ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ପ୍ରଥମେଽହ୍ନି ତୃତୀଯେ ଵା ସପ୍ତମେ ନଵମେ ତଥା । ଅସ୍ଥିସଂଚଯନଂ କାର୍ଯଂ ଦିନେ ତଦ୍ଗୋତ୍ରଜୈଃ ସହ ॥ ୨,୫.

ପ୍ରଥମ, ତୃତୀୟ, ସପ୍ତମ କିମ୍ବା ନବମ ଦିନରେ, ଏହି ଦିନଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ଗୋତ୍ରୀୟ ଆତ୍ମୀୟମାନେ ସହିତ ଅସ୍ଥି ସଂଗ୍ରହ କରିବା ଉଚିତ୍ ।

ତଦୂର୍ଧ୍ଵମଙ୍ଗସଂସ୍ପର୍ଶଃ ସପିଣ୍ଡାନାଂ ଵିଧୀଯତେ । ଯୋଗ୍ଯାଃ ସର୍ଵକ୍ରିଯାଣାଂ ଚ ସମାନସଲିଲାସ୍ତଥା ॥ ୨,୫.

ଏହା ପରେ, ଏକେ ପିଣ୍ଡ ନେଇଥିବା ଆତ୍ମୀୟମାନେ ଦେହ ସ୍ପର୍ଶ କରିପାରିବେ, ଏବଂ ସମସ୍ତ କ୍ରିୟା ଓ ଏକେ ପାଣି ନେଇଥିବା ଲୋକମାନେ ସହିତ କାର୍ଯ୍ୟ କରିପାରିବେ ।

ପ୍ରେତପିଣ୍ଡଂ ବହିର୍ଦଦ୍ଯାଦ୍ଦର୍ଭମାତ୍ରଵିଵର୍ଜିତମ୍ । ପ୍ରାଗୁଦୀଚ୍ଯାଂ ଚରୁଂ କୃତ୍ଵା ସ୍ନାତ୍ଵା ପ୍ରଯତମାନସଃ ॥ ୨,୫.

ପ୍ରେତ ପାଇଁ ପିଣ୍ଡ ବାହାରେ ଦେବା ଉଚିତ୍, ଏଠାରେ ଦର୍ଭା ଘାସ ମଧ୍ୟ ନ ଥିବା ଦରକାର; ପୂର୍ବ ଓ ଉତ୍ତର ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଚରୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି, ସ୍ନାନ କରି ଶୁଦ୍ଧ ମନେ ଏହା କରିବା ଉଚିତ୍ ।

ଭୂମାଵସଂସ୍କୃତାନାଂ ଚ ସଂସ୍କୃତାନାଂ କୁଶେଷୁ ଚ । ନଵଭିର୍ଦିଵସୈଃ ପିଣ୍ଡାନ୍ନଵ ଦଦ୍ଯାତ୍ସମାହିତଃ ॥ ୨,୫.

ଭୂମିରେ କିମ୍ବା କୁଶ ଉପରେ ଦାହ କରାଯାଇଥିବା ଲୋକମାନେ ପାଇଁ, ନବ ଦିନ ଧରି ନବଟି ପିଣ୍ଡ ଏକାଗ୍ର ମନେ ଦେବା ଉଚିତ୍ ।

ଦଶମଂ ପିଣ୍ଡମୁତ୍ସୃଜ୍ଯ ରାତ୍ରିଶେଷେ ଶୁଚିର୍ଭଵେତ୍ । ଅସଗୋତ୍ରଃ ସଗୋତ୍ରୋ ଵା ଯଦି ସ୍ତ୍ରୀ ଯତି ଵା ପୁମାନ୍ ॥ ୨,୫.

