ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ଆଦିତ୍ଯଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରମାଃ ଶମ୍ଭୁରାପୋ ଵାଯୁଃ ଶତକ୍ରତୁଃ । ଅଗ୍ନିଃ ଖଂ ପୃଥିଵୀ ମିତ୍ର ଓଷଧ୍ଯୋ ଵସଵସ୍ତଥା ॥ ୨,୨.

ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର, ଶିବ, ଜଳ, ବାୟୁ, ଇନ୍ଦ୍ର, ଅଗ୍ନି, ଆକାଶ, ପୃଥିବୀ, ମିତ୍ର, ଔଷଧି ଓ ବସୁମାନେ—

ସରିତଃ ସାଗରାଶ୍ଚୈଵ ଭାଵାଭାଵୌ ଚ ସର୍ପହନ୍ । ସର୍ଵେ କାଲେନ ସୃଜ୍ଯନ୍ତେ ସଂକ୍ଷିପ୍ଯନ୍ତେ ଯଥା ପୁନଃ ॥ ୨,୨.

—ନଦୀ, ସମୁଦ୍ର, ଅସ୍ତିତ୍ୱ ଓ ନାସ୍ତିତ୍ୱ, ଓ ନାଗରାଜ—ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସମୟ ଉତ୍ପନ୍ନ କରେ ଓ ପୁଣି ସେଇ ସମୟ ଶେଷ କରେ।

କାଲେନ ସଂହ୍ରିଯନ୍ତେ ଚ ନୃନଂ ମୃତ୍ଯାଵୁପସ୍ଥିତେ । ଦୈଵଯୋଗାତ୍ତ୍ଦା ଵ୍ଯାଧିଃ କଶ୍ଚିଦୁତ୍ପଦ୍ଯତେ ଖଗ ॥ ୨,୨.

ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ସମୟରେ ସମସ୍ତ କିଛି ସମୟ ଦ୍ୱାରା ନଶ୍ୱର ହୁଏ; ଭାଗ୍ୟର ଯୋଗରେ କେହି କେବେ ରୋଗରେ ପଡ଼ନ୍ତି, ହେ ପକ୍ଷୀ।

ଵୈକଲ୍ଯମିନ୍ଦ୍ରିଯାଣାଂ ଚ ବଲୌ ଜୋରଂହସାଂ ଭଵେତ୍ । ଯୁଗପଦ୍ଵଶ୍ଚିକକୋଟିଶୂକଦଂଶୋ ଭଵେଦ୍ଯଦି ॥ ୨,୨.

ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନେ ଦୁର୍ବଳ ଓ ଶକ୍ତି କ୍ଷୟ ହୁଏ ତୀବ୍ର ଜ୍ୱରର ଚୋଟରୁ; ଯଦି ଏକାଥିରେ ବହୁ ବିଛା ଓ ସୁଇ ଚୁଇଁ ଦେଉଥାଏ—

ତଦାନୁମୀଯତେ ତେନ ପୀଡା ମୃତ୍ଯୁଭଵା ଖଗ । ତତଃ କ୍ଷଣେନ ଚୈତନ୍ଯେ ଵିକଲେ ଜଡତାଂ ଗତେ ॥ ୨,୨.

—ତେବେ ସେଇ ଯନ୍ତ୍ରଣାରୁ ବୁଝାଯାଏ ଯେ ମୃତ୍ୟୁ ନିକଟରେ; ତାପରେ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଚେତନା ହରାଇ ମନ ଅଜଡ଼ ହୁଏ।

ପ୍ରିଚାଲ୍ଯନ୍ତେ ତତଃ ପ୍ରାଣା ଯାମ୍ଯୈର୍ନିକଟଵର୍ତିଭିଃ । ବୀଭତ୍ସଂ ତୁ ତଦା ରୂପଂ ପ୍ରାଣୈଃ କଣ୍ଠଗତୈର୍ଭଵେତ୍ ॥ ୨,୨.

ତାପରେ ଯମର ଦୂତମାନେ ନିକଟରେ ଥିବାବେଳେ ପ୍ରାଣମାନେ ଅସ୍ଥିର ହୁଏ; ପ୍ରାଣ ଗଳାକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ ଦେହ ଭୟଙ୍କର ଦେଖାଯାଏ।

ଫେମୁଦ୍ଗିରତେ ସୋଽଥ ମୁଖଂ ଲାଲାକୁଲଂ ଭଵେତ୍ । ଅଙ୍ଗୁଷ୍ଠମାତ୍ରପୁରୁଷୋ ହାହା କୁର୍ଵଂସ୍ତତସ୍ତନୋଃ ॥ ୨,୨.

