ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ସଦ୍ଯୋ ଵିଲମ୍ବତୋ ଵା କିଂ ଦେହମନ୍ଯଂ ପ୍ରପଦ୍ଯତେ । ସଂଯମନ୍ଯାଂ କ୍ରମ୍ଯମାଣମାଵର୍ଷଂ କା ମୃତିକ୍ରିଯା ॥ ୨,୧.

ସେ କ୍ଷଣେ କିମ୍ବା କିଛି ବିଳମ୍ବରେ ଅନ୍ୟ ଦେହ ନେଇଥାଏ କି? ଯେଉଁମାନେ ବର୍ଷ ଧରି ଯମର ପଥରେ ଯାଉଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ କଣ ମୃତ୍ୟୁ କ୍ରିୟା ଅଛି?

ପ୍ରାଯଶ୍ଚିତ୍ତଂ ଦୁର୍ମତେଃ କିଂ ପଞ୍ଚକାଦିମୃତସ୍ଯ ଚ । ପ୍ରସାଦଂ କୁରୁ ମେ ମୋହଂ ଛେତ୍ତୁମର୍ହସ୍ଯଶେଷତଃ ॥ ୨,୧.

ଖରାପ ମନ ଥିବା ଲୋକ ପାଇଁ କଣ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ଅଛି? ପଞ୍ଚକ ଆଦିରେ ଯେଉଁମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ କଣ ଉପାୟ ଅଛି? ଦୟାକରି ମୋର ଭ୍ରମ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଦୂର କର।

ସର୍ଵମନ୍ତେମଯା ପୃଷ୍ଟଂ ବ୍ରୂହି ଲୋକହିତାଯ ଵୈ ॥ ୨,୧.

ମୁଁ ଶେଷରେ ସବୁ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଛି; ଦୟାକରି ସମସ୍ତଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ଉତ୍ତର ଦିଅ।

ଶ୍ରୀଗରୁଡମହାପୁରାଣମ୍ ୨ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଉଵାଚ । ସାଧୁ ପୃଷ୍ଟଂ ତ୍ଵଯା ଭଦ୍ର ମାନୁଷାଣାଂ ହିତାଯ ଵୈ । ଶୃଣୁଷ୍ଵାଵହିତୋ ଭୂତ୍ଵା ସର୍ଵମେଵୌର୍ଧ୍ଵଦୈହିକମ୍ ॥ ୨,୨.

ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହିଲେ: ଭଲ ଉପାୟରେ ପଚାରିଛ, ହେ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ଏହା ନିଶ୍ଚୟ ମାନବମାନଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ। ଏବେ ତୁମେ ମନ ଲଗାଇ ଶୁଣ, ମୁଁ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ଯେଉଁ କ୍ରିୟା ହୁଏ ସେ ସବୁ କହିବି।

ସମ୍ଯଗ୍ଵିଭେଦରହିତଂ ଶ୍ରୁତିସ୍ମୃତିସମୁଦ୍ଧୃତମ୍ । ଯନ୍ନ ଦୃଷ୍ଟଂ ସୁରୈଃ ସେନ୍ଦ୍ରୈର୍ଯୋଗିଭିର୍ଯୋଗଚିନ୍ତକୈଃ ॥ ୨,୨.

ଯାହା ବେଦ ଓ ସୃତିରୁ ନିଷ୍କଷିତ, ଏବଂ ଯାହାକୁ ଦେବତାମାନେ କିମ୍ବା ଧ୍ୟାନରତ ଯୋଗୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଦେଖିନାହାନ୍ତି, ସେହି କଥାକୁ ମୁଁ ସଠିକ୍ ଭାବରେ, କୌଣସି ଭ୍ରମ ଛାଡ଼ି, କହିବି।

ଗୁହ୍ଯଦ୍ଗୁହ୍ଯତରଂ ତଚ୍ଚ ନାଖ୍ଯାତଂ କସ୍ଯଚିତ୍କ୍ଵଚିତ୍ । ଭକ୍ତସ୍ତ୍ଵଂ ହି ମହାଭାଗ ଵୈନତେଯଂ ବ୍ରଵୀମି ତେ ॥ ୨,୨.

