ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ଜ୍ଞାନାର୍ଥୋ ଲଭତେ ଜ୍ଞାନଂ ସର୍ଵସଂସାରମର୍ଦନମ୍ । ଇଦଂ ସ୍ଵସ୍ତ୍ଯଯନଂ ଧନ୍ଯଂ ଗାରୁଡଂ ଗରୁଡେରିତମ୍ ॥ ୧,୨୪୦.

ଜ୍ଞାନ ଚାହିଁଥିବା ଲୋକ ସମସ୍ତ ସଂସାର ନାଶକ ଜ୍ଞାନ ପାଏ; ଏହି ଗରୁଡ଼ ପୁରାଣ, ଗରୁଡ଼ଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କହାଯାଇଛି, ଶୁଭ ଓ ଧନ୍ୟ।

ନାକାଲେ ମରଣଂ ତସ୍ଯ ଶ୍ଲୋକମେକଂ ତୁ ଯଃ ପଠେତ୍ । ଶ୍ଲୋକାର୍ଧପଠନାଦସ୍ଯ ଦୁଷ୍ଟଶତ୍ରୁକ୍ଷଯୋ ଧ୍ରୁଵମ୍ ॥ ୧,୨୪୦.

ଯିଏ ଏକ ଶ୍ଲୋକ ପଢ଼େ, ସେଠି ଅକାଳ ମୃତ୍ୟୁ ହୁଏ ନାହିଁ; ଅର୍ଧ ଶ୍ଲୋକ ପଢ଼ିଲେ ମଧ୍ୟ ଦୁଷ୍ଟ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ନଶ୍ଟ ନିଶ୍ଚିତ।

ସୂତାଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଶୌନକସ୍ତୁନୌମିଷେ ମୁନିଭିଃ କ୍ରତୌ । ଅହଂ ବ୍ରହେତି ସଂଧ୍ଯାଯନ୍ମୁକ୍ତୋଭୂଦ୍ଗରୁଡଧ୍ଵଜାତ୍ ॥ ୧,୨୪୦.

ସୂତଙ୍କଠାରୁ ଶୁଣି, ଶୌନକ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଋଷିମାନେ ଯଜ୍ଞରେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ; ସନ୍ଧ୍ୟାୟନ 'ମୁଁ ବ୍ରହ୍ମ' ବୋଲି କହି, ଗରୁଡ଼ଙ୍କ ପତାକା ଦ୍ୱାରା ମୁକ୍ତି ପାଇଲେ।

ଶ୍ରୀଗରୁଡମହାପୁରାଣମ୍ ଶ୍ରୀଗଣେଶାଯ ନମଃ । ତତ୍ରାଦିମେ ଦ୍ଵିତୀଯାଂଶେ ପ୍ରେତକାଣ୍ଡୋ ଧର୍ମକାଣ୍ଡନାମାରଭ୍ଯତେ । ଓଂ ନମୋ ଭଗଵତେ ଵାସୁଦେଵାଯ । ନାରାଯଣଂ ନମସ୍କୃତ୍ଯ ନରଂ ଚୈଵ ନରୋତ୍ତମମ୍ । ଦେଵୀଂ ସରସ୍ଵତୀଂ ଚୈଵ ତତୋ ଜଯମୁଦୀରଯେତ୍ ॥ ୨,୧.ମ ॥ ଧର୍ମନ୍ଦୃଢବଦ୍ଧମୂଲୋ ଵେଦସ୍କନ୍ଧଃ ପୁରାଣଶାଖାଢ୍ଯଃ । କ୍ରତୁକୁସୁମୋ ମୋକ୍ଷଫଲୋ ମଧୁସୂଦନପାଦପୋ ଜଯତି ॥ ୨,୧.

ନୈମିଷେଽନିମିଷକ୍ଷେତ୍ରେ ଶୌନକାଦ୍ଯା ମୁନୀଶ୍ଵରାଃ । କର୍ମଣାମନ୍ତରେ ସୂତଂ ସ୍ଵାସୀନମିଦମବ୍ରୁଵନ୍ ॥ ୨,୧.

ନୈମିଷାରଣ୍ୟରେ, ଯେଉଁଠାରେ ନିଦ୍ରା ନାହିଁ, ଶୌନକ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମହାର୍ଷିମାନେ କର୍ମ କରୁଥିବାବେଳେ, ବସିଥିବା ସୂତଙ୍କୁ ଏହିପରି କହିଲେ।

ସୂତ ଜାନାସି ସକଲଂ ଵସ୍ତୁ ଵ୍ଯାସପ୍ରସାଦତଃ । ତେନ ନଃ ସନ୍ଦିହାନାନାଂ ସନ୍ଦେହଂ ଛେତ୍ତୁମର୍ହସି ॥ ୨,୧.

ହେ ସୂତ, ତୁମେ ବ୍ୟାସଙ୍କ ଦୟାରୁ ସମସ୍ତ କଥା ଜାଣ, ତେଣୁ ଆମେ ଯେଉଁ ସନ୍ଦେହରେ ଅଛୁ, ସେହି ସନ୍ଦେହ ଦୂର କର।

ଯଥା ତୃଣଜଲୌକେତି ନ୍ଯାଯମା ଶ୍ରିତ୍ଯ କଞ୍ଚନ । ଦେହିନୋଽନ୍ଯତନୁପ୍ରାପ୍ତିଂ କେଚିତ୍ତ୍ଵେଵଂ ଵଦନ୍ତି ହି ॥ ୨,୧.

ଘାସ, ପାଣି ଓ ନୌକା ଉପମା ଦେଇ କେହି କହନ୍ତି ଯେ, ଆତ୍ମା ଏକ ଦେହ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ ଦେହକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ।

କେଚିତ୍ପୁନର୍ଯାତନାନାଂ ଯାମୀନାମୁପଭୋଗତଃ । ପଶ୍ଚାଦ୍ଦେହାନ୍ତରପ୍ରାପ୍ତିଂ ଵଦନ୍ତି କିମୁ ତତ୍ରସତ୍ ॥ ୨,୧.

ଅନ୍ୟେ କହନ୍ତି, ଯମର ଦଣ୍ଡ ଭୋଗ କରିବା ପରେ ନୂତନ ଦେହ ମିଳେ; ଏହି ବିଷୟରେ ସତ୍ୟ କଣ?

ସୂତ ଉଵାଚ । ସାଧୁ ପୃଷ୍ଟଂ ମହାଭାଗାଃ ଶୃଣୁଧ୍ଵଂ ଭଵତାଂ ପୁନଃ । ସନ୍ଦେହୋ ନୋପପଦ୍ଯେତ ଲୋକାର୍ଥଂ କିଲ ପୃଚ୍ଛତାମ୍ ॥ ୨,୧.

ସୂତ କହିଲେ: ମହାଭାଗ୍ୟବାନମାନେ, ଭଲ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଛ; ପୁଣି ଶୁଣ। ଯେଉଁମାନେ ଜଗତର ଉପକାର ପାଇଁ ପଚାରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସନ୍ଦେହ ରହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।

ତଦହଂ କୃଷ୍ଣଗରୁଡସଂଵାଦଦ୍ଵାରକଂ ଦ୍ଵିଜାଃ । ଅପାକରିଷ୍ଯେ ସନ୍ଦେହଂ ଭଵତାଂ ଭାଵିତାତ୍ମନାମ୍ ॥ ୨,୧.

ତେଣୁ, ଦ୍ୱିଜମାନେ, କୃଷ୍ଣ ଓ ଗରୁଡ଼ଙ୍କ ସଂବାଦ ଦ୍ୱାରା, ମୁଁ ତୁମେମାନେ ଭକ୍ତିଶୀଳ ମନ ଥିବା ଲୋକଙ୍କ ସନ୍ଦେହ ଦୂର କରିବି।

ନମଃ କୃଷ୍ଣାଯ ମୁନଯେ ଯ ଏନଂ ସମୁପାଶ୍ରିତାଃ । ଅଞ୍ଜସ୍ତରନ୍ତି ସଂସାରସାଗରଂ କୁନଦୀମିଵ ॥ ୨,୧.

କୃଷ୍ଣ ମୁନିଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, ଯାଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ କରିଲେ ଲୋକେ ସହଜରେ ସଂସାର ସାଗର ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହୁଅନ୍ତି, ଯେପରି ଏକ ଛୋଟ ନଦୀ ପାର କରାଯାଏ।

ଏକଦା ଵୈନତେଯସ୍ଯ ଲୋକାନାଂ ଲୋକନସ୍ପୃହା । ବଭୂଵ ସୋଽଥ ବଭ୍ରାମ ତେଷୁ ନାମ ହରେର୍ଗୃଣନ୍ ॥ ୨,୧.

ଏକଥର ଗରୁଡ଼ଙ୍କର ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ପ୍ରତି ଆକାଂକ୍ଷା ଜଗାଗଲା। ସେ ହରିଙ୍କ ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି କରି ସେହି ସମସ୍ତ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଘୁରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।

ସ ପାତାଲଂ ଭୁଵଂ ସ୍ଵର୍ଗଂ ଭ୍ରାନ୍ତ୍ଵାଲବ୍ଧଶମାଶଯଃ । ଲୋକଦୁଃ ଖେନାତିଦୁଃ ଖୀ ପୁନର୍ଵୈକୁଣ୍ଠମାଗମତ୍ ॥ ୨,୧.

ସେ ପାତାଳ, ପୃଥିବୀ ଓ ସ୍ୱର୍ଗ ଘୁରି ଦେଖିଲେ, କିନ୍ତୁ କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ଆତ୍ମାର ଶାନ୍ତି ମିଳିଲା ନାହିଁ। ଲୋକମାନଙ୍କ ଦୁଃଖରେ କ୍ଲାନ୍ତ ହୋଇ, ସେ ପୁଣି ଫେରି ଭଗବାନଙ୍କ ବୈକୁଣ୍ଠକୁ ଗଲେ।

ନ ରଜୋ ନ ତମଶ୍ଚୈଵ ସତ୍ତ୍ଵଂ ତାଭ୍ଯାଂ ଚ ମିଶ୍ରିତମ୍ । ଯତ୍ର ପ୍ରଵର୍ତତେ ନୈଵ ସତ୍ତ୍ଵମେଵ ପ୍ରଵର୍ତତେ ॥ ୨,୧.

ସେଠାରେ ରଜୋ ନାହିଁ, ତମୋ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ, ଏବଂ ଏହି ଦୁଇଟିର ମିଶ୍ରଣ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ। କେବଳ ସତ୍ତ୍ୱ ଗୁଣ ଏଠି ବ୍ୟାପିଛି, ଅନ୍ୟ କିଛି କାମ କରୁନାହିଁ।

ନ ଯତ୍ର ମାଯା ନାଶଶ୍ଚ ନ ଚୈ ରାଗାଦଯୋ ମଲାଃ । ଶ୍ଯାମାଵଦାତାଃ ସୁରୁଚଃ ଶତପତ୍ରଵିଲୋଚନାଃ ॥ ୨,୧.

ଏଠି ମାୟା ନାହିଁ, ନାଶ ନାହିଁ, ରାଗ ଓ ଅନ୍ୟ ଦୁଷିତ ଭାବମାନେ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ। ସେଠାରେ ଜନମାନେ କେହି ଶ୍ୟାମ, କେହି ଧଳା, ସମସ୍ତେ ଦୀପ୍ତିମାନ, ତାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ଶତପତ୍ର ପଦ୍ମ ପରି।

ସୁରାସୁରାର୍ଚିତା ଯତ୍ର ଗଣା ଵିଷ୍ଣୋଃ ସୁପେଶସଃ । ପିଶଙ୍ଗଵସ୍ତ୍ରାଭାରଣା ମଣିଯୁଙ୍ନିଷ୍କଭୂଷିତାଃ ॥ ୨,୧.

ଏଠି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସେବକମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ, ସେମାନେ ପିତଳ ରଙ୍ଗର ବସ୍ତ୍ର ଓ ଭୂଷଣ ପିନ୍ଧିଛନ୍ତି, ମଣି ଓ ମୁକୁତ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ।

ଚତୁର୍ଭୁଜାଃ କୁଣ୍ଡଲିନୋ ମୌଲିନୋ ମାଲିନସ୍ତଥା । ଭ୍ରାଜିଷ୍ଣୁଭିର୍ଵିମାନାନାଂ ପଙ୍କିଭିର୍ଯେ ମହାତ୍ମନାମ୍ ॥ ୨,୧.

ସେମାନେ ଚାରିଟି ହାତ ଥିବା, କଣ୍ଠରେ ମାଳା, ମୁଣ୍ଡରେ ମୁକୁତ, କାନରେ କୁଣ୍ଡଳ ପିନ୍ଧିଛନ୍ତି। ସେମାନେ ମହାପୁରୁଷମାନଙ୍କ ଦୀପ୍ତିମାନ ବିମାନର ଶାରୀରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଉଛନ୍ତି।

ଦ୍ଯୋତନ୍ତେ ଦ୍ଯୋତମାନାନାଂ ପ୍ରମଦାନାଂ ଚ ପଙ୍କ୍ତିଭିଃ । ଶ୍ରୀର୍ଯତ୍ର ନାନାଵିଭଵୈର୍ହରେଃ ପାଦୌ ମୁଦାର୍ଚତି ॥ ୨,୧.

ସେମାନେ ଦୀପ୍ତିମାନ ନାରୀମାନଙ୍କ ସହିତ ଏକାଠି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଉଛନ୍ତି। ଏଠି ଶ୍ରୀ ନିଜ ଅନେକ ଶକ୍ତି ସହିତ ଆନନ୍ଦରେ ହରିଙ୍କ ପାଦ ପୂଜା କରୁଛନ୍ତି।

ହରିଂ ଗାଯତି ଦୋଲାସ୍ଥଂ ଗୀଯମାନାଲିଭିଃ ସ୍ଵଯମ୍ । ଦଦର୍ଶ ଶ୍ରୀହରିଂ ତତ୍ର ଶ୍ରୀପତିଂ ସାତ୍ଵତାଂ ପତିମ୍ ॥ ୨,୧.

ଏଠି ହରି ଝୁଲାରେ ବସିଛନ୍ତି, ନିଜେ ଗାଇଁଛନ୍ତି ଏବଂ ସେବକମାନେ ମଧ୍ୟ ଗୀତ ଗାଉଛନ୍ତି। ଏଠି ଗରୁଡ଼ ଶ୍ରୀହରିଙ୍କୁ, ଶ୍ରୀଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ଓ ସାତ୍ତ୍ୱତମାନଙ୍କ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।

ଜଗତ୍ପତିଂ ଯଜ୍ଞପତିଂ ପାର୍ଷଦୈଃ ପରିଷେଵିତମ୍ । ସୁନନ୍ଦନନ୍ଦପ୍ରବଲାର୍ହଣମୁଖ୍ଯୈର୍ନିରନ୍ତରମ୍ ॥ ୨,୧.

ସେ ଜଗତ୍ ସ୍ୱାମୀ, ଯଜ୍ଞର ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ସେବକମାନେ ଘେରି ରହିଛନ୍ତି। ସୁନନ୍ଦ, ନନ୍ଦ, ପ୍ରବଳ, ଅର୍ହଣ ଓ ଅନ୍ୟ ମୁଖ୍ୟ ସେବକମାନେ ନିରନ୍ତର ସେବା କରୁଛନ୍ତି।

ଭୃତ୍ଯପ୍ରସାଦସୁମୁଖମାଯତାରୁଣଲୋଚନମ୍ । କିରୀଟିନଂ କୁଣ୍ଡଲିନଂ ଶ୍ରିଯା ଵକ୍ଷସି ଲକ୍ଷିତମ୍ ॥ ୨,୧.

ସେ ଭୃତ୍ୟମାନଙ୍କୁ କୃପାଳୁ ମୁହଁରେ ମଧୁର ହସ, ଲମ୍ବା ଲାଲ ଆଖି, ମୁଣ୍ଡରେ ମୁକୁତ, କାନରେ କୁଣ୍ଡଳ ପିନ୍ଧିଛନ୍ତି, ଶ୍ରୀଙ୍କ ଚିହ୍ନ ବକ୍ଷସ୍ଥଳରେ ଅଲଙ୍କୃତ।

ପୀତାଂଶୁକଂ ଚତୁର୍ବାହୁଂ ପ୍ରସନ୍ନହସିତାନନମ୍ । ଅଭ୍ଯର୍ହଣାସନାସୀନଂ ତାଭିଃ ଶକ୍ତିଭିରାଵୃତମ୍ ॥ ୨,୧.

ସେ ପୀତବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଛନ୍ତି, ଚାରିଟି ହାତ, ମଧୁର ହସିଥିବା ମୁହଁ, ପୂଜ୍ୟ ଆସନରେ ବସିଛନ୍ତି, ସେହି ଶକ୍ତିମାନେ ତାଙ୍କୁ ଘେରି ରହିଛନ୍ତି।

ପ୍ରଧାନପୁରୁଷାଭ୍ଯାଂ ଚ ମହତା ଚାହମା ତଥା । ଏକାଦଶୋନ୍ଦ୍ରିଯୈଶ୍ଚୈଵ ପଞ୍ଚଭୂତୈସ୍ତଥୈଵ ଚ ॥ ୨,୧.

ପ୍ରଧାନ ପୁରୁଷ, ମହତ୍ତତ୍ତ୍ୱ, ମୁଁ ନିଜେ, ଏକାଦଶ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଏବଂ ପାଞ୍ଚ ଭୂତ ମଧ୍ୟ ସେଠି ଅଛନ୍ତି।

ସ୍ଵରୂପେରମମାଣଂ ତମୀଶ୍ଵରଂ ଵିନତାସୁତଃ । ତଦ୍ଦର୍ଶନାହ୍ଲାଦଯୁତସ୍ଵାନ୍ତୋ ହୃଷ୍ଯତ୍ତନୂରୁହଃ ॥ ୨,୧.

ବିନତାନନ୍ଦନ ତାଙ୍କର ନିଜ ରୂପରେ ଥିବା ଈଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ସେହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ତାଙ୍କ ହୃଦୟ ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା, ଦେହର ଲୋମ ରୋମାଞ୍ଚିତ ହେଲା।

ଲୋଚନାଭ୍ଯାମଶ୍ରୁ ମୁଞ୍ଚନ୍ପ୍ରେମମଗ୍ନୋ ନନାମ ହ । ନମାଗତଂ ନତଂ ସ୍ଵୀଯ ଵାହନଂ ଵିଷ୍ଣୁରବ୍ରଵୀତ୍ । ଭୂମିଃ କା ଲଙ୍ଘିତା ପକ୍ଷିଂସ୍ତ୍ଵଯେଯନ୍ତମନେହସମ୍ ॥ ୨,୧.

ପ୍ରେମରେ ଡୁବି ଆଖିରୁ ଅଶ୍ରୁ ଝରିଲା, ସେ ଶିର ନମାଇଲେ। ତେବେ ବିଷ୍ଣୁ ନିଜ ବାହନଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ହେ ପକ୍ଷୀ, ତୁମେ କେଉଁ ଭୂମିକୁ ଅଟକା ଛାଡ଼ି ଏହିଠାକୁ ଆସିଲ?'

ଗରୁଡ ଉଵାଚ । ତଵ ପ୍ରସାଦାଦ୍ଵୈକୁଣ୍ଠ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଂ ସଚରାଚରମ୍ ॥ ୨,୧.

ଗରୁଡ଼ କହିଲେ: 'ପ୍ରଭୁ, ଆପଣଙ୍କ ଦୟାରେ ମୁଁ ବୈକୁଣ୍ଠ ଓ ସମସ୍ତ ଚରାଚର ତିନି ଲୋକ ଦେଖିଛି।'

ମଯା ଵିଲୋକିତଂ ସର୍ଵଂ ଜଗତ୍ସ୍ଥାଵରଜଙ୍ଗମମ୍ । ଭୂର୍ଲୋକାତ୍ସତ୍ଯପର୍ଯନ୍ତଂ ପୁରଂ ଯାମ୍ଯଂ ଵିନା ପ୍ରଭୋ ॥ ୨,୧.

'ମୁଁ ସମସ୍ତ ଜଗତ, ଥିବା ଓ ଚଳିତ ଜୀବମାନେ, ଭୂର୍ଲୋକରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ସତ୍ୟଲୋକ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସବୁ ଦେଖିଛି, କେବଳ ଯମଙ୍କ ପୁରୀ ବାହାରେ, ପ୍ରଭୁ।'

ଭୂର୍ଲୋକଃ ସର୍ଵଲୋକାନାଂ ପ୍ରଚୁରଃ ସର୍ଵଜନ୍ତୁଷୁ । ମାନୁଷ୍ଯଂ ସର୍ଵଭୂତାନାଂ ଭୁକ୍ତିମୁକ୍ତ୍ଯାଲଯଂ ଶୁଭମ୍ ॥ ୨,୧.

'ଭୂର୍ଲୋକ ସମସ୍ତ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସବୁଠାରୁ ବେଶି ପ୍ରାଣୀ ଥିବା ଜଗତ। ସମସ୍ତ ଜୀବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମାନବ ଜନ୍ମ ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ପାଇଁ ସୁଭାଗ୍ୟ ନିବାସ।'

ଅତଃ ସୁକୃତିନାଂ ଲୋକୋ ନ ଭୂତୋ ନ ଭଵିଷ୍ଯତି ॥ ୨,୧.

'ଏହିପରି ଶୁଭ ଲୋକ ସୁକୃତିମାନେ ପାଇଁ ନ ପୂର୍ବରୁ ଥିଲା, ନ ଭବିଷ୍ୟତରେ ହେବ।'