ସେତେବେଳେ ସେ ମୁଁହରୁ ଫେନ ଝାଡ଼େ, ମୁଁହ ଲାଲାରେ ଭରିଯାଏ; ଅଙ୍ଗୁଠି ପରି ଛୋଟ ଏକ ପୁରୁଷ 'ହା ହା' କରି ଦେହରୁ ବାହାରିଯାଏ।

ତଦୈଵ ନୀଯତେ ଦ୍ଵତୈର୍ଯାମ୍ଯୈର୍ଵୋକ୍ଷନ୍ସ୍ଵକଂ ଗୃହମ୍ । ଭୂଯ ଏଵ ହିତେ ତାତ ମୃତ୍ଯୁକାଲଦଶାମିମାମ୍ ॥ ୨,୨.

ସେଇ ସମୟରେ ଯମର ଦୁଇ ଦୂତ ତାକୁ ତାଙ୍କର ଘର ପାଇଁ କାନ୍ଦୁଥିବାବେଳେ ନେଇଯାନ୍ତି; ପୁଣିଥରେ, ପ୍ରିୟ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଏହି ମୃତ୍ୟୁକାଳର ଅବସ୍ଥା ବିବରଣ କରିବି।

ଅଷ୍ମା ପ୍ରକୁପିତଃ କାଯେ ତୀଵ୍ରଵାଯୁସମୀରିତଃ । ଭିନତ୍ତି ମର୍ମସ୍ଥାନାନି ଦୀପ୍ଯମାନୋ ନିରିନ୍ଧନଃ ॥ ୨,୨.

ଦେହରେ ଏକ ପାଥର ପରି ଯନ୍ତ୍ରଣା, ତୀବ୍ର ବାୟୁରେ ଉତ୍ପାଦିତ, ମର୍ମସ୍ଥଳୀକୁ ଭାଙ୍ଗିଦେଉଛି, ଏହି ଯନ୍ତ୍ରଣା ଅଗ୍ନି ପରି ଜଳୁଛି, କିନ୍ତୁ ଜଳାଇବାକୁ କିଛି ନାହିଁ।

ଉଦାନୋ ନାମ ପଵନସ୍ତତଶ୍ଚୋର୍ଧ୍ଵଂ ପ୍ରଵର୍ତତେ । ଭକ୍ତାନାମବୁଭୁକ୍ଷାଣାମଧୋଗତିନିରୋଧକୃତ୍ ॥ ୨,୨.

ଉଦାନ ନାମକ ବାୟୁ ତାପରେ ଉପରକୁ ଚାଲିଯାଏ । ଭକ୍ତମାନେ ଯେଉଁମାନେ ଭୋକା ଅଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ବାୟୁ ତଳକୁ ଯିବା ରାସ୍ତାକୁ ବନ୍ଦ କରିଦିଏ ।

ଯୈର୍ନାନୃତାନି ଚୋକ୍ତାନି ପ୍ରୀତିଭେଦଃ କୃତୋ ନ ଚ । ଆସ୍ତିକଃ ଶ୍ରଦ୍ଦଧାନଶ୍ଚ ସ ସୁଖଂ ମୃତ୍ଯୁମୃଚ୍ଛତି ॥ ୨,୨.

ଯେଉଁମାନେ ମିଥ୍ୟା କଥା କହନ୍ତି ନାହିଁ, ମିଳନରେ ଭାଙ୍ଗାଳି ନାହିଁ, ଆସ୍ଥାବାନ୍ ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧାଳୁ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଶାନ୍ତିରେ ମୃତ୍ୟୁକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି ।

ଯୋ ନ କାମାନ୍ନ ସଂରଂଭାନ୍ନ ଦ୍ଵେଷାଦ୍ଧର୍ମମୁତ୍ସୃଜେତ୍ । ଯଥୋକ୍ତକାରୀ ସୌମ୍ଯଶ୍ଚ ସ ସୁଖଂ ମୃତ୍ଯୁମୃଚ୍ଛତି ॥ ୨,୨.

ଯିଏ ଆସା, କ୍ରୋଧ କିମ୍ବା ଘୃଣାରେ ଧର୍ମକୁ ଛାଡ଼ି ନାହିଁ, ଯଥାବିଧି କାମ କରେ ଓ ମୃଦୁ ଅଛି, ସେ ମଧୁର ଭାବେ ମୃତ୍ୟୁକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ ।

ମୋହଜ୍ଞାନପ୍ରଦାତାରଃ ପ୍ରାପ୍ନୁଵନ୍ତି ମହତ୍ତମଃ । କୂଟସାକ୍ଷୀ ମୃଷାଵାଦୀ ଯେ ଚ ଵିଶ୍ଵାସଘାତକାଃ ॥ ୨,୨.

ଯେଉଁମାନେ ଭ୍ରମରେ ଭୁଲ ଜ୍ଞାନ ଦେଉଛନ୍ତି, ମିଥ୍ୟା ସାକ୍ଷୀ ଦେଉଛନ୍ତି, ମିଥ୍ୟା କଥା କହନ୍ତି ଓ ଭରସା ଭଙ୍ଗ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଘନ ଅନ୍ଧକାରକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି ।

ତେ ମୋହଂ ମୃତ୍ଯୁମୃଚ୍ଛନ୍ତି ତଥା ଯେ ଵେଦନିନ୍ଦକାଃ । ଵିଭୀଷକାଃ ପୂତିଗନ୍ଧା ଯଷ୍ଟିମୁଦ୍ଗରପାଣଯଃ ॥ ୨,୨.

ସେମାନେ ଭ୍ରମରେ ମୃତ୍ୟୁକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି; ଏହିପରି ଯେଉଁମାନେ ବେଦକୁ ନିନ୍ଦା କରନ୍ତି, ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଭୟ ଦେଉଛନ୍ତି, ଦୁର୍ଗନ୍ଧ ଦେଉଛନ୍ତି, ଲାଠି କିମ୍ବା ଗଦା ଧରିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ।

ଆଗଚ୍ଛନ୍ତି ଦୁରାତ୍ମାନୋ ଯମସ୍ଯ ପୁରୁଷାସ୍ତଦା । ପ୍ରାପ୍ତେ ତ୍ଵୀଦୃକ୍ପଥେ ଘୋରେ ଜାଯତେ ତସ୍ଯ ଵେପଥୁଃ ॥ ୨,୨.

ତାପରେ ଦୁଷ୍ଟ ଆତ୍ମାମାନେ, ଯମଙ୍କର ଦୂତମାନେ ଆସନ୍ତି; ଏପରି ଭୟଙ୍କର ରାସ୍ତାକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ତାଙ୍କ ଭିତରେ କମ୍ପନ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ ।

କ୍ରନ୍ଦତ୍ଯଵିରତଂ ସୋଽପି ପିତୃମାତୃସୁତାନପି । ସାସ୍ଯ ଵାଗସ୍ଫୁଟା ଯତ୍ନେନୈକଵର୍ଣା ଵିଭାସତେ ॥ ୨,୨.

ସେ ଅବିରତ କାନ୍ଦେ, ବାପା, ମାଆ, ପିଲାମାନେ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ; ତାଙ୍କର କଥା, ବଡ଼ ଚେଷ୍ଟାରେ, ଏକ ଅକ୍ଷର ମାତ୍ର ସ୍ପଷ୍ଟ ହୁଏ ।

ଦୃଷ୍ଟିର୍ଵୈ ଭ୍ରାମ୍ଯତେ ତ୍ରାସାଚ୍ଛ୍ଵାସାଚ୍ଛୁଷ୍ଯତି ଚାନନମ୍ । ସ ତତୋ ଵେଦନାଵିଷ୍ଟସ୍ତଚ୍ଛରୀରଂ ଵିମୁଞ୍ଚତି ॥ ୨,୨.

ଭୟରେ ତାଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟି ଘୂରେ, ଶ୍ୱାସ ନେବାରୁ ମୁଁହ ଶୁଷ୍କ ହୁଏ; ଏପରି ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ତିନି, ସେ ଶରୀରକୁ ଛାଡ଼ି ଦିଏ ।

ଅସ୍ପୃଶ୍ଯଂ କୁତ୍ସନୀଯଂ ଚ ତତ୍କ୍ଷଣାଦେଵ ଜାଯତେ । ଉକ୍ତଂ ମୃତ୍ଯୋଃ ସ୍ଵରୂପଂ ତୁ ପ୍ରସଙ୍ଗାଦନ୍ଯଦପ୍ଯଥ ॥ ୨,୨.

