ଆଯାତି ତେନ କର୍ତଵ୍ଯଂ ମଜ୍ଜନଂ ଘୃକୁଣ୍ଡକେ । ଜାତକର୍ମାଦିସଂସ୍କାରାଃ କର୍ତଵ୍ଯାଃ ପୁନରେଵ ତୁ
ତେବେ ଘୃକୁଣ୍ଡ ଭିତରେ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ। ଜନ୍ମ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସଂସ୍କାର ପୁନିଥରେ କରିବା ଦରକାର।
ଊଢାମେଵ ସ୍ଵକାଂ ଭାର୍ଯାମୁଦ୍ଵହେଦ୍ଵିଧିଵତ୍ପୁମାନ୍ । ଵର୍ଷେ ପଞ୍ଚଦଶେ ପକ୍ଷିନ୍ ଦ୍ଵାଦଶେ ଵା ଗତେ ସତି
ହେ ପକ୍ଷୀ, ପୁରୁଷ ତାଙ୍କର ନିଜ ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ପୁନଃ ବିବାହ କରିପାରିବେ, ପନ୍ଦର ବର୍ଷ କିମ୍ବା ବାରହ ବର୍ଷ ପରେ।
ଅଜ୍ଞାତସ୍ଯ ପ୍ରୋଷିତସ୍ଯ କୃତ୍ଵା ପ୍ରତିକୃତିଂ ଦହେତ୍ । ରଜସ୍ଵଲାସୂତିକଯୋର୍ଵିଶେଷଂ ମରଣେ ଶୃଣୁ
ଯେଉଁଠି ଲୋକ ଅଜଣା କିମ୍ବା ବିଦେଶରେ ଅଛନ୍ତି, ସେଠାରେ ପ୍ରତିମା ତିଆରି କରି ଦାହ କରିବା ଉଚିତ। ଏବେ ରଜସ୍ୱଳା ବା ସୂତିକା ମହିଳାଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁରେ ଭିନ୍ନତା ଶୁଣ।
ସୂତିକାଯାଂ ମୃତାଯାନ୍ତୁ ଏଵଂ କୁର୍ଵନ୍ତି ଯାଜ୍ଞିକାଃ । କୁମ୍ଭେ ସଲିଲମାଦାଯ ପଞ୍ଚଗଵ୍ଯଂ ତଥୈଵ ଚ
ସୂତିକା ମହିଳା ମୃତ୍ୟୁ ପରେ, ଯାଜ୍ଞିକମାନେ ଏପରି କରନ୍ତି: ଘଡ଼ାରେ ଜଳ ଏବଂ ଗୋପଞ୍ଚଗବ୍ୟ ନେଇ କ୍ରିୟା କରନ୍ତି।
ପୁଣ୍ଯାଭିରଭିମନ୍ତ୍ର୍ଯାପୋ ଵାଚା ଶୁଦ୍ଧିଂ ଲଭେତ୍ତତଃ । ଶତସୂର୍ପୋଦକେନାଦୌ ସ୍ନାପଯିତ୍ଵା ଯଥାଵିଧି
ଶୁଭ ମନ୍ତ୍ର ପଠି ଜଳକୁ ପବିତ୍ର କରି, ମୁଖରେ ଶୁଦ୍ଧି ନେବା ପରେ, ଆଦିରେ ଶତ ଘଡ଼ି ଜଳରେ ଶରୀରକୁ ଠିକ୍ ଭାବେ ସ୍ନାନ କରାଯିବା ଉଚିତ୍।
ତେନୈଵ ସ୍ନାପଯିତ୍ଵା ତୁ ଦାହଂ କୁର୍ଯାତ୍ସ୍ଵଗେଶ୍ଵର । ପଞ୍ଚଭିଃ ସ୍ନାପଯିତ୍ଵା ତୁ ଗଵ୍ଯୈଃ ପ୍ରେତାଂ ରଜସ୍ଵଲାମ୍
ଏହିପରି ସ୍ନାନ କରାଇ ସମ୍ବନ୍ଧିଆ ମୁଖ୍ୟ ବ୍ୟକ୍ତି ଦାହ କରିବା ଉଚିତ୍। ଗାଈର ପଞ୍ଚ ଉତ୍ପାଦରେ ସ୍ନାନ କରାଇ, ମୃତ ଓ ରଜସ୍ୱଳା ନାରୀଙ୍କୁ ପବିତ୍ର କରିବା ଦରକାର।
ଵସ୍ତ୍ରାନ୍ତରାକୃତିଂ କୃତ୍ଵା ଦାହଯେଦ୍ଵିଧିପୂର୍ଵକମ୍ । ମୃତସ୍ଯ ପଞ୍ଚକେ ଦାହଵିଧିଂ ଵଚ୍ମି ଶୃଣୁଷ୍ଵ ମେ