ଦଶମ ପିଣ୍ଡ ଦେଇ ହେବା ପରେ, ରାତି ଶେଷରେ ଶୁଦ୍ଧ ହୁଅନ୍ତି, ସେ ଏକେ ଗୋତ୍ରର କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ, ଜଣେ ନାରୀ, ସନ୍ନ୍ୟାସୀ କିମ୍ବା ପୁରୁଷ ଯେହେଉଁ ନାହୁଁ ।

ପ୍ରଥମେଽହନି ଯୋ ଦଦ୍ଯାତ୍ସ ଦଶାହଂ ସମାପଯେତ୍ । ଶାଲିନା ସକ୍ତୁଭିର୍ଵାପି ଶାକୈର୍ଵାପ୍ଯଥ ନିର୍ଵପେତ୍ ॥ ୨,୫.

ଯେଉଁଠାରେ ପ୍ରଥମ ଦିନ ପିଣ୍ଡ ଦିଆଯାଏ, ସେଠି ଦଶ ଦିନର କ୍ରିୟା ସମାପ୍ତ ହୁଏ; ଏହି ପିଣ୍ଡ ଚାଉଳ, ଚାଟୁ କିମ୍ବା ଶାକ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇପାରେ ।

ପ୍ରଥମେଽହନି ଯଦ୍ଦ୍ରଵ୍ଯଂ ତଦେଵ ସ୍ଯାଦ୍ଦଶାହିକମ୍ । ଯାଵଦାଶୌଚମେକୈକସ୍ଯାଞ୍ଜଲେର୍ଦାନମୁଚ୍ଯତେ ॥ ୨,୫.

ପ୍ରଥମ ଦିନ ଯେଉଁ ଦ୍ରବ୍ୟ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ, ସେହି ଦ୍ରବ୍ୟ ଦଶ ଦିନ ଯାଏଁ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ୍; ଏକ ଏକ ଦିନର ଅପବିତ୍ରତା ପାଇଁ ଗୋଟିଏ ଅଞ୍ଜଳି ଦେବା ନିୟମ ।

ଯଦ୍ଵା ଯସ୍ମିନ୍ଦିନେ ଦାନଂ ତସ୍ମିଂସ୍ତଦ୍ଦିନସଂଖ୍ଯଯା । ଦଶାହେଽଞ୍ଜଲଯଃ ପକ୍ଷିନ୍ପଞ୍ଚାଶଦନ୍ତିମେ ॥ ୨,୫.

ନଥିଲେ, ଯେ ଦିନ ଦାନ ହୁଏ, ସେହି ଦିନର ସଂଖ୍ୟା ଅନୁଯାୟୀ ଅଞ୍ଜଳି ଦେବା ଉଚିତ୍; ଦଶ ଦିନରେ ପଚାଶ ଅଞ୍ଜଳି, ଅର୍ଥାତ୍ ପ୍ରତିଦିନ ପାଞ୍ଚଟି ଦେବା ନିୟମ ।

ଦ୍ଵିଵୃଦ୍ଧ୍ଯା ଵା ଭଵେତ୍ପକ୍ଷିନ୍ନଞ୍ଜଲୀନାଂ ଶତଂ ପୁନଃ । ଯଦା ହି ତ୍ର୍ଯହମାଶୌଚଂ ତଦା ଵାଞ୍ଜଲଯୋ ଦଶ ॥ ୨,୫.

କିମ୍ବା, ଦୁଇଗୁଣା କରି ଶତ ଅଞ୍ଜଳି ଦେବା ଯୋଗ୍ୟ; ଯେତେବେଳେ ତିନି ଦିନ ଅପବିତ୍ରତା ରହିଥାଏ, ସେତେବେଳେ ଦଶ ଅଞ୍ଜଳି ଦେବା ଉଚିତ୍ ।

ତ୍ରଯୋଽଞ୍ଜଲଯ ଏଵଂ ତୁ ପ୍ରଥମେଽହନି ଵୈ ତଦା । ଚତ୍ଵାରସ୍ତୁ ଦ୍ଵିତୀଯେଽହ୍ନି ତୃତୀଯେ ସ୍ଯୁସ୍ତ୍ରଯସ୍ତଥା ॥ ୨,୫.