ସେଇ ଶରୀର ତୁରନ୍ତ ଅସ୍ପୃଶ୍ୟ ଓ ଘୃଣିତ ହୁଏ; ଏଭଳି ମୃତ୍ୟୁର ସ୍ୱରୂପ ବର୍ଣ୍ଣନା ହେଲା, ଏବେ ଅନ୍ୟ କଥା କୁହାଯିବ ।

ଵୈଚିତ୍ର୍ଯସ୍ଯୋତ୍ତରଂ ପ୍ରଶ୍ରେ ଦ୍ଵିତୀଯସ୍ଯ ଵଦାମି ତେ । କର୍ମଣାଂ ପ୍ରାକ୍ତନାନାଂ ତୁ ତଦସତ୍ତ୍ଵେନଂ ଭଦେତଃ ॥ ୨,୨.

ବିଭିନ୍ନତା ବିଷୟରେ ଦ୍ୱିତୀୟ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ଏବେ କହିବି; ପୂର୍ବ କର୍ମର ଥିବା କିମ୍ବା ନଥିବା ଦ୍ୱାରା, ହେ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ।

ଭଵେଦ୍ଭୋଗସ୍ଯ ଵୈଚିତ୍ର୍ଯଂ ଭ୍ରାମ୍ଯତାଂ ପ୍ରାଣିନାମିହ । ଦେଵତ୍ଵମସୁରତ୍ଵଂ ଚ ଯକ୍ଷତ୍ଵାଦିସୁଖପ୍ରଦମ୍ ॥ ୨,୨.

ଏଠାରେ ଘୁରୁଥିବା ପ୍ରାଣୀମାନେ ଭୋଗରେ ବିଭିନ୍ନତା ଦେଖନ୍ତି; ଦେବତା, ଅସୁର, କିମ୍ବା ଯକ୍ଷ ହେଲେ ସୁଖ ମିଳେ ।

ମାନୁଷତ୍ଵଂ ପଶୁତ୍ଵଂ ଚ ପକ୍ଷିତ୍ଵାଦ୍ଯତିଦୁଃ ଖଦମ୍ । କର୍ମଣାଂ ତାରତମ୍ଯେନ ଭଵତୀହ ଖଗେଶ୍ଵର ॥ ୨,୨.

ମଣିଷ, ପଶୁ କିମ୍ବା ପକ୍ଷୀ ହେବାରେ ବଡ଼ ଦୁଃଖ ମିଳେ; କର୍ମର ଭିନ୍ନତା ଦ୍ୱାରା ଏହି ଘଟେ, ହେ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ।

ଅତ୍ର ତେ କୀର୍ତଯିଷ୍ଯାମି ଵିପାକଂ କର୍ମଣାମହମ୍ । ଵୈଚିତ୍ର୍ଯସ୍ଯ ସ୍ପୁଟତ୍ଵାଯଯୈର୍ଜୋଵଃ ସଂସରତ୍ଯଯମ୍ ॥ ୨,୨.

ଏଠି ମୁଁ କର୍ମର ଫଳ କୁହିବି, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ବିଭିନ୍ନତା ସ୍ପଷ୍ଟ ହେବ, ଏହି ପ୍ରାଣୀ କିପରି ସଂସାରେ ଘୁରୁଛି ।

ମହାପାତକଜାନ୍ଘୋରାନ୍ନରକାନ୍ପ୍ରାପ୍ଯ ଦାରୁଣାନ୍ । କର୍ମକ୍ଷଯାତ୍ପ୍ରଜାଯନ୍ତେ ମହାପାତକିନଃ କ୍ଷିତୌ ॥ ୨,୨.

ବଡ଼ ପାପରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଭୟଙ୍କର ନରକକୁ ପହଞ୍ଚି, କର୍ମ ଶେଷ ହେଲେ, ବଡ଼ ପାପୀମାନେ ପୃଥିବୀରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି ।

ଜାଯନ୍ତେ ଲକ୍ଷଣୈର୍ଯୈସ୍ତୁତାନି ମେ ଶୃଣୁ ସତ୍ତମ । ମୃଗାଶ୍ଵସୂକରୋଷ୍ଟ୍ରାଣାଂ ବ୍ରହ୍ମହା ଯୋନିମୃଚ୍ଛତି ॥ ୨,୨.

ସେମାନେ ଯେଉଁ ଚିହ୍ନରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି, ମୁଁ ଯାହା ପ୍ରଶଂସା କରିଛି, ତାହା ଶୁଣ; ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟାକାରୀ ମୃଗ, ଘୋଡ଼ା, ଶୁଅଁ କିମ୍ବା ଉଠର ଗର୍ଭକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ ।

କୃମିକୀଟପତଙ୍ଗତ୍ଵଂ ସ୍ଵର୍ଣହାରୀ ସମାପ୍ନୁଯାତ୍ । ତୃଣଗୁଲ୍ମତାତ୍ଵଂ ଚ କ୍ରମଶୋ ଗୁରୁତଲ୍ପଗଃ ॥ ୨,୨.

ସୁନା ଚୋର କୀଟ, ପୋକା କିମ୍ବା ପତଙ୍ଗ ହୁଏ; ଗୁରୁଙ୍କ ଶଯ୍ୟା ଭଙ୍ଗ କରିଥିବା ଲୋକ କ୍ରମେ ଘାସ କିମ୍ବା ଝାଡ଼ି ହୁଏ ।

ବ୍ରହ୍ମହା କ୍ଷଯରୋଗୀ ସ୍ଯାତ୍ସୁରାପଃ ଶ୍ଯାଵଦନ୍ତକଃ । ହେମହାରୀ ତୁ କୁନଖୀ ଦୁଶ୍ଚର୍ମା ଗୁରୁତଲ୍ପଗଃ ॥ ୨,୨.

ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟାକାରୀ କ୍ଷୟ ରୋଗୀ ହୁଏ; ମଦ ପିଇଥିବା ଲୋକର ଦାନ୍ତ କଳା ହୁଏ; ସୁନା ଚୋରର ନଖ ଓ ଚର୍ମ ଖରାପ ହୁଏ; ଗୁରୁଙ୍କ ଶଯ୍ୟା ଭଙ୍ଗ କରିଥିବା ଲୋକର ମଧ୍ୟ ଏହିପରି ହୁଏ ।

ଯୋ ଯେନ ସଂଵସତ୍ଯେଷାଂ ସ ତଲ୍ଲିଙ୍ଗୋଽଭିଜାଯତେ । ସଂଵତ୍ସରେଣ ପତତି ପତିତେନ ସହାଚରନ୍ ॥ ୨,୨.

ଏମାନଙ୍କ ସହିତ ଯିଏ ରହେ, ସେ ତାଙ୍କର ଚିହ୍ନ ନେଇ ଜନ୍ମ ନେଉଛି; ଏକ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ, ପତିତଙ୍କ ସହିତ ସେ ମଧ୍ୟ ପତିତ ହୁଏ ।

ସଂଲାପସ୍ପର୍ଶନିଃ ଶ୍ଵାସସହଯାନାଶନାସନାତ୍ । ଯାଜନାଧ୍ଯାପନାଦ୍ଯୌନାତ୍ପାପଂ ସଂକ୍ରମତେ ନୃଣାମ୍ ॥ ୨,୨.

ଆଲୋଚନା, ସ୍ପର୍ଶ, ସାଙ୍ଗରେ ଶ୍ୱାସ-ପ୍ରଶ୍ୱାସ, ଏକାସାଥିରେ ଖାଇବା-ପିଇବା, ପୂଜା କରିବା, ପଢ଼ାଇବା ଓ ଯୌନ ସମ୍ପର୍କ ମାଧ୍ୟମରେ ପାପ ଲୋକଙ୍କୁ ଚଳିଯାଏ।

ଗତ୍ଵା ଦାରାନ୍ପରେଷାଞ୍ଚ ବ୍ରହ୍ମସ୍ଵମପହୃତ୍ଯ ଚ । ଅରଣ୍ଯେ ନିର୍ଜନେ ଦେଶେ ଜାଯତେ ବ୍ରହ୍ମରାକ୍ଷସଃ ॥ ୨,୨.

ଅନ୍ୟର ଜନାନୀଙ୍କୁ ଗଲେ କିମ୍ବା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କର ସମ୍ପତ୍ତି ନେଇଲେ, ସେ ଜଣେ ଜଙ୍ଗଲ ଏବଂ ଏକାନ୍ତ ସ୍ଥାନରେ ବ୍ରହ୍ମରାକ୍ଷସ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ।