ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

କନିଷ୍ଠପୂର୍ଵାଃ ସ୍ନାନାର୍ଥଂ ଗଚ୍ଛେଯୁଃ ସୂକ୍ତଜାପକାଃ । ତତୋ ଜାଲସମୀପେ ତୁ ଗତ୍ଵା ପ୍ରକ୍ଷାଲ୍ଯ ଚାଂଶୁକମ୍

ସବୁଠାରୁ ଛୋଟମାନେ ପ୍ରଥମେ, ଯେଉଁମାନେ ସୂକ୍ତ ପଢନ୍ତି, ସେମାନେ ସ୍ନାନ ପାଇଁ ଯିବେ; ତାପରେ ଜଳ କୂଳରେ ଯାଇ, ଜମା କପଡ଼ା ଧୋଇବେ।

ପରିଧାଯ ପୁନସ୍ତଚ୍ଚ ବ୍ରୃଯୁସ୍ତଂ ପୁରୁଷଂ ପ୍ରତି । ଉଦକଂ ତୁ କରିଷ୍ଯାମଃ ସଚୈଲଂ ପୁରୁଷାସ୍ତତଃ

ପୁଣି ସେଇ କପଡ଼ା ପିନ୍ଧି, ସେ ମଣିଷକୁ କହିବେ: 'ଆମେ ଜଳ କ୍ରିୟା କରିବା, କପଡ଼ା ସହିତ, ହେ ପୁରୁଷମାନେ।'

କୁରୁଧ୍ଵମିତ୍ଯେଵ ଵଦେଚ୍ଛତଵର୍ଷାଵରେ ମୃତେ । ପୁତ୍ରାଦ୍ଯା ଵୃଦ୍ଧପୂର୍ଵାସ୍ତେ ଏକଵସ୍ତ୍ରାଃ ଶିଖାଂ ଵିନା

ଯଦି ଶତବର୍ଷ ବୟସ୍କ ମଣିଷ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରିଛନ୍ତି, ତେବେ 'କର' ବୋଲି କେବଳ କହିବା ଉଚିତ। ପୁଅ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ, ବଡ଼ଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ଏକକପଡ଼ାରେ, ଶିଖା ଛାଡ଼ି, ଜଳକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବେ।

ପ୍ରାଚୀନାଵୀତିନଃ ସର୍ଵେ ଵିଶେଯୁର୍ମୌନିନୋ ଜଲମ୍ । ଅପନଃ ଶୋଶୁଚଦଘମନେନ ପିତୃଦିଙ୍ମୁଖାଃ

ସମସ୍ତେ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି, ମୌନ ରହି, ଯଜ୍ଞୋପବୀତ ଦକ୍ଷିଣ କାନ୍ଧରେ ରଖି, ଜଳକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବେ। ଏପରି ପିତୃଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି, ଦୁଃଖ ଓ ପାପ ଦୂର କରନ୍ତି।

ଜଲାଵଘଟ୍ଟନଂ ଚଵ ନ କୁର୍ଯୁଃ ସ୍ନାନକାରକାଃ । ତତସ୍ତଟେ ସମାଗତ୍ଯ ଶିଖାଂ ବଦ୍ଧ୍ଵା ଋଜୂନ୍ କୁଶାନ୍

ସ୍ନାନ କରୁଥିବାମାନେ ଜଳକୁ ଚପାଡ଼ିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ତାପରେ ତଟରେ ଆସି, ଶିଖା ବାନ୍ଧି, ସିଧା କୁଶ ଧରିବେ।

ଦକ୍ଷିଣାଗ୍ରହସ୍ତଯୋସ୍ତୁ କୃତ୍ଵାଥ ସତିଲଂ ଜଲମ୍ । ଆଦାଯାଞ୍ଜଲିନା ଯାମ୍ଯାଂ ଦୁଃ ଖୀ ପୈତୃକତୀର୍ଥତଃ

ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ଦୁଇହାତ ରଖି, ତିଳ ମିଶିତ ଜଳ ଅଞ୍ଜଳିରେ ନେଇ, ପିତୃତୀର୍ଥରେ ଦୁଃଖ ସହିତ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ଅର୍ପଣ କରିବେ।