ପ୍ରଥମ ଦିନରେ ତିନି ମୁଠି ପାଣି ଦେବାକୁ ହୁଏ; ଦ୍ୱିତୀୟ ଦିନରେ ଚାରି ମୁଠି; ତୃତୀୟ ଦିନରେ ପୁଣି ତିନି ମୁଠି ପାଣି ଦେବାକୁ ହୁଏ।

ଶତାଞ୍ଜଲି ଯଦା ପକ୍ଷିନ୍ନାଦ୍ଯେ ତ୍ରିଂଶତ୍ତଦାହନି । ଚତ୍ଵାରିଂଶଦ୍ଦ୍ଵିତୀଯେଽହ୍ନି ତ୍ରିଂଶଦହ୍ନି ତୃତୀଯକେ ॥ ୨,୫.

ପକ୍ଷୀ, ପ୍ରଥମ ଦିନରେ ଏକ ଶତ ମୁଠି ପାଣି ଦେବାକୁ ହୁଏ; ତିରିଶ ଦିନରେ ତିରିଶ ମୁଠି; ଦ୍ୱିତୀୟ ଦିନରେ ଚାଳିଶ ମୁଠି; ତୃତୀୟ ଦିନରେ ତିରିଶ ମୁଠି ପାଣି ଦେବାକୁ ହୁଏ।

ଏଵଂ ଜଲସ୍ଯାଞ୍ଜଲଯୋ ଵିଭାଜ୍ଯାଃ ପକ୍ଷଯୋର୍ଦ୍ଵଯୋଃ । ସର୍ଵେଷୁ ପିତୃକାର୍ଯେଷୁ ପୁତ୍ରୋ ମୁଖ୍ଯୋଽଧିକାରଵାନ୍ ॥ ୨,୫.

ଏଭଳି, ପାଣିର ମୁଠି ଦୁଇ ପକ୍ଷରେ ବାଣ୍ଟିବା ଉଚିତ; ସମସ୍ତ ପିତୃ କାର୍ଯ୍ୟରେ ପୁଅ ମୁଖ୍ୟ ଓ ଅଧିକାରୀ।

ପିଣ୍ଡପ୍ରସେକସ୍ତୂଷ୍ଣୀଞ୍ଚ ପୁଷ୍ପଧୂପାଦିକଂ ତଥା । ଦଶମେଽହନି ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତେ ସ୍ନାନଂ ଗ୍ରାମାଦ୍ବହିଶ୍ଚରେତ୍ ॥ ୨,୫.

ପିଣ୍ଡ ଦେବା, ନିରବ ରହିବା, ଫୁଲ, ଧୂପ ଓ ଅନ୍ୟ ଉପଚାର—ଦଶମ ଦିନ ଆସିଲେ ଗ୍ରାମର ବାହାରେ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ।

ତତ୍ର ତ୍ଯାଜ୍ଯାନି ଵାସାଂସି କେଶଶ୍ମଶ୍ରୁନଖାନି ଚ । ଵିପ୍ରଃ ଶୁଧ୍ଯତ୍ଯପଃ ସ୍ପୃଷ୍ଟ୍ଵା କ୍ଷତ୍ତ୍ରିଯୋ ଵାହନଂ ତଥା ॥ ୨,୫.

ସେଠାରେ ପୋଷାକ, କେଶ, ଦାଢି ଓ ନଖ ଛାଡିଦେବା ଉଚିତ; ବ୍ରାହ୍ମଣ ଜଳ ସ୍ପର୍ଶ କରି ଶୁଦ୍ଧ ହୁଅନ୍ତି, କ୍ଷତ୍ରିୟ ତାଙ୍କର ଯାନ ଦ୍ୱାରା।

ଵୈଶ୍ଯଃ ପ୍ରତୋଦଂ ରଶ୍ମୀନ୍ଵା ଶୂଦ୍ରୋ ଯଷ୍ଟିଂ କୃତକ୍ରିଯଃ । ମୃତାଦଲ୍ପଵଯୋଭିଶ୍ଚ ସପିଣ୍ଡୈଃ ପରିଵାପନମ୍ ॥ ୨,୫.

ବୈଶ୍ୟ ତାଙ୍କର ଚାବୁକ କିମ୍ବା ରଶି ଦ୍ୱାରା, ଶୂଦ୍ର ତାଙ୍କର ଦଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା କ୍ରିୟା କରି ଶୁଦ୍ଧ ହୁଅନ୍ତି। ଅଳ୍ପ ବୟସରେ ମୃତ ହେଉଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ସପିଣ୍ଡୀକରଣ ତାଙ୍କର ନିଜ ଜନଙ୍କ ସହ କରାଯିବ।

କାର୍ଯନ୍ତୁ ଷୋଡଶୀ ଷଡ୍ଭିଃ ପିଣ୍ଡୈର୍ଦଶଭିରୈଵ ଚ । ପ୍ରଥମା ମଲିନା ହ୍ଯେତୈରାଦଶାହଂ ମୃତେର୍ଭଵେତ୍ ॥ ୨,୫.

ଷୋଡଶୀ କ୍ରିୟା ଛଅ କିମ୍ବା ଦଶଟି ପିଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା କରାଯିବ; ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ପ୍ରଥମ ଦଶ ଦିନ ଏହି ପିଣ୍ଡ ଦେଇ ଅଶୁଦ୍ଧ ଅବସ୍ଥାରେ ପାଳନ କରିବାକୁ ହୁଏ।

ଦିନାନି ଦଶ ଯାନ୍ପିଣ୍ଡାନ୍କୁର୍ଵନ୍ତ୍ଯତ୍ର ସୁତାଦଯଃ । ପ୍ରତ୍ଯହଂ ତେ ଵିଭଜ୍ଯନ୍ତେ ଚତୁର୍ଭାଗୈଃ ଖଗୋତ୍ତମ ॥ ୨,୫.

ଦଶ ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପୁଅ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ପିଣ୍ଡ ଦେଇଥାନ୍ତି; ପ୍ରତିଦିନ ଏହି ପିଣ୍ଡ ଚାରି ଭାଗରେ ବାଣ୍ଟିବା ଉଚିତ, ବିଶିଷ୍ଟ ପକ୍ଷୀ।

ଭାଗଦ୍ଵଯେନ ଦେହଃ ସ୍ଯାତ୍ତୃତୀଯେନ ଯମାନୁଗାଃ । ତୃପ୍ଯନ୍ତି ହି ଚତୁର୍ଥେନ ସ୍ଵଯମପ୍ଯୁପଜୀଵତି ॥ ୨,୫.

ଦୁଇ ଭାଗରେ ଦେହ ଗଠିତ ହୁଏ; ତୃତୀୟ ଭାଗ ଯମଙ୍କ ସହିତ ଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ଯାଏ; ଚତୁର୍ଥ ଭାଗରେ ସେମାନେ ତୃପ୍ତି ଅନୁଭବ କରନ୍ତି, ଏବଂ ପ୍ରେତ ନିଜେ ଉପଜୀବନ କରେ।

ଅହୋରାତ୍ରୈସ୍ତୁ ନଵଭିର୍ଦେହୋ ନିଷ୍ପତ୍ତିମାପ୍ନୁଯାତ୍ । ଶିରସ୍ତ୍ଵାଦ୍ଯେନ ପିଣ୍ଡେନ ପ୍ରେତସ୍ଯ କ୍ରିଯତେ ତଥା ॥ ୨,୫.

ନଅ ଦିନ ଓ ରାତିରେ ଦେହ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ; ପ୍ରଥମ ପିଣ୍ଡରେ ପ୍ରେତର ମୁଣ୍ଡ ଗଠିତ ହୁଏ।

ଦ୍ଵିତୀଯେନ ତୁ କର୍ଣାକ୍ଷିନାସିକଂ ତୁ ସମାସତଃ । ଗଲାଂସଭୁଜଵକ୍ଷଶ୍ଚ ତୃତୀଯେନ ତଥା କ୍ରମାତ୍ ॥ ୨,୫.

ଦ୍ୱିତୀୟ ପିଣ୍ଡରେ କାନ, ଆଖି ଓ ନାକ ଗଠିତ ହୁଏ; ତୃତୀୟ ପିଣ୍ଡରେ ଗଳା, କାନ୍ଧ, ବାହୁ ଓ ଛାତି କ୍ରମରେ ଗଠିତ ହୁଏ।

ଚତୁର୍ଥେନ ଚ ପିଣ୍ଡେନ ନାଭିଲିଙ୍ଗଗୁଦଂ ତଥା । ଜାନୁଜଙ୍ଘଂ ତଥା ପାଦୌ ପଞ୍ଚମେନ ତୁ ସର୍ଵଦା ॥ ୨,୫.

ଚତୁର୍ଥ ପିଣ୍ଡରେ ନାଭି, ଲିଙ୍ଗ ଓ ଗୁଦ ଗଠିତ ହୁଏ; ପଞ୍ଚମ ପିଣ୍ଡରେ ମୁଡ଼, ଗୋଡ଼ ଓ ପାଦ ସବୁବେଳେ ଗଠିତ ହୁଏ।

ସର୍ଵମର୍ମାଣି ଷଷ୍ଠେନ ସପ୍ତମେନ ତୁ ନାଡଯଃ । ଦନ୍ତଲୋମାନ୍ଯଷ୍ଟମେନ ଵୀର୍ଯନ୍ତୁ ନଵମେନ ଚ ॥ ୨,୫.

ଷଠମ ପିଣ୍ଡରେ ସମସ୍ତ ମର୍ମ ଗଠିତ ହୁଏ; ସପ୍ତମ ପିଣ୍ଡରେ ନାଡି; ଅଷ୍ଟମ ପିଣ୍ଡରେ ଦାନ୍ତ ଓ କେଶ; ନବମ ପିଣ୍ଡରେ ଶକ୍ତି।

ଦଶମେନ ତୁ ପୂର୍ଣତ୍ଵଂ ତୃପ୍ତତା କ୍ଷୁଦ୍ଵିପର୍ଯଯଃ । ମଧ୍ଯମାଂ ଷୋଡଶୀଂ ଵଚ୍ମି ଵୈନତେଯ ଶୃଣୁଷ୍ଵ ମେ ॥ ୨,୫.

ଦଶମ ପିଣ୍ଡରେ ପୂର୍ଣ୍ଣତା, ତୃପ୍ତି ଓ ଭୋକ ଶାନ୍ତି ହୁଏ; ଏବେ ମଧ୍ୟମ ଷୋଡଶୀ କ୍ରିୟା ବିଷୟରେ କହିବି, ବିନତାପୁତ୍ର, ମୋ ଉପଦେଶ ଶୁଣ।

ଵିଷ୍ଣଵାଦିଵିଷ୍ଣୁପର୍ଯନ୍ତାନ୍ଯେକାଦଶ ତଥା ଖଗ । ଶ୍ରାଦ୍ଧାନି ପଞ୍ଚ ଦେଵାନାମିତ୍ଯେଷାଂ ମଧ୍ଯଷୋଡଶୀ ॥ ୨,୫.୩୮ ନିମିତ୍ତଂ ଦୁର୍ମତିଂ କୃତ୍ଵା ଯଦି ନାରାଯଣୋ ବଲିଃ । ଏକାଦଶାହେ କର୍ତଵ୍ଯୋ ଵୃଷୋତ୍ସର୍ଗୋଽପି ତତ୍ର ଵୈ ॥ ୨,୫.

ବିଷ୍ଣୁରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ବିଷ୍ଣୁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏକାଦଶ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଅଛି, ପକ୍ଷୀ; ଦେବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ପାଞ୍ଚଟି ଶ୍ରାଦ୍ଧ—ଏହି ମଧ୍ୟ ଷୋଡଶୀ। ଯଦି ଦୁଷ୍ଟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ନାରାୟଣ କିମ୍ବା ବଲି ଛାଡିଦିଆଯାଏ, ତେବେ ଏକାଦଶ ଦିନରେ ଏହି କ୍ରିୟା କରିବା ଉଚିତ, ସହିତ ବୃଷ ମୁକ୍ତି।

ଏକାଦଶାହେ ପ୍ରେତସ୍ଯ ଯସ୍ଯୋତ୍ସୃଜ୍ଯେତ ନୋ ଵୃଷଃ । ପ୍ରେତତ୍ଵଂ ସୁସ୍ଥିରଂ ତସ୍ଯ ଦତ୍ତୈଃ ଶ୍ରାଦ୍ଧଶତୈରପି ॥ ୨,୫.

ଏକାଦଶ ଦିନରେ ପ୍ରେତ ପାଇଁ ବୃଷ ମୁକ୍ତି ନ କରାଯିବା ଦ୍ୱାରା, ତାଙ୍କର ପ୍ରେତ ଅବସ୍ଥା ଦୃଢ଼ ରହିଯାଏ, ଏକ ଶତ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଦେଇ ମଧ୍ୟ।

ଅକୃତ୍ଵା ଯଦ୍ଵୃଷୋତ୍ସର୍ଗଂ କୃତଂ ଵୈ ପିଣ୍ଡପାତନମ୍ । ନିଷ୍ଫଲଂ ସକଲଂ ଵିଦ୍ଯାତ୍ପ୍ରମୀତାଯ ନ ତଦ୍ଭଵେତ୍ ॥ ୨,୫.

ଯଦି ବୃଷ ମୁକ୍ତି କ୍ରିୟା ନ କରାଯିବା ଓ କେବଳ ପିଣ୍ଡ ଦେବା ହୁଏ, ତେବେ ଏହି ସମସ୍ତ କ୍ରିୟା ଫଳହୀନ ଓ ପ୍ରେତ ପାଇଁ ଲାଭକର ନୁହେଁ।

ଵୃଷୋତ୍ସର୍ଗାଦୃତେ ନାନ୍ଯତ୍କିଞ୍ଚିଦସ୍ତି ମହୀତଲେ । ପୁତ୍ରଃ ପତ୍ନ୍ଯଥ ଦୌହିତ୍ରଃ ପିତା ଵା ଦୁହିତାଥ ଵା ॥ ୨,୫.

ବୃଷ ମୁକ୍ତି ବିନା ପୃଥିବୀରେ କିଛି ଉପାୟ ନାହିଁ—ପୁଅ, ପତ୍ନୀ, ନାତି, ପିତା କିମ୍ବା ଝିଅ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ।

ମୃତାଦନନ୍ତରଂ ତସ୍ଯ ଧ୍ରୁଵଂ କାର୍ଯୋ ଵୃଷୋତ୍ସଵଃ । ଚତୁର୍ଵତ୍ସତରୀଯୁକ୍ତୋ ଯସ୍ଯୋତ୍ସୃଜ୍ଯେତ ଵା ଵୃଷଃ ॥ ୨,୫.

ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ସତ୍ୟସ୍ଥିତିରେ ବୃଷ ଉତ୍ସବ କରିବା ଦରକାର, ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଚାରି ବର୍ଷ ବୟସର ବୃଷ ବା ଛାଡ଼ି ଦିଆଯାଇଥିବା ବୃଷ ଦ୍ୱାରା କରାଯିବ।

ଅଲଙ୍କୃତୋ ଵିଧାନେନ ପ୍ରେତତ୍ଵଂ ତସ୍ଯ ନୋ ଭଵେତ୍ । ଏକାଦଶେଽହ୍ନି ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତେ ଵୃଷାଲାଭୋ ଭଵେଦ୍ଯଦି ॥ ୨,୫.

ଯଦି ବିଧିମତ ଭାବେ ଉପଯୁକ୍ତ ଭାବରେ ବୃଷକୁ ଶୋଭିତ କରାଯାଏ, ତେବେ ସେ ପ୍ରେତ ହେଉନାହିଁ; କିନ୍ତୁ ଏକାଦଶ ଦିନରେ ବୃଷ ମିଳିଲେ ଏହା ପ୍ରେତ ଦାନ ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କରାଯିବ।