ତସ୍ମାଦ୍ଦଦାତି ଯୋ ଧେନୁମମୃତତ୍ଵଂ ସ ଗଚ୍ଛତି । ଦାନାନ୍ଯଷ୍ଟୌ ତୁ ଦତ୍ତ୍ଵା ଵୈ ଗନ୍ଧର୍ଵନିଲଯେ ଵସେତ୍
ସେହିପାଇଁ ଯିଏ ଗାଈ ଦାନ କରେ, ସେ ଅମରତ୍ୱକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ। ଅଠଟି ଦାନ କରିଲେ ଗନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କ ନିବାସରେ ବାସ କରେ।
ଆଲଯସ୍ତତ୍ର ରୌଦ୍ରେ ହି ଦହ୍ଯତେ ଯେନ ମାନଵଃ । ଛତ୍ରଦାନେନ ସୁଚ୍ଛାଯା ଜାଯତେ ପଥି ତୁଷ୍ଟିଦା
ସେଠାରେ ଭୟଙ୍କର ନିବାସରେ ଯିଏ ପୋଡ଼ାଯାଏ, ଛତା ଦାନ କଲେ ମାର୍ଗରେ ଶିତଳ ଛାୟା ମିଳିଥାଏ ଏବଂ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଛି।
ଅସିପତ୍ରଵନଂ ଧାରମତିକ୍ରାମତି ଵୈ ସୁଖମ୍ । ଅଶ୍ଵାରୂଢଶ୍ଚ ଵ୍ରଜତି ଦଦତେ ଯଦ୍ଯୁପାନହୌ
ତିଖା ତଳବିଶିଷ୍ଟ ଅସିପତ୍ରବନକୁ ସହଜରେ ଅତିକ୍ରମ କରେ; ଯଦି ଜୁତା ଦାନ କରାଯାଏ, ତେବେ ଘୋଡ଼ାରେ ଚଢ଼ି ଯାଏ।
ଭୋଜନାସନଦାନେନ ସୁଖଂ ମାର୍ଗେ ଭୁନକ୍ତି ଵୈ । ପ୍ରଦେଶେ ନିର୍ଜଲେ ଦାତା ସୁଖୀ ସ୍ଯାଦ୍ଵୈ କମଣ୍ଡଲୋଃ
ଖାଦ୍ୟ ଏବଂ ଆସନ ଦାନ କରିଲେ ଯାତ୍ରାରେ ସୁଖ ଉପଭୋଗ କରିଥାଏ। ଜଳ ନଥିବା ସ୍ଥାନରେ ଯିଏ କମଣ୍ଡଳୁ ଦାନ କରେ, ସେ ସୁଖୀ ହୁଏ।
ଯମଦୂତା ମହାରୌଦ୍ରାଃ କରାଲାଃ କୃଷ୍ଣପିଙ୍ଗଲାଃ । ନ ପୀଡଯନ୍ତି ଦାକ୍ଷିଣ୍ଯାଦ୍ଵସ୍ତ୍ରାଭରଣଦାନତଃ
ଯମଦୂତମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର, କଳା ଓ ପିଙ୍ଗଳ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ବସ୍ତ୍ର ଓ ଗହଣା ଦାନର କ୍ଷମାବଶତଃ ତାଙ୍କୁ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଉନାହାନ୍ତି।
ତିଲପାତ୍ରଂ ତୁ ଵିପ୍ରାଯ ଦତ୍ତଂ ପତ୍ରରଥ ଧ୍ରୁଵମ୍ । ନାଶଯେତ୍ତ୍ରିଵିଧଂ ଷାପଂ ଵାଙ୍ମନଃ କାଯସମ୍ଭଵମ୍
ତିଳ ଭରା ପାତ୍ର ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦାନ କଲେ, ହେ ପତ୍ରରଥ, ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ମନ, କଥା ଓ ଶରୀରରୁ ହୋଇଥିବା ତିନି ପ୍ରକାରର ପାପ ନଶ୍ଟ ହୁଏ।
ଘୃତପାତ୍ରପ୍ରଦାନେ ରୁଦ୍ରଲୋକେ ଵସେନ୍ନରଃ । ସର୍ଵୋପସ୍କରସଂଯୁକ୍ତାଂ ଶଯ୍ଯାଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ଦ୍ଵିଜାତଯେ
ଘିଅ ଭରା ପାତ୍ର ଦାନ କଲେ ମନୁଷ୍ୟ ରୁଦ୍ରର ଲୋକରେ ବାସ କରେ। ସମସ୍ତ ସାମଗ୍ରୀ ସହିତ ଶଯ୍ୟା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଲେ—
ନାନାପ୍ସରୋଭିରାକୀର୍ଣଂ ଵିମାନମଧିରୋହତି । ଷଷ୍ଟିଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି କ୍ରୀଡିତ୍ଵା ଶକ୍ରମନ୍ଦିରେ
ନାନା ଅପ୍ସରାମାନେ ଭରିଥିବା ଦିବ୍ୟ ରଥକୁ ଚଢ଼ିଥାଏ। ଷଷ୍ଟି ହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ମନ୍ଦିରରେ ଖେଳିଥାଏ।
ଇନ୍ଦ୍ରଲୋକାତ୍ପରିଭ୍ରଷ୍ଟ ଇହ ଲୋକେ ନୃପୋ ଭଵେତ୍ । ସର୍ଵୋପସ୍କରଣୋପେତଂ ଯୁଵାନଂ ଦୋଷଵର୍ଜିତମ୍
ଇନ୍ଦ୍ରଲୋକରୁ ତଳି ପଡ଼ିଲେ, ଏହି ପୃଥିବୀରେ ସେ ରାଜା ହୁଏ, ସମସ୍ତ ସାମଗ୍ରୀରେ ଭରପୂର, ଯୁବକ ଏବଂ ଦୋଷରହିତ।
ଯୋଽଶ୍ଵଂ ଦଦାତି ଵିପ୍ରାଯ ସ୍ଵର୍ଗଲୋକେ ଚ ତିଷ୍ଠତି । ଯାଵନ୍ତି ରୋମାଣି ହଯେ ଭଵନ୍ତି ହି ଖଗେଶ୍ଵର
ଯିଏ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଘୋଡ଼ା ଦାନ କରେ, ହେ ପକ୍ଷୀନାୟକ, ଘୋଡ଼ାର ଲୋମ ଯେତେ ଗଣନା, ସେତେ ବର୍ଷ ସ୍ୱର୍ଗରେ ବାସ କରେ।
ତାଵତୋ ରାଜିତାଂଲ୍ଲୋକାନାପ୍ନୁଵନ୍ତି ହି ପୁଷ୍କଲାନ୍ । ଚତୁର୍ଭିସ୍ତୁରଗୈର୍ଯୁକ୍ତଂ ସର୍ଵୋପକରଣୈର୍ଯୁତମ୍
ଚାରିଟି ଘୋଡ଼ା ଯୋଗାଯୋଗିଥିବା ଏବଂ ସମସ୍ତ ସାମଗ୍ରୀ ସହିତ ଶୋଭାମୟ ରଥ ଦାନ କରିଥିବା ଲୋକେ ଅନେକ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।
ରଥଂ ଦ୍ଵିଜାତଯେ ଦତ୍ତ୍ଵା ରାଜସୂଯଫଲଂ ଲଭ୍ତ୍
ଯେଉଁଠି ଜଣେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଏକ ରଥ ଦାନ କରେ, ସେ ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଏ।
ଦୁଗ୍ଧାଧିକାଂ ଚ ମହିଷୀଂ ନଵମେଘଵର୍ଣାଂ ସନ୍ତୁଷ୍ଟତର୍ଣକଵଲୀଂ ଜଘନାଭିରାମାମ୍ । ଦତ୍ତ୍ଵା ସୁଵର୍ଣତିଲକାଂ ଦ୍ଵିଜପୁଙ୍ଗଵାଯ ଲୋକୋଦଯଂ ସ ଜଯତୀତି କିମତ୍ର ଚିତ୍ରମ୍
ଏହିଥିରେ କଣ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ, ଯଦି ଜଣେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ବହୁ ଦୁଧ ଦେଉଥିବା, ନୂଆ ମେଘ ଭଳି କଳା, ଚାରାରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ, ନିତମ୍ଭରେ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ଏବଂ ସୁନାର ଚିହ୍ନ ଥିବା ମହିଷୀ ଦାନ କରାଯାଏ, ସେ ଲୋକମାନଙ୍କ ଉତ୍ଥାନ ପାଏ।
ତାଲଵୃନ୍ତସ୍ଯ ଦାନେନ ଵାଯୁନା ଵୀଜ୍ଯତେ ପଥି । କାନ୍ତିଯୁକ୍ସୁଭଗଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ ଭଵତ୍ଯମ୍ବରଦାନତଃ
ତାଳପତ୍ର ପଙ୍ଖା ଦାନ କରିଲେ ପଥରେ ବାତାସରେ ଝୁଲାଯାଏ; ବସ୍ତ୍ର ଦାନ କରିଲେ ମଣିଷ ଦୀପ୍ତିମାନ, ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଏବଂ ଧନୀ ହୁଏ।
ରସାନ୍ନୋପସ୍କରଯୁତଂ ଗୃହଂ ଵିପ୍ରାଯ ଯୋର୍ଽପଯେତ୍ । ନ ହୀଯତେ ତସ୍ଯ ଵଂଶଃ ସ୍ଵର୍ଗଂ ପ୍ରାପ୍ନୋତ୍ଯନୁତ୍ତମମ୍
ଯେଉଁଠି ଜଣେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଭାଣ୍ଡପାତ୍ର ଓ ଖାଦ୍ୟ ସହିତ ଘର ଦାନ କରେ, ସେଠାରେ ତାଙ୍କର ବଂଶ କେବେ ଅବନତି ପାଏ ନାହିଁ ଏବଂ ସେ ଉତ୍ତମ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।
ଭଵତ୍ଯତ୍ର ଖଗଶ୍ରେଷ୍ଠ ଫଲଗୌଖଲାଘଵମ୍ । ଶ୍ରଦ୍ଧାଶ୍ରଦ୍ଧାଵିଭେଦେନ ଦାନଗୌରଵଲାଘଵାତ୍
ହେ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏଠାରେ ଦାନରେ ଶ୍ରଦ୍ଧା ରହିଲେ କିମ୍ବା ନ ଥିଲେ, ଦାନର ମୂଲ୍ୟ ଭାରି କିମ୍ବା ହଳକା ହେବା ଉପରେ ଫଳ ଅଧିକ କିମ୍ବା କମ୍ ମିଳେ।
ତତୋ ଯେନାମ୍ବୁଦାନାନି କୃତାନ୍ଯତ୍ର ରସାସ୍ତଥା । ତଦା ଖଗ ତଥାହ୍ଲାଦମାପଦି ପ୍ରତିପଦ୍ଯତେ
ଯିଏ ଜଳପାତ୍ର କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ପାନୀୟ ପଦାର୍ଥ ଦାନ କରେ, ସେ ଦୁଃଖ ସମୟରେ ମଧୁର ସନ୍ତୋଷ ଅନୁଭବ କରେ।
ଅନ୍ନାନି ଯେନ ଦତ୍ତାନି ଶ୍ରଦ୍ଧାପୂତେନ ଚେତସା । ସୋଽପି ତୃପ୍ତିମଵାପ୍ନୋତି ଵିନାପ୍ଯନ୍ନେନ ଵୈ ତଦା
ଯିଏ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଭରିତ ମନରେ ଅନ୍ନ ଦାନ କରେ, ସେ ସେଇ ସମୟରେ ଅନ୍ନ ନ ମିଳିଲେ ମଧ୍ୟ ସନ୍ତୋଷ ପାଏ।
ଆସନ୍ନେ ମରଣେ କୁର୍ଯାତ୍ସଂନ୍ଯାସଂ ଚେଦ୍ଵିଧାନତଃ । ଆଵର୍ତେତ ପୁନର୍ନାସୌ ବ୍ରହ୍ମଭୂଯାଯ କଲ୍ପତେ
ମୃତ୍ୟୁ ନିକଟେ ଆସିଲେ ଯଦି ନିୟମ ଅନୁସାରେ ସନ୍ନ୍ୟାସ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଏ, ସେ ପୁନି ଜନ୍ମ ନେଉନାହିଁ; ନାହିଁ ହେଲେ ସେ ବ୍ରହ୍ମ ହେବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ ହୁଏ ନାହିଁ।
ଆସନ୍ନମରଣୋ ମତ୍ଯଶ୍ଚେତ୍ତୀର୍ଥଂ ପ୍ରତିନଯିତେ । ତୀର୍ଥପ୍ରାପ୍ତୌ ଭଵେନ୍ମୁକ୍ତିର୍ମ୍ରିଯତେ ଯଦି ମାର୍ଗଗଃ । ପଦେପଦେ କ୍ରତୁସମଂ ଭଵେତ୍ତସ୍ଯ ନ ସଂଶଯଃ
ମୃତ୍ୟୁ ଆସିଲେ ଯଦି କାହାକୁ ତୀର୍ଥକୁ ନେଇଯିବାଯାଏ, ସେ ତୀର୍ଥ ପହଞ୍ଚିଲେ ମୁକ୍ତି ପାଏ; ଯଦି ରାସ୍ତାରେ ମୃତ୍ୟୁ ହୁଏ, ପ୍ରତିଟି ପଦକ୍ଷେପରେ ଏକ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ଗୃହ୍ଣୀଯାଚ୍ଚେଦନଶନଂ ଵ୍ରତଂ ଵିଧିଵଦାଗତେ । ମୃତ୍ଯୌ ନ ସୋଽପି ସଂସାରେ ଭୂଯଃ ପର୍ଯଟତି ଦ୍ଵିଜ
ଯେଉଁଠି ନିୟମ ଅନୁସାରେ ବ୍ରତ ଓ ଉପବାସ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଏ, ସେ ମୃତ୍ୟୁକାଳରେ ପୁନି ଜନ୍ମ ମୂଳକ ସଂସାରରେ ଭ୍ରମଣ କରେନାହିଁ।
କିଂ ଦାନମିତି ତୁର୍ଯସ୍ଯ ପ୍ରଶ୍ନସ୍ଯୋତ୍ତରମୀରିତମ୍ । ଦାହମୃତ୍ଯୋରନ୍ତରେ କିମିତିପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତରଂ ଶୃଣୁ
ଚତୁର୍ଥ ପ୍ରଶ୍ନ 'କଣ ଦାନ?' ର ଉତ୍ତର ଦିଆଯାଇଛି; ବର୍ତ୍ତମାନ 'ଦାହ ଓ ମୃତ୍ୟୁ ମଧ୍ୟରେ କଣ?' ଏହାର ଉତ୍ତର ଶୁଣ।
ଗତପ୍ରାଣଂ ତତୋ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ସ୍ନାତ୍ଵା ପୁତ୍ରାଦିରାଶୁ ତମ୍ । ଶଵଂ ଜଲେନ ଶୁଦ୍ଧେନ କ୍ଷାଲଯେଦଵିଚାରଯନ୍
ପ୍ରାଣ ଚାଲିଗଲା ବୋଲି ଜାଣି, ପୁଅ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ନିଜେ ଗସ୍ତ ସ୍ନାନ କରି, ଶବକୁ ଶୁଦ୍ଧ ଜଳରେ ଦ୍ରୁତ କ୍ଷାଳନ କରିବା ଉଚିତ, କୌଣସି ଦ୍ୱିଧା ନ ରଖି।
ପରିଧାପ୍ଯାହତେ ଵସ୍ତ୍ରେ ଚନ୍ଦନୈଃ ପ୍ରୋକ୍ଷଯେତ୍ତନୁମ୍ । ତତୋ ମୃତସ୍ଯ ସ୍ଥାନେ ଵୈ ଏକୋଦ୍ଦିଷ୍ଟଂ ସମାଚରେତ୍
ଶବକୁ ପରିସ୍କାର ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧାଇ, ଚନ୍ଦନ ଜଳ ଛିଟିଇ, ତା'ପରେ ମୃତ୍ୟୁସ୍ଥଳରେ ଏକୋଦ୍ଦିଷ୍ଟ କ୍ରିୟା କରିବା ଉଚିତ।
ପ୍ରଯୋଗପୂର୍ଵଂ ଦାହସ୍ଯ ଯୋଗ୍ଯତାଦିର୍ଯଥା ଭଵେତ୍ । ଆଂସନଂ ପ୍ରାକ୍ଷଣ ଚ ସ୍ଯାନ୍ନ ସ୍ଯାଦେତଚ୍ଚତୁଷ୍ଟଯମ୍
ଦାହ କ୍ରିୟା ପୂର୍ବରୁ ଯେଉଁଠି ଯାହା ଉପଯୁକ୍ତ, ତାହା ଅନୁସାରେ ଶବକୁ ଉଠାଇ ରଖିବା ଉଚିତ, କିନ୍ତୁ ଏହି ଚାରିଟି କାମ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
ଆଵାହନାର୍ଚନ ଚୈଵ ପାନ୍ତ୍ରାଲମ୍ଭାଵଗାହନେ । ଭଵେଦ୍ଦାନାନ୍ନସଙ୍କଲ୍ପଃ ପିଣ୍ଡଦାନଂ ସଦା ଭଵେତ୍
ଆବାହନ ଓ ପୂଜା, ପାତ୍ର ଧରିବା ଓ ନିମଜ୍ଜନ କରିବା ଉଚିତ; ଅନ୍ନ ଦାନର ସଙ୍କଳ୍ପ କରିବା ଓ ପିଣ୍ଡଦାନ ସଦା କରିବା ଉଚିତ।
ପଦାର୍ଥପଞ୍ଚକଂ ନ ସ୍ଯାଦ୍ରେଖା ପ୍ରତ୍ଯଵନେଜନମ୍ । ଦଦ୍ଯାଦକ୍ଷଯ୍ଯମୁଦକଂ ନ ସ୍ଯାଦେତତ୍ତ୍ରଯଂ ପୁନଃ
ପଞ୍ଚ ପଦାର୍ଥ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, ରେଖା ଆଙ୍କିବା କିମ୍ବା ପୁଞ୍ଜିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ଅକ୍ଷୟ ଜଳ ଦେବା ଉଚିତ, ଏହି ତିନିଟି କାମ ପୁନି କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
ସ୍ଵଧାଵାଚନମାଶୀଶ୍ଚ ତିଲକଂ ଚ ଖଗୋତ୍ତମ । ଘଟଂ ଦଦ୍ଯାତ୍ସମାଷାନ୍ନଂ ଦଦ୍ଯାଲ୍ଲୋହସ୍ଯ ଦକ୍ଷିଣାମ୍
ହେ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସ୍ୱଧା ପାଠ କରିବା, ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେବା ଓ ଟିକିଆ ଲଗାଇବା ଉଚିତ; ଏକ ଘଡ଼ା, ପକା ଅନ୍ନ ଏବଂ ଲୋହାର ଦକ୍ଷିଣା ଦେବା ଉଚିତ।
ପିଣ୍ଡସ୍ଯ ଚାଲନଂ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ନୈଵ ପ୍ରୋକ୍ତମିଦଂ ତ୍ରିକମ୍ । ପ୍ରଚ୍ଛାଦନଵିସର୍ଗୌ ଚ ସ୍ଵସ୍ତିଵାଚନକଂ ତଥା
ପିଣ୍ଡ ହଲାଇବାକୁ ନିୟମ ଅଛି, କିନ୍ତୁ ଏହି ତିନିଟି—ଢାକିବା, ଛାଡ଼ିଦେବା ଓ ଶୁଭକଥା କହିବା—ଏହାର କୌଣସି ନିୟମ ନାହିଁ।
ଏଷୁ ଷଟ୍ସୁ ଵିଧିଃ ପ୍ରୋକ୍ତଃ ଶ୍ରାଦ୍ଧେଷୁ ମଲିନେଷୁ ତେ । ଷଡେଵ ମରଣସ୍ଥାନେ ଦ୍ଵାରି ଚାତ୍ଵରିକେ ତଥା
ଏହି ଛଅଟି କାର୍ଯ୍ୟ ଅଶୁଚି ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ କରିବାକୁ କହାଯାଇଛି; ମୃତ୍ୟୁ ସ୍ଥାନ, ଦ୍ୱାର ଓ ଚଉରାହାରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଛଅଟି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ।