ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ଭୃତ୍ଯପ୍ରସାଦସୁମୁଖମାଯତାରୁଣଲୋଚନମ୍ । କିରୀଟିନଂ କୁଣ୍ଡଲିନଂ ଶ୍ରିଯା ଵକ୍ଷସି ଲକ୍ଷିତମ୍ ॥ ୨,୧.

ସେ ଭୃତ୍ୟମାନଙ୍କୁ କୃପାଳୁ ମୁହଁରେ ମଧୁର ହସ, ଲମ୍ବା ଲାଲ ଆଖି, ମୁଣ୍ଡରେ ମୁକୁତ, କାନରେ କୁଣ୍ଡଳ ପିନ୍ଧିଛନ୍ତି, ଶ୍ରୀଙ୍କ ଚିହ୍ନ ବକ୍ଷସ୍ଥଳରେ ଅଲଙ୍କୃତ।

ପୀତାଂଶୁକଂ ଚତୁର୍ବାହୁଂ ପ୍ରସନ୍ନହସିତାନନମ୍ । ଅଭ୍ଯର୍ହଣାସନାସୀନଂ ତାଭିଃ ଶକ୍ତିଭିରାଵୃତମ୍ ॥ ୨,୧.

ସେ ପୀତବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଛନ୍ତି, ଚାରିଟି ହାତ, ମଧୁର ହସିଥିବା ମୁହଁ, ପୂଜ୍ୟ ଆସନରେ ବସିଛନ୍ତି, ସେହି ଶକ୍ତିମାନେ ତାଙ୍କୁ ଘେରି ରହିଛନ୍ତି।

ପ୍ରଧାନପୁରୁଷାଭ୍ଯାଂ ଚ ମହତା ଚାହମା ତଥା । ଏକାଦଶୋନ୍ଦ୍ରିଯୈଶ୍ଚୈଵ ପଞ୍ଚଭୂତୈସ୍ତଥୈଵ ଚ ॥ ୨,୧.

ପ୍ରଧାନ ପୁରୁଷ, ମହତ୍ତତ୍ତ୍ୱ, ମୁଁ ନିଜେ, ଏକାଦଶ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଏବଂ ପାଞ୍ଚ ଭୂତ ମଧ୍ୟ ସେଠି ଅଛନ୍ତି।

ସ୍ଵରୂପେରମମାଣଂ ତମୀଶ୍ଵରଂ ଵିନତାସୁତଃ । ତଦ୍ଦର୍ଶନାହ୍ଲାଦଯୁତସ୍ଵାନ୍ତୋ ହୃଷ୍ଯତ୍ତନୂରୁହଃ ॥ ୨,୧.

ବିନତାନନ୍ଦନ ତାଙ୍କର ନିଜ ରୂପରେ ଥିବା ଈଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ସେହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ତାଙ୍କ ହୃଦୟ ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା, ଦେହର ଲୋମ ରୋମାଞ୍ଚିତ ହେଲା।

ଲୋଚନାଭ୍ଯାମଶ୍ରୁ ମୁଞ୍ଚନ୍ପ୍ରେମମଗ୍ନୋ ନନାମ ହ । ନମାଗତଂ ନତଂ ସ୍ଵୀଯ ଵାହନଂ ଵିଷ୍ଣୁରବ୍ରଵୀତ୍ । ଭୂମିଃ କା ଲଙ୍ଘିତା ପକ୍ଷିଂସ୍ତ୍ଵଯେଯନ୍ତମନେହସମ୍ ॥ ୨,୧.

ପ୍ରେମରେ ଡୁବି ଆଖିରୁ ଅଶ୍ରୁ ଝରିଲା, ସେ ଶିର ନମାଇଲେ। ତେବେ ବିଷ୍ଣୁ ନିଜ ବାହନଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ହେ ପକ୍ଷୀ, ତୁମେ କେଉଁ ଭୂମିକୁ ଅଟକା ଛାଡ଼ି ଏହିଠାକୁ ଆସିଲ?'

ଗରୁଡ ଉଵାଚ । ତଵ ପ୍ରସାଦାଦ୍ଵୈକୁଣ୍ଠ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଂ ସଚରାଚରମ୍ ॥ ୨,୧.

ଗରୁଡ଼ କହିଲେ: 'ପ୍ରଭୁ, ଆପଣଙ୍କ ଦୟାରେ ମୁଁ ବୈକୁଣ୍ଠ ଓ ସମସ୍ତ ଚରାଚର ତିନି ଲୋକ ଦେଖିଛି।'

ମଯା ଵିଲୋକିତଂ ସର୍ଵଂ ଜଗତ୍ସ୍ଥାଵରଜଙ୍ଗମମ୍ । ଭୂର୍ଲୋକାତ୍ସତ୍ଯପର୍ଯନ୍ତଂ ପୁରଂ ଯାମ୍ଯଂ ଵିନା ପ୍ରଭୋ ॥ ୨,୧.

'ମୁଁ ସମସ୍ତ ଜଗତ, ଥିବା ଓ ଚଳିତ ଜୀବମାନେ, ଭୂର୍ଲୋକରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ସତ୍ୟଲୋକ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସବୁ ଦେଖିଛି, କେବଳ ଯମଙ୍କ ପୁରୀ ବାହାରେ, ପ୍ରଭୁ।'

ଭୂର୍ଲୋକଃ ସର୍ଵଲୋକାନାଂ ପ୍ରଚୁରଃ ସର୍ଵଜନ୍ତୁଷୁ । ମାନୁଷ୍ଯଂ ସର୍ଵଭୂତାନାଂ ଭୁକ୍ତିମୁକ୍ତ୍ଯାଲଯଂ ଶୁଭମ୍ ॥ ୨,୧.

'ଭୂର୍ଲୋକ ସମସ୍ତ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସବୁଠାରୁ ବେଶି ପ୍ରାଣୀ ଥିବା ଜଗତ। ସମସ୍ତ ଜୀବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମାନବ ଜନ୍ମ ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ପାଇଁ ସୁଭାଗ୍ୟ ନିବାସ।'

ଅତଃ ସୁକୃତିନାଂ ଲୋକୋ ନ ଭୂତୋ ନ ଭଵିଷ୍ଯତି ॥ ୨,୧.

'ଏହିପରି ଶୁଭ ଲୋକ ସୁକୃତିମାନେ ପାଇଁ ନ ପୂର୍ବରୁ ଥିଲା, ନ ଭବିଷ୍ୟତରେ ହେବ।'

ଗାଯନ୍ତି ଦେଵାଃ କିଲ ଗୀତକାନି ଧନ୍ଯାସ୍ତୁ ଯେ ଭାରତଭୂମିଭାଗେ । ସ୍ଵର୍ଗାପଵର୍ଗସ୍ଯ ଫଲାର୍ଜନାଯ ଭଵନ୍ତି ଭୂଯଃ ପୁରୁଷାଃ ସୁରତ୍ଵାତ୍ ॥ ୨,୧.

ଦେବତାମାନେ ସତତ ଗୀତ ଗାନ କରନ୍ତି । ଭାରତ ଭୂମିରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ଲୋକମାନେ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ । ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ମୋକ୍ଷର ଫଳ ପାଇବାକୁ, ଏଠାରେ ଲୋକମାନେ ପୁଣିପୁଣି ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ପୁଣ୍ୟରେ ।

ପ୍ରେତଃ କୌକ୍ଷିପ୍ଯତେ କସ୍ମାତ୍ପଞ୍ଚରତ୍ନଂ ମୁଖେ କଥମ୍ । ଅଧସ୍ତାଚ୍ଚାଲିତା ଦର୍ଭାଃ ପାଦୌ ଯାମ୍ଯାଂ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତୌ ॥ ୨,୧.

ମୃତ ଦେହର ମୁହଁରେ ପଞ୍ଚ ମୂଲ୍ୟବାନ ମୁଦ୍ରା କାହିଁକି ରଖାଯାଏ? ତଳେ ଦର୍ଭା ଘାସ କାହିଁକି ପତାଯାଏ, ଏବଂ ପାଦ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ କାହିଁକି ରଖାଯାଏ?

କିମର୍ଥଂ ପୁତ୍ରପୌତ୍ରାଶ୍ଚ ତସ୍ଯ ତିଷ୍ଠନ୍ତି ଚାଗ୍ରତଃ । କିମର୍ଥଂ ଦୀଯତେ ଦାନଂ ଗୋଦାନମପି କେଶଵ ॥ ୨,୧.

ପୁଅ ଏବଂ ନାତିମାନେ ମୃତ ଲୋକଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ କାହିଁକି ଦଢ଼ି ହୋଇଥାନ୍ତି? ଦାନ କାହିଁକି ଦିଆଯାଏ, ଏବଂ ଗାଁ ଦାନ କାହିଁକି କରାଯାଏ, ହେ କେଶବ?

ବନ୍ଧୁମିତ୍ରାଣ୍ଯମିତ୍ରାଶ୍ଚ କ୍ଷମାପଯନ୍ତି ତତ୍କଥମ୍ । ତିଲାଲୋହଂ ହିରଣ୍ଯଂ ଚ କର୍ପାସଂ ଲଵଣଂ ତଥା ॥ ୨,୧.

ସମ୍ପର୍କୀୟ, ବନ୍ଧୁ ଓ ଶତ୍ରୁମାନେ ସେ ସମୟରେ କିପରି ଖ୍ଷମା ଚାହାନ୍ତି? ତିଳ, ଲୋହା, ସୁନା, କପାସ ଓ ଲୁଣ କାହିଁକି ଦିଆଯାଏ?

ସପ୍ତଧାନ୍ଯଂ କ୍ଷିତିର୍ଗାଵୋ ଦୀଯନ୍ତେ କେନହେତୁନା । କଥଂ ହି ମ୍ରିଯତେ ଜନ୍ତୁର୍ମୃତୋ ଵୈ କୁତ୍ର ଗଚ୍ଛତି ॥ ୨,୧.

ସାତ ପ୍ରକାର ଧାନ୍ୟ, ମାଟି ଓ ଗାଁ କାହିଁକି ଦିଆଯାଏ? ଜୀବ କିପରି ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରେ, ଏବଂ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ସେ କେଉଁଠି ଯାଏ?

ଅତିଵାହଶରୀରଂ ଚ କଥଂ ହି ଶ୍ରଯତେ ତଦା । ଶଵଂ ସ୍କନ୍ଧେ ଵହେତ୍ପୁତ୍ରୋ ଅଗ୍ନିଦାତା ଚ ପୌତ୍ରକଃ ॥ ୨,୧.

ଯାତ୍ରା ପାଇଁ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଦେହ କିପରି ଧାରଣ କରାଯାଏ? ପୁଅ କାହିଁକି ଶବକୁ କାନ୍ଧରେ ବହନ କରେ, ଏବଂ ନାତି କାହିଁକି ଅଗ୍ନି ଦାନ କରେ?

ଆଜ୍ଯେନାଭ୍ଯଞ୍ଜନଂ କସ୍ମାତ୍କୁତ ଏକାହୁତିକ୍ରିଯା । ଵସୁନ୍ଧରା କିମର୍ଥଂ ଚ କୁତଃ ସ୍ତ୍ରୀଶବ୍ଦକୀର୍ତନମ୍ ॥ ୨,୧.

ଦେହକୁ ଘିଅ ଲଗାଯିବାର କାରଣ କଣ? ଏକ ହୋମ କାହିଁକି କରାଯାଏ? ମାଟି କାହିଁକି ଦିଆଯାଏ, ଏବଂ 'ସ୍ତ୍ରୀ' ଶବ୍ଦ କାହିଁକି ଉଚ୍ଚାରଣ ହୁଏ?

ଯମସୂକ୍ତଂ କିମର୍ଥଂ ଚ ଉଦୀଚ୍ଯା ଦିଶମାହରେତ୍ । ପାନୀଯମେକଵସ୍ତ୍ରେଣ ସୂର୍ଯବିମ୍ବନିରୀକ୍ଷଣମ୍ ॥ ୨,୧.

ଯମ ସୂକ୍ତ କାହିଁକି ପଢ଼ାଯାଏ, ଏବଂ ଦେହକୁ ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ କାହିଁକି ନେଯାଯାଏ? ଏକ ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି ଏକ ଜଣେ ବସ୍ତ୍ର ଦେଇ ପାଣି କାହିଁକି ଦିଅନ୍ତି, ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଚକ୍ରକୁ କାହିଁକି ଦେଖାଯାଏ?

ଯଵସର୍ଷପଦୂର୍ଵାସ୍ତୁ ପାଷାଣେ ନିମ୍ବପତ୍ରକମ୍ । ଵସ୍ତ୍ରଂ ନରଶ୍ଚ ନାରୀ ଚ ଵିଦଧ୍ଯାଦଧରୋତ୍ତରମ୍ ॥ ୨,୧.

ଯବ, ସୋରିଷ ଓ ଦୁର୍ବା ଘାସ ପାଥର ଉପରେ ନିମ୍ବ ପତ୍ର ସହ କାହିଁକି ରଖାଯାଏ? ବସ୍ତ୍ର, ପୁରୁଷ ଓ ନାରୀକୁ ଉପର-ତଳରେ କାହିଁକି ବ୍ୟବସ୍ଥା କରାଯାଏ?

ଅନ୍ନାଦ୍ଯଂ ଗୃହମାଗତ୍ଯ ନ ଭୋକ୍ତଵ୍ଯଂ ଜନୈଃ ସହ । ନଵକାଂଶ୍ଚୈଵ ପିଣ୍ଡାଂଶ୍ଚ କିମର୍ଥଂ ଦଦତେ ସୁତାଃ ॥ ୨,୧.

ଘରକୁ ଫେରିଲେ ଅନ୍ୟମାନେ ସହିତ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବାକୁ କାହିଁକି ନିଷେଧ? ପୁଅମାନେ କାହିଁକି ନଉଟି ପିଣ୍ଡ ଦେଉଛନ୍ତି?

କିମର୍ଥଂ ଚତ୍ଵରେ ଦୁଗ୍ଧଂ ଯାତ୍ରେ ପକ୍ଵେ ଚ ମୃନ୍ମଯେ । କାଷ୍ଠତ୍ରଯଂ ଗଣାବଦ୍ଧଂ କୃତ୍ଵା ରାତ୍ରୌ ଚତୁଷ୍ପଥେ ॥ ୨,୧.

ଯାତ୍ରା ସମୟରେ ମାଟି ଭାଣ୍ଡରେ ଦୁଧ ଚଉକରେ କାହିଁକି ରଖାଯାଏ? ରାତିରେ ଚଉମୁଖୀ ରାସ୍ତାରେ ତିନିଟି କାଠି ବାନ୍ଧି କାହିଁକି ରଖାଯାଏ?

ନିଶାଯାଂ ଦୀଯତେ ଦୀପୋ ଯାଵଦବ୍ଦଂ ଦିନେଦିନ । ଦାହୋଦକଂ କିମର୍ଥଂ ଚ କିମର୍ଥଂ ଚ ଜନୈଃ ସହ ॥ ୨,୧.

ଏକ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରତିଦିନ ରାତିରେ ଦୀପ କାହିଁକି ଦିଆଯାଏ? ଦାନ ପାଇଁ ପାଣି କାହିଁକି ଦିଆଯାଏ, ଏବଂ ଅନ୍ୟମାନେ ସହିତ କାହିଁକି କରାଯାଏ?

ଭଗଵନ୍ନାତି ଵାହଶ୍ଚ ନଵ ପିଣ୍ଡାଃ ପ୍ରଦାପଯେତ୍ । କଥଂ ଦେଯଂ ପିତୃଭ୍ଯଶ୍ଚ ଵାହସ୍ଯାଵାହନଂ କଥମ୍ ॥ ୨,୧.

ହେ ପ୍ରଭୁ, ଯଦି ଯାତ୍ରା ଦୀର୍ଘ ହୁଏ, ତେବେ ନଉଟି ପିଣ୍ଡ ଦେବା ଉଚିତ କି? ପିତୃମାନେ ପାଇଁ କିପରି ଦେବା ଉଚିତ, ଏବଂ ଯାତ୍ରା ପାଇଁ ଯାନ କିପରି ବ୍ୟବସ୍ଥା କରାଯିବ?

ଇଦଞ୍ଚେତ୍କ୍ରିଯତେ ଦେଵ କସ୍ମାତ୍ପିଣ୍ଡଂ ପ୍ରଦାପଯେତ୍ । କିଂ ତତ୍ପ୍ରଦୀଯତେ ତସ୍ଯ ପିଣ୍ଡଦାନାଦ୍ଯନନ୍ତରମ୍ ॥ ୨,୧.

ଏହା କରାଯାଏ ଯଦି, ହେ ଦେବ, ତେବେ ପିଣ୍ଡ କାହିଁକି ଦେବା ଉଚିତ? ପିଣ୍ଡ ଦାନ ପରେ ସେଠିକୁ କଣ ଦିଆଯାଏ?

ଅସ୍ଥିସଞ୍ଚଯନଂ ଚୈଵ ଘଟସ୍ଫୋଟଂ ତଥୈଵ ଚ । ଦ୍ଵିତୀଯେଽହ୍ନି କୁତଃ ସ୍ନାନଂ ଚତୁର୍ଥେ ସାଗ୍ନିକେ ଦ୍ଵିଜେ ॥ ୨,୧.

ଅସ୍ଥି ସଞ୍ଚୟ ଏବଂ ଘଡ଼ା ଭାଙ୍ଗିବା କାହିଁକି କରାଯାଏ? ଦ୍ୱିତୀୟ ଦିନରେ ସ୍ନାନ କାହିଁକି କରାଯାଏ, ଚତୁର୍ଥ ଦିନରେ ଦ୍ୱିଜମାନେ ଅଗ୍ନି କାର୍ଯ୍ୟ କାହିଁକି କରନ୍ତି?

ଦଶମେ କିଂ ମଲସ୍ନାନଂ କାର୍ଯଂ ସର୍ଵଜନୈଃ ସହ । କସ୍ମାତ୍ତୈଲୋଦ୍ଵର୍ତନଂ ଚ ସ୍କନ୍ଧଵାହଗୃହଂ ନଯେତ୍ ॥ ୨,୧.

ଦଶମ ଦିନରେ ସମସ୍ତେ ମିଶି ମଳ ସ୍ନାନ କାହିଁକି କରିବା ଉଚିତ? ତେଲ ଲଗାଯିବା କାହିଁକି, ଏବଂ ଶବ ବହନ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ଘରକୁ କାହିଁକି ଯିବା ହୁଏ?

ତୈଲୋଦ୍ଵର୍ତନକଂ ଚାପି ଦଧୁଃ ସ୍ଥୂଲଜଲାଶଯେ । ଦଶମେଽହନି ଯତ୍ପିଣ୍ଡଂ ତଦ୍ଦଦ୍ଯା ଦାମିଷେଣ ତୁ ॥ ୨,୧.

ବଡ଼ ଜଳାଶୟରେ ତେଲ ଲଗାଯିବା କାହିଁକି କରାଯାଏ? ଦଶମ ଦିନରେ ପିଣ୍ଡ କାଠ ଭାଣ୍ଡରେ କାହିଁକି ଦେବା ଉଚିତ?

ପିଣାଞ୍ଚୈକାଦଶେ କସ୍ମାଦ୍ଵୃଷୋତ୍ସର୍ଗାଦିପୂର୍ଵକମ୍ । ଭାଜନୋପାନହୌ ଚ୍ଛତ୍ରଂ ଵାସାଂସି ତ୍ଵଙ୍ଗୁଲୀଯକମ୍ ॥ ୨,୧.

ଏକାଦଶୀ ଦିନରେ ବୃଷ ଛାଡ଼ିବା ପରେ ପିଣ୍ଡ କାହିଁକି ଦିଆଯାଏ? ଭାଣ୍ଡ, ଚପ୍ପଲ, ଛତା, ବସ୍ତ୍ର ଓ ଅଙ୍ଗୁଠି କାହିଁକି ଦିଆଯାଏ?

ତ୍ରଯୋଦଶେଽହ୍ନି ଦେଯଂ ସ୍ଯାତ୍ପଦଦାନଂ କିମର୍ଥକମ୍ । ଶ୍ରାଦ୍ଧାନି ଷୋଡଶୈତାନି ଅବ୍ଦଂ ଯାଵତ୍କୁତୋ ଘଟଃ ॥ ୨,୧.

ତେରୋ ଦିନରେ ପାଦଧୋଇବା ପାଇଁ ପାଣି ଦେବାକୁ କହାଯାଇଛି; ଏହାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କ'ଣ? ଏହି ଷୋଳ ଟି ଶ୍ରାଦ୍ଧ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କରିବାକୁ କହାଯାଇଛି—ଏହି ଘଡ଼ାର ଅର୍ଥ କ'ଣ?

ଅନ୍ନାଦ୍ଯେନୋଦକେନୈଵ ଷଷ୍ଟ୍ଯାଧିକଶତତ୍ରଯମ୍ । ଦିନେଦିନେ ଚ ଦାତଵ୍ଯଂ ଘଟାନ୍ନଂ ପ୍ରେତତୃପ୍ତଯେ ॥ ୨,୧.

ଖାଦ୍ୟ ଓ ପାଣି ସହିତ ଏକ ଏକ ଦିନକୁ ଏକ ହୋଇ, ମୋଟ ଏକଶଠି ଓ ତିନି ଟି ଘଡ଼ା ଦିଆଯିବା ଉଚିତ, ଏହିପରି ଦେଇଲେ ପିତୃମାନେ ତୃପ୍ତି ପାଆନ୍ତି।