ମୂତ୍ରକୃଚ୍ଛ୍ରୀ ଦୂଷକସ୍ତୁ କନ୍ଯାଯାଃ କ୍ଲୀବତାମିଯାତ୍ । ଦ୍ଵୀପୀ ସ୍ଯାଦ୍ଵେଦଵିକ୍ରେତା ଵରାହୋଽଯାଜ୍ଯଯାଜକଃ ॥ ୨,୨.
ମୁତ୍ର ଦୂଷଣ କରିଥିବା ଲୋକ ଜନାନୀ ପ୍ରତି ଅସମର୍ଥ ହୁଏ; ବେଦ ଚୋରି କଲେ ଶିଆଳ ହୁଏ; ଅନୁମତି ବିନା ଯଜ୍ଞ କଲେ ବନ୍ଦର ହୁଏ।
ଯତସ୍ତତୋଽଶ୍ରନ୍ମାର୍ଜାରୋ ଖଦ୍ଯୋତୋ ଵହଦାହକଃ । କୃମିଃ ପର୍ଯୁଷିତାଦଃ ସ୍ଯାନ୍ମତ୍ସରୀ ଭ୍ରମରୋ ଭଵେତ୍ ॥ ୨,୨.
ଅବଶିଷ୍ଟ ଖାଇଲେ ବିଲାଇ ହୁଏ; ଅଗ୍ନି ବୋହିଲେ ଜୁଗନ୍ତି ହୁଏ; ବାସି ଖାଦ୍ୟ ଖାଇଲେ କୀଟ ହୁଏ; ଇର୍ଷ୍ୟା କରିଥିବା ଲୋକ ମଧୁମକ୍ଷୀ ହୁଏ।
ଅଗ୍ନ୍ଯୁତ୍ସାଦୀ ତୁ କୁଷ୍ଠୀ ସ୍ଯାଦଦତ୍ତାଽଦାନତୋ ଵୃଷଃ । ସର୍ପୋ ଗୋହାରକୋଽନ୍ନସ୍ଯ ହାରକଃ ସ୍ଯାଦଜୀର୍ଣଵାନ୍ ॥ ୨,୨.
ଅଗ୍ନି ନଷ୍ଟ କଲେ କୁଷ୍ଠ ହୁଏ; ଅନ୍ୟର ଦିଆଯାଇନଥିବା ଜିନିଷ ନେଲେ ବୃଷଭ ହୁଏ; ଗାଈ ଚୋରି କଲେ ସାପ ହୁଏ; ଅନ୍ନ ଚୋରି କଲେ ଅଜୀର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ।
ଜଲହାରୀ ତୁ ମତ୍ସ୍ଯଃ ସ୍ଯାତ୍କ୍ଷୀରହାରୀ ବଲାକିକା । ଅନ୍ନଂ ପର୍ଯୁଷିତଂ ଵିପ୍ରେ ପ୍ରଦଦତ୍କୁବ୍ଜତାଂ ଵ୍ରଜେତ୍ ॥ ୨,୨.
ପାଣି ଚୋରି କଲେ ମାଛ ହୁଏ; ଦୁଧ ଚୋରି କଲେ ବକ ହୁଏ; ବ୍ରାହ୍ମଣ ବାସି ଖାଦ୍ୟ ଦେଲେ କୁବ୍ଜ ହୁଏ।
ଫଲାନି ହରତେ ଯସ୍ତୁ ସନ୍ତତିର୍ମ୍ରିଯତେ ଖଗ । ଅଦତ୍ତ୍ଵା ଭକ୍ଷ୍ଯମଶ୍ରାତି ହ୍ଯନପତ୍ଯୋ ଭଵେନ୍ନରଃ ॥ ୨,୨.
