ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ଛିଦ୍ରଂ ତୁ ନୈଵ ପଶ୍ଯାମି କୁତୋ ଜୀଵଃ ସ ନିର୍ଗତଃ । କୁତୋ ଗଚ୍ଛନ୍ତି ଭୂତାନି ପୃଥିଵ୍ଯାପୋ ମନସ୍ତଥା । ତେଜୋ ଵଦସ୍ଵ ମେ ନାଥ ଵାଯୁରାକାଶମେଵ ଚ ॥ ୨,୧.

ମୁଁ କୌଣସି ଚିରା ଦେଖୁନି—ଏହି ଦେହରୁ ଜୀବ କିପରି ବାହାରୁଛି? ପୃଥିବୀ, ପାଣି, ମନ, ଅଗ୍ନି, ବାୟୁ ଓ ଆକାଶ—ଏହି ଉପାଦାନଗୁଡ଼ିକ କେଉଁଠି ଯାଉଛି? ଏହା ମୋତେ କହ, ପ୍ରଭୁ।

କୁତଃ କର୍ମେନ୍ଦ୍ରିଯାଣୀହ ପଞ୍ଚବୁଦ୍ଧୀନ୍ଦ୍ରିଯାଣି ଚ । ଵାଯଵଶ୍ଚୈଵ ପଞ୍ଚୈତେ କଥଂ ଗଚ୍ଛନ୍ତି ଚାତ୍ଯଯମ୍ ॥ ୨,୧.

ଏଠାରେ କର୍ମେନ୍ଦ୍ରିୟ ଓ ପାଞ୍ଚ ଜ୍ଞାନେନ୍ଦ୍ରିୟ କେଉଁଠୁ ଆସେ? ଏବଂ ପାଞ୍ଚ ବାୟୁ କିପରି ମୃତ୍ୟୁବେଳେ ଚାଲିଯାଉଛି?

ଲୋଭମୋହାଦଯଃ ପଞ୍ଚ ଶରୀରେ ଚୈଵ ତସ୍କରାଃ । ତୃଷ୍ଣା କାମୋ ହ୍ଯହଙ୍କାରଃ କୁତୋ ଯାନ୍ତି ଜନାର୍ଦନା ॥ ୨,୧.

ଲୋଭ, ମୋହ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପାଞ୍ଚ ଚୋର ଯେଉଁମାନେ ଦେହରେ ଅଛନ୍ତି—ତାହା ଛଡ଼ା ତୃଷ୍ଣା, କାମ ଓ ଅହଂକାର କେଉଁଠି ଯାଉଛି, ଜନାର୍ଦ୍ଦନ?

ପୁଣ୍ଯଂ ଵାପ୍ଯଥଵାପୁଣ୍ଯଂ ଯତ୍କିଞ୍ଚିତ୍ସୁକୃତଂ ତଥା । ନଷ୍ଟେ ଦେହେ କୁତୋ ଯାନ୍ତି ଦାନାନି ଵିଵିଧାନି ଚ ॥ ୨,୧.

ପୁଣ୍ୟ, ପାପ, ଯେଉଁଠିକି ଭଲ କାମ ଅଛି, ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ଦାନ—ଦେହ ନଷ୍ଟ ହେଲେ ସେଗୁଡ଼ିକ କେଉଁଠି ଯାଉଛି?

ସପିଣ୍ଡନଂ କିମର୍ଥଂ ଚ ପୂର୍ଣେ ସଂଵତ୍ସରେଽପି ଵା । ପ୍ରେତସ୍ଯ ମେଲନଂ କେଷାଂ କିଂଵିଧଂ ତତ୍ର କାରଯେତ୍ ॥ ୨,୧.

ସପିଣ୍ଡ କ୍ରିୟା କାହିଁକି କରାଯାଏ, ବର୍ଷ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲାପରେ ମଧ୍ୟ? କେଉଁ ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ଏହି ମିଳନ କରାଯିବା ଉଚିତ, କିପରି କରିବା ଉଚିତ?

ମୂର୍ଛନାତ୍ପନନାଦ୍ଵାପି ଵିପତ୍ତିର୍ଯଦି ଜାଯତେ । ଯେ ଦଗ୍ଧା ଯେ ତ୍ଵଦଗ୍ଧାଶ୍ଚ ପତିତା ଯେ ନରା ଭୁଵି ॥ ୨,୧.

ମୂର୍ଛା କିମ୍ବା ପଡ଼ିଯିବା ଦ୍ୱାରା ମୃତ୍ୟୁ ହେଲେ, ଯେଉଁମାନେ ଦହାଯାଇଛନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ଦହାଯାଇନାହାନ୍ତି, ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ି ରହିଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ଅବସ୍ଥା କଣ ହୁଏ?

ଯାନି ଚାନ୍ଯାନି ଭୂତାନି ତେଷାମନ୍ତେ ଭଵେଚ୍ଚ କିମ୍ । ପାପିନୋ ଯେ ଦୁରାଚାରା ଯେ ଚାନ୍ଯେ ଗତବୁଦ୍ଧଯଃ ॥ ୨,୧.

ଅନ୍ୟ ଜୀବମାନଙ୍କର ଶେଷରେ କଣ ହୁଏ? ପାପୀ, ଦୁଷ୍ଟ ଓ ଯେଉଁମାନେ ମନ ହରାଇଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର କି ଅବସ୍ଥା?

ଆତ୍ମଘାତୀ ବ୍ରହ୍ମହା ଚ ସ୍ତେଯୀ ଵିଶ୍ଵାସଘାତକଃ । କପିଲାଯାଃ ପିବେଚ୍ଛୂଦ୍ରୋ ଯଃ ପଠେଦିଦମକ୍ଷରମ୍ ॥ ୨,୧.

ନିଜେ ଆତ୍ମହତ୍ୟା କରିଥିବା, ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା କରିଥିବା, ଚୋରି କରୁଥିବା, ବିଶ୍ୱାସ ଭଙ୍ଗ କରୁଥିବା, କିମ୍ବା କାପିଳା ଗାଈର ଦୁଧ ପିଇଥିବା ଶୂଦ୍ର, ଏହି ପବିତ୍ର ଶ୍ଲୋକ ପଢ଼ୁଥିବା ଲୋକଙ୍କ ଭାଗ୍ୟ କଣ?

ଧାରଯେଦ୍ବ୍ରହ୍ମସୂତ୍ରଂ ଵା କା ଗତିସ୍ତସ୍ଯ ମାଧଵ । ଶୂଦ୍ରସ୍ଯ ବ୍ରାହ୍ମଣୀ ଭାର୍ଯା ସଂଗୃହୀତା ଯଦା ଭଵେତ୍ ॥ ୨,୧.

ଯଦି ଶୂଦ୍ର ବ୍ରହ୍ମସୂତ୍ର ପିନ୍ଧେ କିମ୍ବା ବ୍ରାହ୍ମଣୀକୁ ଭାର୍ଯ୍ୟା ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରେ, ତାହାର ଗତି କଣ, ମାଧବ?

ଭୀତୋଽହଂ ପାପିନସ୍ତସ୍ମାତ୍ତନ୍ମେ ଵଦ ଜଗତ୍ପ୍ରଭୋ । ଅନ୍ଯଚ୍ଚ ଶୃଣୁ ଵିଶ୍ଵାତ୍ମନ୍ମଯା କୌତୁକିନା ରଯାତ୍ ॥ ୨,୧.

ମୁଁ ମୋର ପାପ ଦ୍ୱାରା ଭୟଭୀତ, ସେଥିପାଇଁ ମୋତେ କହ, ଜଗତ୍ ସ୍ୱାମୀ। ଏବଂ ମୋର ଉତ୍ସୁକତାରୁ ଯାହା ପଚାରିବି, ସେଥିକି ମଧ୍ୟ ଶୁଣ, ବିଶ୍ୱାତ୍ମନ।

ଲୋକାଂଲ୍ଲୋକଯତା ଲୋକେ ଜଗାହେ ଵିଶ୍ଵମଣ୍ଡଲମ୍ । ତତ୍ରାଜନି ଜନାନ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦୁଃ ଖେଷ୍ଵେଵ ନିମଜ୍ଜତଃ ॥ ୨,୧.

ମୁଁ ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ଦେଖି, ବିଶ୍ୱ ମଣ୍ଡଳରେ ପ୍ରବେଶ କଲି; ସେଠାରେ ଲୋକମାନେ ଦୁଃଖରେ ଡୁବୁଥିବା ଦେଖିଲି।

ସ୍ଵାନ୍ତେ ମେ ଦୁର୍ଧରା ପୀଡା ତତ୍ପୀଡାତୋ ଗରୀଯସୀ । ତ୍ରିଦିଵେ ଦିତିଜାତେଭ୍ଯୋ ଭୂମୌ ମୃତ୍ଯୁରୁଗାଦିଭିଃ ॥ ୨,୧.

ମୋ ହୃଦୟରେ ଅସହ୍ୟ ବେଦନା ଅଛି, ଏହି ବେଦନାରୁ ଆଉ ଭାରି ଯନ୍ତ୍ରଣା—ଭୂମିରେ ମୃତ୍ୟୁ ଓ ରୋଗ ଦ୍ୱାରା, ସ୍ୱର୍ଗରେ ଦିତିର ସନ୍ତାନମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା।

ଇଷ୍ଟଵସ୍ତୁଵିଯୋ ଗୈଶ୍ଚ ପାତାଲେ ମାମକଂ ଭଯମ୍ । ଏଵଂ ନ ନିର୍ଭଯଂ ସ୍ଥାନମନ୍ଯଦୀଶ ଭଵତ୍ପଦାତ୍ ॥ ୨,୧.

ପାତାଳରେ ମୋର ଭୟ ଇଚ୍ଛିତ ବସ୍ତୁ ହାରାଇବାରୁ; ଏହିପରି, ହେ ଈଶ୍ୱର, ତୁମ ପାଦ ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ନିର୍ଭୟ ସ୍ଥାନ ନାହିଁ।

ଅସତ୍ଯଂ ସ୍ଵପ୍ନମାଯାଵତ୍କାଲେନ କଵଲୀକୃତମ୍ । ତତ୍ରାପି ଭାରତେ ଵର୍ଷେ ବହୁଦୁଃ ଖସ୍ଯ ଭାଗିନଃ ॥ ୨,୧.

ଅସତ୍ୟ, ସ୍ୱପ୍ନ ଓ ମାୟା ସମସ୍ତ କାଳ ଦ୍ୱାରା ଗ୍ରସିତ; ଏହି ଭାରତ ଭୂମିରେ ମଧ୍ୟ ଅନେକ ଦୁଃଖ ଅଂଶ ଅଛି।

ଜନା ଦୃଷ୍ଟା ମଯା ରାଗଦ୍ଵେଷମୋହାଦିଵିପ୍ଲୁତାଃ । କେଚିଦନ୍ଧାଃ କେକରାକ୍ଷାସ୍ଖଲଦ୍ଵାଚସ୍ତୁ ପଙ୍ଗଵଃ ॥ ୨,୧.

ମୁଁ ଦେଖିଛି ଲୋକମାନେ ରାଗ, ଦ୍ୱେଷ, ମୋହ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଭ୍ରମରେ ଡୁବିଯାଇଛନ୍ତି; କିଏ ଅନ୍ଧ, କିଏ ଟେଢ଼ା ଚକ୍ଷୁ, କିଏ ଟାଣ୍ଡା, କିଏ ଖୋଞ୍ଚା।

ଖଞ୍ଜାଃ କାଣାଶ୍ଚ ବଧିରା ମୂକାଃ କୁଷ୍ଠାଶ୍ଚ ଲୋମଶାଃ । ନାନାରୋଗପରୀତାଶ୍ଚ ଖପୁଷ୍ପାଚ୍ଚାଭିମାନିନଃ ॥ ୨,୧.

ଯେଉଁମାନେ ଲଙ୍ଗଡା, ଏକ ଚକ୍ଷୁ ଥିବା, ବହିରା, ଗୁଙ୍ଗା, କୁଷ୍ଠରୋଗୀ, ଅତି ଲୋମଶ, ବିଭିନ୍ନ ରୋଗରେ ପୀଡିତ ଏବଂ ନିର୍ବଳ ହେବା ସତ୍ତ୍ୱେ ମଧ୍ୟ ଅଭିମାନୀ—

ତେଷାଂ ଦୋଷସ୍ଯ ଵୈଚିତ୍ର୍ଯଂ ମୃତ୍ଯୋର୍ଗୋଚରତାମପି । ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପ୍ରସୁମନାଃ ପ୍ରାପ୍ତଃ କୋ ମୃତ୍ଯୁଶ୍ଚିତ୍ରତା କଥମ୍ ॥ ୨,୧.

ଏମାନଙ୍କର ଏତେ ପ୍ରକାର ଦୋଷ ଦେଖି, ଏବଂ ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ମୃତ୍ୟୁର ଅଧୀନ ହେବାକୁ ପଡ଼ନ୍ତି, ଏହା ଦେଖି ଯେଉଁଠାରେ ମନ ଖୁସି ହୁଏ, ସେଠି ମୃତ୍ୟୁର ବିଭିନ୍ନତାକୁ କିଏ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ କରିବ?

ମୃତିର୍ଯସ୍ଯ ଵିଧାନେନ ମରଣାଦପ୍ଯନନ୍ତରମ୍ । ଵିଧିନାବ୍ଦକ୍ରିଯା ଯସ୍ଯ ନ ସ ଦୁର୍ଗତିମାପ୍ନୁଯାତ୍ ॥ ୨,୧.

ଯାହାଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ହୁଏ ଏବଂ ଯାହାଙ୍କ ପାଇଁ ବାର୍ଷିକ କ୍ରିୟା ଠିକ୍ ଭାବରେ କରାଯାଏ, ସେମାନେ କେବେ ମଧ୍ୟ ଖରାପ ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି ନାହିଁ।

ଋଷିଭ୍ଯସ୍ତୁ ମଯା ପୂର୍ଵମିତି ସାମାନ୍ଯତଃ ଶ୍ରୁତମ୍ । ଜ୍ଞାନାଯ ତଦ୍ଦ୍ଵିଶେଷସ୍ଯ ପୃଚ୍ଛାମୀଦମିତି ପ୍ରଭୋ ॥ ୨,୧.

ମୁଁ ଏହି କଥା ପୂର୍ବରୁ ଋଷିମାନଙ୍କଠାରୁ ସାଧାରଣ ଭାବରେ ଶୁଣିଥିଲି; ଏବେ ଜ୍ଞାନ ପାଇଁ ଏହାର ବିଶେଷ ତଥ୍ୟ ଜାଣିବାକୁ ମୁଁ ପଚାରୁଛି, ହେ ପ୍ରଭୁ।

ମ୍ରିଯମାଣସ୍ଯ କିଂ କୃତ୍ଯଂ କିଂ ଦାନଂ ଵାସଵାନୁଜ । ଵାହମୃତ୍ଯୋରନ୍ତରାଲେ କୋ ଵିଧିର୍ଦହନସ୍ଯ ଚ ॥ ୨,୧.

ହେ ବାସବଙ୍କ ଭାଇ, ମୃତ୍ୟୁଶୟାରେ ଥିବା ଲୋକ ପାଇଁ କଣ କରିବା ଉଚିତ? କଣ ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ? ମୃତ୍ୟୁ ଓ ଦାହ କ୍ରିୟା ମଧ୍ୟରେ କଣ ବିଧି ଅଛି?

ସଦ୍ଯୋ ଵିଲମ୍ବତୋ ଵା କିଂ ଦେହମନ୍ଯଂ ପ୍ରପଦ୍ଯତେ । ସଂଯମନ୍ଯାଂ କ୍ରମ୍ଯମାଣମାଵର୍ଷଂ କା ମୃତିକ୍ରିଯା ॥ ୨,୧.

ସେ କ୍ଷଣେ କିମ୍ବା କିଛି ବିଳମ୍ବରେ ଅନ୍ୟ ଦେହ ନେଇଥାଏ କି? ଯେଉଁମାନେ ବର୍ଷ ଧରି ଯମର ପଥରେ ଯାଉଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ କଣ ମୃତ୍ୟୁ କ୍ରିୟା ଅଛି?

ପ୍ରାଯଶ୍ଚିତ୍ତଂ ଦୁର୍ମତେଃ କିଂ ପଞ୍ଚକାଦିମୃତସ୍ଯ ଚ । ପ୍ରସାଦଂ କୁରୁ ମେ ମୋହଂ ଛେତ୍ତୁମର୍ହସ୍ଯଶେଷତଃ ॥ ୨,୧.

ଖରାପ ମନ ଥିବା ଲୋକ ପାଇଁ କଣ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ଅଛି? ପଞ୍ଚକ ଆଦିରେ ଯେଉଁମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ କଣ ଉପାୟ ଅଛି? ଦୟାକରି ମୋର ଭ୍ରମ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଦୂର କର।

ସର୍ଵମନ୍ତେମଯା ପୃଷ୍ଟଂ ବ୍ରୂହି ଲୋକହିତାଯ ଵୈ ॥ ୨,୧.

ମୁଁ ଶେଷରେ ସବୁ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଛି; ଦୟାକରି ସମସ୍ତଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ଉତ୍ତର ଦିଅ।

ଶ୍ରୀଗରୁଡମହାପୁରାଣମ୍ ୨ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଉଵାଚ । ସାଧୁ ପୃଷ୍ଟଂ ତ୍ଵଯା ଭଦ୍ର ମାନୁଷାଣାଂ ହିତାଯ ଵୈ । ଶୃଣୁଷ୍ଵାଵହିତୋ ଭୂତ୍ଵା ସର୍ଵମେଵୌର୍ଧ୍ଵଦୈହିକମ୍ ॥ ୨,୨.

ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହିଲେ: ଭଲ ଉପାୟରେ ପଚାରିଛ, ହେ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ଏହା ନିଶ୍ଚୟ ମାନବମାନଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ। ଏବେ ତୁମେ ମନ ଲଗାଇ ଶୁଣ, ମୁଁ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ଯେଉଁ କ୍ରିୟା ହୁଏ ସେ ସବୁ କହିବି।

ସମ୍ଯଗ୍ଵିଭେଦରହିତଂ ଶ୍ରୁତିସ୍ମୃତିସମୁଦ୍ଧୃତମ୍ । ଯନ୍ନ ଦୃଷ୍ଟଂ ସୁରୈଃ ସେନ୍ଦ୍ରୈର୍ଯୋଗିଭିର୍ଯୋଗଚିନ୍ତକୈଃ ॥ ୨,୨.

ଯାହା ବେଦ ଓ ସୃତିରୁ ନିଷ୍କଷିତ, ଏବଂ ଯାହାକୁ ଦେବତାମାନେ କିମ୍ବା ଧ୍ୟାନରତ ଯୋଗୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଦେଖିନାହାନ୍ତି, ସେହି କଥାକୁ ମୁଁ ସଠିକ୍ ଭାବରେ, କୌଣସି ଭ୍ରମ ଛାଡ଼ି, କହିବି।

ଗୁହ୍ଯଦ୍ଗୁହ୍ଯତରଂ ତଚ୍ଚ ନାଖ୍ଯାତଂ କସ୍ଯଚିତ୍କ୍ଵଚିତ୍ । ଭକ୍ତସ୍ତ୍ଵଂ ହି ମହାଭାଗ ଵୈନତେଯଂ ବ୍ରଵୀମି ତେ ॥ ୨,୨.

ଏହା ସବୁଠାରୁ ଗୁପ୍ତ, ଗୁପ୍ତ ଭିତରେ ମଧ୍ୟ ଅତି ଗୁପ୍ତ, ଏବଂ କେହିଁଠି କେହିଁକୁ କେବେ କୁହାଯାଇନାହିଁ। କିନ୍ତୁ ତୁମେ ଭକ୍ତ, ହେ ମହାଭାଗ ବିନତାନନ୍ଦନ, ତେଣୁ ମୁଁ ତୁମକୁ କହୁଛି।

ଅପୁତ୍ରସ୍ଯ ଗତିର୍ନାସ୍ତୁ ସ୍ଵର୍ଗୋ ନୈଵ ଚ ନୈଵ ଚ । ଯେନ କେନାପ୍ଯୁପାଯେନ କାର୍ଯଂ ଜନ୍ମ ସୁତସ୍ଯ ହି ॥ ୨,୨.

ଯେଉଁଠାରେ ପୁଅ ନାହିଁ, ସେଠାରେ କୌଣସି ଗତି ନାହିଁ, ସ୍ୱର୍ଗ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ, ପୁଅ ଜନ୍ମ କେମିତି ହେବ, ଯେଭଳି ହେଉ ଉପାୟ କରିବା ଉଚିତ।

ତାରଯେନ୍ନରକାତ୍ପୁତ୍ତ୍ରୋ ଯଦି ମୋକ୍ଷୋ ନ ଵିଦ୍ଯତେ । ସ୍କନ୍ଧଃ ପୁତ୍ରେଣ କର୍ତଵ୍ଯୋ ହ୍ଯଗ୍ନିଦାତା ଚ ପୌତ୍ରକଃ ॥ ୨,୨.

ପୁଅ ନ ଥିଲେ ମୋକ୍ଷ ନ ମିଳିଲେ, ପୁଅ ନରକରୁ ଉଦ୍ଧାର କରେ; ପୁଅ ଦ୍ୱାରା କାନ୍ଧ କ୍ରିୟା ହେବା ଉଚିତ, ଓ ପଉତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଅଗ୍ନିଦାନ କରାଯିବା ଦରକାର।

ତିଲଦର୍ଭୈଶ୍ଚ ଭୂମ୍ଯାଂ ଵୈ କୁଟୀ ଋତୁମତୀ ଭଵେତ୍ । ପଞ୍ଚ ରତ୍ନାନି ଵକ୍ତ୍ରେ ତୁ ଯେନ ଜୀଵଃ ପ୍ରରୋହତି ॥ ୨,୨.

ତିଳ ଓ ଦର୍ଭା ଦେଇ ଭୂମିରେ ଏକ ଶୁଦ୍ଧ କୁଟି ବନେଇବା ଉଚିତ; ପାଞ୍ଚ ରତ୍ନ ମୁଁହରେ ରଖାଯାଏ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଜୀବ ଉତ୍ତରୋତ୍ତର ଉନ୍ନତି କରେ।