ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ନମଃ କୃଷ୍ଣାଯ ମୁନଯେ ଯ ଏନଂ ସମୁପାଶ୍ରିତାଃ । ଅଞ୍ଜସ୍ତରନ୍ତି ସଂସାରସାଗରଂ କୁନଦୀମିଵ ॥ ୨,୧.

କୃଷ୍ଣ ମୁନିଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, ଯାଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ କରିଲେ ଲୋକେ ସହଜରେ ସଂସାର ସାଗର ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହୁଅନ୍ତି, ଯେପରି ଏକ ଛୋଟ ନଦୀ ପାର କରାଯାଏ।

ଏକଦା ଵୈନତେଯସ୍ଯ ଲୋକାନାଂ ଲୋକନସ୍ପୃହା । ବଭୂଵ ସୋଽଥ ବଭ୍ରାମ ତେଷୁ ନାମ ହରେର୍ଗୃଣନ୍ ॥ ୨,୧.

ଏକଥର ଗରୁଡ଼ଙ୍କର ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ପ୍ରତି ଆକାଂକ୍ଷା ଜଗାଗଲା। ସେ ହରିଙ୍କ ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି କରି ସେହି ସମସ୍ତ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଘୁରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।

ସ ପାତାଲଂ ଭୁଵଂ ସ୍ଵର୍ଗଂ ଭ୍ରାନ୍ତ୍ଵାଲବ୍ଧଶମାଶଯଃ । ଲୋକଦୁଃ ଖେନାତିଦୁଃ ଖୀ ପୁନର୍ଵୈକୁଣ୍ଠମାଗମତ୍ ॥ ୨,୧.

ସେ ପାତାଳ, ପୃଥିବୀ ଓ ସ୍ୱର୍ଗ ଘୁରି ଦେଖିଲେ, କିନ୍ତୁ କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ଆତ୍ମାର ଶାନ୍ତି ମିଳିଲା ନାହିଁ। ଲୋକମାନଙ୍କ ଦୁଃଖରେ କ୍ଲାନ୍ତ ହୋଇ, ସେ ପୁଣି ଫେରି ଭଗବାନଙ୍କ ବୈକୁଣ୍ଠକୁ ଗଲେ।

ନ ରଜୋ ନ ତମଶ୍ଚୈଵ ସତ୍ତ୍ଵଂ ତାଭ୍ଯାଂ ଚ ମିଶ୍ରିତମ୍ । ଯତ୍ର ପ୍ରଵର୍ତତେ ନୈଵ ସତ୍ତ୍ଵମେଵ ପ୍ରଵର୍ତତେ ॥ ୨,୧.

ସେଠାରେ ରଜୋ ନାହିଁ, ତମୋ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ, ଏବଂ ଏହି ଦୁଇଟିର ମିଶ୍ରଣ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ। କେବଳ ସତ୍ତ୍ୱ ଗୁଣ ଏଠି ବ୍ୟାପିଛି, ଅନ୍ୟ କିଛି କାମ କରୁନାହିଁ।

ନ ଯତ୍ର ମାଯା ନାଶଶ୍ଚ ନ ଚୈ ରାଗାଦଯୋ ମଲାଃ । ଶ୍ଯାମାଵଦାତାଃ ସୁରୁଚଃ ଶତପତ୍ରଵିଲୋଚନାଃ ॥ ୨,୧.

ଏଠି ମାୟା ନାହିଁ, ନାଶ ନାହିଁ, ରାଗ ଓ ଅନ୍ୟ ଦୁଷିତ ଭାବମାନେ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ। ସେଠାରେ ଜନମାନେ କେହି ଶ୍ୟାମ, କେହି ଧଳା, ସମସ୍ତେ ଦୀପ୍ତିମାନ, ତାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ଶତପତ୍ର ପଦ୍ମ ପରି।

ସୁରାସୁରାର୍ଚିତା ଯତ୍ର ଗଣା ଵିଷ୍ଣୋଃ ସୁପେଶସଃ । ପିଶଙ୍ଗଵସ୍ତ୍ରାଭାରଣା ମଣିଯୁଙ୍ନିଷ୍କଭୂଷିତାଃ ॥ ୨,୧.

ଏଠି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସେବକମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ, ସେମାନେ ପିତଳ ରଙ୍ଗର ବସ୍ତ୍ର ଓ ଭୂଷଣ ପିନ୍ଧିଛନ୍ତି, ମଣି ଓ ମୁକୁତ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ।

ଚତୁର୍ଭୁଜାଃ କୁଣ୍ଡଲିନୋ ମୌଲିନୋ ମାଲିନସ୍ତଥା । ଭ୍ରାଜିଷ୍ଣୁଭିର୍ଵିମାନାନାଂ ପଙ୍କିଭିର୍ଯେ ମହାତ୍ମନାମ୍ ॥ ୨,୧.

ସେମାନେ ଚାରିଟି ହାତ ଥିବା, କଣ୍ଠରେ ମାଳା, ମୁଣ୍ଡରେ ମୁକୁତ, କାନରେ କୁଣ୍ଡଳ ପିନ୍ଧିଛନ୍ତି। ସେମାନେ ମହାପୁରୁଷମାନଙ୍କ ଦୀପ୍ତିମାନ ବିମାନର ଶାରୀରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଉଛନ୍ତି।

ଦ୍ଯୋତନ୍ତେ ଦ୍ଯୋତମାନାନାଂ ପ୍ରମଦାନାଂ ଚ ପଙ୍କ୍ତିଭିଃ । ଶ୍ରୀର୍ଯତ୍ର ନାନାଵିଭଵୈର୍ହରେଃ ପାଦୌ ମୁଦାର୍ଚତି ॥ ୨,୧.

ସେମାନେ ଦୀପ୍ତିମାନ ନାରୀମାନଙ୍କ ସହିତ ଏକାଠି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଉଛନ୍ତି। ଏଠି ଶ୍ରୀ ନିଜ ଅନେକ ଶକ୍ତି ସହିତ ଆନନ୍ଦରେ ହରିଙ୍କ ପାଦ ପୂଜା କରୁଛନ୍ତି।

ହରିଂ ଗାଯତି ଦୋଲାସ୍ଥଂ ଗୀଯମାନାଲିଭିଃ ସ୍ଵଯମ୍ । ଦଦର୍ଶ ଶ୍ରୀହରିଂ ତତ୍ର ଶ୍ରୀପତିଂ ସାତ୍ଵତାଂ ପତିମ୍ ॥ ୨,୧.

ଏଠି ହରି ଝୁଲାରେ ବସିଛନ୍ତି, ନିଜେ ଗାଇଁଛନ୍ତି ଏବଂ ସେବକମାନେ ମଧ୍ୟ ଗୀତ ଗାଉଛନ୍ତି। ଏଠି ଗରୁଡ଼ ଶ୍ରୀହରିଙ୍କୁ, ଶ୍ରୀଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ଓ ସାତ୍ତ୍ୱତମାନଙ୍କ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।

ଜଗତ୍ପତିଂ ଯଜ୍ଞପତିଂ ପାର୍ଷଦୈଃ ପରିଷେଵିତମ୍ । ସୁନନ୍ଦନନ୍ଦପ୍ରବଲାର୍ହଣମୁଖ୍ଯୈର୍ନିରନ୍ତରମ୍ ॥ ୨,୧.

ସେ ଜଗତ୍ ସ୍ୱାମୀ, ଯଜ୍ଞର ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ସେବକମାନେ ଘେରି ରହିଛନ୍ତି। ସୁନନ୍ଦ, ନନ୍ଦ, ପ୍ରବଳ, ଅର୍ହଣ ଓ ଅନ୍ୟ ମୁଖ୍ୟ ସେବକମାନେ ନିରନ୍ତର ସେବା କରୁଛନ୍ତି।

ଭୃତ୍ଯପ୍ରସାଦସୁମୁଖମାଯତାରୁଣଲୋଚନମ୍ । କିରୀଟିନଂ କୁଣ୍ଡଲିନଂ ଶ୍ରିଯା ଵକ୍ଷସି ଲକ୍ଷିତମ୍ ॥ ୨,୧.

ସେ ଭୃତ୍ୟମାନଙ୍କୁ କୃପାଳୁ ମୁହଁରେ ମଧୁର ହସ, ଲମ୍ବା ଲାଲ ଆଖି, ମୁଣ୍ଡରେ ମୁକୁତ, କାନରେ କୁଣ୍ଡଳ ପିନ୍ଧିଛନ୍ତି, ଶ୍ରୀଙ୍କ ଚିହ୍ନ ବକ୍ଷସ୍ଥଳରେ ଅଲଙ୍କୃତ।

ପୀତାଂଶୁକଂ ଚତୁର୍ବାହୁଂ ପ୍ରସନ୍ନହସିତାନନମ୍ । ଅଭ୍ଯର୍ହଣାସନାସୀନଂ ତାଭିଃ ଶକ୍ତିଭିରାଵୃତମ୍ ॥ ୨,୧.

ସେ ପୀତବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଛନ୍ତି, ଚାରିଟି ହାତ, ମଧୁର ହସିଥିବା ମୁହଁ, ପୂଜ୍ୟ ଆସନରେ ବସିଛନ୍ତି, ସେହି ଶକ୍ତିମାନେ ତାଙ୍କୁ ଘେରି ରହିଛନ୍ତି।

ପ୍ରଧାନପୁରୁଷାଭ୍ଯାଂ ଚ ମହତା ଚାହମା ତଥା । ଏକାଦଶୋନ୍ଦ୍ରିଯୈଶ୍ଚୈଵ ପଞ୍ଚଭୂତୈସ୍ତଥୈଵ ଚ ॥ ୨,୧.

ପ୍ରଧାନ ପୁରୁଷ, ମହତ୍ତତ୍ତ୍ୱ, ମୁଁ ନିଜେ, ଏକାଦଶ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଏବଂ ପାଞ୍ଚ ଭୂତ ମଧ୍ୟ ସେଠି ଅଛନ୍ତି।

ସ୍ଵରୂପେରମମାଣଂ ତମୀଶ୍ଵରଂ ଵିନତାସୁତଃ । ତଦ୍ଦର୍ଶନାହ୍ଲାଦଯୁତସ୍ଵାନ୍ତୋ ହୃଷ୍ଯତ୍ତନୂରୁହଃ ॥ ୨,୧.

ବିନତାନନ୍ଦନ ତାଙ୍କର ନିଜ ରୂପରେ ଥିବା ଈଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ସେହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ତାଙ୍କ ହୃଦୟ ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା, ଦେହର ଲୋମ ରୋମାଞ୍ଚିତ ହେଲା।

ଲୋଚନାଭ୍ଯାମଶ୍ରୁ ମୁଞ୍ଚନ୍ପ୍ରେମମଗ୍ନୋ ନନାମ ହ । ନମାଗତଂ ନତଂ ସ୍ଵୀଯ ଵାହନଂ ଵିଷ୍ଣୁରବ୍ରଵୀତ୍ । ଭୂମିଃ କା ଲଙ୍ଘିତା ପକ୍ଷିଂସ୍ତ୍ଵଯେଯନ୍ତମନେହସମ୍ ॥ ୨,୧.

ପ୍ରେମରେ ଡୁବି ଆଖିରୁ ଅଶ୍ରୁ ଝରିଲା, ସେ ଶିର ନମାଇଲେ। ତେବେ ବିଷ୍ଣୁ ନିଜ ବାହନଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ହେ ପକ୍ଷୀ, ତୁମେ କେଉଁ ଭୂମିକୁ ଅଟକା ଛାଡ଼ି ଏହିଠାକୁ ଆସିଲ?'

ଗରୁଡ ଉଵାଚ । ତଵ ପ୍ରସାଦାଦ୍ଵୈକୁଣ୍ଠ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଂ ସଚରାଚରମ୍ ॥ ୨,୧.

ଗରୁଡ଼ କହିଲେ: 'ପ୍ରଭୁ, ଆପଣଙ୍କ ଦୟାରେ ମୁଁ ବୈକୁଣ୍ଠ ଓ ସମସ୍ତ ଚରାଚର ତିନି ଲୋକ ଦେଖିଛି।'

ମଯା ଵିଲୋକିତଂ ସର୍ଵଂ ଜଗତ୍ସ୍ଥାଵରଜଙ୍ଗମମ୍ । ଭୂର୍ଲୋକାତ୍ସତ୍ଯପର୍ଯନ୍ତଂ ପୁରଂ ଯାମ୍ଯଂ ଵିନା ପ୍ରଭୋ ॥ ୨,୧.

'ମୁଁ ସମସ୍ତ ଜଗତ, ଥିବା ଓ ଚଳିତ ଜୀବମାନେ, ଭୂର୍ଲୋକରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ସତ୍ୟଲୋକ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସବୁ ଦେଖିଛି, କେବଳ ଯମଙ୍କ ପୁରୀ ବାହାରେ, ପ୍ରଭୁ।'

ଭୂର୍ଲୋକଃ ସର୍ଵଲୋକାନାଂ ପ୍ରଚୁରଃ ସର୍ଵଜନ୍ତୁଷୁ । ମାନୁଷ୍ଯଂ ସର୍ଵଭୂତାନାଂ ଭୁକ୍ତିମୁକ୍ତ୍ଯାଲଯଂ ଶୁଭମ୍ ॥ ୨,୧.

'ଭୂର୍ଲୋକ ସମସ୍ତ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସବୁଠାରୁ ବେଶି ପ୍ରାଣୀ ଥିବା ଜଗତ। ସମସ୍ତ ଜୀବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମାନବ ଜନ୍ମ ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ପାଇଁ ସୁଭାଗ୍ୟ ନିବାସ।'

ଅତଃ ସୁକୃତିନାଂ ଲୋକୋ ନ ଭୂତୋ ନ ଭଵିଷ୍ଯତି ॥ ୨,୧.

'ଏହିପରି ଶୁଭ ଲୋକ ସୁକୃତିମାନେ ପାଇଁ ନ ପୂର୍ବରୁ ଥିଲା, ନ ଭବିଷ୍ୟତରେ ହେବ।'

ଗାଯନ୍ତି ଦେଵାଃ କିଲ ଗୀତକାନି ଧନ୍ଯାସ୍ତୁ ଯେ ଭାରତଭୂମିଭାଗେ । ସ୍ଵର୍ଗାପଵର୍ଗସ୍ଯ ଫଲାର୍ଜନାଯ ଭଵନ୍ତି ଭୂଯଃ ପୁରୁଷାଃ ସୁରତ୍ଵାତ୍ ॥ ୨,୧.

ଦେବତାମାନେ ସତତ ଗୀତ ଗାନ କରନ୍ତି । ଭାରତ ଭୂମିରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ଲୋକମାନେ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ । ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ମୋକ୍ଷର ଫଳ ପାଇବାକୁ, ଏଠାରେ ଲୋକମାନେ ପୁଣିପୁଣି ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ପୁଣ୍ୟରେ ।

ପ୍ରେତଃ କୌକ୍ଷିପ୍ଯତେ କସ୍ମାତ୍ପଞ୍ଚରତ୍ନଂ ମୁଖେ କଥମ୍ । ଅଧସ୍ତାଚ୍ଚାଲିତା ଦର୍ଭାଃ ପାଦୌ ଯାମ୍ଯାଂ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତୌ ॥ ୨,୧.

ମୃତ ଦେହର ମୁହଁରେ ପଞ୍ଚ ମୂଲ୍ୟବାନ ମୁଦ୍ରା କାହିଁକି ରଖାଯାଏ? ତଳେ ଦର୍ଭା ଘାସ କାହିଁକି ପତାଯାଏ, ଏବଂ ପାଦ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ କାହିଁକି ରଖାଯାଏ?

କିମର୍ଥଂ ପୁତ୍ରପୌତ୍ରାଶ୍ଚ ତସ୍ଯ ତିଷ୍ଠନ୍ତି ଚାଗ୍ରତଃ । କିମର୍ଥଂ ଦୀଯତେ ଦାନଂ ଗୋଦାନମପି କେଶଵ ॥ ୨,୧.

ପୁଅ ଏବଂ ନାତିମାନେ ମୃତ ଲୋକଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ କାହିଁକି ଦଢ଼ି ହୋଇଥାନ୍ତି? ଦାନ କାହିଁକି ଦିଆଯାଏ, ଏବଂ ଗାଁ ଦାନ କାହିଁକି କରାଯାଏ, ହେ କେଶବ?

ବନ୍ଧୁମିତ୍ରାଣ୍ଯମିତ୍ରାଶ୍ଚ କ୍ଷମାପଯନ୍ତି ତତ୍କଥମ୍ । ତିଲାଲୋହଂ ହିରଣ୍ଯଂ ଚ କର୍ପାସଂ ଲଵଣଂ ତଥା ॥ ୨,୧.

ସମ୍ପର୍କୀୟ, ବନ୍ଧୁ ଓ ଶତ୍ରୁମାନେ ସେ ସମୟରେ କିପରି ଖ୍ଷମା ଚାହାନ୍ତି? ତିଳ, ଲୋହା, ସୁନା, କପାସ ଓ ଲୁଣ କାହିଁକି ଦିଆଯାଏ?

ସପ୍ତଧାନ୍ଯଂ କ୍ଷିତିର୍ଗାଵୋ ଦୀଯନ୍ତେ କେନହେତୁନା । କଥଂ ହି ମ୍ରିଯତେ ଜନ୍ତୁର୍ମୃତୋ ଵୈ କୁତ୍ର ଗଚ୍ଛତି ॥ ୨,୧.

ସାତ ପ୍ରକାର ଧାନ୍ୟ, ମାଟି ଓ ଗାଁ କାହିଁକି ଦିଆଯାଏ? ଜୀବ କିପରି ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରେ, ଏବଂ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ସେ କେଉଁଠି ଯାଏ?

ଅତିଵାହଶରୀରଂ ଚ କଥଂ ହି ଶ୍ରଯତେ ତଦା । ଶଵଂ ସ୍କନ୍ଧେ ଵହେତ୍ପୁତ୍ରୋ ଅଗ୍ନିଦାତା ଚ ପୌତ୍ରକଃ ॥ ୨,୧.

ଯାତ୍ରା ପାଇଁ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଦେହ କିପରି ଧାରଣ କରାଯାଏ? ପୁଅ କାହିଁକି ଶବକୁ କାନ୍ଧରେ ବହନ କରେ, ଏବଂ ନାତି କାହିଁକି ଅଗ୍ନି ଦାନ କରେ?

ଆଜ୍ଯେନାଭ୍ଯଞ୍ଜନଂ କସ୍ମାତ୍କୁତ ଏକାହୁତିକ୍ରିଯା । ଵସୁନ୍ଧରା କିମର୍ଥଂ ଚ କୁତଃ ସ୍ତ୍ରୀଶବ୍ଦକୀର୍ତନମ୍ ॥ ୨,୧.

ଦେହକୁ ଘିଅ ଲଗାଯିବାର କାରଣ କଣ? ଏକ ହୋମ କାହିଁକି କରାଯାଏ? ମାଟି କାହିଁକି ଦିଆଯାଏ, ଏବଂ 'ସ୍ତ୍ରୀ' ଶବ୍ଦ କାହିଁକି ଉଚ୍ଚାରଣ ହୁଏ?

ଯମସୂକ୍ତଂ କିମର୍ଥଂ ଚ ଉଦୀଚ୍ଯା ଦିଶମାହରେତ୍ । ପାନୀଯମେକଵସ୍ତ୍ରେଣ ସୂର୍ଯବିମ୍ବନିରୀକ୍ଷଣମ୍ ॥ ୨,୧.

ଯମ ସୂକ୍ତ କାହିଁକି ପଢ଼ାଯାଏ, ଏବଂ ଦେହକୁ ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ କାହିଁକି ନେଯାଯାଏ? ଏକ ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି ଏକ ଜଣେ ବସ୍ତ୍ର ଦେଇ ପାଣି କାହିଁକି ଦିଅନ୍ତି, ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଚକ୍ରକୁ କାହିଁକି ଦେଖାଯାଏ?

ଯଵସର୍ଷପଦୂର୍ଵାସ୍ତୁ ପାଷାଣେ ନିମ୍ବପତ୍ରକମ୍ । ଵସ୍ତ୍ରଂ ନରଶ୍ଚ ନାରୀ ଚ ଵିଦଧ୍ଯାଦଧରୋତ୍ତରମ୍ ॥ ୨,୧.

ଯବ, ସୋରିଷ ଓ ଦୁର୍ବା ଘାସ ପାଥର ଉପରେ ନିମ୍ବ ପତ୍ର ସହ କାହିଁକି ରଖାଯାଏ? ବସ୍ତ୍ର, ପୁରୁଷ ଓ ନାରୀକୁ ଉପର-ତଳରେ କାହିଁକି ବ୍ୟବସ୍ଥା କରାଯାଏ?

ଅନ୍ନାଦ୍ଯଂ ଗୃହମାଗତ୍ଯ ନ ଭୋକ୍ତଵ୍ଯଂ ଜନୈଃ ସହ । ନଵକାଂଶ୍ଚୈଵ ପିଣ୍ଡାଂଶ୍ଚ କିମର୍ଥଂ ଦଦତେ ସୁତାଃ ॥ ୨,୧.

ଘରକୁ ଫେରିଲେ ଅନ୍ୟମାନେ ସହିତ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବାକୁ କାହିଁକି ନିଷେଧ? ପୁଅମାନେ କାହିଁକି ନଉଟି ପିଣ୍ଡ ଦେଉଛନ୍ତି?