କପଡ଼ାରେ ଦେହ ଆକୃତି ତିଆରି କରି, ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଦାହ କରିବା ଉଚିତ୍। ଏବେ ପଞ୍ଚକ ନକ୍ଷତ୍ରରେ ଦାହ ବିଧି କଣ, ତାହା ମୁଁ କହୁଛି, ଶୁଣ।
ଆଦୌ କୃତ୍ଵା ଧନିଷ୍ଠାର୍ଧମେତନ୍ନକ୍ଷତ୍ରପଞ୍ଚକମ୍ । ରେଵତ୍ଯନ୍ତଂ ସଦା ଦୂଷ୍ଯମଶୁଭଂ ସର୍ଵଦା ଭଵେତ୍
ଆଦିରେ ଧନିଷ୍ଠା ନକ୍ଷତ୍ରର ଅର୍ଧ ଭାଗ ଧରି, ରେବତୀ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପଞ୍ଚଟି ନକ୍ଷତ୍ର ସବୁବେଳେ ଅଶୁଭ ଓ ଦୁଷ୍ଟ ମନାଯାଏ।
ଦାହସ୍ତତ୍ର ନ କର୍ତଵ୍ଯୋ ଵିଷାଦଃ ସର୍ଵଜନ୍ତୁଷୁ । ନ ଜଲଂ ଦୀଯତେ ତେଷୁ ଅଶୁଭଂ ସର୍ଵଦା ଭଵେତ୍
ଏହି ସମୟରେ କେବେ ଦାହ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀରେ ଦୁଃଖ ହୁଏ, ଏବେ ଜଳ ଦେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଏହା ସବୁବେଳେ ଅଶୁଭ।
ପଞ୍ଚକାନନ୍ତରଂ ସର୍ଵଂ କାର୍ଯଂ କର୍ତଵ୍ଯମନ୍ଯଥା । ପୁତ୍ତ୍ରାଣାଂ ଗୋତ୍ରିଣାଂ ତସ୍ଯ ସନ୍ତାପୋଽପ୍ଯୁପଜାଯତେ
ପଞ୍ଚକ ନକ୍ଷତ୍ର ପରେ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ୍; ନାହିଁଲେ, ପୁଅ ଓ ଆତ୍ମୀୟମାନେ ମଧ୍ୟ ଦୁଃଖ ଭୋଗିବେ।
ଗୃହେ ହାନିର୍ଭଵତ୍ଯେଵ ଋକ୍ଷେଷ୍ଵେଷୁ ମୃତସ୍ଯ ଚ । ଅଥ ଵା ଋକ୍ଷମଦ୍ଯେ ଚ ଦାହସ୍ତୁ ଵିଧିପୂର୍ଵକଃ
ଏହି ନକ୍ଷତ୍ରରେ ଘରେ ଓ ମୃତ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ଜନ୍ମରେ ହାନି ହୁଏ; ତଥାପି ଏହି ନକ୍ଷତ୍ରରେ ଦାହ କରିବାକୁ ପଡିଲେ, ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ କରିବା ଦରକାର।
କ୍ରିଯତେ ମାନୁଷାଣାନ୍ତୁ ସ ଵା ଆହୁତିପୂର୍ଵକଃ । ଵିପ୍ରୈର୍ଵିଧିରତଃ କାର୍ଯୋ ମନ୍ତ୍ରୈସ୍ତୁ ଵିଧିପୂର୍ଵକମ୍
ମାନବମାନେ ପାଇଁ ଏହି କ୍ରିୟା ହୋମ ଦେଇ କରାଯିବା ଉଚିତ୍; ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ମନ୍ତ୍ର ପଢ଼ି ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବେ।
ଶଵସ୍ଥାନସମୀପେ ତୁ କ୍ଷେପ୍ତଵ୍ଯାଃ ପୁତ୍ତଲାସ୍ତତଃ । ଦର୍ଭକୢପ୍ତାସ୍ତୁ ଚତ୍ଵାର ଋକ୍ଷମନ୍ତ୍ରାଭିମନ୍ତ୍ରିତାଃ
ଶବ ଥିବା ସ୍ଥାନ ନିକଟରେ ଦର୍ଭା ଘାସରେ ଚାରିଟି ପୁତୁଳି ତିଆରି, ନକ୍ଷତ୍ର ମନ୍ତ୍ରରେ ପବିତ୍ର କରି, ରଖିବା ଉଚିତ୍।
ତତୋ ଦାହଃ ପ୍ରକର୍ତଵ୍ଯସ୍ତୈଶ୍ଚ ପୁତ୍ତଲକୈଃ ସହ । ସୂତକାନ୍ତେ ତଦା ପୁତ୍ତ୍ରୈଃ କାର୍ଯଂ ଶାନ୍ତିକପୌଷ୍ଟିକମ୍
ଏହି ପୁତୁଳି ସହିତ ଦାହ କରିବା ଉଚିତ୍। ସୂତକ ଶେଷରେ, ପୁଅମାନେ ଶାନ୍ତି ଓ ପୁଷ୍ଟି ପାଇଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବେ।
ପଞ୍ଚକେଷୁ ମୃତୋ ଯୋଽସୌ ନ ସତିଂ ଲଭତେ ନରଃ । ତିଲାନ୍ ଗାଞ୍ଚ ସୁଵର୍ଣଞ୍ଚ ତମୁଦ୍ଦିଶ୍ଯ ଘୃତଂ ଦଦେତ୍
ପଞ୍ଚକ ନକ୍ଷତ୍ରରେ ଯିଏ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରେ, ସେ ପରଜନ୍ମରେ ଜୀବନସଙ୍ଗିନୀ ପାଉନାହିଁ; ତାହା ପାଇଁ ତିଳ, ଗାଈ, ସୁନା ଓ ଘିଅ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ୍।
ଵିପ୍ରାଣାଂ ଦାପଯେଦ୍ଦାନଂ ସର୍ଵଵିଘ୍ନଵିନାଶନମ୍ । ଭୋଜନୋପାନହୌଚ୍ଛତ୍ତ୍ରଂ ହେମମୁଦ୍ରା ଚ ଵାସସୀ
ସମସ୍ତ ବିଘ୍ନ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଭୋଜନ, ଚପ୍ପଲ, ଛତା, ସୁନା ମୁଦ୍ରା ଓ ବସ୍ତ୍ର ଦିଆଯିବା ଉଚିତ୍।
ଦକ୍ଷିଣା ଦୀଯତେ ଵିପ୍ରେ ପାତକସ୍ଯ ପ୍ରମୋଚନଃ । ମଯାତେଽଯଂ ସମାଖ୍ଯାତୋ ଵିଧିଃ ପଞ୍ଚହରଃ ସ୍ଥିତଃ । ସଂଯମିନ୍ଯାଂ ଯଥାଯାନଂ ଯଥାଵର୍ଷଂ ମୃତକ୍ରିଯା
ପାପ ମୁକ୍ତି ପାଇଁ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦକ୍ଷିଣା ଦେବା ଦରକାର। ଏହିପରି ପଞ୍ଚକ ନକ୍ଷତ୍ରର ବିଧି ଓ ଋତୁ ଓ ଆତ୍ମାର ଯାତ୍ରା ଅନୁଯାୟୀ ମୃତକ କ୍ରିୟା ମୁଁ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିଛି।
ଶ୍ରୀଗରୁଡମହାପୁରାଣମ୍ ୫ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଉଵାଚ । ଏଵଂ ଦଗ୍ଧ୍ଵା ନରଂ ପ୍ରେତଂ ସ୍ନାତ୍ଵା କୃତ୍ଵା ତିଲୋଦକମ୍ । ଅଗ୍ରତଃ ସ୍ତ୍ରୀଜନୋ ଗଚ୍ଛେଦ୍ଵ୍ରଜେଯୁଃ ପୃଷ୍ଠତୋ ନରାଃ ॥ ୨,୫.
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହିଲେ: ମୃତଦେହକୁ ଦାହ କରି, ସ୍ନାନ କରି ତିଳ ଜଳ ଦେଇ, ମହିଳାମାନେ ଆଗରେ ଯିବେ, ପୁରୁଷମାନେ ପଛରେ ଚାଲିବେ।
ପ୍ରାଶଯେନ୍ନିମ୍ବପତ୍ରାଣି ରୁଦନ୍ତୋ ନାମପୂର୍ଵକମ୍ । ଵିଧାତଵ୍ଯଂ ଚାଚମନଂ ପାଷାଣୋପରି ସଂସ୍ଥିତେ ॥ ୨,୫.
ସେମାନେ କନ୍ଦି କନ୍ଦି ମୃତ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ନିମ୍ବ ପତ୍ର ଚବାଇବେ; ପରେ, ପାଥର ଉପରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହୋଇ ଆଚମନ କରିବେ।
ତେ ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ଗୃହଂ ସର୍ଵେ ସୁତାଦ୍ଯାଶ୍ଚ ସପିଣ୍ଡକାଃ । ଭଵେଯୁର୍ଦଶରାତ୍ରଂ ଵୈ ଯତ ଆଶୌଚକଂ ଖଗ ॥ ୨,୫.
ସମସ୍ତ ପୁଅ ଓ ଆତ୍ମୀୟମାନେ ଘରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ଦଶ ଦିନ ଶୌଚ ମାନିବା ଉଚିତ୍, ହେ ଖଗ।
କ୍ରୀତଲବ୍ଧାଶନାଃ ସର୍ଵେ ସ୍ଵପେଯୁସ୍ତେ ପୃଥକ୍ପୃଥକ୍ । ଅକ୍ଷାରଲଵଣାନ୍ନାଃ ସ୍ଯୁର୍ନିମଜ୍ଜେଯୁଶ୍ଚ ତେ ତ୍ର୍ଯହମ୍ ॥ ୨,୫.
ସମସ୍ତେ କିଣିବା କିମ୍ବା ମିଳିଥିବା ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବେ, ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ଶୋଇବେ; ତାଙ୍କ ଖାଦ୍ୟରେ ଲୁଣ ବା ମସଲା ନ ଥିବା ଉଚିତ୍, ଏବଂ ସେମାନେ ତିନି ଦିନ ସ୍ନାନ କରିବେ।
ଅମାଂସଭୋଜନାଶ୍ଚାଧଃ ଶଯୀରନ୍ବ୍ରହ୍ମଚାରିଣଃ । ପରସ୍ପରଂ ନ ସଂସ୍ପୃଷ୍ଟା ଦାନାଧ୍ଯଯନଵର୍ଜିତାଃ ॥ ୨,୫.
ମାଂସ ଖାଇବେ ନାହିଁ, ଭୂମିରେ ଶୋଇବେ, ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ରଖିବେ, ପରସ୍ପର ସ୍ପର୍ଶ କରିବେ ନାହିଁ, ଦାନ ଓ ପାଠ ପଢ଼ିବେ ନାହିଁ।
ମଲିନାଶ୍ଚାଧୋମୁଖାଶ୍ଚ ଦୀନା ଭୋଗଵିଵର୍ଜିତାଃ । ଅଙ୍ଗସଂଵାହନଂ କେଶମାର୍ଜନଂ ଵର୍ଜଯନ୍ତି ତେ ॥ ୨,୫.
ସେମାନେ ଅପବିତ୍ର, ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ଦୁଃଖିତ ଓ ମନମରା ଅବସ୍ଥାରେ ରହନ୍ତି, ଭୋଗବିଲାସରୁ ବଞ୍ଚିତ ହୋଇଥାନ୍ତି । ଦେହ ମସାଜ କିମ୍ବା କେଶ ଛେଡ଼ାଇବା ଭଳି କାମ କରିବାକୁ ଏମାନେ ଏଡ଼ାଇ ଚାଲନ୍ତି ।
ମୃନ୍ମଯେ ପତ୍ରଜେ ଵାପି ଭୁଞ୍ଜୀରଂସ୍ତେ ଚ ଭାଜନେ । ଉଵାସନ୍ତୁ ତେ କୁର୍ଯୁରେକାହମଥ ଵା ତ୍ର୍ଯହମ୍ ॥ ୨,୫.
ମାଟିର ବା ପତ୍ରର ଭାଜନରେ ଖାଇବା ଉଚିତ୍, ଏବଂ ସେମାନେ ଏକ ଦିନ କିମ୍ବା ତିନି ଦିନ ଅଲଗା ରହିବା ଦରକାର ।
ଗରୁଡ ଉଵାଚ । ଆଶୌଚିନ ଇତି ପ୍ରୋକ୍ତମାଶୌଚସ୍ଯ ଚ ଵୈ ପ୍ରଭୋ । ଲକ୍ଷଣଂ କିଂ କିଯତ୍କାଲଂ ଭାଵ୍ଯଂ ଵା ତଦ୍ଯୁତୈର୍ନରୈଃ ॥ ୨,୫.
ଗରୁଡ଼ ପଚାରିଲେ: 'ଏହାକୁ ଅପବିତ୍ରତା କୁହାଯାଏ । ହେ ପ୍ରଭୁ, ଏହାର ଲକ୍ଷଣ କଣ, କେତେ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହା ରହିଥାଏ, ଏବଂ କିଏ ଏହା ମାନିବା ଉଚିତ୍?'
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଉଵାଚ । ଅପନୋଦ୍ଯନ୍ତ୍ଵିଦଂ କାଲାଦିଭିରାଶୁ ନିଷେଧକୃତ୍ । ପିଣ୍ଡାଧ୍ଯଯନଦାନାଦେଃ ପୁଙ୍ଗତୋଽତିଶଯୋ ହି ତତ୍ ॥ ୨,୫.
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହିଲେ: 'ଏହି ଅପବିତ୍ରତା ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସମୟ ଓ ନିଷେଧ ଦ୍ୱାରା ଶୀଘ୍ର ଦୂର ହୁଏ; ବିଶେଷକରି ପିଣ୍ଡ, ପାଠ ଓ ଦାନ ଭଳି କାମରେ ଏହା ଅଧିକ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରାଯିବା ଉଚିତ୍ ।'
ଦଶାହଂ ଶାଵମାଶୌଚଂ ସପିଣ୍ଡେଷୁ ଵିଧୀଯତେ । ଜନନେଽପ୍ଯେଵମେଵ ସ୍ଯାନ୍ନିପୁଣଂ ଶୁଦ୍ଧିମିଚ୍ଛତାମ୍ ॥ ୨,୫.
ଏକେ ଦାନା ଭାଗ କୁ ନେଇଥିବା ଆତ୍ମୀୟମାନେ ପାଇଁ ମୃତ୍ୟୁ ଦ୍ୱାରା ହୋଇଥିବା ଅପବିତ୍ରତା ଦଶ ଦିନ ରହିଥାଏ; ଶୁଦ୍ଧି ଚାହାଁଥିବା ଲୋକମାନେ ପାଇଁ ଜନ୍ମରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ନିୟମ ଲାଗୁ ହୁଏ ।
ଜନ୍ମନ୍ଯେକୋଦକାନାନ୍ତୁତ୍ରିରାତ୍ରାଚ୍ଛୁଦ୍ଧିରିଷ୍ଯତେ । ଶାଵସ୍ଯ ଶେଷାଚ୍ଛୁଧ୍ଯନ୍ତି ତ୍ର୍ଯହାଦୁଦକଦାଯିନଃ ॥ ୨,୫.
ଜନ୍ମରେ ଏକେ ପାଣି ନେଇଥିବା ଆତ୍ମୀୟମାନେ ପାଇଁ ତିନି ରାତି ପରେ ଶୁଦ୍ଧି ହୁଏ; ମୃତ୍ୟୁରେ ଅନ୍ୟମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ପାଣି ଦେଇଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ତିନି ଦିନ ପରେ ଶୁଦ୍ଧ ହୁଅନ୍ତି ।
ଆଦନ୍ତଜନନତ୍ସଦ୍ଯ ଆ ଚୌଲାନ୍ନୈଶିକୀ ସ୍ମୃତା । ତ୍ରିରାତ୍ରମା ଵ୍ରତାଦେଶାଦ୍ଦଶରାତ୍ରମତଃ ପରମ୍ ॥ ୨,୫.
ଦାନ୍ତ ଥିବା ଶିଶୁ ଜନ୍ମରେ କିମ୍ବା ପ୍ରଥମ ମୁଣ୍ଡ ଛେଡ଼ାଇବା ପରେ ଏକ ରାତି ଅପବିତ୍ରତା ରହିଥାଏ; ବ୍ରତ ଧାରଣ କରିଥିବା ଲୋକମାନେ ପାଇଁ ତିନି ଦିନ, ଅନ୍ୟମାନେ ପାଇଁ ଦଶ ଦିନ ଅପବିତ୍ରତା ରହିଥାଏ ।
ଆଶୌଚଂ ତେ ସମାଖ୍ଯାତଂ ସଂକ୍ଷେପାତ୍ପ୍ରକୃତଂ ବ୍ରୁଵେ । ଜଲଂ ତ୍ରିଦିଵମାକାଶେ ସ୍ଥାପ୍ଯଂ କ୍ଷୀରଞ୍ଚ ମୃନ୍ମଯେ ॥ ୨,୫.
ମୁଁ ସଂକ୍ଷେପରେ ଅପବିତ୍ରତାର ମୂଳ ନିୟମ କହିଲି; ପାଣି ତିନି ଦିନ ଖୋଲା ଆକାଶ ତଳେ ରଖିବା ଉଚିତ୍, ଏବଂ ଦୁଧ ମାଟିର ପାତ୍ରରେ ରଖିବା ଦରକାର ।