି ହେବା ଦରକାର, ଖଗ, ଶ୍ରାଦ୍ଧ କିମ୍ବା ପତି-ପତ୍ନୀଙ୍କ ଏକାଠି ଦାହ ସମୟରେ ଏହି ଏକତା ଅବଶ୍ୟକ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

ଭର୍ତୁର୍ମୃତତିଥେରନ୍ଯତିଥୌ ଚିତିମଥାରୁହେତ୍ । ତାଂମୃତାହନି ତୁ ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତେ ପୃଥକ୍ପିଣ୍ଡେନ ଯୋଜଯେତ୍ ॥ ୨,୫.

ଯଦି ପତି ଅତିଥି ଭାବେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରନ୍ତି, ତେବେ ସ୍ତ୍ରୀ ତାଙ୍କ ସହ ଚିତାକୁ ଆରୋହଣ କରିବା ଉଚିତ; କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କର ନିଜ ମୃତ୍ୟୁ ଦିନ ଆସିଲେ, ତାଙ୍କୁ ଅଲଗା ପିଣ୍ଡ ଦେଇ ସଂଯୋଗ କରିବା ଉଚିତ।

ପ୍ରତ୍ଯବ୍ଦଞ୍ଚ ଯୁଗପତ୍ତୁ ସମାପଯେତ୍ ॥ ୨,୫.

ଏହି କ୍ରିୟାଗୁଡ଼ିକୁ ପ୍ରତିବର୍ଷ ଏକାଠି ଏବଂ ସମୟରେ ସମାପ୍ତ କରିବା ଉଚିତ।

ଯସ୍ଯ ସଂଵତ୍ସରାଦର୍ଵାକ୍ସପିଣ୍ଡୀକରଣଂ ଭଵେତ୍ । ମାସିକଞ୍ଚୋଦକୁମ୍ଭଞ୍ଚ ଦେଯଂ ତସ୍ଯାପି ଵତ୍ସରମ୍ ॥ ୨,୫.

ଯଦି ସପିଣ୍ଡୀକରଣ ପୂର୍ଣ୍ଣ ବର୍ଷ ପୂର୍ବରୁ ହୋଇଯାଏ, ତେବେ ଏହି ବ୍ୟକ୍ତି ପାଇଁ ବର୍ଷ ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମାସିକ କ୍ରିୟା ଏବଂ ଜଳକୁମ୍ଭ ଦେବା ଉଚିତ।

ନଵଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ସପିଣ୍ଡତ୍ଵଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧାନ୍ଯପି ଚ ଷୋଡଶ । ଏକେନୈଵ ତୁ କାର୍ଯାଣି ସଂଵିଭକ୍ତଧନେଷ୍ଵପି ॥ ୨,୫.

ନବ ଶ୍ରାଦ୍ଧ, ସପିଣ୍ଡୀକରଣ ଏବଂ ଷୋଡଶ ଶ୍ରାଦ୍ଧ—ଏହି ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ଏକ ଲୋକ ଦ୍ୱାରା କରିବା ଉଚିତ, ଯଦିଓ ଧନ ବଂଟାଯାଇଥାଏ।

ପିତାମହୀଭିଃ ସାପିଣ୍ଡ୍ଯଂ ତଥା ମାତାମହୈଃ ସହ । ଉକ୍ତଂ ଭର୍ତ୍ରାପି ସାପିଣ୍ଡ୍ଯଂ ସ୍ତ୍ରିଯା ଵେଷଯଭେଦତଃ ॥ ୨,୫.

ପିତାମହୀମାନେ ସହିତ ଯେପରି ସପିଣ୍ଡ୍ୟ ଅଛି, ସେପରି ମାତାମହମାନେ ସହିତ ମଧ୍ୟ ଅଛି; ଏହିପରି, ପତି-ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ପୋଷାକ ଭିନ୍ନତା ଅନୁଯାୟୀ ସପିଣ୍ଡ୍ୟ ଥାଏ।

ନଵଶ୍ରାଦ୍ଧସ୍ଯ ତେ କାଲଂ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଶୃଣୁ କାଶ୍ଯପ । ମରଣାହ୍ନି ମୃତିସ୍ଥାନେ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ପକ୍ଷିନ୍ପ୍ରକଲ୍ପଯେତ୍ ॥ ୨,୫.

ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ନବ ଶ୍ରାଦ୍ଧର ସମୟ କହିବି, କାଶ୍ୟପ; ମୃତ୍ୟୁ ଦିନରେ, ମୃତ୍ୟୁ ସ୍ଥାନରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ, ଖଗ।

ଦ୍ଵିତୀଯଞ୍ଚ ତତୋ ମାର୍ଗେ ଵିଶ୍ରାମୋ ଯତ୍ର କାରିତଃ । ତତଃ ସଞ୍ଚଯନସ୍ଥାନେ ତୃତୀଯଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧମୁଚ୍ଯତେ ॥ ୨,୫.

ଦ୍ୱିତୀୟ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ହେଉଛି ଯେଉଁଠାରେ ମାର୍ଗରେ ବିଶ୍ରାମ ନିଆଯାଇଥିଲା, ତାହାଠାରେ; ତାପରେ ଅସ୍ଥି ସଞ୍ଚୟ ସ୍ଥାନରେ ତୃତୀୟ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବାକୁ କୁହାଯାଏ।

ପଞ୍ଚମେ ସପ୍ତମେ ତଦ୍ଵଦଷ୍ଟମେ ନଵମେ ତଥା । ଦଶମୈକାଦଶେ ଚୈଵ ନଵ ଶ୍ରାଦ୍ଧାନି ଵୈ ଖଗ ॥ ୨,୫.

ପଞ୍ଚମ, ସପ୍ତମ, ଅଷ୍ଟମ, ନବମ, ଦଶମ ଏବଂ ଏକାଦଶ ଦିନରେ ମଧ୍ୟ, ଏହିପରି ନବଟି ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ, ଖଗ।

ଶ୍ରାଦ୍ଧାନି ନଵ ଚୈତାନି ତୃତୀଯା ଷୋଡଶୀ ସ୍ମୃତା । ଏକୋଦ୍ଦିଷ୍ଟଵିଧାନେନ କାର୍ଯାଣି ମନୁଜୈସ୍ତଥା ॥ ୨,୫.

ଏହି ନବ ଶ୍ରାଦ୍ଧ, ତୃତୀୟ ଟିକୁ ଷୋଡଶୀ ଭାବରେ ଗଣାଯାଏ, ପୁରୁଷମାନେ ଏକୋଦ୍ଦିଷ୍ଟ ବିଧି ଅନୁଯାୟୀ କରିବା ଉଚିତ।

ପ୍ରଥମେଽହ୍ନି ତୃତୀଯେ ଵା ପଞ୍ଚମେ ସପ୍ତମେ ତଥା । ନଵମୈକାଦଶେ ଚୈଵ ନଵଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ପ୍ରକୀର୍ତିତମ୍ ॥ ୨,୫.

ପ୍ରଥମ, ତୃତୀୟ, ପଞ୍ଚମ, ସପ୍ତମ, ନବମ ଏବଂ ଏକାଦଶ ଦିନରେ ନବ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବାକୁ କୁହାଯାଇଛି।

ଉଚ୍ଯନ୍ତେ ଷଡିମାନୀହ ନଵ ସ୍ଯୁରପି ଯାଗେତଃ । ଉକ୍ତାନି ତେ ମଯା ତାନି ଋଷୀଣାଂ ମତଭେଦତଃ ॥ ୨,୫.

ଏଠାରେ କେବଳ ଛଅଟି ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ, କିନ୍ତୁ ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ ନବଟି ମଧ୍ୟ କରିଯାଏ; ମୁଁ ତୁମକୁ ଏହି ସମସ୍ତ କଥା ଋଷିମାନେ ଭିନ୍ନ ମତ ଅନୁଯାୟୀ କହିଥିବାପରି କହିଲି।

ରୂଢିପକ୍ଷୋ ମମାଭୀଷ୍ଟୋ ଯୋଗଃ କୈଶ୍ଚିଦିହେଷ୍ଯତେ । ଆଦ୍ଯେ ଦ୍ଵିତୀଯେ ଦାତଵ୍ଯସ୍ତଥୈଵୈକଂ ପଵିତ୍ରକମ୍ ॥ ୨,୫.

ପ୍ରଚଳିତ ପଦ୍ଧତିକୁ ମୁଁ ଅଧିକ ପସନ୍ଦ କରେ, ଯଦିଓ କିଛି ଲୋକ ଯୋଗ ପଦ୍ଧତି ଚାହାନ୍ତି; ପ୍ରଥମ ଏବଂ ଦ୍ୱିତୀୟ ଦିନରେ ଏକଟି ପବିତ୍ର ବସ୍ତ୍ର ମଧ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ।

ପ୍ରେତାଯ ପିଣ୍ଡୋ ଦାତଵ୍ଯୋ ଭୁକ୍ତଵତ୍ସୁ ଦ୍ଵିଜାତିଷୁ । ପ୍ରଶ୍ରସ୍ତତ୍ରାଭିରଣ୍ଯେତି ଯଜମାନଦ୍ଵିଜନ୍ମନା ॥ ୨,୫.

ଦ୍ୱିଜମାନେ ଭୋଜନ କରିସାରିବା ପରେ ପ୍ରେତକୁ ପିଣ୍ଡ ଦେବା ଉଚିତ; ସେଠାରେ ଯଜ୍ଞକର୍ତ୍ତା ଏବଂ ଦ୍ୱିଜମାନେ କହିବେ, 'ଠିକ୍ ଭାବେ ଦିଆଯାଇଛି'।