ଫଳ ଚୋରି କଲେ ପକ୍ଷୀ ଭାବେ ସନ୍ତାନ ମୃତ୍ୟୁ ହୁଏ; ଦେଇନଥିବା ଭୋଜନ ଖାଇଲେ ସନ୍ତାନହୀନ ହୁଏ।
ପ୍ରଵଜ୍ଯାଗମନାଦ୍ରାଜନ୍ ଭଵେନ୍ମରୁପିଶାଚକଃ । ଚାତକୋ ଜଲହର୍ତା ସ୍ଯାଜ୍ଜନ୍ମାନ୍ଧଃ ପୁଂସ୍ତକଂ ହରନ୍ ॥ ୨,୨.
ହେ ରାଜା, ସନ୍ନ୍ୟାସ ନେଇ ପୁଣି ଘରକୁ ଫେରିଲେ ପିଶାଚ ହୁଏ; ପାଣି ଚୋରି କଲେ ଚାତକ ହୁଏ; ପୁସ୍ତକ ଚୋରି କଲେ ଜନ୍ମଠାରୁ ଅନ୍ଧ ହୁଏ।
ପ୍ରତିଶ୍ରୁତ୍ଯ ଦ୍ଵିଜେଭ୍ଯୋର୍ଽଥମଦଦଜ୍ଜମ୍ବୁକୋ ଭଵେତ୍ । ପରିଵାଦାଦିଜାତୀନାଂ ଲଭତେ କାଚ୍ଛପୀଂ ତନୁମ୍ ॥ ୨,୨.
ଯେଉଁମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଧନ ଦେବାକୁ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦେଇ ଦେଇନାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ଶିଆଳ ହୋଇ ଜନ୍ମନେଇଥାନ୍ତି । ଯେଉଁମାନେ ଅପବାଦ ଓ ଏହା ପରି ଦୁଷ୍କର୍ମରେ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ କଚ୍ଛପ ଶରୀର ପାଆନ୍ତି ।
ଦୁର୍ଭଗଃ ଫଲଵିକ୍ରେତା ଵୃକଶ୍ଚ ଵୃଷଲୀପତିଃ । ମାର୍ଜାରୋଽଗ୍ନିଂ ପଦା ସ୍ପୃଷ୍ଟ୍ଵା ରୋଗଵାନ୍ପରମାଂସଭୁକ୍ ॥ ୨,୨.
ଅଭାଗା ଫଳ ବିକ୍ରେତା, ବଘ, ନିମ୍ନଜାତି ଜନନୀର ସ୍ୱାମୀ, ଯେଉଁ ବିଲେଇ ପାଏଁ ଅଗ୍ନି ଛୁଏ, ଓ ଯେଉଁମାନେ ପର ମାଂସ ଖାଆନ୍ତି—ସେମାନେ ସବୁ ରୋଗରେ ପୀଡ଼ିତ ହୁଅନ୍ତି ।
ଜଲପ୍ରସ୍ତ୍ରଵଣଂ ଯସ୍ତୁ ଭିନ୍ଦ୍ଯାନ୍ମତ୍ସ୍ଯୋ ଭଵେନ୍ନରଃ । ହରେଃ କଥାଂ ନ ଶୃଣ୍ଵନ୍ତି ଯେ ନ ସାଧୁଜନସ୍ତଵମ୍ ॥ ୨,୨.
ଯେଉଁ ମଣିଷ ଜଳ ଚାନେଲ ଭାଙ୍ଗିଦେଇଥାଏ, ସେ ମାଛ ହୋଇ ଜନ୍ମନେଇଥାଏ । ଯେଉଁମାନେ ହରିଙ୍କ କଥା କିମ୍ବା ସଜ୍ଜନଙ୍କ ସ୍ତୁତି ଶୁଣନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ କେବେ ଭଲ ଲୋକ ମାନ୍ୟ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ ।
ତାନ୍ନରାନ୍କର୍ଣମୂଲୋଽଯଂ ଵ୍ଯାପ୍ନୁଯାନ୍ନେତରାଞ୍ଜନାନ୍ । ପରସ୍ଯାନନସଂସ୍ଥଂ ଯୋ ଗ୍ରାସଂ ହରି ମନ୍ଦଧୀଃ ॥ ୨,୨.
ଏହି କାନର ମୂଳ ଯେଉଁମାନେ ଶୁଣନ୍ତି ନାହିଁ ସେମାନଙ୍କୁ ପୀଡ଼ା ଦେଇଥାଏ । ଯେଉଁ ମୂଢ଼ ମଣିଷ ପରର ମୁହଁରୁ ଖାଦ୍ୟ ଛିନିନେଇଥାଏ, ସେ ବାନର ହୋଇ ଜନ୍ମନେଇଥାଏ ।
ଦେଵୋପକରଣାନ୍ଯେନଂ ଗଣ୍ଡମାଲିନମୀହତେ । ଦମ୍ଭେନାଚରତେ ଧର୍ମଂ ଗଜଚର୍ମା ଭଵେତ୍ତୁ ସଃ ॥ ୨,୨.
ଯେଉଁମାନେ ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଉପକରଣ ଲୋଭ କରନ୍ତି କିମ୍ବା ଢୋଙ୍ଗରେ ଧର୍ମ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ହାତୀ ଚର୍ମ ପିନ୍ଧିଥିବା ଭଳି ହୋଇ ଜନ୍ମନେଇଥାନ୍ତି ।
ଶିରୋଽର୍ତିପ୍ରମୁଖା ରୋଗା ଯାନ୍ତି ଵିଶ୍ଵାସଘାତକମ୍ । ଲିଙ୍ଗପୀଡୀ ଶିଵସ୍ଵଂ ଚ ଶିଵନିର୍ମାଲ୍ଯମେଵ ଚ ॥ ୨,୨.
ଯେଉଁମାନେ ବିଶ୍ୱାସ ଭଙ୍ଗ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମୁଣ୍ଡ ବେଦନା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମୁଖ୍ୟ ରୋଗରେ ପୀଡ଼ିତ ହୁଅନ୍ତି । ଯେଉଁମାନେ ଲିଙ୍ଗ, ଶିବଙ୍କ ସମ୍ପତ୍ତି କିମ୍ବା ଶିବଙ୍କ ପବିତ୍ର ଅବଶେଷକୁ କ୍ଷତି କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଦୁଃଖ ଭୋଗନ୍ତି ।
ସ୍ତ୍ରିଯୋଽପ୍ଯନେନ ମାର୍ଗେଣ ହୃତ୍ଵା ଦୋଷମଵାପ୍ନୁଯୁଃ । ଏତେଷାମେଵ ଜନ୍ତୂନାଂ ଭାର୍ଯାତ୍ଵମୁପଜାଯତେ ॥ ୨,୨.
ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ପଥ ଅନୁସରି ଏପରି ଦୋଷ କଲେ ପାପରେ ଲିପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି । ସେମାନେ ଏହି ପୂର୍ବ ଉଲ୍ଲେଖିତ ପଶୁମାନଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା ଭାବେ ଜନ୍ମନେଇଥାନ୍ତି ।
ଭୋଗାନ୍ତେ ନରକସ୍ଯୈତତ୍ସର୍ଵମିତ୍ଯଵଧାରଯ । ଖଘ ପ୍ରଦର୍ଶ୍ଯମେତତ୍ତୁ ମଯୋକ୍ତଂ ତେ ସମାସତଃ । ଦ୍ରଵ୍ଯପ୍ରକାରା ହି ଯଥା ତଥୈଵ ପ୍ରାଣିଜାତଯଃ ॥ ୨,୨.
ଭୋଗ ଶେଷରେ ଏହି ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ନରକରେ ମିଳେ ବୋଲି ଜାଣ । ହେ ପକ୍ଷୀ, ମୁଁ ତୋତେ ସାରଂଶରେ ଏହା ଦେଖାଇଲି । ଯେପରି ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଦ୍ରବ୍ୟ ଅଛି, ସେପରି ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ପ୍ରାଣୀ ଜନ୍ମ ମଧ୍ୟ ଅଛି ।
ଏଵଂ ଵିଚିତ୍ରୈର୍ନିଜକର୍ମଭିର୍ନୃଣାଂ ସୁଖସ୍ଯ ଦୁଃ ଖସ୍ଯ ଚ ଜନ୍ମନାମପି । ଵୈଚିତ୍ର୍ଯମୁକ୍ତଂ ଶୁଭକର୍ମତଃ ଶୁଭଂ ତଥାଶୁଭାଚ୍ଚାଶୁଭମୀରଯନ୍ତି ॥ ୨,୨.
ଏଭଳି ନିଜ ନିଜ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ମଣିଷମାନେ ଜନ୍ମରେ ସୁଖ ଓ ଦୁଃଖର ବିଭିନ୍ନତା ଅନୁଭବ କରନ୍ତି । ଭଲ କର୍ମରୁ ଭଲ ଫଳ ଓ ଖରାପ କର୍ମରୁ ଖରାପ ଫଳ ମିଳେ ।
ଏତତ୍ତେ ସର୍ଵଂମାଖ୍ଯାତଂ ଯତ୍ପୃଷ୍ଟୋଽହମିହ ତ୍ଵଯା ॥ ୨,୨.
ତୁମେ ଯାହା ପଚାରିଥିଲ, ମୁଁ ଏଠାରେ ସମସ୍ତ କଥା ତୁମକୁ କହିଦେଲି ।
ଶ୍ରୀଗରୁଡମହାପୁରାଣମ୍ ୩ ସୂତ ଉଵାଚ । ଏଵମୁତ୍ସାହିତଃ ପକ୍ଷୀ ସ୍ଵରୂପଂ ନିରଯସ୍ଯ ତୁ । ପପ୍ରଚ୍ଛନରକାଣ୍ଯେଵଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଚୋତ୍କୂଲିତାନ୍ତରଃ ॥ ୨,୩.
ସୂତ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ: ଏଭଳି ଉତ୍ସାହିତ ହୋଇ, ପକ୍ଷୀ ଏହି କଥା ଶୁଣି ମନରେ ଉତ୍କଣ୍ଠିତ ହୋଇ, ନରକର ରୂପ ବିଷୟରେ ପଚାରିଲେ ।
ଗରୁଡ ଉଵାଚ । ନରକାଣାଂ ସ୍ଵରୂପଂ ମେ ଵଦ ଯେଷୁ ଵିକର୍ମିଣଃ । ପାତ୍ଯନ୍ତେ ଦୁଃ ଖଭୂଯିଷ୍ଠାସ୍ତେଷାଂ ଭେଦାଂଶ୍ଚ କୀର୍ତଯ ॥ ୨,୩.
ଗରୁଡ଼ ପଚାରିଲେ: ଯେଉଁ ନରକରେ ପାପୀମାନେ ପକେଇଦିଯାନ୍ତି, ସେହି ନରକର ରୂପ ଓ ପ୍ରକାର ବିଷୟରେ ମୋତେ କୁହ ।
ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ । ନରକାଣାଂ ସହସ୍ରାଣି ଵର୍ତନ୍ତେ ହ୍ଯରୁଣାନୁଜ । ଶକ୍ଯଂ ଵିସ୍ତରତୋ ନୈଵ ଵକ୍ତୁଂ ପ୍ରାଧାନ୍ଯତୋ ବ୍ରୁଵେ ॥ ୨,୩.
ଭଗବାନ କହିଲେ: ହେ ଅରୁଣଙ୍କ ଭାଇ, ହଜାର ହଜାର ନରକ ଅଛି । ସମସ୍ତଙ୍କ ବିସ୍ତୃତ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିପାରିବି ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ମୁଁ ପ୍ରଧାନ ଗୁଡ଼ିକୁ କହିବି ।
ରୌରଵଂ ନାମ ନରକଂ ମୁଖ୍ଯଂ ତଦ୍ଵୈନିବୋଧ ମେ । ରୌରଵେ କୂଟସାକ୍ଷୀ ତୁ ଯାତି ଯଶ୍ଚାନୃତୀ ନରଃ ॥ ୨,୩.
ମୋ ଠାରୁ ଜାଣ, ରୌରବ ନାମକ ନରକ ସବୁଠାରୁ ପ୍ରଧାନ । ଏହି ରୌରବରେ ମିଥ୍ୟା ସାକ୍ଷୀ ଓ ମିଥ୍ୟାବାଦୀମାନେ ପକାଯାନ୍ତି ।
ଯୋଜନାନାଂ ସହସ୍ରେ ଦ୍ଵେ ରୌରଵୋ ହି ପ୍ରମାଣତଃ । ଜାନୁମାତ୍ରପ୍ରମାଣଂ ତୁ ତତ୍ର ଗର୍ତଂ ସୁଦୁସ୍ତରମ୍ ॥ ୨,୩.
ରୌରବ ଦୁଇ ହଜାର ଯୋଜନା ଲମ୍ବା । ସେଠାରେ ଜାଙ୍ଘ ଉଚ୍ଚତାର ଏକ ଗଭୀର ଗର୍ତ୍ତ ଅଛି, ଯାହା ଅତି କଷ୍ଟରେ ଅତିକ୍ରମ କରିହେବ ।
ତତ୍ରାଙ୍ଗାରଚଯୌଘେନ କୃତଂ ତଦ୍ଧରଣୀସମମ୍ । ତତ୍ରାଗ୍ନିନା ସୁତୀଵ୍ରେଣ ତାପିତାଙ୍ଗାରଭୂମିନା ॥ ୨,୩.
ସେଠାରେ ଜମିନ ସହିତ ସମତଳ ଭାବେ ଜଳନ୍ତା କଠାର ଢେର ଛଡ଼ାଯାଇଛି । ସେଠାର ଭୂମି ତୀବ୍ର ଅଗ୍ନିରେ ତାପିତ ।
ତନ୍ମଧ୍ଯେ ପାପକର୍ମାଣଂ ଵିମୁଞ୍ଚନ୍ତି ଯମାନୁଗାଃ । ସ ଦହ୍ଯମାନସ୍ତୀଵ୍ରେଣ ଵହ୍ନିନା ପରିଧାଵତି ॥ ୨,୩.
ସେହି ମଧ୍ୟରେ ଯମଙ୍କର ସେବକମାନେ ପାପୀମାନେକୁ ଛାଡ଼ିଦିଅନ୍ତି । ସେମାନେ ତୀବ୍ର ଅଗ୍ନିରେ ପୁଡ଼ି ଘୂରୁଅନ୍ତି ।
ପଦେପଦେ ଚ ପାଦୋଽସ୍ଯ ସ୍ଫୁଟ୍ଯତେ ଶୀର୍ଯତେ ପୁନଃ । ଅହୋରାତ୍ରେଣୋଦ୍ଧରଣଂ ପାଦନ୍ଯାସେନ ଗଚ୍ଛତି ॥ ୨,୩.
ପ୍ରତିଟି ପଦକ୍ଷେପରେ ସେମାନଙ୍କ ପାଦ ଫାଟିଯାଏ ଓ ପୁଣି ଖସିଯାଏ । ଏକ ଦିନ ଓ ରାତି ମଧ୍ୟରେ, ପାଦ ରଖି ରଖି ସେମାନେ ଆଗକୁ ବଢ଼ନ୍ତି ।
ଏଵଂ ସହସ୍ରଂ ଵିସ୍ତୀର୍ଣଂ ଯୋଜନାନାଂ ଵିମୁଚ୍ଯତେ । ତତୋଽନ୍ଯତ୍ପାପଶୁଦ୍ଧ୍ଯର୍ଥଂ ତାଦୃଙ୍ନିରଯମୃଚ୍ଛତି ॥ ୨,୩.
ଏଭଳି ହଜାର ଯୋଜନା ଦୂର ଅଞ୍ଚଳରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ; ପରେ ଅନ୍ୟ ପାପ ଶୁଦ୍ଧି ପାଇଁ, ସେଠାରୁ ଆଉ ଏମିତି ଏକ ନରକକୁ ଯିବାକୁ ପଡ଼େ।
ରୌରଵସ୍ତେ ସମାଖ୍ଯାତଃ ପ୍ରଥମୋ ନରକୋ ମଯା । ମହାରୌରଵସଂଜ୍ଞଂ ତୁ ଶୃଣୁଷ୍ଵ ନରକଂ ଖଗ ॥ ୨,୩.
ମୁଁ ତୁମକୁ ପ୍ରଥମ ନରକ ରୌରବ ବିଷୟରେ କହିଛି; ବଡ଼ ପକ୍ଷୀ, ଏବେ ମହାରୌରବ ନାମକ ନରକ ବିଷୟରେ ଶୁଣ।
ଯୋଜନାନାଂ ସହସ୍ରାଣି ସନ୍ତି ପଞ୍ଚ ସମନ୍ତତଃ । ତତ୍ର ତାମ୍ରମଯୀ ଭୂମିରଧସ୍ତସ୍ଯା ହୁତାଶନଃ ॥ ୨,୩.
ସେଠାରେ ପାଞ୍ଚ ହଜାର ଯୋଜନା ଚାରିପଟେ ତାମାର ଭୂମି ଅଛି, ଯାହା ତଳେ ତୀବ୍ର ଅଗ୍ନି ଜଳୁଛି।
ତଯା ତପନ୍ତ୍ଯା ସା ସର୍ଵା ପ୍ରୋଦ୍ଯଦ୍ଵିଦ୍ଯୁତ୍ସମପ୍ରଭା । ଵିଭାଵ୍ଯତେ ମହାରୌଦ୍ରା ପାପିନାଂ ଦର୍ଶନାଦିଷୁ ॥ ୨,୩.
ସେ ତାମାର ଭୂମି ତୀବ୍ର ତାପରେ ଜଳୁଥିବା ଏବଂ ବିଜୁଳି ଭଳି ଚମକୁଥିବା, ପାପୀମାନେ ଯେଉଁଠି ଦେଖନ୍ତି, ସେଠି ଏହା ବହୁତ ଭୟଙ୍କର ଦେଖାଯାଏ।
ତସ୍ଯାଂ ବଦ୍ଧକରାଭ୍ଯାଂ ଚ ପଦ୍ଭ୍ଯାଂ ଚୈଵ ଯମାନୁଗୈଃ । ମୁଚ୍ଯତେ ପାପକୃନ୍ମଧ୍ଯେ ଲୁଣ୍ଠମାନଃ ସ ଗଚ୍ଛତି ॥ ୨,୩.
ସେଠାରେ ଯମର ଦୂତମାନେ ପାପୀଙ୍କର ହାତ ଓ ପାଉଁ ବାନ୍ଧି ମଧ୍ୟରେ ପକେଇ ଘେଉଁଛନ୍ତି ଏବଂ ଟାଣି ନେଉଛନ୍ତି।
କାକୈର୍ବକୈର୍ଵୃକୋଲୂକୈର୍ମଶକୈର୍ଵୃଶ୍ଚିକୈସ୍ତଥା । ଭକ୍ଷ୍ଯମାଣୈସ୍ତଥା ରୌଦ୍ରୈର୍ଗତୋ ମାର୍ଗେ ଵିକୃଷ୍ଯତେ ॥ ୨,୩.
ପଥରେ ସେ ଦୁଷ୍ଟକୁ କାଉ, ବକ, ନିଆଳ, ଉଲୁ, ମଶା ଓ ବିଛି ଭଳି ଭୟଙ୍କର ପଶୁପକ୍ଷୀମାନେ ଖାଉଥିବାବେଳେ ଟାଣି ନେଉଛନ୍ତି।