ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ଶତାଞ୍ଜଲି ଯଦା ପକ୍ଷିନ୍ନାଦ୍ଯେ ତ୍ରିଂଶତ୍ତଦାହନି । ଚତ୍ଵାରିଂଶଦ୍ଦ୍ଵିତୀଯେଽହ୍ନି ତ୍ରିଂଶଦହ୍ନି ତୃତୀଯକେ ॥ ୨,୫.

ପକ୍ଷୀ, ପ୍ରଥମ ଦିନରେ ଏକ ଶତ ମୁଠି ପାଣି ଦେବାକୁ ହୁଏ; ତିରିଶ ଦିନରେ ତିରିଶ ମୁଠି; ଦ୍ୱିତୀୟ ଦିନରେ ଚାଳିଶ ମୁଠି; ତୃତୀୟ ଦିନରେ ତିରିଶ ମୁଠି ପାଣି ଦେବାକୁ ହୁଏ।

ଏଵଂ ଜଲସ୍ଯାଞ୍ଜଲଯୋ ଵିଭାଜ୍ଯାଃ ପକ୍ଷଯୋର୍ଦ୍ଵଯୋଃ । ସର୍ଵେଷୁ ପିତୃକାର୍ଯେଷୁ ପୁତ୍ରୋ ମୁଖ୍ଯୋଽଧିକାରଵାନ୍ ॥ ୨,୫.

ଏଭଳି, ପାଣିର ମୁଠି ଦୁଇ ପକ୍ଷରେ ବାଣ୍ଟିବା ଉଚିତ; ସମସ୍ତ ପିତୃ କାର୍ଯ୍ୟରେ ପୁଅ ମୁଖ୍ୟ ଓ ଅଧିକାରୀ।

ପିଣ୍ଡପ୍ରସେକସ୍ତୂଷ୍ଣୀଞ୍ଚ ପୁଷ୍ପଧୂପାଦିକଂ ତଥା । ଦଶମେଽହନି ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତେ ସ୍ନାନଂ ଗ୍ରାମାଦ୍ବହିଶ୍ଚରେତ୍ ॥ ୨,୫.

ପିଣ୍ଡ ଦେବା, ନିରବ ରହିବା, ଫୁଲ, ଧୂପ ଓ ଅନ୍ୟ ଉପଚାର—ଦଶମ ଦିନ ଆସିଲେ ଗ୍ରାମର ବାହାରେ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ।

ତତ୍ର ତ୍ଯାଜ୍ଯାନି ଵାସାଂସି କେଶଶ୍ମଶ୍ରୁନଖାନି ଚ । ଵିପ୍ରଃ ଶୁଧ୍ଯତ୍ଯପଃ ସ୍ପୃଷ୍ଟ୍ଵା କ୍ଷତ୍ତ୍ରିଯୋ ଵାହନଂ ତଥା ॥ ୨,୫.

ସେଠାରେ ପୋଷାକ, କେଶ, ଦାଢି ଓ ନଖ ଛାଡିଦେବା ଉଚିତ; ବ୍ରାହ୍ମଣ ଜଳ ସ୍ପର୍ଶ କରି ଶୁଦ୍ଧ ହୁଅନ୍ତି, କ୍ଷତ୍ରିୟ ତାଙ୍କର ଯାନ ଦ୍ୱାରା।

ଵୈଶ୍ଯଃ ପ୍ରତୋଦଂ ରଶ୍ମୀନ୍ଵା ଶୂଦ୍ରୋ ଯଷ୍ଟିଂ କୃତକ୍ରିଯଃ । ମୃତାଦଲ୍ପଵଯୋଭିଶ୍ଚ ସପିଣ୍ଡୈଃ ପରିଵାପନମ୍ ॥ ୨,୫.

ବୈଶ୍ୟ ତାଙ୍କର ଚାବୁକ କିମ୍ବା ରଶି ଦ୍ୱାରା, ଶୂଦ୍ର ତାଙ୍କର ଦଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା କ୍ରିୟା କରି ଶୁଦ୍ଧ ହୁଅନ୍ତି। ଅଳ୍ପ ବୟସରେ ମୃତ ହେଉଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ସପିଣ୍ଡୀକରଣ ତାଙ୍କର ନିଜ ଜନଙ୍କ ସହ କରାଯିବ।

କାର୍ଯନ୍ତୁ ଷୋଡଶୀ ଷଡ୍ଭିଃ ପିଣ୍ଡୈର୍ଦଶଭିରୈଵ ଚ । ପ୍ରଥମା ମଲିନା ହ୍ଯେତୈରାଦଶାହଂ ମୃତେର୍ଭଵେତ୍ ॥ ୨,୫.

ଷୋଡଶୀ କ୍ରିୟା ଛଅ କିମ୍ବା ଦଶଟି ପିଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା କରାଯିବ; ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ପ୍ରଥମ ଦଶ ଦିନ ଏହି ପିଣ୍ଡ ଦେଇ ଅଶୁଦ୍ଧ ଅବସ୍ଥାରେ ପାଳନ କରିବାକୁ ହୁଏ।

ଦିନାନି ଦଶ ଯାନ୍ପିଣ୍ଡାନ୍କୁର୍ଵନ୍ତ୍ଯତ୍ର ସୁତାଦଯଃ । ପ୍ରତ୍ଯହଂ ତେ ଵିଭଜ୍ଯନ୍ତେ ଚତୁର୍ଭାଗୈଃ ଖଗୋତ୍ତମ ॥ ୨,୫.

ଦଶ ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପୁଅ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ପିଣ୍ଡ ଦେଇଥାନ୍ତି; ପ୍ରତିଦିନ ଏହି ପିଣ୍ଡ ଚାରି ଭାଗରେ ବାଣ୍ଟିବା ଉଚିତ, ବିଶିଷ୍ଟ ପକ୍ଷୀ।

ଭାଗଦ୍ଵଯେନ ଦେହଃ ସ୍ଯାତ୍ତୃତୀଯେନ ଯମାନୁଗାଃ । ତୃପ୍ଯନ୍ତି ହି ଚତୁର୍ଥେନ ସ୍ଵଯମପ୍ଯୁପଜୀଵତି ॥ ୨,୫.

ଦୁଇ ଭାଗରେ ଦେହ ଗଠିତ ହୁଏ; ତୃତୀୟ ଭାଗ ଯମଙ୍କ ସହିତ ଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ଯାଏ; ଚତୁର୍ଥ ଭାଗରେ ସେମାନେ ତୃପ୍ତି ଅନୁଭବ କରନ୍ତି, ଏବଂ ପ୍ରେତ ନିଜେ ଉପଜୀବନ କରେ।

ଅହୋରାତ୍ରୈସ୍ତୁ ନଵଭିର୍ଦେହୋ ନିଷ୍ପତ୍ତିମାପ୍ନୁଯାତ୍ । ଶିରସ୍ତ୍ଵାଦ୍ଯେନ ପିଣ୍ଡେନ ପ୍ରେତସ୍ଯ କ୍ରିଯତେ ତଥା ॥ ୨,୫.

ନଅ ଦିନ ଓ ରାତିରେ ଦେହ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ; ପ୍ରଥମ ପିଣ୍ଡରେ ପ୍ରେତର ମୁଣ୍ଡ ଗଠିତ ହୁଏ।

ଦ୍ଵିତୀଯେନ ତୁ କର୍ଣାକ୍ଷିନାସିକଂ ତୁ ସମାସତଃ । ଗଲାଂସଭୁଜଵକ୍ଷଶ୍ଚ ତୃତୀଯେନ ତଥା କ୍ରମାତ୍ ॥ ୨,୫.

ଦ୍ୱିତୀୟ ପିଣ୍ଡରେ କାନ, ଆଖି ଓ ନାକ ଗଠିତ ହୁଏ; ତୃତୀୟ ପିଣ୍ଡରେ ଗଳା, କାନ୍ଧ, ବାହୁ ଓ ଛାତି କ୍ରମରେ ଗଠିତ ହୁଏ।

ଚତୁର୍ଥେନ ଚ ପିଣ୍ଡେନ ନାଭିଲିଙ୍ଗଗୁଦଂ ତଥା । ଜାନୁଜଙ୍ଘଂ ତଥା ପାଦୌ ପଞ୍ଚମେନ ତୁ ସର୍ଵଦା ॥ ୨,୫.

ଚତୁର୍ଥ ପିଣ୍ଡରେ ନାଭି, ଲିଙ୍ଗ ଓ ଗୁଦ ଗଠିତ ହୁଏ; ପଞ୍ଚମ ପିଣ୍ଡରେ ମୁଡ଼, ଗୋଡ଼ ଓ ପାଦ ସବୁବେଳେ ଗଠିତ ହୁଏ।

ସର୍ଵମର୍ମାଣି ଷଷ୍ଠେନ ସପ୍ତମେନ ତୁ ନାଡଯଃ । ଦନ୍ତଲୋମାନ୍ଯଷ୍ଟମେନ ଵୀର୍ଯନ୍ତୁ ନଵମେନ ଚ ॥ ୨,୫.

ଷଠମ ପିଣ୍ଡରେ ସମସ୍ତ ମର୍ମ ଗଠିତ ହୁଏ; ସପ୍ତମ ପିଣ୍ଡରେ ନାଡି; ଅଷ୍ଟମ ପିଣ୍ଡରେ ଦାନ୍ତ ଓ କେଶ; ନବମ ପିଣ୍ଡରେ ଶକ୍ତି।

ଦଶମେନ ତୁ ପୂର୍ଣତ୍ଵଂ ତୃପ୍ତତା କ୍ଷୁଦ୍ଵିପର୍ଯଯଃ । ମଧ୍ଯମାଂ ଷୋଡଶୀଂ ଵଚ୍ମି ଵୈନତେଯ ଶୃଣୁଷ୍ଵ ମେ ॥ ୨,୫.

ଦଶମ ପିଣ୍ଡରେ ପୂର୍ଣ୍ଣତା, ତୃପ୍ତି ଓ ଭୋକ ଶାନ୍ତି ହୁଏ; ଏବେ ମଧ୍ୟମ ଷୋଡଶୀ କ୍ରିୟା ବିଷୟରେ କହିବି, ବିନତାପୁତ୍ର, ମୋ ଉପଦେଶ ଶୁଣ।

ଵିଷ୍ଣଵାଦିଵିଷ୍ଣୁପର୍ଯନ୍ତାନ୍ଯେକାଦଶ ତଥା ଖଗ । ଶ୍ରାଦ୍ଧାନି ପଞ୍ଚ ଦେଵାନାମିତ୍ଯେଷାଂ ମଧ୍ଯଷୋଡଶୀ ॥ ୨,୫.୩୮ ନିମିତ୍ତଂ ଦୁର୍ମତିଂ କୃତ୍ଵା ଯଦି ନାରାଯଣୋ ବଲିଃ । ଏକାଦଶାହେ କର୍ତଵ୍ଯୋ ଵୃଷୋତ୍ସର୍ଗୋଽପି ତତ୍ର ଵୈ ॥ ୨,୫.

ବିଷ୍ଣୁରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ବିଷ୍ଣୁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏକାଦଶ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଅଛି, ପକ୍ଷୀ; ଦେବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ପାଞ୍ଚଟି ଶ୍ରାଦ୍ଧ—ଏହି ମଧ୍ୟ ଷୋଡଶୀ। ଯଦି ଦୁଷ୍ଟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ନାରାୟଣ କିମ୍ବା ବଲି ଛାଡିଦିଆଯାଏ, ତେବେ ଏକାଦଶ ଦିନରେ ଏହି କ୍ରିୟା କରିବା ଉଚିତ, ସହିତ ବୃଷ ମୁକ୍ତି।

ଏକାଦଶାହେ ପ୍ରେତସ୍ଯ ଯସ୍ଯୋତ୍ସୃଜ୍ଯେତ ନୋ ଵୃଷଃ । ପ୍ରେତତ୍ଵଂ ସୁସ୍ଥିରଂ ତସ୍ଯ ଦତ୍ତୈଃ ଶ୍ରାଦ୍ଧଶତୈରପି ॥ ୨,୫.

ଏକାଦଶ ଦିନରେ ପ୍ରେତ ପାଇଁ ବୃଷ ମୁକ୍ତି ନ କରାଯିବା ଦ୍ୱାରା, ତାଙ୍କର ପ୍ରେତ ଅବସ୍ଥା ଦୃଢ଼ ରହିଯାଏ, ଏକ ଶତ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଦେଇ ମଧ୍ୟ।

ଅକୃତ୍ଵା ଯଦ୍ଵୃଷୋତ୍ସର୍ଗଂ କୃତଂ ଵୈ ପିଣ୍ଡପାତନମ୍ । ନିଷ୍ଫଲଂ ସକଲଂ ଵିଦ୍ଯାତ୍ପ୍ରମୀତାଯ ନ ତଦ୍ଭଵେତ୍ ॥ ୨,୫.

ଯଦି ବୃଷ ମୁକ୍ତି କ୍ରିୟା ନ କରାଯିବା ଓ କେବଳ ପିଣ୍ଡ ଦେବା ହୁଏ, ତେବେ ଏହି ସମସ୍ତ କ୍ରିୟା ଫଳହୀନ ଓ ପ୍ରେତ ପାଇଁ ଲାଭକର ନୁହେଁ।

ଵୃଷୋତ୍ସର୍ଗାଦୃତେ ନାନ୍ଯତ୍କିଞ୍ଚିଦସ୍ତି ମହୀତଲେ । ପୁତ୍ରଃ ପତ୍ନ୍ଯଥ ଦୌହିତ୍ରଃ ପିତା ଵା ଦୁହିତାଥ ଵା ॥ ୨,୫.

ବୃଷ ମୁକ୍ତି ବିନା ପୃଥିବୀରେ କିଛି ଉପାୟ ନାହିଁ—ପୁଅ, ପତ୍ନୀ, ନାତି, ପିତା କିମ୍ବା ଝିଅ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ।

ମୃତାଦନନ୍ତରଂ ତସ୍ଯ ଧ୍ରୁଵଂ କାର୍ଯୋ ଵୃଷୋତ୍ସଵଃ । ଚତୁର୍ଵତ୍ସତରୀଯୁକ୍ତୋ ଯସ୍ଯୋତ୍ସୃଜ୍ଯେତ ଵା ଵୃଷଃ ॥ ୨,୫.

ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ସତ୍ୟସ୍ଥିତିରେ ବୃଷ ଉତ୍ସବ କରିବା ଦରକାର, ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଚାରି ବର୍ଷ ବୟସର ବୃଷ ବା ଛାଡ଼ି ଦିଆଯାଇଥିବା ବୃଷ ଦ୍ୱାରା କରାଯିବ।

ଅଲଙ୍କୃତୋ ଵିଧାନେନ ପ୍ରେତତ୍ଵଂ ତସ୍ଯ ନୋ ଭଵେତ୍ । ଏକାଦଶେଽହ୍ନି ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତେ ଵୃଷାଲାଭୋ ଭଵେଦ୍ଯଦି ॥ ୨,୫.

ଯଦି ବିଧିମତ ଭାବେ ଉପଯୁକ୍ତ ଭାବରେ ବୃଷକୁ ଶୋଭିତ କରାଯାଏ, ତେବେ ସେ ପ୍ରେତ ହେଉନାହିଁ; କିନ୍ତୁ ଏକାଦଶ ଦିନରେ ବୃଷ ମିଳିଲେ ଏହା ପ୍ରେତ ଦାନ ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କରାଯିବ।

ଦର୍ଭୈଃ ପିଷ୍ଟୈସ୍ତୁ ସମ୍ପାଦ୍ଯ ତଂ ଵୃଷଂ ମୋଚଯେଦ୍ଵୁଧଃ । ଵୃଷୋତ୍ସର୍ଜନଵେଲାଯାଂ ଵୃଷାଭାଵ (ଲାଭ) କଥଞ୍ଚନ ॥ ୨,୫.

ଯଦି ବୃଷ ଉପଲବ୍ଧ ନାହିଁ, ତେବେ ଦର୍ଭା କିମ୍ବା ଚାଉଳ ଗୁଣ୍ଡି ଦ୍ୱାରା ବୃଷ ତିଆରି କରି ଛାଡ଼ିବା ଉଚିତ୍; ଯେଭଳି ହେଉ ନାହିଁ, ବୃଷ ଦାନ ହେବା ଦରକାର।

ମୃତ୍ତିକାଭିସ୍ତୁ ଦର୍ଭୈର୍ଵା ଵୃଷଂ କୃତ୍ଵା ଵିମୋଚଯେତ୍ । ଯଦିଷ୍ଟଂ ଜୀଵତସ୍ତସ୍ଯ ଦଦ୍ଯାଦେକାଦଶେଽହନି ॥ ୨,୫.

ମାଟି କିମ୍ବା ଦର୍ଭା ଦ୍ୱାରା ବୃଷ ତିଆରି କରି ଛାଡ଼ିବା ଉଚିତ୍; ଯଦି ଜୀବନ୍ତ ଅବସ୍ଥାରେ ଇଚ୍ଛା କରିବେ, ତେବେ ଏକାଦଶ ଦିନରେ ଏହା ଦେଇପାରିବେ।

ମୃତମୁଦ୍ଦିଶ୍ଯ ଦାତଵ୍ଯଂ ଶଯ୍ଯାଧେନ୍ଵାଦିକଂ ତଥା । ଵିପ୍ରାନ୍ବହୂନ୍ ଭୋଜଯୀତ ପ୍ରେତସ୍ଯ କ୍ଷୁଦ୍ଵିଶାନ୍ତଯେ ॥ ୨,୫.

ମୃତକଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି ଶଯ୍ୟା, ଗାଈ ଓ ଏପରି ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ୍; ପ୍ରେତର ଭୋକ ଶାନ୍ତି ପାଇଁ ଅନେକ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଭୋଜନ କରାଯିବ।

ତୃତୀଯାଂ ଷୋଡଶୀଂ ଵଚ୍ମି ଵୈନତେଯ ଶୃଣୁଷ୍ଵ ତାମ୍ । ଦ୍ଵାଦଶ ପ୍ରତିମାସ୍ଯାନି ଆଦ୍ଯଂ ଷାଣ୍ମାସିକଂ ତଥା ॥ ୨,୫.

ମୁଁ ତୁମକୁ ତୃତୀୟ ଓ ଷୋଡ଼ଶୀ କ୍ରିୟା ବିଷୟରେ କହିବି, ଶୁଣ; ଏଠାରେ ଦ୍ୱାଦଶଟି ପ୍ରତିମା କ୍ରିୟା ଅଛି, ପ୍ରଥମଟି ଛଅ ମାସରେ କରାଯାଏ।

ସପିଣ୍ଡୀକରଣଂ ଚୈଵ ତୃତୀଯା ଷୋଡଶୀ ମତା । ଦ୍ଵାଦଶାହେ ତ୍ରିପକ୍ଷେ ଚ ଷଣ୍ମାସେ ମାସିକେଽବ୍ଦିକେ ॥ ୨,୫.

ତୃତୀୟ ଓ ଷୋଡ଼ଶୀ କ୍ରିୟାକୁ ସାପିଣ୍ଡୀକରଣ ବୋଲି ମନାଯାଏ; ଏହି କ୍ରିୟା ଦ୍ୱାଦଶ ଦିନ, ତିନି ପକ୍ଷ, ଛଅ ମାସ, ପ୍ରତିମାସ ଓ ବାର୍ଷିକ ଦିନରେ କରାଯାଏ।

ତୃତୀଯାଂ ଷୋଡଶୀମେନାଂ ଵଦନ୍ତି ମତଭେଦତଃ । ଯସ୍ଯୈତାନି ନ ଦତ୍ତାନି ପ୍ରେତଶ୍ରାଦ୍ଧାନି ଷୋଡଶ ॥ ୨,୫.

ଏହି ତୃତୀୟ ଓ ଷୋଡ଼ଶୀ କ୍ରିୟାକୁ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ମତ ଅନୁଯାୟୀ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରାଯାଏ; ଯଦି ଏହି ଷୋଡ଼ଶ ପ୍ରେତ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରାଯାଏ ନାହିଁ,

ପିଶାଚତ୍ଵଂ ସ୍ଥିରଂ ତସ୍ଯ ଦତ୍ତୈଃ ଶ୍ରାଦ୍ଧଶତୈରପି । ଏକାଦଶେ ଦ୍ଵାଦଶେ ଵା ଦିନେ ଆଦ୍ଯଂ ପ୍ରକୀର୍ତିତମ୍ ॥ ୨,୫.

ତେବେ ଶତ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ପିଶାଚ ଅବସ୍ଥାରେ ରହିଯାଏ; ପ୍ରଥମ କ୍ରିୟା ଏକାଦଶ କିମ୍ବା ଦ୍ୱାଦଶ ଦିନରେ କରାଯିବ।

ମାସାଦୌ ପ୍ରତିମାସଞ୍ଚ ଶୁଦ୍ଧଂ ମୃତତିଥୌ ଖଗ । ଏକେନାହ୍ନା ତ୍ରିଭିର୍ଵାପି ହୀନେଷୁ ଵିନତାସୁତ ॥ ୨,୫.

ମାସ ଆରମ୍ଭରେ ଓ ପ୍ରତିମାସ ମୃତ୍ୟୁ ତିଥିରେ ଶୁଦ୍ଧ କ୍ରିୟା କରାଯିବ; ଯଦି ଛାଡ଼ି ଯାଏ, ତେବେ ଏକ କିମ୍ବା ତିନି ଦିନରେ କରିପାରିବ।

ମାସଷଣ୍ମାସଵର୍ଷେଷୁ ତ୍ରିପକ୍ଷେଷୁ ଭଵନ୍ତି ହି । ଶ୍ରାଦ୍ଧାନ୍ଯଥସ୍ଯାତ୍ସାପିଣ୍ଡ୍ଯଂ ପୂର୍ଣେ ଵର୍ଷେ ତଦର୍ଧକେ ॥ ୨,୫.

ମାସ, ଛଅ ମାସ, ବର୍ଷ ଓ ତିନି ପକ୍ଷରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରାଯିବ; ସାପିଣ୍ଡୀକରଣ ବର୍ଷ ପୂର୍ଣ୍ଣ କିମ୍ବା ଅର୍ଧ ବର୍ଷରେ କରାଯିବ।

ତ୍ରିପକ୍ଷେଽଭ୍ଯୁଦଯେ ଵାପି ଦ୍ଵାଦଶାହେଽଥ ଵା ନୃଣାମ୍ । ଆନନ୍ତ୍ଯାତ୍କୁଲଧର୍ମାଣାଂ ପୁଂସାଞ୍ଚୈଵାଯୁଷଃ କ୍ଷଯାତ୍ ॥ ୨,୫.

ତିନି ପକ୍ଷ, ଦ୍ୱାଦଶ ଦିନ କିମ୍ବା ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ପାଇଁ, ପରିବାରିକ କର୍ତ୍ତବ୍ୟର ଅନ୍ତ ନଥିବା ଓ ମାନବ ଆୟୁଷ୍ୟ ଅଳ୍ପ ଥିବାରୁ,