ଏଵମାଦୀନି ଵିକ୍ରୀଣନ୍ ଘୋରେ ପୂଯଵହେ ପତେତ୍ । ଯଃ କୁକ୍କୁଟାନ୍ନିବଧ୍ନାତି ମାର୍ଜାରାନ୍ ସୂକରାଂଶ୍ଚ ତାନ୍ । ପକ୍ଷିଣଶ୍ଚ ମୃଗାଂଶ୍ଛା ଗାନ୍ସୋଽପ୍ଯେଵଂ ନରକଂ ଵ୍ରଜେତ୍ ॥ ୨,୩.
ଏପରି ଭୟଙ୍କର ଓ ପୁୟ ଭରିଥିବା ଜିନିଷ ବିକ୍ରି କରୁଥିବା ଲୋକ ଭୟଙ୍କର ନରକକୁ ପଡ଼ନ୍ତି। ଯେଉଁଠି ଲୋକ କୁକୁଡ଼ି, ବିଲେଇ, ପିଲା, ପକ୍ଷୀ, ମୃଗ ଓ ଗାଈକୁ ବାନ୍ଧି ରଖନ୍ତି କିମ୍ବା ବିକ୍ରି କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ନରକକୁ ଯାଆନ୍ତି।
ଆଜାଵିକୋ ମାହିଷିକସ୍ତଥା ଚକ୍ରୀ ଧ୍ଵଜୀ ଚ ଯଃ । ରଙ୍ଗୋପଜୀଵିକୋ ଵିପ୍ରଃ ଶାକୁନିର୍ଗ୍ରାମଯାଜକଃ ॥ ୨,୩.
ଯେଉଁଠି ଲୋକ ଛୋଟ ଚରାଇବା, ମହିଷ ଚରାଇବା, ରଥ ଚଳାଇବା, ଧ୍ୱଜ ଧରିବା, ରଙ୍ଗ ଘରରେ ଜୀବିକା ଚାଲାଇବା, ଜୁଆରେ ଲାଗିଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣ କିମ୍ବା ଗ୍ରାମ ପୁରୋହିତ—
ଅଗାରଦାହୀ ଗରଦଃ କୁଣ୍ଡାଶୀ ସୋମଵିକ୍ରଯୀ । ସୁରାପୋ ମାଂସଭକ୍ଷୀ ଚ ତଥା ଚ ପଶୁଘାତକଃ ॥ ୨,୩.
ଘରକୁ ଆଗୁନ୍ ଲଗାଇଥିବା, ବିଷ ଦେଇଥିବା, ଗଡ଼ିରୁ ଖାଇଥିବା, ସୋମ ଦ୍ରବ୍ୟ ବିକ୍ରି କରୁଥିବା, ମଦ୍ୟପାନ କରୁଥିବା, ମାଂସ ଖାଇଥିବା ଏବଂ ପଶୁ ମାରୁଥିବା—
ରୁଧିରାନ୍ଧେ ପତନ୍ତ୍ଯେତେ ପତନ୍ତ୍ଯେତେ ଏଵମାହୁର୍ମନୀଷିଣଃ । ଉପଵିଷ୍ଟନ୍ତ୍ଵେକପଙ୍କ୍ତ୍ଯାଂ ଵିଷଂ ସମ୍ଭୋଜଯନ୍ତି ଯେ ॥ ୨,୩.
ଏମାନେ ରକ୍ତରେ ଭରିଥିବା ଭୟଙ୍କର ନରକକୁ ପଡ଼ନ୍ତି—ପଣ୍ଡିତମାନେ ଏହିପରି କହିଛନ୍ତି। ଏକ ଶାରିରେ ବସି ଅନ୍ୟମାନୋକୁ ବିଷ ଖୁଆଇଥିବା ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ସେଠାକୁ ପଡ଼ନ୍ତି।
ପତନ୍ତି ନିରଯେ ଘୋରେ ଵିଡ୍ଭୁଜେ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ । ମଧୁଗ୍ରାହୋ ଵୈତରଣୀମାକ୍ରୋଶୀ ମୂତ୍ରସଂଜ୍ଞକେ ॥ ୨,୩.
ଏମାନେ ଭୟଙ୍କର ମଳ ଭୋଜନ କରୁଥିବା ନରକକୁ ପଡ଼ନ୍ତି—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ମଧୁ ଚୋର, ଅନ୍ୟମାନୋକୁ ଗାଳି ଦେଉଥିବା ଏବଂ ପିସାବ ପିଉଥିବା ଲୋକମାନେ ବୈତରଣୀ ନଦୀକୁ ଅତିକ୍ରମ କରନ୍ତି।
ଅସିପତ୍ରଵନେଽସୌଚୀ କ୍ରୋଧନଶ୍ଚ ଏତେଦପି । ଅଗ୍ନିଜ୍ଵାଲାଂ ମୃଗଵ୍ଯାଧୋ ଭୋଜ୍ଯତେ ଯତ୍ର ଵାଯସୈଃ ॥ ୨,୩.
ଅସିପତ୍ରବନ ନରକରେ ଅପବିତ୍ର ଏବଂ କ୍ରୋଧୀ ଲୋକମାନେ ଯାଆନ୍ତି; ସେଠାରେ ଶିକାରୀକୁ ଉଗ୍ର ଅଗ୍ନିରେ କାଉଁ ଚଢ଼ି ଖାଇଦେଉଛନ୍ତି।
ଇଜ୍ଯାଯାଂ ଵ୍ରତଲୋପାଚ୍ଚ ସନ୍ଦଂଶେ ନରକେ ପତେତ୍ । ସ୍କନ୍ଦନ୍ତେ ଯଦି ଵା ସ୍ଵପ୍ନେ ଯତିନୋ ବ୍ରହ୍ମଚାରିଣଃ ॥ ୨,୩.
ଯଜ୍ଞ କିମ୍ବା ବ୍ରତ ଉଲ୍ଲଂଘନ କରିଥିବା ଲୋକ ସନ୍ଦଂଶ ନରକକୁ ପଡ଼ନ୍ତି। ଯଦି ସନ୍ନ୍ୟାସୀ କିମ୍ବା ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ଏହିପରି କାମ ସ୍ୱପ୍ନରେ ମଧ୍ୟ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ସେଠାକୁ ପଡ଼ନ୍ତି।
ପୁତ୍ରୈରଧ୍ଯାପିତା ଯେ ଚ ପୁତ୍ରୈରାଜ୍ଞାପିତାଶ୍ଚ ଯେ । ତେ ସର୍ଵେ ନରକଂ ଯାନ୍ତି ନିରଯଂ ଚାପ୍ଯଭୋଜନମ୍ ॥ ୨,୩.
ଯେଉଁମାନେ ପୁଅମାନଙ୍କଠାରୁ ପଢ଼ିଥାନ୍ତି କିମ୍ବା ପୁଅମାନଙ୍କ ଆଦେଶ ମାନନ୍ତି, ସେମାନେ ସବୁ ନରକ ଓ ଅନ୍ନବିହୀନ ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ନ୍ତି।
ଵର୍ଣାଶ୍ରମଵିରୁଦ୍ଧାନି କ୍ରୋଧହର୍ଷସମନ୍ଵିତାଃ । କର୍ମାଣି ଯେ ତୁ କୁର୍ଵନ୍ତି ସର୍ଵେ ନିରଯଵାସିନଃ ॥ ୨,୩.
ଯେଉଁମାନେ ନିଜ ଜାତି ଓ ଆଶ୍ରମ ସହ ବିରୋଧ କରି, କ୍ରୋଧ କିମ୍ବା ଆନନ୍ଦରେ ମନ୍ଦ କାମ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସବୁ ନରକରେ ବସନ୍ତି।
ଉପରିଷ୍ଟାତ୍ସ୍ଥିତୋ ଘୋର ଉଷ୍ଣାତ୍ମା ରୌରଵୋ ମହାନ୍ । ସୁଦାରୁଣଃ ସୁଶୀତାତ୍ମା ତସ୍ଯା ଧସ୍ତାମସଃ ସ୍ମୃତଃ ॥ ୨,୩.
ଉପରେ ଭୟଙ୍କର, ତାପରେ ଭରିଥିବା ବଡ଼ ରୌରବ ନରକ ଅଛି; ତାହାଠାରୁ ତଳେ ଅତି ଭୟଙ୍କର, ବିଶେଷ ଶୀତ ଓ ଅନ୍ଧାର ନରକ ଅଛି।
ଏଵମାଦିକ୍ରମେଣୈଵ ସର୍ଵେଽଧୋଽଧଃ ପରିସ୍ଥିତାଃ । ଦୁଃ ଖୋତ୍କର୍ଷଶ୍ଚ ସର୍ଵେଷୁ କର୍ମସ୍ଵପି ନିମିତ୍ତତଃ ॥ ୨,୩.
ଏଭଳି କ୍ରମକ୍ରମେ ସବୁ ନରକ ତଳକୁ ତଳକୁ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ ଅଛି; ଏବଂ ସବୁଠି କର୍ମ ଅନୁଯାୟୀ ଦୁଃଖର ତୀବ୍ରତା ଅଛି।
ସୁଖୋତ୍କର୍ଷଶ୍ଚ ସର୍ଵତ୍ର ଧର୍ମସ୍ଯେହନିମିତତଃ । ପଶ୍ଯନ୍ତିନରକାନ୍ଦେଵା ହ୍ଯଧୋଵକ୍ତ୍ରାନ୍ସୁଦାରୁଣାନ୍ ॥ ୨,୩.
ଏବଂ ସବୁଠି ଧର୍ମ ଅନୁଯାୟୀ ସୁଖର ତୀବ୍ରତା ମିଳେ; ଦେବତାମାନେ ତଳକୁ ମୁହଁ କରିଥିବା ଭୟଙ୍କର ନରକବାସୀମାନୋକୁ ଦେଖନ୍ତି।
ନାରକାଶ୍ଚାପି ତେ ଦେଵାନ୍ସର୍ଵାନ୍ପଶ୍ଯନ୍ତି ଊର୍ଧ୍ଵଗାନ୍ । ଏତାନ୍ଯାନ୍ଯାନି ଶତଶୋ ନରକାଣି ଵିଯଦ୍ଗତେ ॥ ୨,୩.
ନରକବାସୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଉପରକୁ ଯାଇଥିବା ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନୋକୁ ଦେଖନ୍ତି। ଏପରି ଶତଶଃ ନରକ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ନରକ ଆକାଶରେ ଅଛି।
ଦିନେଦିନେ ତୁ ନରକେ ପଚ୍ଯତେ ଦହ୍ଯତେନ୍ଯତଃ । ଶୀର୍ଯତେ ଭିଦ୍ଯତେଽନ୍ଯତ୍ର ଚୂର୍ଯତେ କ୍ଲିଦ୍ଯତେନ୍ଯତଃ ॥ ୨,୩.
ନରକରେ ପ୍ରତିଦିନ ରନ୍ଧାଯାଏ, ପୋଡ଼ାଯାଏ, ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦିଆଯାଏ; ଅନ୍ୟଠାରେ ଚିରାଯାଏ, ଭାଗ କରାଯାଏ, ଚେପାଯାଏ କିମ୍ବା ଭିଜାଯାଏ।
କ୍ଵଥ୍ଯତେ ଦୀପ୍ଯତେଽନ୍ଯତ୍ର ତଥା ଵାତହତୋଽନ୍ଯତଃ । ଏକଂ ଦିନଂ ଵର୍ଷଶତପ୍ରମାଣଂ ନରକେ ଭଵେତ୍ ॥ ୨,୩.
ଅନ୍ୟଠାରେ ଉବାଯାଏ, ଜଳାଯାଏ, ବାତାସରେ ଆଘାତ ପାଏ; ଏଠାରେ ଏକ ଦିନ ନରକରେ ଏକ ଶତ ବର୍ଷ ସମାନ।
ତତଃ ସର୍ଵେଷୁ ନିସ୍ତୀର୍ଣଃ ପାପୀ ତିର୍ଯକ୍ତ୍ଵମଶ୍ନତେ । କୃମିକୀଟପତଙ୍ଗେଷୁ ସ୍ଥାଵରୈକଶଫେଷୁ ଚ ॥ ୨,୩.
ଏହି ସବୁ ଅତିକ୍ରମ କରି, ପାପୀ ତିର୍ୟକ୍ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ—କୀଟ, ପୋକ, ପତଙ୍ଗ, ଅଚଳ ପ୍ରାଣୀ କିମ୍ବା ଏକ ପାଉଁ ଥିବା ପଶୁ ଭାବେ।
ଗତ୍ଵା ଵନଗଜାଢ୍ଯେଷୁ ଗୋଷ୍ଵଷୁ ତଥୈଵ ଚ । ଖରୋଽଶ୍ଵୋଽଶ୍ଵତରୋ ଗୌରଃ ଶରଭଶ୍ଚମରୀ ତଥା ॥ ୨,୩.
ବନରେ ବନ୍ୟପଶୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ଗାଈମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ଏବଂ ଗଧା, ଘୋଡ଼ା, ଖଚ୍ଚର, ଗୌର, ଶରଭ ଓ ଚମରୀ ପଶୁଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯାଇଥାଏ।
ଏତେ ଚୈକଶଫାଃ ଷଟ୍ଚ ଶୃଣୁ ପଞ୍ଚନଖାନତଃ । ଅନ୍ଯାସୁ ବହୁପାପାସୁ ଦୁଃ ଖଦାସୁ ଚ ଯୋ ନିଷୁ ॥ ୨,୩.
ଏହିଏ ହେଉଛନ୍ତି ଛଅଟି ଏକ-ନଖୀ ପଶୁ। ଏବେ ପାଞ୍ଚଟି ପଞ୍ଚ-ନଖୀ ପଶୁ ବିଷୟରେ ଶୁଣ। ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପଶୁମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଅଧିକ ପାପୀ ଓ ଯେଉଁମାନଙ୍କ ମାଂସ ହଜମ କରିବା କଷ୍ଟକର।
ମାନୁଷ୍ଯଂ ପ୍ରାପ୍ଯତେ କୁବ୍ଜୋ କୁତ୍ସିତୋ ଵାମନୋଽପି ଵା । ଚଣ୍ଡାଲପୁକ୍କସାଦ୍ଯାସୁ ନରଯୋନିଷୁ ଜାଯତେ ॥ ୨,୩.
ମଣିଷ ଜନ୍ମ ପାଇଲେ କେବେ କୁବ୍ଜ, କୁବ୍ଜାତ୍ମା, ବା ଠିଆ ହୋଇପାରିନଥିବା ଛୋଟ ଲୋକ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ। ଚଣ୍ଡାଳ, ପୁକ୍କସ ଓ ଅନ୍ୟ ନିମ୍ନ ଜାତିରେ ମଧ୍ୟ ମଣିଷ ଭାବେ ଜନ୍ମ ହୁଏ।
ମୁହୁର୍ଗର୍ଭେ ଵସନ୍ତ୍ଯେଵ ମ୍ରିଯନ୍ତେ ଚ ମୁହୁର୍ମୁହୁଃ । ଅଵଶିଷ୍ଟେନ ପାପେନ ପୁଣ୍ଯେନ ଚ ସମନ୍ଵିତଃ ॥ ୨,୩.
ସେମାନେ ପୁଣିପୁଣି ଗର୍ଭରେ ବସିଥାନ୍ତି ଏବଂ ପୁଣିପୁଣି ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରନ୍ତି। ଅବଶିଷ୍ଟ ପାପ ଓ କିଛି ପୁଣ୍ୟ ସହିତ ସେମାନେ ଏହି ଦଶାକୁ ପାଉଥାନ୍ତି।
ତତଶ୍ଚାରୋହିଣୀଂ ଯୋନିଂ ଶୂଦ୍ରଵୈଶ୍ଯନୃପାଦିକମ୍ । ଵିପ୍ରଦେଵେନ୍ଦ୍ରତାଂ ଚାପି କଦାଚିଦଧିରୋହତି ॥ ୨,୩.
ତାପରେ ଶୂଦ୍ର, ବୈଶ୍ୟ, ରାଜା ଓ ଏପରି ଅନ୍ୟ ଜନ୍ମରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି। କେବେ କେବେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ବା ଦେବତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି।
ଏଵଂ ତୁ ପାପକର୍ମାଣୋ ନିରଯେଷୁ ପତନ୍ତ୍ଯଧଃ । ଯଥା ପୁଣ୍ଯକୃତୋ ଯାନ୍ତି ତନ୍ମେ ନିଗଦତଃ ଶୃଣୁ ॥ ୨,୩.
ଏଭଳି, ଯେମାନେ ପାପ କାମ କରନ୍ତି ସେମାନେ ନରକକୁ ପଡ଼ନ୍ତି। ଏବେ ଯେମାନେ ପୁଣ୍ୟ କାମ କରନ୍ତି ସେମାନେ କିପରି ଯାଆନ୍ତି, ମୋ ଠାରୁ ଶୁଣ।
ତେ ଯମେନ ଵିନିର୍ଦିଷ୍ଟାଂ ଯୋନିଂ ପୁଣ୍ଯଗତିଂ ନରାଃ । ପ୍ରଗୀତଗନ୍ଧର୍ଵଗଣା ନୃତ୍ଯୋତ୍ସଵସମାକୁଲାଃ ॥ ୨,୩.
ଯମ ଯେଉଁ ମଣିଷଙ୍କୁ ପୁଣ୍ୟ ଜନ୍ମ ଦେଇଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ଗାନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କ ଗୀତ ଓ ନୃତ୍ୟ ଉତ୍ସବରେ ଘିରି ରହନ୍ତି।
ହାରନୂପୁରମାଧୁର୍ଯୈଃ ଶୋଭିତାନ୍ଯମଲାନି ତୁ । ପ୍ରଯାନ୍ତ୍ଯାଶୁ ଵିମାନାନି ଦିଵ୍ଯଗନ୍ଧସ୍ରଗୁଜ୍ଜ୍ଵଲାଃ ॥ ୨,୩.
ହାର ଓ ନୂପୁରର ମାଧୁର୍ଯ୍ୟରେ ଶୋଭିତ ଏବଂ ଶୁଭ୍ର ଅଳଙ୍କାରରେ ଅଳଙ୍କୃତ ହୋଇ, ସେମାନେ ଦେବତାଙ୍କ ମାଳା ଓ ସୁଗନ୍ଧରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦିବ୍ୟ ରଥକୁ ଶୀଘ୍ର ଯାଆନ୍ତି।
ତସ୍ମାଚ୍ଚ ପ୍ରଚ୍ଯୁତା ରାଜ୍ଞାମନ୍ଯେଷାଂ ଚ ମହାତ୍ମନାମ୍ । ଜାଯନ୍ତେ ନୀରୁଜାଂ ଗେହେ ସ ଦ୍ଵୃତ୍ତିପୀରପାଲକାଃ ॥ ୨,୩.
ସେଠାରୁ ରାଜା ଓ ଅନ୍ୟ ମହାତ୍ମାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ତଳକୁ ପଡ଼ି, ସେମାନେ ନିରୋଗ ଘରରେ ଜନ୍ମ ନେଇ, ଜୀବିକା ଓ ପାଳନକାରୀ ଭାବେ ହୁଅନ୍ତି।
ଭୋଗାନ୍ସମ୍ପ୍ରାପ୍ନୁଵନ୍ତ୍ଯୁଗ୍ରାଂସ୍ତତୋ ଯାନ୍ତ୍ଯୂର୍ଧ୍ଵମନ୍ଯଥା । ଅଵରୋହିଣୀଂ ସମ୍ପ୍ରାପ୍ଯ ପୂର୍ଵଵଦ୍ଯନ୍ତି ମାନଵାଃ ॥ ୨,୩.
ସେମାନେ ଭୋଗର ଉତ୍କଟ ସୁଖ ଲାଭ କରନ୍ତି, ପରେ ଅନ୍ୟ ଉପାୟରେ ଉପରକୁ ଯାଆନ୍ତି। ଅବରୋହିଣୀ ଯୋନିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ, ପୂର୍ବବତ୍ ମଣିଷ ମଧ୍ୟରେ ଯାଆନ୍ତି।
ଜାତସ୍ଯ ମୃତ୍ଯୁଲୋକେ ଵୈ ପ୍ରାଣିନୋ ମରଣଂ ଧ୍ରୁଵମ୍ । ପାପିଷ୍ଠାନାମଦୋମାର୍ଗାଜ୍ଜୀଵୋ ନିଷ୍କ୍ରମତେ ଧ୍ରୁଵମ୍ ॥ ୨,୩.
ମଣିଷ ଜନ୍ମ ନେଲେ ଏହି ମୃତ୍ୟୁଲୋକରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ପାଇଁ ମୃତ୍ୟୁ ନିଶ୍ଚିତ। ଅତି ପାପୀମାନଙ୍କ ପଥରୁ ଆତ୍ମା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ବାହାରିଯାଏ।
ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ଲୀଯତେ ପୃଥ୍ଵୀ ଆପଶ୍ଚୈଵ ତଥାପ୍ସୁ ଚ । ତେଜସ୍ତେଜସି ଲୀଯତେ ସମୀରେ ଚ ସମୀରଣଃ ॥ ୨,୩.
ମାଟି ମାଟିରେ ଲୟ ହୁଏ, ପାଣି ପାଣିରେ ଲୟ ହୁଏ, ଅଗ୍ନି ଅଗ୍ନିରେ ଏବଂ ବାୟୁ ବାୟୁରେ ଲୟ ହୁଏ।
ଆକାଶେ ଚ ତଥାକାଶଂ ସର୍ଵଵ୍ଯାପି ନିଶାକରେ । ତତ୍ର କାମସ୍ତଥା କ୍ରୋଧଃ କାଯେ ପଞ୍ଚେନ୍ଦ୍ରିଯାଣି ଚ ॥ ୨,୩.
ଏଭଳି ଆକାଶ ଆକାଶରେ, ଯାହା ସମସ୍ତକୁ ବ୍ୟାପିଛି, ତାହାରେ ଲୟ ହୁଏ। ସେଠାରେ ଇଚ୍ଛା, କ୍ରୋଧ ଏବଂ ଶରୀରରେ ପାଞ୍ଚ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ମଧ୍ୟ ଅଛି।
ଏତେ ତାର୍କ୍ଷ୍ଯ ସମାଖ୍ଯାତା ଦେହେ ତିଷ୍ଠନ୍ତି ତସ୍କରାଃ । କାମଃ କ୍ରୋଧୋ ହ୍ଯହଙ୍କାରୋ ମନସ୍ତତ୍ରୈଵ ନାଯକଃ ॥ ୨,୩.
ହେ ତାର୍କ୍ଷ୍ୟ, ଏହାମାନେ ଶରୀରରେ ଥିବା ଚୋର ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣିତ। ଇଚ୍ଛା, କ୍ରୋଧ, ଅହଂକାର, ଏବଂ ମନ ସେମାନଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱ କରେ।