ଛିନ୍ନାନି ତେଷାଂ ଶତଶଃ ଖଣ୍ଡାନ୍ଯୈକ୍ଯଂ ଵ୍ରଜନ୍ତି ହି । ଏଵଂ ଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ଭ୍ରାମ୍ଯନ୍ତେ ପାପକର୍ମିଣଃ ॥ ୨,୩.
ସେମାନଙ୍କର ଦେହ ଶତଶଃ ଟୁକୁଡ଼ାରେ କାଟାଯାଏ, କିନ୍ତୁ ସେ ଟୁକୁଡ଼ା ଆଉଥରେ ଏକତ୍ରିତ ହୁଏ; ଏଭଳି, ପାପ କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ ହଜାର ହଜାର ବର୍ଷ ଘୂରୁଛନ୍ତି।
ତାଵଦ୍ଯାଵଦଶେଷଂ ଚ ତତ୍ପାପଂ ସଂକ୍ଷଯଂ ଗତମ୍ । ଅପ୍ରାତଷ୍ଠଂ ଚ ନରକଂ ଶୃଣୁଷ୍ଵ ଗଦତୋ ମମ ॥ ୨,୩.
ଏହି ଯନ୍ତ୍ରଣା ସେଯାଏଁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ପାପ ସମାପ୍ତ ହୁଏ, ସେଯାଏଁ ଚାଲିଥାଏ; ଏବେ ମୋ ମୁଖରୁ 'ଅପ୍ରାତଷ୍ଠ' ନାମକ ନରକ ବିଷୟରେ ଶୁଣ।
ତତ୍ରସ୍ଥୈର୍ନାରକୈର୍ଦୁଃ ଖମସହ୍ଯମନୁଭୂଯତେ । ତାନ୍ଯେଵ ତତ୍ର ଚକ୍ରାଣି ଘଟୀଯନ୍ତ୍ରାଣି ଚାନ୍ଯତଃ ॥ ୨,୩.
ସେଠାରେ ନରକବାସୀମାନେ ଏତେ ଭୟଙ୍କର ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗନ୍ତି, ଯାହା ସହିବା ଯାଏଁ କଷ୍ଟକର। ସେଠି ଏହି ଚକ୍ର ଓ ଦଳନ ଯନ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ଅନ୍ୟ ଅନ୍ୟ ରୂପରେ ମଧ୍ୟ ଅଛି।
ଦୁଃ ଖସ୍ଯ ହେତୁଭୂତାନି ପାପକର୍ମକୃତାଂ ନୃଣାମ୍ । ଚକ୍ରେଷ୍ଵାରୋପିତାଃ କେଚିଦ୍ଭାମ୍ଯନ୍ତେ ତତ୍ର ମାନଵାଃ ॥ ୨,୩.
ଏହି ଯନ୍ତ୍ରଣାଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି ଦୁଷ୍କର୍ମ କରିଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କର ଦୁଃଖର କାରଣ। କିଛି ଲୋକ ଏହି ଚକ୍ରରେ ବାନ୍ଧି ଦଳାଯାନ୍ତି।
ଯାଵଦ୍ଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ନ ତେଷାଂ ସ୍ଥିତିରନ୍ତରା । ଘଟୀଯନ୍ତ୍ରେଷୁ ବଦ୍ଵା ଯେ ବଦ୍ଧା ତୋଯଵଟୀ ଯଥା ॥ ୨,୩.
ଏହି ଦଳନ ଯନ୍ତ୍ରରେ ବାନ୍ଧା ଲୋକମାନେ ହଜାର ହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କୌଣସି ବିରାମ ପାଆନ୍ତି ନାହିଁ, ଯେପରି ଜଳଘଟ ଭଳି ଭଲଭାବେ ବାନ୍ଧାଯାଇଥାଏ।
ଭ୍ରାମ୍ଯନ୍ତେ ମାନଵା ରକ୍ତମୁଦ୍ଗିରନ୍ତଃ ପୁନଃ ପୁନଃ । ଅନ୍ତ୍ରୈର୍ମୁଖଵିନିଷ୍କ୍ରାନ୍ତୈର୍ନେତ୍ରୈରନ୍ତ୍ରାଵଲମ୍ବିଭୈଃ ॥ ୨,୩.
ମାନବମାନେ ଘୁରାଯାଉଛନ୍ତି, ପୁନିପୁନି ରକ୍ତ ବାନ୍ତି ଦେଉଛନ୍ତି, ତାଙ୍କର ଆନ୍ତ୍ର ପଟି ମୁହଁରୁ ବାହାରୁଛି, ଚକ୍ଷୁ ଆନ୍ତ୍ର ଝୁଲି ରହିଛି।
ଦୁଃ ଖାନି ପ୍ରାପ୍ନୁଵନ୍ତୀହ ଯାନ୍ଯସହ୍ଯାନି ଜନ୍ତୁଭିଃ । ଅସିପତ୍ରଵନଂ ନାମ ନରକଂ ଶୃଣୁ ଚାପରମ୍ ॥ ୨,୩.
ଏଠାରେ ସେମାନେ ଏମିତି ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗନ୍ତି, ଯାହା ଅନ୍ୟ ପ୍ରାଣୀମାନେ ମଧ୍ୟ ସହିପାରିବେ ନାହିଁ। ଏବେ ଆଉ ଏକ ନରକ, ଯାହାକୁ ତଳୱାରପତ୍ର ଅଟା ଭାବରେ କୁହାଯାଏ, ସେ ବିଷୟରେ ଶୁଣ।
ଯୋଜନାନାଂ ସହସ୍ରଂ ଯୋ ଜ୍ଵଲତ୍ଯଗ୍ନ୍ଯାଶୃତାଵନିଃ । ସପ୍ତତୀଵ୍ରକରାଶ୍ଚୈଣ୍ଡର୍ଯତ୍ର ତୀଵ୍ର ସୁଦାରୁଣେ ॥ ୨,୩.
ଏଠି ଏକ ଦେଶ ଅଛି, ଯାହାର ପ୍ରସ୍ତାର ହଜାର ଯୋଜନା, ଚାରିପାଖରେ ଅଗ୍ନିରେ ଜଳୁଛି। ସେଠି ସତରେ ଭୟଙ୍କର ଓ ଦୟାହୀନ ସତରି ରକ୍ଷକ ଅଛନ୍ତି।
ପ୍ରତପନ୍ତି ସଦା ତତ୍ର ପ୍ରାଣିନୋ ନରକୌକସଃ । ତନ୍ମଧ୍ଯେ ଚରଣଂ ଶୀତସ୍ନିଗ୍ଧପତ୍ରଂ ଵିଭାଷ୍ଯତେ ॥ ୨,୩.
ସେଠି ନରକବାସୀମାନେ ସବୁବେଳେ ଜଳିଯାଉଛନ୍ତି। ଏହି ଭୟଙ୍କର ସ୍ଥାନର ମଧ୍ୟରେ ଏକ ପଥ ଦେଖାଯାଏ, ଯାହା ଶୀତଳ ଓ ତେଲା ଗଛପତ୍ରରେ ଢାକା।
ପତ୍ରାଣି ଯତ୍ର ଖଣ୍ଡାନି ଫଲାନାଂ ପକ୍ଷିସତ୍ତମ । ଶ୍ଵାନଶ୍ଚ ତତ୍ର ସୁବଲାଶ୍ଚରନ୍ତ୍ଯାମିଷଭୋଜନାଃ ॥ ୨,୩.
ଏଠି ଗଛପତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଧାରର, ଫଳର ପର ଭଳି। ଏଠି ଶକ୍ତିଶାଳୀ କୁକୁରମାନେ ମାଂସ ଖାଇ ଘୁରୁଛନ୍ତି।
ମହାଵକ୍ତ୍ରା ମହାଦଂଷ୍ଟ୍ରା ଵ୍ଯାଘ୍ରା ଇଵ ମହାବଲାଃ । ତତଶ୍ଚ ଵନମାଲୋକ୍ଯ ଶିଶିରଚ୍ଛାଯମଗ୍ରତଃ ॥ ୨,୩.
ସେମାନଙ୍କର ବଡ଼ ବଡ଼ ମୁଁହ ଓ ଦାଁତ, ବଘ ଭଳି ଶକ୍ତିଶାଳୀ। ସେମାନେ ଆଗରେ ଥିବା ଶୀତଳ ଛାୟା ଦେଖିବାକୁ ପାଉଛନ୍ତି।
ପ୍ରଯାନ୍ତି ପ୍ରାଣିନସ୍ତତ୍ର କ୍ଷୁତ୍ତାପପରିପୀଡିତାଃ । ମାତର୍ଭ୍ରାତସ୍ତାତ ଇତି କ୍ରନ୍ଦମାନାଃ ସୁଦୁଃ ଖିତାଃ ॥ ୨,୩.
ଖାଦ୍ୟ ଓ ପାନୀୟ ଅଭାବରେ ଦୁଃଖିତ ପ୍ରାଣୀମାନେ ସେଠିକୁ ଯାଉଛନ୍ତି, 'ମାଆ! ଭାଇ! ବାପା!' ବୋଲି କାନ୍ଦୁଛନ୍ତି।
ଦହ୍ଯମାନାଙ୍ଘ୍ରିଯୁଗଲା ଧରଣିସ୍ଥେନ ଵହ୍ନିନା । ତେଷାଂ ଗତାନାଂ ତତ୍ରାପି ଅତି ଶୀତିଃ ସମୀରଣଃ ॥ ୨,୩.
ସେମାନଙ୍କର ପାଉଁ ତଳେ ଥିବା ଅଗ୍ନିରେ ଜଳିଯାଉଛି। ସେମାନେ ସେଠି ପହଞ୍ଚିଲେ ବହୁତ ଶୀତଳ ପବନ ବହିଯାଏ।
ପ୍ରଵାତି ତେନ ପାତ୍ଯନ୍ତେ ତେଷାଂ ଖଡ୍ଗାସ୍ତଥୋପରି । ଛିନ୍ନାଃ ପତନ୍ତି ତେ ଭୂମୌ ଜ୍ଵଲତ୍ପାଵକସଂଚଯେ ॥ ୨,୩.
ସେଇ ପବନରେ ଉପରୁ ତଳୱାର ଝରିପଡ଼େ, ତାଙ୍କୁ କାଟି ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରି ଜଳୁଥିବା ଅଗ୍ନି ଉପରେ ପକାଯାଏ।
ଲେଲିହ୍ଯମାନେ ଚାନ୍ଯତ୍ର ତପ୍ତାଶେଷମହୀତଲେ । ସାରମେଯାଶ୍ଚ ତେ ଶୀଘ୍ରଂ ଶାତଯନ୍ତି ଶରୀରତଃ ॥ ୨,୩.
ଅନ୍ୟ ଏକ ସ୍ଥାନରେ ଜମିନିକୁ ଅଗ୍ନି ଚାଟୁଛି, ଶୀଘ୍ର ଶୁଆମାନେ ତାଙ୍କର ଦେହ ଚିରି ଖାଉଛନ୍ତି।
ତେଷାଂ ଖଣ୍ଡାନ୍ଯନେକାନି ରୁଦତାମତିଭୀଷଣେ । ଅସିପତ୍ରଵନଂ ତାତ ମଯୈତତ୍ପରିକୀର୍ତିତମ୍ ॥ ୨,୩.
ତାଙ୍କର ଅନେକ ଦେହଅଂଶ ଭୟଙ୍କର ଭାବରେ କାନ୍ଦୁଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ ଛିଟିଯାଏ। ପ୍ରିୟ, ଏହି ତଳୱାରପତ୍ର ଅଟା ନରକର ବର୍ଣ୍ଣନା ମୁଁ କଲି।
ଅତଃ ପରଂ ଭୀମତରଂ ତପ୍ତକୁଂଭଂ ନିବୋଧ ମେ । ସମନ୍ତତସ୍ତପ୍ତକୁମ୍ଭା ଵହ୍ନିଜ୍ଵାଲାସମନ୍ଵିତାଃ ॥ ୨,୩.
ଏବେ ମୋ ଠାରୁ ଆଉ ଭୟଙ୍କର ତପ୍ତ କୁମ୍ଭ ନରକ ବିଷୟରେ ଶୁଣ। ସେଠି ଚାରିପାଖରେ ଜଳୁଥିବା ଅଗ୍ନି ଭରା ବଡ଼ ବଡ଼ କୁମ୍ଭ ରହିଛି।
ଜ୍ଵଲଦଗ୍ନିଚଯାସ୍ତପ୍ତତୈଲାଯଶ୍ଚୂର୍ଣପୂରିତାଃ । ଏଷୁ ଦୁଷ୍କୃତକର୍ମାଣୋ ଯାମ୍ଯୈଃ କ୍ଷିପ୍ତା ହ୍ଯଧୋମୁଖାଃ ॥ ୨,୩.
ଏହି କୁମ୍ଭଗୁଡ଼ିକ ଜଳୁଥିବା ତେଲ ଓ ଧାତୁ ଚୁର୍ଣ୍ଣରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ। ଯମର ସେବକମାନେ ଦୁଷ୍କର୍ମୀମାନେକୁ ଏଠିରେ ମୁଣ୍ଡ ନିମ୍ନକରି ଛାଡ଼ିଦିଅନ୍ତି।
କ୍ଵାଥ୍ଯନ୍ତେ ଵିସ୍ଫୁଟଦ୍ଗାତ୍ରା ଗଲନ୍ମଜ୍ଜାଜଲାନ୍ଵିତାଃ । ସ୍ଫୁଟତ୍କପାଲେନତ୍ରାସ୍ଥିଚ୍ଛିଦ୍ଯମାନା ଵିଭୀଷଣୈଃ ॥ ୨,୩.
ସେଠି ତାଙ୍କର ଦେହ ଫାଟିଯାଏ, ମଜ୍ଜା ଓ ରସ ଗଳିଯାଏ, ଭୟଙ୍କର ଆଘାତରେ ମୁଣ୍ଡ ଓ ହାଡ଼ ଭାଙ୍ଗିଯାଏ।
ଗୃଧ୍ରୈରୁତ୍ପାଟ୍ଯ ମୁଚ୍ଯନ୍ତେ ପୁନସ୍ତେଷ୍ଵେଵ ଵେଗିତୈଃ । ପୁନଶ୍ଚିମଚିମାଯନ୍ତେ ତୈଲନୈକ୍ଯଂ ଵ୍ରଜନ୍ତି ଚ ॥ ୨,୩.
ଗୃଧ୍ରମାନେ ତାଙ୍କୁ ଚିରି ବାହାର କରି ଛାଡ଼ିଦିଅନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ପୁଣି ସେମାନେ ତେଜରେ ଆସି ଏହି କୁମ୍ଭରେ ପକାଯାନ୍ତି, ଏଭଳି ତେଲ ସହିତ ମିଶିଯାନ୍ତି।
ଦ୍ରଵୀଭୂତୈଃ ଶିରୋଗାତ୍ରୈଃ ସ୍ନାଯୁମାଂସତ୍ଵଗାସ୍ଥିଭିଃ । ତତୋ ଯାମ୍ଯୈର୍ନରୈରାଶୁ ଦର୍ଵ୍ଯାଘଟ୍ଟନଘଟ୍ଟିତାଃ ॥ ୨,୩.
ମଣିଷମାନଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ ଓ ଦେହ, ସହିତ ସନ୍ଧି, ମାଂସ, ଚର୍ମ ଓ ହାଡ଼ ଗଳିଯାଇଥିବାବେଳେ, ତାଙ୍କୁ ଯମର ଦୂତମାନେ ବଡ଼ ଚମଚ ଦ୍ୱାରା ତେଜରେ ମାରି, ପୁନିପୁନି ଦୁଃଖ ଦେଇଥାନ୍ତି।
କୃତାଵର୍ତେ ମହାତୈଲେ କ୍ଵାଥ୍ଯନ୍ତେ ପାପକର୍ମିଣଃ । ଏଷ ତେ ଵିସ୍ତରେଣୋକ୍ତସ୍ତପ୍ତକୁମ୍ଭୋ ମଯା ଖଗ ॥ ୨,୩.
ପାପ କରିଥିବା ଲୋକମାନେ ବଡ଼ ତେଲର ଡେଗରେ ଗରମ କରାଯାନ୍ତି, ପୁନିପୁନି ଉଲଟାଯାନ୍ତି; ଏହି ତପ୍ତ କୁମ୍ଭ ନରକ ବିସ୍ତାରରେ ତୁମକୁ କହିଲି, ଓ ପକ୍ଷୀ।
ଆଦିମୋ ରୌରଵଃ ପ୍ରୋକ୍ତୋ ମହାରୌରଵକୋଽପରଃ । ଅତିଶୀତସ୍ତୃତୀଯସ୍ତୁ ଚତୁର୍ଥୋ ହି ନିକୃନ୍ତନଃ ॥ ୨,୩.
ପ୍ରଥମ ନରକକୁ ରୌରବ ବୋଲାଯାଏ, ଦ୍ୱିତୀୟଟି ମହାରୌରବ, ତୃତୀୟଟି ଅତିଶୀତ, ଚତୁର୍ଥଟି ହେଉଛି ନିକୃନ୍ତନ।
ଅପ୍ରତିଷ୍ଠଃ ପଞ୍ଚମଃ ସ୍ଯାଦସିପତ୍ରଵନୋଽପରଃ । ସପ୍ତମସ୍ତପ୍ତକୁମ୍ଭସ୍ତୁ ସପ୍ତୈତେ ନରକା ମତାଃ ॥ ୨,୩.
ପଞ୍ଚମଟି ଅପ୍ରତିଷ୍ଠ, ଷଷ୍ଠଟି ଅସିପତ୍ରବନ, ସପ୍ତମଟି ତପ୍ତକୁମ୍ଭ; ଏହି ସାତଟିକୁ ନରକ ବୋଲି ମନାଯାଏ।
ଶ୍ରୂଯନ୍ତେନ୍ଯାନ୍ଯପି ତଥା ନରକାଣି ନରାଧମାଃ । କର୍ମଣାଂ ତାରତମ୍ଯେନ ତେଷୁତେଷୁ ପତନ୍ତି ହି ॥ ୨,୩.
ଏହା ସହିତ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ନରକମଧ୍ୟ ଶୁଣାଯାଏ; ମନୁଷ୍ୟମାନେ ନିଜ କର୍ମର ଫଳ ଅନୁଯାୟୀ ଏହି ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ନରକକୁ ପଡ଼ନ୍ତି।
ତଥା ହି ନରକୋ ରୋଧଃ ଶୂକରସ୍ତାଲ ଏଵ ଚ । ତପ୍ତକୁମ୍ଭୋ ମହାଜ୍ଵାଲଃ ଶବଲୋଽଥ ଵିମୋହନଃ ॥ ୨,୩.
ଏଭଳି ନରକଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି: ରୋଧ, ଶୂକର, ତାଳ, ତପ୍ତକୁମ୍ଭ, ମହାଜ୍ୱାଳା, ଶବଳ ଓ ବିମୋହନ।
କ୍ରିମିଶ୍ଚ କ୍ରିମଭକ୍ଷଶ୍ଚ ଲାଲାଭକ୍ଷୋ ଵିଷଞ୍ଜନଃ । ଅଧଃ ଶିରାଃ ପୂଯଵହୋ ରୁଧିରାନ୍ଧଶ୍ଚ ଵିଡ୍ରଭୁଜଃ ॥ ୨,୩.
ଏହା ସହିତ କ୍ରିମି, କ୍ରିମିଭକ୍ଷ, ଲାଳାଭକ୍ଷ, ବିଷଞ୍ଜନ, ଅଧଃଶିରା, ପୂୟବହ, ରୁଧିରାନ୍ଧ ଓ ବିଡ଼ଭୁଜ ନରକମଧ୍ୟ ଅଛି।
ତଥା ଵୈତରଣୀ ସୂ (ମୂ) ମସିପତ୍ରଵନଂ ତଥା । ଅଗ୍ନିଜ୍ଵାଲୋ ମହାଘୋରଃ ସନ୍ଦଂଶୋ ଵାପ୍ଯଭୋଜନଃ ॥ ୨,୩.
ଏହିପରି ଭାବରେ ବୈତରଣୀ, ସୁମୂ (କିମ୍ବା ମୂମସିପତ୍ରବନ), ଅଗ୍ନିଜ୍ୱାଳା, ମହାଘୋର, ସନ୍ଦଂଶ ଓ ବାପ୍ୟଭୋଜନ ନରକ ମଧ୍ୟ ଅଛି।
ତମଶ୍ଚ କାଲସୂତ୍ରଂ ଚ ଲୋହଶ୍ଚାପ୍ଯଭିଦସ୍ତଥା । ଅପ୍ରତିଷ୍ଠୋଽପ୍ଯଵୀଚିଶ୍ଚ ନରକା ଏଵମାଦଯଃ ॥ ୨,୩.
ତମ, କାଳସୂତ୍ର, ଲୋହ, ଅଭିଦ, ଅପ୍ରତିଷ୍ଠ ଓ ଅବୀଚି ମଧ୍ୟ ମୁଖ୍ୟ ନରକ ଅଟେ।
ତାମସା ନରକାଃ ସର୍ଵେ ଯମସ୍ଯ ଵିଷଯେ ସ୍ଥିତାଃ । ଯେଷୁ ଦୁଷ୍କୃତକର୍ମାଣଃ ପତନ୍ତି ହି ପୃଥକ୍ପୃଥକ୍ ॥ ୨,୩.
ଏହି ସମସ୍ତ ନରକ ଅନ୍ଧକାରରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଯମଙ୍କ ଅଧିନରେ ଅଛି; ଯେଉଁମାନେ ଦୁଷ୍କର୍ମ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ନିଜ ନିଜ କର୍ମ ଅନୁଯାୟୀ ଏଠାରେ ପଡ଼ନ୍ତି।