ଏକଵାରଂ ତ୍ରିଵାରଂ ଵା ଦଶଵାରମଥାପି ଵା । ଭୂମାଵଶ୍ମନି ଵା ସର୍ଵେ କ୍ଷିପେଯୁର୍ଵାଗ୍ଯତାଃ ଖଗ

ଏକଥର, ତିନିଥର କିମ୍ବା ଦଶଥର, ସମସ୍ତେ ନିର୍ବିକଳ୍ପ ଭାବେ ଏହାକୁ ଭୂମି କିମ୍ବା ପଥର ଉପରେ ଢାଳିବେ।

ତୃପ୍ଯନ୍ତୁ ତୃପ୍ଯତାଂ ଵାପି ତର୍ପଯାମ୍ଯୁପତିଷ୍ଠତାମ୍ । ପ୍ରେତୈତଦମୁକଗୋତ୍ରେତ୍ଯୁକ୍ତେଷ୍ଵେଵଂ ସମୁଚ୍ଚରେତ୍

'ସେମାନେ ତୃପ୍ତି ପାଉନ୍ତୁ, କିମ୍ବା ତୃପ୍ତି ହେଉନ୍ତୁ; ମୁଁ ଉପସ୍ଥିତମାନେ ପାଇଁ ତର୍ପଣ କରୁଛି' ବୋଲି, 'ଏହି ପ୍ରେତ ଅମୁକ ଗୋତ୍ରର' ବୋଲି କହି, ଏପରି କ୍ରିୟା କରିବା ଉଚିତ।

ଜଲାଞ୍ଜଲୌ କୃତେ ପଶ୍ଚାଦ୍ଵିଧେଯଂ ଦନ୍ତଧାଵନମ୍ । ତ୍ଯଜନ୍ତି ଗୋତ୍ରିଣଃ ସର୍ଵେ ଦିନାନି ନଵ କାଶ୍ଯପ

ଜଳଅଞ୍ଜଳି ଦେଇ ସେଷ, ଦାନ୍ତ ମାଜିବା ଉଚିତ। ସମସ୍ତ ଗୋତ୍ରୀୟ ନବଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି, ହେ କାଶ୍ୟପ।

ତତ ଉତ୍ତୀର୍ଯୋଦକାଦ୍ଵୈ ଵସ୍ତ୍ରାଣି ପରିଧାଯ ଚ । ସ୍ନାନଵସ୍ତ୍ରଂ ସକୃତ୍ପୀଡ୍ଯ ଵିଶେଯୁଃ ଶୁଚିଭୂତଲେ

ତାପରେ ଜଳ ଛାଡ଼ି, ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ସ୍ନାନବସ୍ତ୍ରଟିକୁ ଏକଥର ଚିପି, ସଫା ସ୍ଥାନକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବେ।

ଅଶ୍ରୁପାତଂ ନ କୁର୍ଵୀତ ଦତ୍ତ୍ଵା ଦାହଜଲାଞ୍ଜଲିମ୍ । ଶ୍ଲେଷ୍ମାଶ୍ରୁ ବାନ୍ଧଵୈର୍ମୁକ୍ତଂ ପ୍ରେତୋ ଭୁଙ୍କ୍ତେ ଯତୋଽଵଶଃ

ଦାହ ପାଇଁ ଜଳଅଞ୍ଜଳି ଦେଇ ହେଲେ, କାନ୍ଦିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; କାରଣ, ବନ୍ଧୁବନ୍ଧବମାନେ ଯେଉଁ ଲାଲା ଓ ଅଶ୍ରୁ ଛାଡ଼ନ୍ତି, ପ୍ରେତ ସେଠାରୁ ଅବଶ୍ୟମ୍ଭାବେ ଭୋଗ କରେ।

ଅତୋ ନ ରୋଦିତଵ୍ଯଂ ହି କ୍ରିଯାଃ କାର୍ଯାଃ ସ୍ଵଶକ୍ତିତଃ । ତତସ୍ତେଷୂପଵିଷ୍ଟେଷୁ ପୁରାଣଜ୍ଞଃ ସୁକୃତ୍ସ୍ଵକଃ

ତେଣୁ କାନ୍ଦିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; କ୍ରିୟାମାନେ ନିଜ ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ କରିବା ଉଚିତ। ତାପରେ ସେମାନେ ବସିଲେ, ପୁରାତନ ପରମ୍ପରା ଜାଣିଥିବା ଏବଂ ସଦ୍ଗୁଣୀ ଜଣେ କଥା କହିବେ।

ଶୋକାପନୋଦଂ କୁର୍ଵୀତ ସଂସାରାନିତ୍ଯତାଂ ବ୍ରୁଵନ୍ । ମାନୁଷ୍ଯେ କଦଲୀସ୍ତନ୍ଭେ ଅସାରେ ସାରମାର୍ଗଣମ୍

ସେ ଶୋକ ଦୂର କରିବେ, ସଂସାରର ଅନିତ୍ୟତା ବିଷୟରେ କହି: 'ମଣିଷ ଜୀବନ ହେଉଛି କଦଳୀ ଗଛର ତଣ୍ଡ ଭଳି, ଯେଉଁଠି ଦେଖାଯାଉଥିବା ମୂଳ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ କିଛି ମୂଳ୍ୟ ନାହିଁ।'

କରୋତି ଯଃ ସ ସଂମୂଢୋ ଜଲବୁଦ୍ଵଦ୍ରସନ୍ନିଭେ । ପଞ୍ଚଧା ସଂଭୃତଃ କାଯୋ ଯଦି ପଞ୍ଚତ୍ଵମାଗତଃ

ଯେଉଁମାନେ ଏପରି କାମ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଜଳରେ ବୁଲବୁଲି ଭଳି ମୂଢ଼ ହୋଇଥାନ୍ତି । ଏହି ଦେହ ପାଞ୍ଚଟି ତତ୍ତ୍ୱରେ ଗଠିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଯେତେବେଳେ ଏହାର ଶେଷ ହୁଏ—

କର୍ମଭିଃ ସ୍ଵଶରୀରୋତ୍ଥୈସ୍ତତ୍ର କା ପରିଦେଵନା । ଗନ୍ତ୍ରୀ ଵସୁମତୀ ନାଶମୁଦଧିର୍ଦୈଵତାନି ଚ

—ସେଇ ଦେହ ନିଜ କର୍ମରେ ନଷ୍ଟ ହେଲାପରେ ଦୁଃଖ କରିବାର କଣ ଅର୍ଥ? ପୃଥିବୀ, ସମୁଦ୍ର ଓ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଶେଷରେ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାନ୍ତି ।

ଫେନପ୍ରଖ୍ଯଃ କଥଂ ନାଶଂ ମର୍ତ୍ଯଲୋକୋ ନ ଯାସ୍ଯତି । ଏଵଂ ସଂଶ୍ରାଵଯେତ୍ତତ୍ର ମୃଦୁଶାଦ୍ଵଲସଂସ୍ଥିତାନ୍

ମଣିଷମାନେ ଫେନା ଭଳି ଅସ୍ଥିର, ସେମାନେ କିପରି ଅନ୍ତ ନପାଇବେ? ଏହିପରି କଥା ସେଠାରେ କୁଶ ଘାସ ଉପରେ ବସିଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କୁ କହିବା ଉଚିତ ।

ତେଽଯି ସଂଶ୍ରୁତ୍ଯ ଗଚ୍ଛେଯୁର୍ଗୃହଂ ବାଲପୁରଃ ସରାଃ । ଵିଦଶ୍ଯ ର୍ନିବପତ୍ରାଣି ନିଯତା ଦ୍ଵାରି ଵେଶ୍ମନଃ

ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସେମାନେ ଛୁଆମାନେ ଆଗରେ ରହି ଘରକୁ ଫେରିବେ, ଦର୍ଭା ଛାଡ଼ିବେ ଏବଂ ଘର ଦ୍ୱାରରେ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଦଢ଼ି ରହିବେ ।

ଆଚମ୍ଯ ଵହ୍ନିସଲିଲଂ ଗୋମଯଂ ଗୌରସର୍ଷପାନ୍ । ଦୂର୍ଵାପ୍ରଵାଲଂ ଵୃଷଭମନ୍ଯଦପ୍ଯଥ ମଙ୍ଗଲମ୍

ପାନୀୟ ଜଳ ନେଇ ମୁଁହ ଧୋଇ, ଅଗ୍ନି, ଜଳ, ଗୋବର, ଗାଈର ଦୁଧ, ସରଷେ, ଦୁର୍ବା ଘାସ, ପାଗଡ଼, ବଳଦ ଓ ଅନ୍ୟ ଶୁଭ ଜିନିଷ ଆଣିବେ ।

