ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ଚତୁର୍ଥେନ ଚ ପିଣ୍ଡେନ ନାଭିଲିଙ୍ଗଗୁଦଂ ତଥା । ଜାନୁଜଙ୍ଘଂ ତଥା ପାଦୌ ପଞ୍ଚମେନ ତୁ ସର୍ଵଦା ॥ ୨,୫.

ଚତୁର୍ଥ ପିଣ୍ଡରେ ନାଭି, ଲିଙ୍ଗ ଓ ଗୁଦ ଗଠିତ ହୁଏ; ପଞ୍ଚମ ପିଣ୍ଡରେ ମୁଡ଼, ଗୋଡ଼ ଓ ପାଦ ସବୁବେଳେ ଗଠିତ ହୁଏ।

ସର୍ଵମର୍ମାଣି ଷଷ୍ଠେନ ସପ୍ତମେନ ତୁ ନାଡଯଃ । ଦନ୍ତଲୋମାନ୍ଯଷ୍ଟମେନ ଵୀର୍ଯନ୍ତୁ ନଵମେନ ଚ ॥ ୨,୫.

ଷଠମ ପିଣ୍ଡରେ ସମସ୍ତ ମର୍ମ ଗଠିତ ହୁଏ; ସପ୍ତମ ପିଣ୍ଡରେ ନାଡି; ଅଷ୍ଟମ ପିଣ୍ଡରେ ଦାନ୍ତ ଓ କେଶ; ନବମ ପିଣ୍ଡରେ ଶକ୍ତି।

ଦଶମେନ ତୁ ପୂର୍ଣତ୍ଵଂ ତୃପ୍ତତା କ୍ଷୁଦ୍ଵିପର୍ଯଯଃ । ମଧ୍ଯମାଂ ଷୋଡଶୀଂ ଵଚ୍ମି ଵୈନତେଯ ଶୃଣୁଷ୍ଵ ମେ ॥ ୨,୫.

ଦଶମ ପିଣ୍ଡରେ ପୂର୍ଣ୍ଣତା, ତୃପ୍ତି ଓ ଭୋକ ଶାନ୍ତି ହୁଏ; ଏବେ ମଧ୍ୟମ ଷୋଡଶୀ କ୍ରିୟା ବିଷୟରେ କହିବି, ବିନତାପୁତ୍ର, ମୋ ଉପଦେଶ ଶୁଣ।

ଵିଷ୍ଣଵାଦିଵିଷ୍ଣୁପର୍ଯନ୍ତାନ୍ଯେକାଦଶ ତଥା ଖଗ । ଶ୍ରାଦ୍ଧାନି ପଞ୍ଚ ଦେଵାନାମିତ୍ଯେଷାଂ ମଧ୍ଯଷୋଡଶୀ ॥ ୨,୫.୩୮ ନିମିତ୍ତଂ ଦୁର୍ମତିଂ କୃତ୍ଵା ଯଦି ନାରାଯଣୋ ବଲିଃ । ଏକାଦଶାହେ କର୍ତଵ୍ଯୋ ଵୃଷୋତ୍ସର୍ଗୋଽପି ତତ୍ର ଵୈ ॥ ୨,୫.

ବିଷ୍ଣୁରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ବିଷ୍ଣୁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏକାଦଶ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଅଛି, ପକ୍ଷୀ; ଦେବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ପାଞ୍ଚଟି ଶ୍ରାଦ୍ଧ—ଏହି ମଧ୍ୟ ଷୋଡଶୀ। ଯଦି ଦୁଷ୍ଟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ନାରାୟଣ କିମ୍ବା ବଲି ଛାଡିଦିଆଯାଏ, ତେବେ ଏକାଦଶ ଦିନରେ ଏହି କ୍ରିୟା କରିବା ଉଚିତ, ସହିତ ବୃଷ ମୁକ୍ତି।

ଏକାଦଶାହେ ପ୍ରେତସ୍ଯ ଯସ୍ଯୋତ୍ସୃଜ୍ଯେତ ନୋ ଵୃଷଃ । ପ୍ରେତତ୍ଵଂ ସୁସ୍ଥିରଂ ତସ୍ଯ ଦତ୍ତୈଃ ଶ୍ରାଦ୍ଧଶତୈରପି ॥ ୨,୫.

ଏକାଦଶ ଦିନରେ ପ୍ରେତ ପାଇଁ ବୃଷ ମୁକ୍ତି ନ କରାଯିବା ଦ୍ୱାରା, ତାଙ୍କର ପ୍ରେତ ଅବସ୍ଥା ଦୃଢ଼ ରହିଯାଏ, ଏକ ଶତ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଦେଇ ମଧ୍ୟ।

ଅକୃତ୍ଵା ଯଦ୍ଵୃଷୋତ୍ସର୍ଗଂ କୃତଂ ଵୈ ପିଣ୍ଡପାତନମ୍ । ନିଷ୍ଫଲଂ ସକଲଂ ଵିଦ୍ଯାତ୍ପ୍ରମୀତାଯ ନ ତଦ୍ଭଵେତ୍ ॥ ୨,୫.

ଯଦି ବୃଷ ମୁକ୍ତି କ୍ରିୟା ନ କରାଯିବା ଓ କେବଳ ପିଣ୍ଡ ଦେବା ହୁଏ, ତେବେ ଏହି ସମସ୍ତ କ୍ରିୟା ଫଳହୀନ ଓ ପ୍ରେତ ପାଇଁ ଲାଭକର ନୁହେଁ।

ଵୃଷୋତ୍ସର୍ଗାଦୃତେ ନାନ୍ଯତ୍କିଞ୍ଚିଦସ୍ତି ମହୀତଲେ । ପୁତ୍ରଃ ପତ୍ନ୍ଯଥ ଦୌହିତ୍ରଃ ପିତା ଵା ଦୁହିତାଥ ଵା ॥ ୨,୫.

ବୃଷ ମୁକ୍ତି ବିନା ପୃଥିବୀରେ କିଛି ଉପାୟ ନାହିଁ—ପୁଅ, ପତ୍ନୀ, ନାତି, ପିତା କିମ୍ବା ଝିଅ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ।

ମୃତାଦନନ୍ତରଂ ତସ୍ଯ ଧ୍ରୁଵଂ କାର୍ଯୋ ଵୃଷୋତ୍ସଵଃ । ଚତୁର୍ଵତ୍ସତରୀଯୁକ୍ତୋ ଯସ୍ଯୋତ୍ସୃଜ୍ଯେତ ଵା ଵୃଷଃ ॥ ୨,୫.

ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ସତ୍ୟସ୍ଥିତିରେ ବୃଷ ଉତ୍ସବ କରିବା ଦରକାର, ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଚାରି ବର୍ଷ ବୟସର ବୃଷ ବା ଛାଡ଼ି ଦିଆଯାଇଥିବା ବୃଷ ଦ୍ୱାରା କରାଯିବ।

ଅଲଙ୍କୃତୋ ଵିଧାନେନ ପ୍ରେତତ୍ଵଂ ତସ୍ଯ ନୋ ଭଵେତ୍ । ଏକାଦଶେଽହ୍ନି ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତେ ଵୃଷାଲାଭୋ ଭଵେଦ୍ଯଦି ॥ ୨,୫.

ଯଦି ବିଧିମତ ଭାବେ ଉପଯୁକ୍ତ ଭାବରେ ବୃଷକୁ ଶୋଭିତ କରାଯାଏ, ତେବେ ସେ ପ୍ରେତ ହେଉନାହିଁ; କିନ୍ତୁ ଏକାଦଶ ଦିନରେ ବୃଷ ମିଳିଲେ ଏହା ପ୍ରେତ ଦାନ ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କରାଯିବ।

ଦର୍ଭୈଃ ପିଷ୍ଟୈସ୍ତୁ ସମ୍ପାଦ୍ଯ ତଂ ଵୃଷଂ ମୋଚଯେଦ୍ଵୁଧଃ । ଵୃଷୋତ୍ସର୍ଜନଵେଲାଯାଂ ଵୃଷାଭାଵ (ଲାଭ) କଥଞ୍ଚନ ॥ ୨,୫.

ଯଦି ବୃଷ ଉପଲବ୍ଧ ନାହିଁ, ତେବେ ଦର୍ଭା କିମ୍ବା ଚାଉଳ ଗୁଣ୍ଡି ଦ୍ୱାରା ବୃଷ ତିଆରି କରି ଛାଡ଼ିବା ଉଚିତ୍; ଯେଭଳି ହେଉ ନାହିଁ, ବୃଷ ଦାନ ହେବା ଦରକାର।

ମୃତ୍ତିକାଭିସ୍ତୁ ଦର୍ଭୈର୍ଵା ଵୃଷଂ କୃତ୍ଵା ଵିମୋଚଯେତ୍ । ଯଦିଷ୍ଟଂ ଜୀଵତସ୍ତସ୍ଯ ଦଦ୍ଯାଦେକାଦଶେଽହନି ॥ ୨,୫.

ମାଟି କିମ୍ବା ଦର୍ଭା ଦ୍ୱାରା ବୃଷ ତିଆରି କରି ଛାଡ଼ିବା ଉଚିତ୍; ଯଦି ଜୀବନ୍ତ ଅବସ୍ଥାରେ ଇଚ୍ଛା କରିବେ, ତେବେ ଏକାଦଶ ଦିନରେ ଏହା ଦେଇପାରିବେ।

ମୃତମୁଦ୍ଦିଶ୍ଯ ଦାତଵ୍ଯଂ ଶଯ୍ଯାଧେନ୍ଵାଦିକଂ ତଥା । ଵିପ୍ରାନ୍ବହୂନ୍ ଭୋଜଯୀତ ପ୍ରେତସ୍ଯ କ୍ଷୁଦ୍ଵିଶାନ୍ତଯେ ॥ ୨,୫.

ମୃତକଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି ଶଯ୍ୟା, ଗାଈ ଓ ଏପରି ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ୍; ପ୍ରେତର ଭୋକ ଶାନ୍ତି ପାଇଁ ଅନେକ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଭୋଜନ କରାଯିବ।

ତୃତୀଯାଂ ଷୋଡଶୀଂ ଵଚ୍ମି ଵୈନତେଯ ଶୃଣୁଷ୍ଵ ତାମ୍ । ଦ୍ଵାଦଶ ପ୍ରତିମାସ୍ଯାନି ଆଦ୍ଯଂ ଷାଣ୍ମାସିକଂ ତଥା ॥ ୨,୫.

ମୁଁ ତୁମକୁ ତୃତୀୟ ଓ ଷୋଡ଼ଶୀ କ୍ରିୟା ବିଷୟରେ କହିବି, ଶୁଣ; ଏଠାରେ ଦ୍ୱାଦଶଟି ପ୍ରତିମା କ୍ରିୟା ଅଛି, ପ୍ରଥମଟି ଛଅ ମାସରେ କରାଯାଏ।

ସପିଣ୍ଡୀକରଣଂ ଚୈଵ ତୃତୀଯା ଷୋଡଶୀ ମତା । ଦ୍ଵାଦଶାହେ ତ୍ରିପକ୍ଷେ ଚ ଷଣ୍ମାସେ ମାସିକେଽବ୍ଦିକେ ॥ ୨,୫.

ତୃତୀୟ ଓ ଷୋଡ଼ଶୀ କ୍ରିୟାକୁ ସାପିଣ୍ଡୀକରଣ ବୋଲି ମନାଯାଏ; ଏହି କ୍ରିୟା ଦ୍ୱାଦଶ ଦିନ, ତିନି ପକ୍ଷ, ଛଅ ମାସ, ପ୍ରତିମାସ ଓ ବାର୍ଷିକ ଦିନରେ କରାଯାଏ।

ତୃତୀଯାଂ ଷୋଡଶୀମେନାଂ ଵଦନ୍ତି ମତଭେଦତଃ । ଯସ୍ଯୈତାନି ନ ଦତ୍ତାନି ପ୍ରେତଶ୍ରାଦ୍ଧାନି ଷୋଡଶ ॥ ୨,୫.

ଏହି ତୃତୀୟ ଓ ଷୋଡ଼ଶୀ କ୍ରିୟାକୁ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ମତ ଅନୁଯାୟୀ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରାଯାଏ; ଯଦି ଏହି ଷୋଡ଼ଶ ପ୍ରେତ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରାଯାଏ ନାହିଁ,

ପିଶାଚତ୍ଵଂ ସ୍ଥିରଂ ତସ୍ଯ ଦତ୍ତୈଃ ଶ୍ରାଦ୍ଧଶତୈରପି । ଏକାଦଶେ ଦ୍ଵାଦଶେ ଵା ଦିନେ ଆଦ୍ଯଂ ପ୍ରକୀର୍ତିତମ୍ ॥ ୨,୫.

ତେବେ ଶତ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ପିଶାଚ ଅବସ୍ଥାରେ ରହିଯାଏ; ପ୍ରଥମ କ୍ରିୟା ଏକାଦଶ କିମ୍ବା ଦ୍ୱାଦଶ ଦିନରେ କରାଯିବ।

ମାସାଦୌ ପ୍ରତିମାସଞ୍ଚ ଶୁଦ୍ଧଂ ମୃତତିଥୌ ଖଗ । ଏକେନାହ୍ନା ତ୍ରିଭିର୍ଵାପି ହୀନେଷୁ ଵିନତାସୁତ ॥ ୨,୫.

ମାସ ଆରମ୍ଭରେ ଓ ପ୍ରତିମାସ ମୃତ୍ୟୁ ତିଥିରେ ଶୁଦ୍ଧ କ୍ରିୟା କରାଯିବ; ଯଦି ଛାଡ଼ି ଯାଏ, ତେବେ ଏକ କିମ୍ବା ତିନି ଦିନରେ କରିପାରିବ।

ମାସଷଣ୍ମାସଵର୍ଷେଷୁ ତ୍ରିପକ୍ଷେଷୁ ଭଵନ୍ତି ହି । ଶ୍ରାଦ୍ଧାନ୍ଯଥସ୍ଯାତ୍ସାପିଣ୍ଡ୍ଯଂ ପୂର୍ଣେ ଵର୍ଷେ ତଦର୍ଧକେ ॥ ୨,୫.

ମାସ, ଛଅ ମାସ, ବର୍ଷ ଓ ତିନି ପକ୍ଷରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରାଯିବ; ସାପିଣ୍ଡୀକରଣ ବର୍ଷ ପୂର୍ଣ୍ଣ କିମ୍ବା ଅର୍ଧ ବର୍ଷରେ କରାଯିବ।

ତ୍ରିପକ୍ଷେଽଭ୍ଯୁଦଯେ ଵାପି ଦ୍ଵାଦଶାହେଽଥ ଵା ନୃଣାମ୍ । ଆନନ୍ତ୍ଯାତ୍କୁଲଧର୍ମାଣାଂ ପୁଂସାଞ୍ଚୈଵାଯୁଷଃ କ୍ଷଯାତ୍ ॥ ୨,୫.

ତିନି ପକ୍ଷ, ଦ୍ୱାଦଶ ଦିନ କିମ୍ବା ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ପାଇଁ, ପରିବାରିକ କର୍ତ୍ତବ୍ୟର ଅନ୍ତ ନଥିବା ଓ ମାନବ ଆୟୁଷ୍ୟ ଅଳ୍ପ ଥିବାରୁ,

ଅସ୍ଥିରତ୍ଵାଚ୍ଛରୀରସ୍ଯ ଦ୍ଵାଦଶାହେ ପ୍ରଶସ୍ଯତେ । ସପିଣ୍ଡୀକରଣେଷ୍ଵେଵଂ ଵିଧିଂ ପକ୍ଷୀନ୍ଦ୍ର ମେ ଶୃଣୁ ॥ ୨,୫.

ଦେହ ଅସ୍ଥିର ଥିବାରୁ ଦ୍ୱାଦଶ ଦିନରେ କ୍ରିୟା କରିବାକୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମନାଯାଏ; ଏବେ ସାପିଣ୍ଡୀକରଣ ବିଧି ଶୁଣ।

ଏକୋଦ୍ଦିଷ୍ଟଵିଧାନେନ କାର୍ଯଂ ତଦପି କାଶ୍ଯପ । ତିଲଗନ୍ଧୋଦକୈର୍ଯୁକ୍ତଂ କୁର୍ଯାତ୍ପାତ୍ରଚତୁଷ୍ଟଯମ୍ ॥ ୨,୫.

ଏହି କ୍ରିୟା ଏକୋଦ୍ଦିଷ୍ଟ ବିଧି ଅନୁଯାୟୀ କରିବା ଉଚିତ୍; ତିଳ, ଗନ୍ଧ ଓ ପାଣି ଭରା ଚାରିଟି ପାତ୍ର ତିଆରି କରିବା ଦରକାର।

ପାତ୍ରଂ ପ୍ରେତସ୍ଯ ତତ୍ରୈକଂ ପିତ୍ର୍ଯଂ ପାତ୍ରତ୍ରଯଂ ତଥା । ସେଚଯେତ୍ପିତୃପାତ୍ରେଷୁ ପ୍ରେତପାତ୍ରଂ ଖଗ ତ୍ରିଷୁ ॥ ୨,୫.

ଏହି ପାତ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ ପ୍ରେତ ପାଇଁ, ତିନିଟି ପିତୃମାନଙ୍କ ପାଇଁ; ପ୍ରେତ ପାତ୍ରର ଜଳ ତିନି ପିତୃ ପାତ୍ରରେ ଢାଳିବା ଉଚିତ୍।

ଚତୁରୋ ନିର୍ଵପେତ୍ପିଣ୍ଡାନ୍ପୂର୍ଵନ୍ତେଷୁ ସମାପଯେତ୍ । ତତଃ ପ୍ରଭୃତି ଵୈ ପ୍ରେତଃ ପିତୃସାମାନ୍ଯମଶ୍ନୁତେ ॥ ୨,୫.

ଚାରିଟି ପିଣ୍ଡ ଦେଇ ପୂର୍ବ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ କ୍ରିୟା ସମାପ୍ତ କରିବା ଉଚିତ୍; ଏହି ସମୟରୁ ପ୍ରେତ ପିତୃମାନଙ୍କ ସମାନ ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।

ତତଃ ପିତୃତ୍ଵମାପନ୍ନେ ତସ୍ମିନ୍ପ୍ରେତେ ଖଗେଶ୍ଵର । ଶ୍ରାଦ୍ଧଧର୍ମୈରଶେଷୈସ୍ତୁ ତତ୍ପୂର୍ଵାନର୍ଚଯେତ୍ପିତୄନ୍ ॥ ୨,୫.

ଏପରେ ପ୍ରେତ ପିତୃତ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ, ସେ ତାଙ୍କ ପୂର୍ବଜମାନଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କ୍ରିୟା ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍।

ଏକଚିତ୍ଯାରୋହଣେ ଚ ଏକାହ୍ନି ମରଣେ ତଥା । ସାପିଣ୍ଡ୍ଯନ୍ତୁ ସ୍ତ୍ରିଯା ନାସ୍ତି ମୃତେ ଭର୍ତୁଃ ସ୍ତ୍ରିଯୋ ଭଵେତ୍ ॥ ୨,୫.

ଏକ ଚିତାରେ ଦାହ କିମ୍ବା ଏକ ଦିନରେ ମୃତ୍ୟୁ ହେଲେ, ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ପାଇଁ ସାପିଣ୍ଡୀକରଣ ନାହିଁ; କିନ୍ତୁ ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କର ପତି ମୃତ୍ୟୁ ହେଲେ, ସେଥିରେ ସାପିଣ୍ଡୀକରଣ କରାଯିବ।

ପାକୈକ୍ଯମଥ କାଲୈକ୍ଯଂ କର୍ତ୍ରୈକ୍ଯଞ୍ଚ ଭଵେତ୍ଖଗ । ଶ୍ରାଦ୍ଧାଦୌ ସହ ଦାହେ ଚ ପତିପତ୍ନ୍ଯୋର୍ନ ସଂଶଯଃ ॥ ୨,୫.

ପକାଇବା, ସମୟ ଏବଂ କାର୍ଯ୍ୟ ସବୁ ଏକାଠି ହେବା ଦରକାର, ଖଗ, ଶ୍ରାଦ୍ଧ କିମ୍ବା ପତି-ପତ୍ନୀଙ୍କ ଏକାଠି ଦାହ ସମୟରେ ଏହି ଏକତା ଅବଶ୍ୟକ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

ଭର୍ତୁର୍ମୃତତିଥେରନ୍ଯତିଥୌ ଚିତିମଥାରୁହେତ୍ । ତାଂମୃତାହନି ତୁ ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତେ ପୃଥକ୍ପିଣ୍ଡେନ ଯୋଜଯେତ୍ ॥ ୨,୫.

ଯଦି ପତି ଅତିଥି ଭାବେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରନ୍ତି, ତେବେ ସ୍ତ୍ରୀ ତାଙ୍କ ସହ ଚିତାକୁ ଆରୋହଣ କରିବା ଉଚିତ; କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କର ନିଜ ମୃତ୍ୟୁ ଦିନ ଆସିଲେ, ତାଙ୍କୁ ଅଲଗା ପିଣ୍ଡ ଦେଇ ସଂଯୋଗ କରିବା ଉଚିତ।

ପ୍ରତ୍ଯବ୍ଦଞ୍ଚ ଯୁଗପତ୍ତୁ ସମାପଯେତ୍ ॥ ୨,୫.

ଏହି କ୍ରିୟାଗୁଡ଼ିକୁ ପ୍ରତିବର୍ଷ ଏକାଠି ଏବଂ ସମୟରେ ସମାପ୍ତ କରିବା ଉଚିତ।

ଯସ୍ଯ ସଂଵତ୍ସରାଦର୍ଵାକ୍ସପିଣ୍ଡୀକରଣଂ ଭଵେତ୍ । ମାସିକଞ୍ଚୋଦକୁମ୍ଭଞ୍ଚ ଦେଯଂ ତସ୍ଯାପି ଵତ୍ସରମ୍ ॥ ୨,୫.

ଯଦି ସପିଣ୍ଡୀକରଣ ପୂର୍ଣ୍ଣ ବର୍ଷ ପୂର୍ବରୁ ହୋଇଯାଏ, ତେବେ ଏହି ବ୍ୟକ୍ତି ପାଇଁ ବର୍ଷ ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମାସିକ କ୍ରିୟା ଏବଂ ଜଳକୁମ୍ଭ ଦେବା ଉଚିତ।