ଏହା ସବୁଠାରୁ ଗୁପ୍ତ, ଗୁପ୍ତ ଭିତରେ ମଧ୍ୟ ଅତି ଗୁପ୍ତ, ଏବଂ କେହିଁଠି କେହିଁକୁ କେବେ କୁହାଯାଇନାହିଁ। କିନ୍ତୁ ତୁମେ ଭକ୍ତ, ହେ ମହାଭାଗ ବିନତାନନ୍ଦନ, ତେଣୁ ମୁଁ ତୁମକୁ କହୁଛି।

ଅପୁତ୍ରସ୍ଯ ଗତିର୍ନାସ୍ତୁ ସ୍ଵର୍ଗୋ ନୈଵ ଚ ନୈଵ ଚ । ଯେନ କେନାପ୍ଯୁପାଯେନ କାର୍ଯଂ ଜନ୍ମ ସୁତସ୍ଯ ହି ॥ ୨,୨.

ଯେଉଁଠାରେ ପୁଅ ନାହିଁ, ସେଠାରେ କୌଣସି ଗତି ନାହିଁ, ସ୍ୱର୍ଗ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ, ପୁଅ ଜନ୍ମ କେମିତି ହେବ, ଯେଭଳି ହେଉ ଉପାୟ କରିବା ଉଚିତ।

ତାରଯେନ୍ନରକାତ୍ପୁତ୍ତ୍ରୋ ଯଦି ମୋକ୍ଷୋ ନ ଵିଦ୍ଯତେ । ସ୍କନ୍ଧଃ ପୁତ୍ରେଣ କର୍ତଵ୍ଯୋ ହ୍ଯଗ୍ନିଦାତା ଚ ପୌତ୍ରକଃ ॥ ୨,୨.

ପୁଅ ନ ଥିଲେ ମୋକ୍ଷ ନ ମିଳିଲେ, ପୁଅ ନରକରୁ ଉଦ୍ଧାର କରେ; ପୁଅ ଦ୍ୱାରା କାନ୍ଧ କ୍ରିୟା ହେବା ଉଚିତ, ଓ ପଉତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଅଗ୍ନିଦାନ କରାଯିବା ଦରକାର।

ତିଲଦର୍ଭୈଶ୍ଚ ଭୂମ୍ଯାଂ ଵୈ କୁଟୀ ଋତୁମତୀ ଭଵେତ୍ । ପଞ୍ଚ ରତ୍ନାନି ଵକ୍ତ୍ରେ ତୁ ଯେନ ଜୀଵଃ ପ୍ରରୋହତି ॥ ୨,୨.

ତିଳ ଓ ଦର୍ଭା ଦେଇ ଭୂମିରେ ଏକ ଶୁଦ୍ଧ କୁଟି ବନେଇବା ଉଚିତ; ପାଞ୍ଚ ରତ୍ନ ମୁଁହରେ ରଖାଯାଏ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଜୀବ ଉତ୍ତରୋତ୍ତର ଉନ୍ନତି କରେ।

ଯଦା ପୁଷ୍ପଂ ପ୍ରନଷ୍ଟଂ ହି କ୍ଵ ତଦା ଗର୍ଭଧାରଣମ୍ । ଆଦରାଚ୍ଚ ତତୋ ଭୂମୌ ଯେନ ଗର୍ଭଂ ପ୍ରଧାର୍ଯତେ ॥ ୨,୨.

ଯେତେବେଳେ ଜୀବନର ପୁଷ୍ପ ଖୋଇଯାଏ, ସେତେବେଳେ ଗର୍ଭଧାରଣ କେଉଁଠି? ତଥାପି ଆଦରରେ ଭୂମିକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଏ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଗର୍ଭ ଧାରିତ ହୁଏ।

ଲେପ୍ଯା ତୁ ଗୋମଯୈର୍ଭୂମିସ୍ତିଲାନ୍ଦର୍ଭାନ୍ଵିନିଃ କ୍ଷିପେତ୍ । ତସ୍ଯାମେଵାତୁରୋ ମୁକ୍ତଃ ସର୍ଵଂ ଦହତି କିଲ୍ବିଷମ୍ ॥ ୨,୨.

ଭୂମିକୁ ଗୋମୟରେ ଲେପିବା ଉଚିତ, ତିଳ ଓ ଦର୍ଭା ଛିଟିବା ଦରକାର। ସେଠାରେ ମୃତ ଲୋକ ମୁକ୍ତି ପାଇଲେ, ସମସ୍ତ ପାପ ଦହିଯାଏ।

ଦର୍ଭତୂଲୀ ନଯେତ୍ସ୍ଵର୍ଗମାତୁରସ୍ଯ ନ ସଂଶଯଃ । ଦର୍ଭାଂସ୍ତତ୍ର କ୍ଷିପେଦ୍ଵାଥ ତୂଲୀଗେନ୍ଦୁକମଧ୍ଯତଃ ॥ ୨,୨.

ଦର୍ଭା ଚଟାଇ ମୃତ୍ୟୁଶୟାରେ ଥିବାକୁ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ନେଇଯାଏ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ସେଠାରେ ଦର୍ଭା ରଖିବା କିମ୍ବା ତୁଳାର ତକିଆ ମଧ୍ୟରେ ରଖିବା ଉଚିତ।

ସର୍ଵତ୍ର ଵସୁଧାପୂତା ଯତ୍ର ଲେପୋ ନ ଵିଦ୍ଯତେ । ଯତ୍ର ଲେପଃ ସ୍ଥିତସ୍ତତ୍ର ପୁନର୍ଲେପେନ ଶୁଧ୍ଯତି ॥ ୨,୨.

ଯେଉଁଠି ଗୋମୟରେ ଲେପ ନାହିଁ, ସେଠି ଭୂମି ସବୁଠାରୁ ପବିତ୍ର; ଯେଉଁଠି ଲେପ ଅଛି, ସେଠି ପୁଣି ଲେପ କଲେ ଶୁଦ୍ଧି ହୁଏ।

ଯାତୁଧାନାଃ ପିଶାଚାଶ୍ଚ ରାକ୍ଷସାଃ କ୍ରୂରକର୍ମିଣଃ । ଅଲେପଂ ହ୍ଯାତୁରଂ ମୁକ୍ତଂ ଵିଶନ୍ତ୍ଯେତେ ଵିଯୋନଯଃ ॥ ୨,୨.

ଯେଉଁ ଯାତୁଧାନ, ପିଶାଚ ଏବଂ ଦୁଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ରାକ୍ଷସମାନେ, ସେମାନେ ଅସୁରକ୍ଷିତ, ଅଶୁଦ୍ଧ ଏବଂ ରୋଗୀ ଲୋକଙ୍କ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି; ଏହି ଅଦୃଶ୍ୟ ଆତ୍ମାମାନେ ଦୁର୍ବଳଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରନ୍ତି।

ନିତ୍ଯହୋମସ୍ତଥା ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ପାଦଶୌଚଂ ଦ୍ଵିଜେ ତଥା । ମଣ୍ଡଲେନ ଵିନା ଭୂମ୍ଯାମାତୁରୋ ମୁଚ୍ଯତେ ନ ହି ॥ ୨,୨.

ପ୍ରତିଦିନ ହୋମ, ଶ୍ରାଦ୍ଧ କିମ୍ବା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପାଦ ପରିଶ୍ରାନ କରାଯିବା ସତ୍ୱେ ମଧ୍ୟ, ଯଦି ଭୂମିରେ ରକ୍ଷା ବୃତ୍ତ ତିଆରି ହୋଇନାହିଁ, ତେବେ ରୋଗୀ ମୁକ୍ତି ପାଉନାହାନ୍ତି।

ବ୍ରହ୍ମା ଵିଷ୍ଣୁଶ୍ଚ ରୁଦ୍ରଶ୍ଚ ଶ୍ରୀର୍ହୁତାଶସ୍ତଥୈଵ ଚ । ମଣ୍ଡଲେ ଚୋପତିଷ୍ଠନ୍ତି ତସ୍ମାତ୍କୁର୍ଵୀତ ମଣ୍ଡଲମ୍ ॥ ୨,୨.

ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ରୁଦ୍ର, ଶ୍ରୀ ଏବଂ ଅଗ୍ନି ମଣ୍ଡଳରେ ବିଦ୍ୟମାନ ଅଛନ୍ତି; ଏହିକାରଣରୁ ମଣ୍ଡଳ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ।

ଅନ୍ଯଥା ମ୍ରିଯତେ ଵାଲୋ ଵୃଦ୍ଧସ୍ତାର୍କ୍ଷ୍ଯଯୁଵାଥଵା । ଯୋନ୍ଯନ୍ତରଂ ନ ଗଚ୍ଛେତ୍ସ କ୍ରୀଡତେ ଵାଯୁନା ସହ ॥ ୨,୨.

ଏହା ନ କରିଲେ, ଶିଶୁ, ବୃଦ୍ଧ କିମ୍ବା ଯୁବକ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରେ; ସେ ପୁନଃ ଜନ୍ମ ଲାଭ କରିପାରେ ନାହିଁ, ବାୟୁ ସହ ଖେଳିବାକୁ ଘୁରିବାରେ ଲାଗିଯାଏ।

ମିଶ୍ରିତଂ ଲୋହିତାମିଶ୍ରଂ ତଦେଵଂ ଜନ୍ମ ଜୀଯତେ । ତସ୍ଯୈଵ ଵାଯୁଭୂତସ୍ଯ ନ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ନୋଦକକ୍ରିଯା ॥ ୨,୨.

ରକ୍ତ ଓ ମାଂସରେ ମିଶି ଏପରି ଜନ୍ମ ହୁଏ; ଯିଏ ବାୟୁ ସ୍ୱରୂପ ହୋଇଯାଏ, ସେଠାରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କିମ୍ବା ଜଳ ଦାନ କୌଣସି ଲାଭ ଦେଉନାହିଁ।

ମମ ସ୍ଵେଦସମୁଦ୍ଭୂତାସ୍ତିଲାସ୍ତାର୍କ୍ଷ୍ଯ ପଵିତ୍ରକାଃ । ଅସୁରା ଦାନଵା ଦୈତ୍ଯା ଵିଦ୍ରଵନ୍ତି ତିଲୈସ୍ତଥା ॥ ୨,୨.

ହେ ତାର୍କ୍ଷ୍ୟ, ମୋର ଘମରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ତିଳ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପବିତ୍ର; ଏହି ତିଳ ଦେଖି ଅସୁର, ଦାନବ ଓ ଦୈତ୍ୟମାନେ ଭୟରେ ପଳାଇଯାନ୍ତି।

ତିଲାଃ ଶ୍ଵେତାସ୍ତିଲା କୃଷ୍ଣାସ୍ତିଲା ଗୋମୂତ୍ରସଂନ୍ନିଭାଃ । ଦହନ୍ତୁ ତେ ମେ ପାପାନି ଶରୀରେଣ କୃତାନି ଵୈ ॥ ୨,୨.

ଶ୍ୱେତ ତିଳ, କଳା ତିଳ ଓ ଗାଈର ମୁତ୍ର ସଦୃଶ ତିଳ—ଏହି ତିଳମାନେ ମୋ ଦେହରେ କରାଯାଇଥିବା ପାପକୁ ଦହିଦିଅନ୍ତୁ।

ଏକ ଏଵ ତିଲୋ ଦତ୍ତୋ ହେମଦ୍ରୋଣତିଲୈଃ ସମଃ । ତର୍ପଣେ ଦାନହୋମେଷୁ ଦତ୍ତୋ ଭଵତି ଚାକ୍ଷଯଃ ॥ ୨,୨.

ଏକ ତିଳ ଦାନ କଲେ ମଧ୍ୟ ସେହି ତିଳ ସୁନା ତିଳର ଏକ ମାପ ସମାନ ହୁଏ; ତର୍ପଣ, ଦାନ କିମ୍ବା ହୋମରେ ଦିଆଯାଇଲେ ଏହା ଅକ୍ଷୟ ହୁଏ।

ଦର୍ଭା ରୋମସମୁଦ୍ଭୂତାସ୍ତିଲାଃ ସ୍ଵେଦେଷୁ ନାନ୍ଯଥା । ଦେଵତା ଦାନଵାସ୍ତୃପ୍ତାଃ ଶ୍ରାଦ୍ଧେନ ପିତରସ୍ତଥା ॥ ୨,୨.

ଦର୍ଭା କେଶରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ତିଳ ଘମରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ଏହା ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାୟ ନାହିଁ; ଦେବତା, ଦାନବ ଓ ପିତୃମାନେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଦ୍ୱାରା ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି।

ପ୍ରଯୋଗଵିଧିନା ବ୍ରହ୍ମା ଵିଶ୍ଵଂ ଚାପ୍ଯୁପଜୀଵନାମ୍ । ଅପସଵ୍ଯାଦିତୋ ବ୍ରହ୍ମା ପିତରୋ ଦେଵଦେଵତାଃ ॥ ୨,୨.

ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଅନୁସାରେ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ପୋଷିତ ହୁଅନ୍ତି; ବାମ ପାର୍ଶ୍ୱରୁ ବ୍ରହ୍ମା, ପିତୃ, ଦେବତା ଓ ଦେବୀମାନେ ପୂଜିତ ହୁଅନ୍ତି।

ତେନ ତେ ପିତରସ୍ତୃପ୍ତା ଅପସଵ୍ଯେ କୃତେ ସତି । ଦର୍ଭମୂଲେ ସ୍ଥିତୋ ବ୍ରହ୍ମା ମଧ୍ଯେ ଦେଵୋ ଜନାର୍ଦନଃ ॥ ୨,୨.

ଏଭଳି ଭାବେ ବାମ ପାର୍ଶ୍ୱର କ୍ରିୟା କଲେ ପିତୃମାନେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି; ଦର୍ଭା ମୂଳରେ ବ୍ରହ୍ମା ଅଛନ୍ତି, ମଧ୍ୟରେ ଦେବତା ଭାବେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ଅଛନ୍ତି।

ଦର୍ଭାଗ୍ରେ ଶଙ୍କରଂ ଵିଦ୍ଯାତ୍ତ୍ରଯୋ ଦେଵାଃ କୁଶେ ସ୍ମୃତାଃ । ଵିପ୍ରା ମନ୍ତ୍ରାଃ କୁଶା ଵହ୍ନିସ୍ତୁଲସୀ ଚ ଖଗେଶ୍ଵର ॥ ୨,୨.

ଦର୍ଭା ଶିରେ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ଜାଣିବା ଉଚିତ; କୁଶ ଘାସରେ ତିନି ଦେବତା ସ୍ମରଣ କରାଯାନ୍ତି। ହେ ପକ୍ଷୀନାଥ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମନ୍ତ୍ର, କୁଶ, ଅଗ୍ନି ଓ ତୁଳସୀ ଏଠାରେ ବିଦ୍ୟମାନ।

ନୈତେ ନିର୍ମାଲ୍ଯତାଂ ଯାନ୍ତି କ୍ରିଯମାଣାଃ ପୁନଃ ପୁନଃ । ତୁଲସୀ ବ୍ରାହ୍ମଣା ଗାଵୋ ଵିଷ୍ଣୁରେକାଦଶୀ ଖଗ ॥ ୨,୨.

ଏମାନେ ପୁନଃପୁନ କ୍ରିୟାରେ ବ୍ୟବହୃତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ କେବେ ଅପବିତ୍ର ହୁଅନ୍ତିନାହିଁ: ତୁଳସୀ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଗାଈ, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଏକାଦଶୀ, ହେ ପକ୍ଷୀ।

ପଞ୍ଚ ପ୍ରଵହଣାନ୍ଯେ ଭଵାବ୍ଧୌ ମଜ୍ଜତାଂ ନୃଣାମ୍ । ଵିଷ୍ଣୁରେକାଦଶୀ ଗୀତା ତୁଲସୀ ଵିପ୍ରଧେନଵଃ ॥ ୨,୨.

ଏହି ପାଞ୍ଚଟି ଉପାୟ ମଣିଷକୁ ସଂସାର ସମୁଦ୍ର ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ କରେ: ବିଷ୍ଣୁ, ଏକାଦଶୀ, ଗୀତା, ତୁଳସୀ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଗାଈ।

ଅସାରେ ଦୁର୍ଗସଂସାରେ ଷଟ୍ପଦୀ ମୁକ୍ତିଦାଯିନୀ । ତିଲାଃ ପଵିତ୍ରମତୁଲଂ ଦର୍ଭାଶ୍ଚାପି ତୁଲସ୍ଯଥ ॥ ୨,୨.

ଏହି କଠିନ ଓ ଦୁଃଖର ସଂସାରରେ ଛଅ ପଦର ମାର୍ଗ ମୁକ୍ତି ଦେଇଥାଏ; ତିଳ, ଦର୍ଭା ଓ ତୁଳସୀ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ପବିତ୍ରତା ଦେଇଥାଏ।

$ ନିଵାରଯନ୍ତି ଚୈତାନି ଦୁର୍ଗତିଂ ଯାନ୍ତମାତୁରମ୍ । ହସ୍ତାଭ୍ଯାମୁଦ୍ଧରେଦ୍ଦର୍ଭାଂସ୍ତୋଯେନ ପ୍ରୋକ୍ଷଯେଦ୍ଭୁଵି ॥ ୨,୨.

ଏମାନେ ମୃତ୍ୟୁଶୟ୍ୟାରେ ଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ଦୁର୍ଗତିରୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି; ଦର୍ଭାକୁ ହାତରେ ଧରି, ଜଳ ଛିଟି ଭୂମିରେ ରଖିବା ଉଚିତ।