ପ୍ରଵିଶେଯୁଃ ସମାଲଭ୍ଯ କୃତ୍ଵାଶ୍ମନି ପଦଂ ଶନୈଃ । ଶ୍ରୌତେନ ତୁ ଵିଧାନେନ ଆହିତାଗ୍ନିଂ ଦେହଦ୍ଵଧଃ

ଏହି ସବୁକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରି, ଶିଳା ଉପରେ ଧୀରେ ପଦ ଦେଇ ଘରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବେ; ଏବଂ ବେଦ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଯେଉଁ ଗୃହସ୍ଥଙ୍କ ଘରେ ଅଗ୍ନି ରହିଛି, ତାଙ୍କୁ ଦାହ କରାଯିବ ।

ଊନଦ୍ଵିଵର୍ଷଂ ନିଖନେନ୍ନ କୁର୍ଯାଦୁଦକଂ ତତଃ । ଯୋଷିତ୍ପତିଵ୍ରତା ଯା ସ୍ଯାଦ୍ଭର୍ତାରଂ ଯାନୁଗଚ୍ଛତି

ଯେଉଁ ଶିଶୁ ଦଶ ବର୍ଷରୁ କମ୍, ସେମାନେ ପୃଥିବୀ ତଳେ ପୋତାଯିବେ, ତାପରେ ଜଳ ଦିଆଯିବ; ଯେଉଁ ଜନୀ ସ୍ୱାମୀପ୍ରତି ନିଷ୍ଠାବାନ୍, ସେ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ସହ ଯିବେ ।

ପ୍ରଯୋଗ ପୂର୍ଵଂ ଭର୍ତାରଂ ନମସ୍କୃତ୍ଯାରୁହେଚ୍ଚିତିମ୍ । ଚିତିଭ୍ରଷ୍ଟା ତୁ ଯା ମୋହାତ୍ସା ପ୍ରାଜାପତ୍ଯମାଚରେତ୍

ପ୍ରଥମେ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ସେ ଚିତା ଉପରେ ଚଢ଼ିବେ; କିନ୍ତୁ ମନ୍ଦ ଭାବରେ ଯଦି ଚିତାରୁ ତଳକୁ ପଡ଼ିଯାନ୍ତି, ତେବେ ପ୍ରଜାପତି ବ୍ରତ କରିବା ଉଚିତ ।

ତିସ୍ରଃ କୋଟ୍ଯୋର୍ଧକୋଟୀ ଯ ଯାନି ଲୋମାନି ମାନୁଷେ । ତାଵତ୍କାଲଂ ଵସେତ୍ସ୍ଵର୍ଗେ ଭର୍ତାରଂ ଯାନୁଗଚ୍ଛତି

ମଣିଷ ଦେହରେ ଯେତେ ଲୋମ ଅଛି—ତିନି କୋଟି ଓ ତାଠାରୁ ଅଧିକ—ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ସହ ଯିଏ ଯାଏ, ସେ ତିଏ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସ୍ୱର୍ଗରେ ବସିଥାଏ ।

ଵ୍ଯାଲଗ୍ରାହୀ ଯଥା ଵ୍ଯାଲଂ ବିଲାଦୁଦ୍ଧରତେ ବଲାତ୍ । ତଦ୍ଵଦୁଦ୍ଧୃତ୍ଯ ସା ନାରୀ ତେନୈଵ ସହ ମୋଦତେ

ଯେପରି ଜଣେ ନାଗକୁ ଗହି ଗହ୍ୱରରୁ ଜୋରକରି ବାହାର କରେ, ସେପରି ଏହି ଜନୀ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଉଠାଇ ନେଇ, ସେଥିରେ ସହ ଆନନ୍ଦ କରେ ।

ତତ୍ର ସା ଭର୍ତୃପରମା ସ୍ତୂଯମାନାପ୍ସରୋଗଣୈଃ । କ୍ରୀଡତେ ପତିନା ସାର୍ଧଂ ଯାଵଦିନ୍ଦ୍ରାଶ୍ଚତୁର୍ଦଶ

ସେଠାରେ ସେ ଜନୀ ସ୍ୱାମୀପ୍ରତି ନିଷ୍ଠାବାନ୍ ଥାଏ, ଅପ୍ସରାମାନେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି, ଏବଂ ସେ ସ୍ୱାମୀ ସହ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ଇନ୍ଦ୍ର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରାଜ କରିଥିବା ସମୟ ଯାଏଁ ଖେଳ କରେ ।

ବ୍ରହ୍ମଘ୍ନୋ ଵା କୃଘ୍ନୋ ଵା ମିତ୍ତ୍ରିଘ୍ନୋ ଵା ଭଵେତ୍ପତିଃ । ପୁନାତ୍ଯଵିଧଵା ନାରୀ ତମାଦାଯ ମୃତା ତୁ ଯା

ସ୍ୱାମୀ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହନ୍ତା, ଅନ୍ୟ କାହାରି ହତ୍ୟାକାରୀ କିମ୍ବା ବନ୍ଧୁଦ୍ରୋହୀ ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଯେଉଁ ବିଧବା ସ୍ୱାମୀ ସହ ଯାଏ, ସେ ତାଙ୍କୁ ପବିତ୍ର କରେ ।

ମୃତେ ଭର୍ତରି ଯା ନାରୀ ସମାରୋହେଦ୍ଧୁତାଶନମ୍ । ସାରନ୍ଧତୀସମାଚାରା ସ୍ଵର୍ଗଲୋକେ ମହୀଯତେ

ସ୍ୱାମୀ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ଯେଉଁ ଜନୀ ଅଗ୍ନିରେ ଚଢ଼ିଯାଏ, ଅରୁନ୍ଧତୀଙ୍କ ଆଚରଣ ଅନୁସରି, ସେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ ।

ଯାଵଚ୍ଚାଗ୍ନୌ ମୃତେ ପତ୍ଯୌ ସ୍ତ୍ରୀ ନାତ୍ମାନଂ ପ୍ରଦାହଯେତ୍ । ତାଵନ୍ନ ମୁଚ୍ଯତେ ସା ହି ସ୍ତ୍ରୀଶରୀରାତ୍କଥଞ୍ଚନ

ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସ୍ୱାମୀ ଅଗ୍ନିରେ ଦହିଯାଉଛନ୍ତି, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯଦି ଜନୀ ନିଜକୁ ଦହାନ୍ତି ନାହିଁ, ସେ କେବେ ମଧ୍ୟ ନାରୀ ଦେହରୁ ମୁକ୍ତି ପାଉନାହିଁ ।

ମାତୃକଂ ପୈତୃକଂ ଚୈଵ ଯତ୍ର ଚୈଵ ପ୍ରଦୀଯତେ । କୁଲତ୍ରଯଂ ପୁନାତ୍ଯେଷା ଭର୍ତାରଂ ଯାନୁଗଚ୍ଛତି

ଯେଉଁ ଜନୀ ସ୍ୱାମୀ ସହ ଯାଏ, ସେ ମାଆଁପକ୍ଷ, ବାପାଁପକ୍ଷ ଓ ଶ୍ୱଶୁରପକ୍ଷ—ଏଇ ତିନି କୁଳକୁ ପବିତ୍ର କରେ ।

ଆର୍ତାର୍ତେ ମୁଦିତେ ହୃଷ୍ଟା ପ୍ରୋଷିତେ ମଲିନା କୃଶା । ମୃତେ ମ୍ରିଯେତ ଯା ପତ୍ଯୌ ସା ସ୍ତ୍ରୀ ଜ୍ଞେଯା ପତିଵ୍ରତା

ଦୁଃଖ, କଷ୍ଟ, ଆନନ୍ଦ, ହର୍ଷ କିମ୍ବା ସ୍ୱାମୀ ଦୂରେ ଥିଲେ, ଯଦି ସେ ମୁଞ୍ଜା ଓ କ୍ଷୀଣ ହୋଇ ସ୍ୱାମୀ ମୃତ୍ୟୁରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରେ, ସେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍ ଜନୀ ବୋଲି ଜଣାଯାଏ ।